طرحواره درمانی، رویکردی یکپارچه نگر:

متخصصان علم روانشناسی به خصوص جفری یانگ، مبدأ طرحواره درمانی، این رویکرد را یکپارچه نگر نامید، رویکرد یکپارچه نگر بر اساس فکر به وجود آمده است که: “ما محکوم به تولید کردن نظریه‌ای کاملاً متفاوت نیستیم!” بعد از گذشت مدت زمانی از انفکاک روانشناسی از فلسفه و علمی شدن روانشناسی، رویکردهای بسیار متنوع و زیادی از سراسر جهان به وجود آمدند، اولین افرادی که شروع به استفاده از رویکردهای مختلف با هدف ایجاد رویکردی با مزایای رویکردهای قبلی و بدون معایب آنها کردند، دالارم و میلر (Dollard and Miller) هستند که در سال ۱۹۴۱ با ترکیب دو رویکرد رفتار درمانی و روانکاوی شروع به ایجاد نظریه‌های یادگیری و شخصیت جدیدی کردند که به آن یکپارچه سازی رویکردها گفته می‌شد و از این طریق اثر “شخصیت و روان درمانی” را به ثبت رساندند. عوامل مشترک استفاده شده در نظریهٔ آنها مفاهیم “حمایتی”،”یادگیری” و ” مرتبط با رابطه” بود.

به طور کلی رویکردهای یکپارچه نگر را می‌توان به ۴ نوع مختلف تقسیم بندی کرد:

۱) رویکردهای یکپارچه نگر اصیل: در این رویکرد نظریه‌ها و مفاهیم مختلف با هم ترکیب می‌شوند و از دل آنها یک نظریهٔ جدیدی متولد می‌شود.

۲) رویکرد التقاطی: در این رویکرد صرفاً تکنیک‌های رویکردهای مختلف استفاده شده و هیچ بنیان و ریشه‌ای برای آن وجود ندارد.

۳) رویکرد جذب کننده: در این رویکرد یک نظریه را به عنوان نظریهٔ اصلی قرار می‌دهند و از تکنیک‌های مختلف نظریات دیگر در بافت نظریهٔ اصلی به فراخور موقعیت استفاده می‌شود.

۴) نظریهٔ عوانل مشترک: در این رویکرد نه کاری به نظریه دارند، نه کاری به تکنیک دارند و نه کاری به رویکرد اصلی‌شان دارند؛ بلکه تنها از عوامل مشترک همهٔ درمان‌ها که برای کمک به بیماران استفاده می‌شود مثل رابطهٔ درمانی، تخلیهٔ هیجانی و… استفاده می‌شود.

طرحواره درمانی موج دوم یا سوم…

طرحواره درمانی رویکردی بین موج دوم و سوم است، زیرا این درمان به دو مدل طرحواره درمانی مبتنی بر طرحواره و طرحواره درمانی مبتنی بر ذهنیت تقسیم می‌شود که طرحواره درمانی مبتنی بر طرحواره درمان موج دومی و مبتنی بر ذهنیت درمان موج سومی می‌باشد. بنابر این طرحواره درمانی مرز بین موج دوم و سوم است.

دو عملکرد اصلی طرحواره‌ها، تداوم و بهبود:

• تداوم: هر رفتار یا فکر یا احساسی که باعث بشود تا طرحواره ها تداوم پیدا بکنند، مثل تحریف‌های شناختی که در CBT مطرح می‌شود، الگوهای خودآسیب رسان و اشتباهات تکراری ما در مقاطع مختلف زندگی که فروید به آنها “وسواس تکرار” می‌گوید: اشتباهاتی که دوست داریم تا در زندگی آنها را تکرار کنیم. این الگوهای خود آسیب رسان باعث بازآفرینی دوران کودکی ما می‌شوند و به این صورت دنیا برای فرد قابل پیش بینی می‌شود. همین طور سبک‌های مقابله‌ای نیز دلیل دیگر تداوم طرحواره ها در طول زندگی است.
• بهبود: بهبود طرحواره ها یعنی هر اتفاقی که باعث ضعیف شدن طرحواره های ناسازگار و تقویت طرحواره های سالم بشود.

فرایند شکل گیری طرحواره‌های ناسازگار اولیه:

۳ دلیل اصلی برای ایجاد طرحواره های ناسازگار اولیه وجود دارد که باعث می‌شود تا تمام زندگی افراد دارای آن طرحواره ها تحت تأثیر قرار بگیرد:

۱) عدم ارضا شدن نیازهای اساسی هیجانی: کودکی که به دنیا می‌آید نیازهای هیجانی متنوع و متفاوتی دارد که اگر آن کودک قرار باشد تا سالم بماند تا حد معینی آن نیازها باید برآورده بشوند و برآورده شدن بیش از حد زیاد یا کمشان باعث شکل گیری طرحواره های ناسازگار اولیه می‌شود.

این نیازهای هیجانی عبارت‌اند از:

۱) دلبستگی: دلبستگی به معنای داشتن رابطهٔ ایمن و پایدار نوزاد با مراقبان اولیهٔ خودش است، به طوری که نوزاد احساس کند که کسانی هستند که در برابر خطرها از او مراقبت می‌کنند و در کنار آنها احساس آرامش بکند. اگر این نیاز برآورده نشود سه مدل سبک دلبستگی ناایمن ممکن است ایجاد بشود:

الف) اجتنابی: در سبک دلبستگی اجتنابی مراقب اولیهٔ کودک از او فاصله می‌گیرد و این فاصله گیری باعث ایجاد ترس و نا امنی در کودک می‌شود و به این نتیجه می‌رسد که مراقبش غیرقابل اطمینان است و با تعمیم دادن این عدم اطمینان به افراد دیگر زندگی‌اش در زندگی آینده نیز در روابط خود به دیگران اعتماد نخواهد کرد و این مسئله باعث ایجاد مشکلات بسیار زیادی رابطه‌ای در حوزه‌های مختلف خانواده، دوستان، همکاران و به خصوص زناشویی برای او می‌شود.

ب) دوسوگرا: در این سبک دلبستگی مراقب اولیه گاهی فاصله گرفته و گاهی می‌چسبد و این فاصله گیری و چسبندگی در نوزاد احساس عشق و نفرت و د ر واقع ایجاد یک احساس دوسویه به مراقب خود می‌کند و درافراد با دلبستگی دوسوگرا احتمال ابتلا به اختلال شخصیت مرزی وجود دارد.

ج) آشفته: در سبک دلبستگی آشفاه که بدترین سبک دلبستگی می‌تواند باشد، ملغمه‌ای از انواع رفتارها و مدل‌های برخورد مراقب یا مراقبان اولیه و تغییر مراقب‌های مختلف به خصوص در مراکز بهزیستی وجود دارد، این مدل برخورد با نوزاد حتی ممکن است تا احتمال ابتلای نوزاد در صورت وجود زمینهٔ ژنتیکی، به اختلالات روان پریشی را نیز بالا ببرد.

غالباً با شکل گیری دلبستگی های ناایمن طرحواره های حوزهٔ بریدگی و طرد شکل می‌گیرند که عمیق‌ترین و سخت‌ترین طرحواره ها هستند. برای مطالعهٔ بیشتر مفهوم دلبستگی که از اصلی‌ترین مفاهیم روان درمانی است و در سبب شناسی اکثر قریب به اتفاق اختلالات نقش دارد، کتاب جامع دلبستگی پیشنهاد می‌شود.

با برآورده نشدن نیازهای دلبستگی کودک طرحواره های حوزهٔ اول یعنی حوزهٔ طرد و بریدگی ایجاد می‌شوند

۲) خودگردانی: نیاز به مستقل بودن و انجام کارها به تنهایی از نیازهای اساسی کودک است که اگر برآورده نشود و والدین از کودک بیش مراقبتی کنند، نتیجهٔ آن احساس ناتوانی و بی عرضگی می‌تواند باشد که به ایجاد طرحواره های حوزهٔ دوم یعنی خودگردانی مختل خواهد انجامید. متاسفانه بسیاری ازوالدین با نیت خیر به این نیاز کودک صدمه وارد کرده و باعث از بین رفتن اعتماد به نفس او می‌شوند. (البته که توجه افراطی به این نیاز و سپردن کارهایی فراتر از حد توان به کودک نیاز باعث شکست کودک و احساس ضعف و بی کفایتی در کودک می‌شود و در این صورت نیز اعتماد به نفس کودک دوباره خدشه دار می‌شود.

۳) آزادی در بیان نیازها: همهٔ ما حق داریم تا نیازهایمان را مطرح کنیم و خواسته‌هایمان را به والدینمان بگوییم، اما اگر والدین به هر طریقی مانع از بیان این نیاز بشوند و نگذارند تا کودک به راحتی بتواند نبازش را مطرح کند یا شرایط طوری پیش برود که نیازهای دیگران در اولویت قرار بگیرد، آزادی در بیان نیازها آسیب می‌بیند و طرحواره های حوزهٔ دیگرجهت مندی و طرحوارهٔ محرومیت هیجانی شکل می‌گیرد. در طرحوارهٔ محرومیت هیجانی فرد احساس می‌کند که هیچ کس او را درک نمی‌کند و به همین دلیل اصلاً نیازهایش را مطرح نمی‌کند و در طرحواره های حوزهٔ دیگر جهت مندی نیازهای دیگران بیشتر از نیازهای خود شخص مورد اهمیت قرار می‌گیرند، در حالی که انسان سالم باید خود جهت مند باشد اما اگر فردی نیازها و خواسته‌هایش سرکوب شود، دیگر جهت مند می‌شود.

۴) خودانگیختگی و تفریح: همهٔ ما دوست داریم که یک سری زمان‌ها بتوانیم یکسری کارها را بدون نظر دیگران و با اختیار خودمان انجام بدهیم، خیلی وقت‌ها پیش می‌آید که والدین جلوی این نیاز فرزندان را می‌گیرند، به این صورت که فرزند دوست دارد تا جور خاصی بازی کند اما پدر و مادر اجازه نمی‌دهند و در عوض بر عقل و منطق و چارچوب و نظم تاکید افراطی می‌کنند، هنگامی که نیاز خودانگیختگی در کودکان آسیب ببیند باعث ایجاد طرحواره های حوزهٔ بازداری و گوش به زنگی افراطی می‌شود.

۵) محدودیت‌های واقع بینانه: در زندگی اجتماعی انسان علاوه بر این که باید حواسش به خودش باشد، دیگران را هم باید در نظر داشته باشد و حقوق آنها را زیر پا نگذارد، در هر زمان و مکانی افراد نمی‌توانند به امیال خود جامهٔ عمل بپوشانند و باید منتظر وقت و محل مناسب ارضای نیازهایشان باشند. اگر پدر و مادر فرزندان بسیار سهل گیرانه عمل کنند و همه چیز را آسان بگیرند یا بسیار فرزندشان را نازپرورده کنند، معمولاً فرزند خویشتن داری و خودکنترلی را نمی‌آموزد و این باعث می‌شود که در موارد متعددی در زندگی خود به مشکلات بزرگی بر بخورد. طرحواره های حوزهٔ چهارم بخاطر برآورده نشدن این نیاز ایجاد می‌شوند که شامل حوزهٔ استحقاق و خویشتن داری ناکافی می‌باشند. حویشتن داری برای رشد مناسب و زندگی موفق بسیار لازم و ضروری است، آزمایش مارشمالو که در واقع به بررسی self control در کودکان می‌پرداخت، دقیقاً به این حوزهٔ خویشتن داری ناکافی می‌پرداخت و نتیجهٔ آن آزمایش هم نشان داد که کودکانی که توانستند برای گرفتن شیرینی مارشمالوی بعدی صبر کنند و خویشتن داری کنند در زندگی آیندهٔ خود بسیار موفق‌تر از کودکانی بودند که توانایی این کار را نداشتند. همین طور در تحقیقات بعدی مشخص شد که نبود خودکنترلی عامل مشترکی در افراد دارای اختلال شخصیت ضد اجتماعی، بعضی از افراد دارای اختلال خود شیفته و مرزی و افراد معتاد به مواد اعتیاد آورهست.

۲) تجربه‌های تلخ زندگی مثل بدرفتاری‌های محیطی: بدیهی است که تجربه‌های تلخ زندگی مانع برآورده شدن نیازهای اولیه می‌شود و هر چه که این بدرفتاری‌ها بیشتر باشد این نیازها کمتر برآورده می‌شود.

۳) خلق و خو: خلق و خو به معنای آمادگی ذاتی فرد برای واکنش نشان دادن به شکل خاصی به محرک‌های درونی و بیرونی می‌باشد. طبقه بندی رایج خلق و خو در کودکان به سه قسمت تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از:

۱) کودک دشوار: که در کارهای خود روال منظمی ندارد و به هیچ وجه با محیط و اطرافیان خود سازگاری ندارد

۲) کودک آسان: روال منظمی در کارهای روزمرهٔ خود مثل شیرخوردن، بازی کردن و خوابیدن دارد

۳) کودک دیرجوش: دیرتر از کودک آسان توانایی سازگاری با محیط را پیدا می‌کند اما به اندازهٔ کودک دشوار در روال روزمرهٔ زندگی خود نامنظم نیست.

خلق و خوی کودکان در شکل گیری طرحواره های آن‌ها بسیار نقش به سزایی ایفا می‌کند که به سه مورد اشاره می‌کنیم:

الف) خلق و خو باعث فراخوانی پاسخ‌های محیطی به فراخور ویژگی‌های خلقی می‌شود، مثلاً کودکب که خلق و خوی دشوار دارد ارتباط‌های سخت و خشن را از محیط فراخوانی می‌کند و این باعث ایجاد سیکل معیوبی می‌شود که تداوم و افزایش شدت دشواری خلق و خوی کودک و ایجاد آسیب‌های بعدی را فراخوانی می‌کند.

ب) خلق و خوی افراد محیطی متناسب با آن را انتخاب می‌کند، افراد با خلق و خوی خشن، محیط‌های خشن و پر تنش را انتخاب می‌کنند فرد با خلق و خوی آسان، محیطی آرام و صمیمی را برمیگزیند.

ج) خلق و خوی افراد همین طور باعث دستکاری محیط می‌شود، همان طور که در ادبیات و فرهنگ ما نیز وجود دارد که می گویند: افسرده دلی افسرده کند انجمنی را…

با تشکر از مطالب مفید موجود در کتاب طرحواره درمانی یانگ، گلوسکو، ویشار ترجمهٔ دکتر حمیدپور

ما را در تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید.

نوشته مقدمه‌ای بر طرحواره درمانی (۲) اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

طرحواره چیست و طرحواره ها چه تاثیری در زندگی ما دارند؟

بگذارید برای معرفی طرحواره از یک مثال استفاده کنم:

غالبا دانش آموز ها بعد از کنکور یا حتی بعد از گرفتن مدرک دیپلم شان در اولین فرصت برای گرفتن گواهی نامه به آموزشگاه های رانندگی مراجعه می کنند.اگر این دوره را گذراندید به یاد بیاورید که چه زحمت هایی برای فراگرفتن مهارت رانندگی کشیدید.اینکه در ابتدا فقط فرمان را با دو دست می چسبیدید و مربی رانندگی گاز و کلاژ و ترمز را کنترل می کرد، اما با این حال سعی می کردید که با تمام وجود تمرکز کنید که به جایی نزنید و یکمی هم ته دلتون دلشوره داشتید، در ادامه که حرفه ای تر می شدید دیگر تقریبا هماهنگی دست ها و پا ها به حدی رسیده بود که خودتان به تنهایی هدایت ماشین را به عهده می گرفتید اما با این حال هر بار که نیاز بود دنده عوض کنید به دنده نگاه می کردید و سعی می کردید جوری کلاژ بگیرید که ماشین خاموش نشود و همین طور با سرعت مناسب حرکت کند.اما گذشت و گذشت و شما در امتحان رانندگی قبول شدید ، حالا که سال ها از آن اتفاقات گذشته است آیا هنوز هم برای رانندگی به هماهنگی پاها، جای دنده های مختلف ماشین و اینکه کمربندتان را بسته اید به شدت گذشته فکر می کنید؟قطعا نه

طرحواره دقیقا همین هست،از زمانی که شما بدون فکر میتوانید رانندگی کنید یعنی رانندگی کردن از حوزه ی آگاهی شما خارج شده و به حالت ناهشیار در آمده و این یعنی در ذهن شما تبدیل به طرحواره شده است؛تا بحال شده است زمانی که فردی را برای اولین بار می بینید بدون هیچ سابقه ی قبلی از او خوشتان بیاید یا متنفر بشوید و ندانید که دلیل آن چیست؟ تا بحال برایتان پیش آمده که در جمعی یا در یک مهمانی حرفی زده یا کاری انجام دهید و زمانی که به خانه برمیگردید با خودتان فکر کنید که چرا من آنجا فلان کار را کردم و یا فلان حرف را زدم؟ تا بحال پیش آمده که درمواجهه با یک فرد جدید یا حتی قدیمی مضطرب بشوید یا عصبانی شوید و دلیلش را ندانید؟ دقت کرده اید که چقدر این اتفاقات در زندگی تان تکرار می شود؟به این سوالات فکر کنید، فکر کنم تا به اینجا بطور اجمالی متوجه مفهوم طرحواره ها شده باشید اما در ادامه به صورت دقیق تری این مفهوم را تعریف می کنیم.

تعریف طرحواره :

کلمه ی طرحواره در حوزه های مختلفی بکار می رود، طرحواره به طور کلی به معنای ساختار،قالب یا چارچوب تعریف می شود.

در نظام فلسفی کانت طرحواره به معنای درک و دریافت نقطه ی اشترام تمام عناصر یک مجموعه است.

طرحواره در حوزه ی روانشناسی ، تاریخچه ای غنی و برجسته دارد.در حوزه ی رشد شناختی،طرحواره را به صورت قالبی در نظر می گیرند که بر اساس واقعیت یا تجربه شکل می گیرد تا به افراد کمک کند تجارب خود را تبیین کنند.ادراک از فیلتر طرحواره می گذرد و پاسخ های افراد نیز توسط طرحواره جهت پیدا می کنند.

در بافتار روانشناسی و روان درمانی،طرحواره به عنوان هر اصل سازمان بخش کلی در نظر گرفته می شود که برای درک تجارب زندگی فرد ضروری است. بسیاری از طرحواره ها در اوایل زندگی شکل می گیرند،به حرکت خود ادامه می دهند و خودشان را به تجارب بعدی زندگی تحمیل می کنند؛ حتی اگر هیچ گونه کاربرد دیگری نداشته باشند.این مسئله همان چیزی است که گاهی اوقات به هماهنگی شناختی از آن یاد می شود،یعنی حفظ دیدگاهی با ثبات درمورد خود یا دیگران، حتی اگر این دیدگاه نادرست و تحریف شده باشد اما هماهنگی شناختی حاصل از این دیدگاه باعث می شود تا دنیا قابل پیش بینی شود وانسان ها در دنیا احساس امنیت کنند.

• طرحواره ها در طرحواره درمانی:
• اطلاعاتی خودکار و خارج از حیطه ی آگاهی هستند
• اطلاعاتی تکرار شونده هستند
• حالت موقعیتی ندارند،فراگیر و همیشگی هستند و تکرار می شوند.

وقتی که طرحواره ها شکل می گیرند چکار می کنند؟

۱)اولین کاری که طرحواره می کند این است که باعث می شود تا ما صرفا به مطالب خاصی توجه کنیم(تاثیر بر فرایند های توجهی)

۲)دومین کاری که طرحواره ها انجام میدهند تاثیر در ذخیره کردن اطلاعات است،ما اطلاعاتی را ذخیره می کنیم که با طرحواره هایمان هماهنگ باشند.(تاثیر بر ذخیره سازی انتخابی)

۳)سومین کار، یادآوری اطلاعات است،ما اطلاعاتی را به یاد می آوریم که مربوط به طرحواره است(بازیابی انتخابی)

چرا ما به طرحواره ها نیاز داریم؟

جواب این سوال بسیار مهم است، همان طور که گفتم طرحواره ها به صورت ناهشیار در ذهن ما قرار دارند، دقیقا به همین دلیل هم هست که تکرار می شوند و به یک الگوی رفتاری در زندگی تبدیل می شوند،اگر این طور نبود و طرحواره ها در حوزه ی آگاهی ما بودند، به راحتی میتوانستیم از تکرار شدنشان اجتناب کنیم. به مثال ابتدای مقاله فکر کنید، تصور کنید که همیشه هنگام رانندگی باید به جای شماره ی دنده ها زمان دنده زدن،اینکه قبل از دنده زدن باید کلاژ را بگیریم، اینکه هنگام ایستادن ماشین زمانی که ماشین روشن است باید کلاژ را بگیریم تا ماشین خاموش نشود و ده ها باید دیگر فکر کنیم.آیا رانندگی سخت تر نمی شد؟آیا انرژی زیادی از ما گرفته نمی شد؟ دقیقا فایده ی طرحواره ها همین هست، هنگامی که اطلاعات به ناخودآگاه می روند و بدون نیاز به توجه و به صورت خودکار عمل می کنند، باعث می شوند که انرژی بسیار کمتری از ذهن ما گرفته شود و در واقع این راهی هست که ذهن تنبل ما به کار می برد تا به موارد کمتری به طور همزمان توجه کند. اما مشکل اصلی برای زمانی است که این اطلاعات درونی شده اشتباه باشند…

طرحواره های ناسازگار لولیه:

بیایید فرض کنیم که اطلاعات اولیه ای که درونی سازی می شوند غلط باشند، همان اطلاعات خودکار می شوند، به یک الگو در می آیند و تکرار می شوند، قطعا طرحواره های ایجاد شده از آنها باعث ایجاد رفتارهای غلط،اطلاعات غلط واحساسات،عواطف و هیجانات غلط می شوند.یانگ این طرحواره ها را، طرحواره های ناسازگار اولیه نامید که خصوصیات زیر را دارند:

• الگو یا درون مایه های عمیق و فراگیری هستند
• از خاطرات،هیجان ها،شناختواره ها و حساسات بدنی تشکیل شده اند
• در دوران کودکی یا نوجوانی شکل گرفته اند
• درسیر زندگی تداوم دارند
• درباره ی خود و رابطه با دیگران هستند.
• به شدت ناکارآمد اند

• تعریف طرحواره درمانی:طرحواره درمانی رویکردی به درمان است که طرحواره های ناسازگار اولیه را شناسایی کرده و شروع به درمان آنها می کند.

• تاریخچه ی طرحواره‌ درمانی

درآمریکا تعدادی از روانشناسان  تنها با توجه به رفتار قابل مشاهده ی انسان ها سعی به درست کردن آن و حل مشکلات و اختلالات متفاوت روانی می کردند که از اولین و بنیادی ترین تکنیک ها در این حوزه شرطی سازی کلاسیک بود.این مدل روانشناسان بر مبنای بیانیه ی جانسون مبنی بر اینکه “علم روانشناسی باید پیشبینی،توصیف و کنترل رفتار های آشکار باشد” رویکرد های درمانی خودشان را طرح ریزی می کردند.جانسون یکی از اصلی ترین روانشناسان رفتاری می باشد که به آزمایش “آلبرت کوچولو” و شرطی سازی کلاسیک خود معروف شد.در ادامه با پیشرفت رویکرد های رفتاری، اسکینر با نظریه ی شرطی سازی کنشگر یا عامل خود توانست دامنه ی بیشتری از رفتار را تبیین  کند و همین طور دلایل تبیین های دقیق تر و قوی تری را ارائه دهد.در ادامه به این مدل توجه افراطی به رفتار های آشکار انتقاد های زیادی وارد شد، این مدل انتقادات از ثرندایک شروع شد و در ادامه به آلبرت الیس رسید. آلبرت الیس به همراه بک رفتار را نتیجه ی افکار انسان ها می دانستند. مدل درمانی که این دو روانشناس برای درمان خود برگزیدند ، بجز تکیه بر شناخت و افکار ناکارآمد از تکنیک های رفتاری هم استفاده می کردند و در ادامه نظریه ی شناختی_رفتاری بک بسیار در دنیا معروف شده و مورد توجه بسیاری از روانشناسان قرار گرفت.در طول سال ها درمان شناختی_رفتاری پیشرفت بسزایی داشت اما یک مشکل بسیار مهم ذهن درمانگران شناختی رفتاری را به خودش مشغول کرده بود:” عود مشکل به چه دلیل اینقدر زیاد است؟!”. در نهایت در یک گردهمایی سراسری روانشناسان شناختی رفتاری، مشکلات مختلف این درمان بررسی شد، از جمله اینکه درمان شناختی رفتاری برای درصد بسیار زیادی از بیماران جواب نمی دهد و برای یکسری از اختلالات کاربرد زیادی ندارد.بعد از آسیب شناسی این مسائل اصلی ترین مسئله که دلیل اصلی گردهمایی بود مورد بررسی قرار گرفت؛ ” چرا عود همان اختلالاتی که درمان شده است اینقدر زیاد می باشد؟” در نتیجه ی این گردهمایی سراسری سه روانشناس به نام های “تیزد”،”ویلیام” و “سگال” مسئول بررسی دلیل عود اختلالات شدند تا نتایج تحقیقاتشان را در گردهمایی بعدی اعلام کنند. این سه در پژوهش هایشان یه درمانی موسوم به “MBCT” رسیدند که درحال درمان اختلالات با ترکیبی از درمان شناختی رفتاری  و استفاده از ذهن آگاهی (mind fullness)بود.این درمان عود مشکل را کمتر می کرد اما هنوز هم درمان مناسبی برای اختلالات شخصیت و اختلالات منش شناختی بود.بطور کلی چه درمان شناختی رفتاری،چه MBCT و چه درمان های موج سومی بر اختلالات شخصیتی یا منش شناختی تاثیر زیادی نداشتند و انتقادات موجود بر آن نیز،عمیق نبودن این مدل درمان ها بود. به این صورت طرحواره درمانی یانگ با ترکیب رویکرد های مختلف درمانی مثل درمان شناختی رفتاری، گشتالت درمانی، درمان روابط شیئی،سازنده گرایی و روانکاوی یک مدل درمانی یکپارچه و مفهومی ارزشمند ایجاد کرد تا برای اختلالات مختلف  و به خصوص اختلالات منش شناختی بسیار کاربردی و موثر باشد و همین طور از عود اختلالات تا حد خوبی جلوگیری کند.

چرا طرحواره‌ درمانی؟

در این جا میخواهیم دلایلی را که طرحواره درمانی را از درمان های دیگر متمایز می کند نام ببریم:

۱)اصلی ترین دلیل کیفیت طرحواره درمانی، دلیلی است که به واسطه ی آن طرحواره درمانی به وجود آمد و آن، پیش گیری از عود اختلالات در طرحواره درمانی است که کمتر درمانی تا این حد می تواند از این عود جلوگیری کند.

۲)باز هم همان طور که در بالا ذکر شد طرحواره درمانی طبق تحقیقات در مشکلات مزمن و منش شناختی بسیار موثر تر عمل می کند.

۳)بسیاری از مفروضه هایی که لازمه ی پیشرفت درمان در درمان های شناختی رفتاری است را بیماران به هیچ وجه اجرا نمی کنند، یکی از این مفروضه ها نیاز اصلی رابطه ی خوب درمانگر با مراجع است که متاسفانه دستور روشنی برای ایجاد این رابطه ی خوب در درمان شناختی رفتاری وجود ندارد و همین طور غالب بیماران منش شناختی مشکلات اساسی در ارتباطات خودشان دارند و به این دلیل موارد مناسبی برای طرحواره درمانی نیستند.

۴)مفروضه ی دیگر درمان های شناختی رفتاری این است که اگر ما بتوانیم به بیمار آموزش بدهیم، با تکالیفی که داده می شود خود بیمار می تواند افکار خودآیند و تحریف های شناختی خود را یافته و آن ها را اصلاح کنند، این در حالی است که حل کردن مشکلات رفتاری برای افراد عادی هم بسیار کار سختی است چه برسد به مراجعان با مشکلات خاص و همین طور خیلی از بیماران به هیچ وجه به دنبال یادگیری مطالب جدید که اصلی ترین اتفاق در درمان های شنلختی رفتاری است، نمی باشند.

۵)پیش فرض دیگر درمان های نشانه ای مبتنی بر DSM به خصوص درمان شناختی رفتاری این است که بیماری که برای درمان می آید مشکلات واضح و شفافی دارد اما ما مشاهده می کنیم که تعداد زیادی از بیماران نمی توانند درمورد مشکلاتشان صحبت کنند و به شدت گنگ و مبهم صحبت می کنند.

۶)غالبا درمان های مختلف بجز درمان های روانکاوی به ریشه ی مشکلات توجه نمی کنند و این باعث می شود که دلایل اصلی ایجاد کننده ی آن مشکلات باقی بماند و باعث شود که میزان عود مشکل افزایش پیدا کند.

با تشکر از مطالب مفید موجود در کتاب طرحواره درمانی یانگ،گلوسکو،ویشار ترجمه ی دکتر حمیدپور

ما را در تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید.

نوشته مقدمه ای بر طرحواره درمانی اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

چقدر از روابطتان رضایت دارید؟ چه قدر از بودن در کنار دیگران احساس آرامش می‌کنید و چقدر مسائل مختلفی که ناراحتتان می‌کند را نادیده می‌گیرید تا بتوانید دیگران را برای خودتان نگهدارید؟ چقدر از خودتان می‌گذرید تا نیازهای دیگران را برآورده کنید و چقدر احساس می‌کنید که از طرف دیگران درک نمی‌شوید؟انسان موجودی اجتماعی است و در اجتماع بزرگ می‌شود، در اجتماع خوشحال می‌شود، در اجتماع نیازهایش برآورده می‌شود، در اجتماع شکست می‌خورد و در اجتماع غمگین می‌شود و در اجتماع هم می‌میرد.می‌بینید؟ بله، تمام زندگی غالب انسان‌ها حول محور روابطشان شکل می‌گیرد و شاید داشتن روابط بهتر به معنی داشتن زندگی بهتر است.دقیقاً به همین صورت است که می‌توان به آینده‌ای بهتر امیدوار بود.اگر روابطمان درست بشود زندگی بهتری خواهیم داشت و اینجا همان‌جایی است که طرح‌واره درمانی وارد عمل می‌شود.یک طرحواره درمانگر خوب می‌تواند رفتارهایتان را تحلیل کند، مشکلات را به دست بیاورد و آن‌ها را حل کند تا شروع دوباره‌ای را در زندگی برای شما رقم بزند. اگر می‌خواهید از این رویکرد بیشتر بدانید لطفاً با ما همراه باشید. بگذارید برای معرفی طرحواره از یک مثال استفاده کنم:

غالباً دانش‌آموزها بعد از کنکور یا حتی بعد از گرفتن مدرک دیپلمشان در اولین فرصت برای گرفتن گواهی‌نامه به آموزشگاه‌های رانندگی مراجعه می‌کنند. اگر این دوره را گذرانده‌اید به یاد بیاورید که چه زحمت‌هایی برای فراگرفتن مهارت رانندگی کشیدید. اینکه در ابتدا فقط فرمان را با دودست می‌چسبیدید و مربی رانندگی گاز و کلاچ و ترمز را کنترل می‌کرد، اما بااین‌حال سعی می‌کردید که با تمام وجود تمرکز کنید که به‌جایی نزنید و کمی هم ته دلتان دل‌شوره داشتید، در ادامه که حرفه‌ای‌تر می‌شدید دیگر تقریباً هماهنگی دست‌ها و پاها به حدی رسیده بود که خودتان به‌تنهایی هدایت ماشین را به عهده می‌گرفتید اما بااین‌حال هر بار که نیاز بود دنده عوض کنید به دنده نگاه می‌کردید و سعی می‌کردید جوری کلاچ بگیرید که ماشین خاموش نشود و همین‌طور با سرعت مناسب حرکت کند.اما گذشت و گذشت و شما در امتحان رانندگی قبول شدید ، حالا که سال‌ها از آن اتفاقات گذشته است آیا هنوز هم برای رانندگی به هماهنگی پاها، جای دنده‌های مختلف ماشین و اینکه کمربندتان را بسته‌اید به‌شدت گذشته فکر می‌کنید؟قطعاً نه

طرح‌واره دانفوس دقیقاً همین هست،از زمانی که شما بدون فکر می‌توانید رانندگی کنید یعنی رانندگی کردن از حوزه‌ی آگاهی شما خارج‌شده و به حالت ناهشیار درآمده و این یعنی در ذهن شما تبدیل به طرح‌واره شده است؛تابه‌حال شده است زمانی که فردی را برای اولین بار می‌بینید بدون هیچ سابقه‌ی قبلی از او خوشتان بیاید یا متنفر بشوید وندانید که دلیل آن چیست؟ تابه‌حال برایتان پیش‌آمده که در جمعی یا در یک مهمانی حرفی زده یا کاری انجام دهید و زمانی که به خانه ‌برمی­گردید با خودتان فکر کنید که چرا من آنجا فلان کار را کردم و یا فلان حرف را زدم؟ تابه‌حال پیش‌آمده که در مواجهه با یک فرد جدید یا حتی قدیمی مضطرب بشوید یا عصبانی شوید و دلیلش راندانید؟ دقت کرده‌اید که چقدر این اتفاقات در زندگی‌تان تکرار می‌شود؟به این سؤالات فکر کنید، فکر کنم تا به اینجا به‌طور اجمالی متوجه مفهوم طرح‌واره‌ها شده باشید اما در ادامه به‌صورت دقیق‌تری این مفهوم را تعریف می‌کنیم.

تعریف طرحواره

کلمه‌ی طرحواره در حوزه‌های مختلفی بکار می‌رود، طرح‌واره به‌طورکلی به معنای ساختار،قالب یا چارچوب تعریف می‌شود.

در نظام فلسفی کانت طرحواره به معنای درک و دریافت نقطه‌ی اشتراک تمام عناصر یک مجموعه است.

طرحواره در حوزه‌ی روانشناسی ، تاریخچه‌ای غنی و برجسته دارد.در حوزه‌ی رشد شناختی،طرح‌واره را به‌صورت قالبی در نظر می‌گیرند که بر اساس واقعیت یا تجربه شکل می‌گیرد تا به افراد کمک کند تجارب خود را تبیین کنند.ادراک از فیلتر طرحواره می‌گذرد و پاسخ‌های افراد نیز توسط طرحواره جهت پیدا می‌کنند.

در بافتار روانشناسی و روان‌درمانی،طرحواره به‌عنوان هر اصل سازمان بخش کلی در نظر گرفته می‌شود که برای درک تجارب زندگی فرد ضروری است. بسیاری از طرحواره ها تا در اوایل زندگی شکل می‌گیرند،به حرکت خود ادامه می‌دهند و خودشان را به تجارب بعدی زندگی تحمیل می‌کنند؛ حتی اگر هیچ‌گونه کاربرد دیگری نداشته باشند.این مسئله همان چیزی است که گاهی اوقات به هماهنگی شناختی از آن یاد می‌شود،یعنی حفظ دیدگاهی باثبات در مورد خود یا دیگران، حتی اگر این دیدگاه نادرست و تحریف‌شده باشد اما هماهنگی شناختی حاصل از این دیدگاه باعث می‌شود تا دنیا قابل پیش‌بینی شود و انسان‌ها در دنیا احساس امنیت کنند.

 طرحواره ها در طرحواره درمانی

• اطلاعاتی خودکار و خارج از حیطه‌ی آگاهی هستند
• اطلاعاتی تکرارشونده هستند
• حالت موقعیتی ندارند،فراگیر و همیشگی هستند و تکرار می‌شوند.

وقتی‌که طرحواره ها شکل می‌گیرند چکار می‌کنند؟

۱)اولین کاری که طرحواره می‌کند این است که باعث می‌شود تا ما صرفاً به مطالب خاصی توجه کنیم(تأثیر بر فرایندهای توجهی)

۲)دومین کاری که طرحواره ها انجام می‌دهند تأثیر در ذخیره کردن اطلاعات است،ما اطلاعاتی را ذخیره می‌کنیم که با طرحواره هایمان هماهنگ باشند.(تأثیر بر ذخیره‌سازی انتخابی)

۳)سومین کار، یادآوری اطلاعات است،ما اطلاعاتی را به یاد می‌آوریم که مربوط به طرحواره است(بازیابی انتخابی)

چرا ما به طرح واره ها نیاز داریم؟

جواب این سؤال بسیار مهم است، همان‌طور که گفتم طرحواره ها به‌صورت ناهشیار در ذهن ما قرار دارند، دقیقاً به همین دلیل هم هست که تکرار می‌شوند و به یک الگوی رفتاری در زندگی تبدیل می‌شوند،اگر این‌طور نبود و طرحواره ها در حوزه‌ی آگاهی ما بودند، به‌راحتی می‌توانستیم از تکرار شدنشان اجتناب کنیم. به مثال ابتدای مقاله فکر کنید، تصور کنید که همیشه هنگام رانندگی باید به‌جای شماره‌ی دنده‌ها زمان دنده زدن،اینکه قبل از دنده زدن باید کلاچ را بگیریم، اینکه هنگام ایستادن ماشین زمانی که ماشین روشن است باید کلاچ را بگیریم تا ماشین خاموش نشود و ده‌ها باید دیگر فکر کنیم.آیا رانندگی سخت‌تر نمی‌شد؟آیا انرژی زیادی از ما گرفته نمی‌شد؟ دقیقاً فایده‌ی طرحواره ها همین هست، هنگامی‌که اطلاعات به ناخودآگاه می‌روند و بدون نیاز به توجه و به‌صورت خودکار عمل می‌کنند، باعث می‌شوند که انرژی بسیار کمتری از ذهن ما گرفته شود و درواقع این راهی هست که ذهن تنبل ما به کار می‌برد تا به موارد کمتری به‌طور هم‌زمان توجه کند. اما مشکل اصلی برای زمانی است که این اطلاعات درونی شده اشتباه باشند…

طرح واره های ناسازگاراولیه:

بیایید فرض کنیم که اطلاعات اولیه‌ای که درونی سازی می‌شوند غلط باشند، همان اطلاعات خودکار می‌شوند، به یک الگو درمی‌آیند و تکرار می‌شوند، قطعاً طرحواره های ایجادشده از آن‌ها باعث ایجاد رفتارهای غلط،اطلاعات غلط و احساسات،عواطف و هیجانات غلط می‌شوند.یانگ این طرحواره ها را، طرحواره های ناسازگار اولیه نامید که خصوصیات زیر رادارند:

• الگو یا درون‌مایه‌های عمیق و فراگیری هستند
• از خاطرات،هیجان‌ها،شناختواره ها و احساسات بدنی تشکیل شده‌اند
• در دوران کودکی یا نوجوانی شکل‌گرفته‌اند
• در سیر زندگی تداوم دارند
• درباره‌ی خود و رابطه با دیگران هستند.
• به‌شدت ناکارآمدند

تعریف طرحواره درمانی

طرحواره درمانی رویکردی به درمان است که طرحواره های ناسازگار اولیه را شناسایی کرده و شروع به درمان آن‌ها می‌کند.

تاریخچه‌ی طرح واره درمانی:( ویژه‌ی  متخصصین روانشناسی)

در آمریکا تعدادی از روانشناسان  تنها با توجه به رفتار قابل‌مشاهده‌ی انسان‌ها سعی به درست کردن آن و حل مشکلات و اختلالات متفاوت روانی می‌کردند که از اولین و بنیادی‌ترین فن‌ها در این حوزه شرطی‌سازی کلاسیک بود.این مدل روانشناسان بر مبنای بیانیه‌ی جانسون مبنی بر اینکه “علم روانشناسی باید پیش‌بینی،توصیف و کنترل رفتارهای آشکار باشد” رویکردهای درمانی خودشان را طرح‌ریزی می‌کردند.جانسون یکی از اصلی‌ترین روانشناسان رفتاری هست که به آزمایش “آلبرت کوچولو” و شرطی‌سازی کلاسیک خود معروف شد.در ادامه با پیشرفت رویکردهای رفتاری، اسکینر با نظریه‌ی شرطی‌سازی کنشگر یا عامل خود توانست دامنه‌ی بیشتری از رفتار را تبیین  کند و همین‌طور دلایل تبیین‌های دقیق‌تر و قوی‌تری را ارائه دهد.در ادامه به این مدل توجه افراطی به رفتارهای آشکار انتقادهای زیادی وارد شد، این مدل انتقادات از ثرندایک شروع شد و در ادامه به آلبرت الیس رسید. آلبرت الیس به همراه بک رفتار را نتیجه‌ی افکار انسان‌ها می‌دانستند. مدل درمانی که این دو روانشناس برای درمان خود برگزیدند ، به‌جز تکیه‌بر شناخت و افکار ناکارآمد از تکنیک‌های رفتاری هم استفاده می‌کردند و در ادامه نظریه‌ی شناختی_رفتاری بک بسیار در دنیا معروف شده و مورد توجه بسیاری از روانشناسان قرار گرفت.در طول سال‌ها درمان شناختی_رفتاری پیشرفت بسزایی داشت اما یک مشکل بسیار مهم ذهن درمانگران شناختی رفتاری را به خودش مشغول کرده بود:” عود مشکل به چه دلیل این‌قدر زیاد است؟!”. درنهایت در یک گردهمایی سراسری،  روانشناسان شناختی رفتاری، مشکلات مختلف این درمان بررسی شد، ازجمله اینکه درمان شناختی رفتاری برای درصد بسیار زیادی از بیماران جواب نمی‌دهد و برای یکسری از اختلالات کاربرد زیادی ندارد.بعد از آسیب‌شناسی این مسائل اصلی‌ترین مسئله که دلیل اصلی گردهمایی بود موردبررسی قرار گرفت؛ ” چرا عود همان اختلالاتی که درمان شده است این‌قدر زیاد هست؟” درنتیجه‌ی این گردهمایی سراسری سه روانشناس به نام های “تیزد”،”ویلیام” و “سگال” مسئول بررسی دلیل عود اختلالات شدند تا نتایج تحقیقاتشان را در گردهمایی بعدی اعلام کنند. این سه در پژوهش هایشان یه درمانی موسوم به “MBCT” رسیدند که در حال درمان اختلالات با ترکیبی از درمان شناختی رفتاری  و استفاده از ذهن آگاهی (mind fullness)بود.این درمان عود مشکل را کمتر می‌کرد اما هنوز هم درمان مناسبی برای اختلالات شخصیت و اختلالات منش شناختی بود.به‌طورکلی چه درمان شناختی رفتاری،چه MBCT و چه درمان‌های موج سومی بر اختلالات شخصیتی یا منش شناختی تأثیر زیادی نداشتند و انتقادات موجود بر آن نیز،عمیق نبودن این مدل درمان‌ها بود. به این صورت طرحواره درمانی یانگ با ترکیب رویکردهای مختلف درمانی مثل درمان شناختی رفتاری، گشتالت درمانی، درمان روابط شیئی،سازنده گرایی و روانکاوی یک مدل درمانی یکپارچه و مفهومی ارزشمند ایجاد کرد تا برای اختلالات مختلف  و به‌خصوص اختلالات منش شناختی بسیار کاربردی و مؤثر باشد و همین‌طور از عود اختلالات تا حد خوبی جلوگیری کند.

چرا طرحواره درمانی؟

در اینجا می‌خواهیم دلایلی را که طرحواره درمانی را از درمان‌های دیگر متمایز می‌کند نام ببریم:

۱)اصلی‌ترین دلیل کیفیت طرحواره درمانی، دلیلی است که به‌واسطه‌ی آن طرحواره درمانی به وجود آمد و آن، پیش‌گیری از عود اختلالات در طرحواره درمانی است که کمتر درمانی تا این حد می‌تواند از این عود جلوگیری کند.

۲)بازهم همان‌طور که در بالا ذکر شد طرحواره درمانی طبق تحقیقات در مشکلات مزمن و منش شناختی بسیار مؤثرتر عمل می‌کند.

۳)بسیاری از مفروضه‌هایی که لازمه‌ی پیشرفت درمان در درمان‌های شناختی رفتاری است را بیماران به‌هیچ‌وجه اجرا نمی‌کنند، یکی از این مفروضه‌ها نیاز اصلی رابطه‌ی خوب درمانگر با مراجع است که متأسفانه دستور روشنی برای ایجاد این رابطه‌ی خوب در درمان شناختی رفتاری وجود ندارد و همین‌طور غالب بیماران منش شناختی مشکلات اساسی در ارتباطات خودشان دارند و به این دلیل موارد مناسبی برای طرحواره درمانی نیستند.

۴)مفروضه‌ی دیگر درمان‌های شناختی رفتاری این است که اگر ما بتوانیم به بیمار آموزش بدهیم، با تکالیفی که داده می‌شود خود بیمار می‌تواند افکار خود آیند و تحریف‌های شناختی خود را یافته و آن‌ها را اصلاح کنند، این در حالی است که حل کردن مشکلات رفتاری برای افراد عادی هم بسیار کار سختی است چه برسد به مراجع با مشکلات خاص و همین‌طور خیلی از بیماران به‌هیچ‌وجه به دنبال یادگیری مطالب جدید که اصلی‌ترین اتفاق در درمان‌های شناختی رفتاری است، نمی‌باشند.

۵)پیش‌فرض دیگر درمان‌های نشانه‌ای مبتنی بر DSM به‌خصوص درمان شناختی رفتاری این است که بیماری که برای درمان می‌آید مشکلات واضح و شفافی دارد اما ما مشاهده می‌کنیم که تعداد زیادی از بیماران نمی‌توانند در مورد مشکلاتشان صحبت کنند و به‌شدت گنگ و مبهم صحبت می‌کنند.

۶)غالباً درمان‌های مختلف به‌جز درمان‌های روانکاوی به ریشه‌ی مشکلات توجه نمی‌کنند و این باعث می‌شود که دلایل اصلی ایجادکننده‌ی آن مشکلات باقی بماند و باعث شود که میزان عود مشکل افزایش پیدا کند.

منابع:

مطالعات خود نگارنده

کارگاه طرحواره درمانی دکتر حمید بهرامی زاده

کارگاه تربیت درمانگر کودک با رویکرد طرحواره درمانی دکتر حمید بهرامی زاده توسط مدرسه روانشناسی واران

یانگ،جفری (۱۳۹۵) ترجمه حمید پور،حسن . طرحواره درمانی. انتشارات ارجمند.

ما را در تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید.

نوشته طرحواره چیست و طرحواره ها چه تأثیری در زندگی ما دارند؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

طرحواره حاوی اطلاعات مهمی است که ما از طریق تجربه‌هایی که در طول زندگی به خصوص تجربه‌های دوران کودکی خو آموخته‌ایم. بنابراین طرحواره تعیین‌کننده‌ی نوع نگاه به خویشتن، دیگران و دنیاست، زیرا آنها اطلاعات عمیق شخصیتی ما هستند. یکی از این طرحواره‌ها، طرحواره‌ی نقص و شرم است.

وقتی کسی طرحواره‌ی نقص و شرم داشته باشد بر این باور است که دوست‌داشتنی و ارزشمند نیست. او فکر می‌کند ویژگی‌هایی دارد که دیگران اگر آنها را بدانند طردش می‌کنند. او معقتد است که آدم بدی است، و چیزی در درونش غلط است. معقتد است نقصی در درون او وجود دارد که باعث می‌شود دوست داشتنی نباشد. به خاطر این نقص درونی احساس می‌کند که کسی او را دوست ندارد. به خاطر داشتن این نقص درونی، احساس شرم می‌کند.

او برای محافظت از خودش در برابر احساس شرم و همچنین جلوگیری از طرد شدن توسط دیگران، زیاد از خودش حرف نمی‌زند تا مبادا آن نقص درونی کشف شود. همیشه سعی می‌کند خودش را از بقیه پنهان کند. اگر نقص درونی‌اش بر ملا شود احساس شرمساری زیادی به او دست می‌دهد.

او خودش را ذاتاً آدم مشکل‌داری می‌بیند و خودش را بی‌ارزش می‌داند از این رو معتقد است که دیگران او را دوست ندارند و حتی معقتد است که لیاقت عشق دیگران را ندارد.

معتقد است که چون آدم بدی بوده است والدینش دوستش نداشته‌اند.

شخصیت واقعی‌اش را پنهان می‌کند زیرا بر این باور است که شخصیت واقعی‌اش  غیرقابل پذیرش است. بنابراین سعی می‌کند شخصیت کاذبی را به دیگران نشان دهد.

او نسبت به سرزنش و مقایسه شدن بسیار حساس است و به انتقاد هم حساسیت زیادی نشان می‌دهد.

هر کسی که این طرحواره را داشته باشد برای مقابله با آن از روش‌های مختلفی استفاده می‌کند: یک نفر ممکن است اعتماد به نفس خود را از دست بدهد و به ظاهر ناامن است. یک نفر دیگر ممکن است ظاهری طبیعی و موجه داشته باشد و یک نفر چنان رفتار کند که انگار اصلاً دچار این طرحواره نیست و ظاهری بسیار عالی، قوی و آسیب‌ناپذیر دارد.

اکثر افرادی که این طرحواره را دارند نقابی بر چهره دارند و از بروز حس آسیب‌پذیری خودداری می‌کنند، زیرا به محض بروز آسیب‌پذیری‌ها دچار خودبیزاری و شرمساری می‌شوند. افرادی که دچار این طرحواره شده‌اند سعی می‌کنند خودشان را از حس شرمساری بی‌خبر نگه دارند. این ناآگاهی از حس شرم درونی باعث می‌شود که این افراد به دام مشکلات ارتباطی و افسردگی بیفتند. معمولاً افسردگی و مشکلات ارتباطی باعث می‌شوند که این افراد برای درمان مراجعه کنند.

دلایل و ریشه‌های شکل‌گیری طرحواره نقص و شرم

وقتی در خانواده‌ای بزرگ شده باشید که انتقادگر و بددهن و یا مؤاخذه‌کننده بوده‌اند. این خانواده‌ها معمولاً همیشه در حال انتقاد و تنبیه بوده‌اند.

ممکن است والدین فرزند خود را مدام ناامید و سرخورده کنند. و گاهی ممکن است که آنها را طرد کنند و از ابراز محبت خویش به آنها دریغ کنند.

ممکن است در کودکی توسط یکی از اعضای خانواده مورد بدرفتاری قرار گرفته باشید.

برخی خانواده‌ها اشتباهات خود را به گردن فرزندانشان می‌اندازند. در این صورت فرزندان مستعد داشتن طرحواره‌ی نقص و شرم می‌شوند.

برخی والدین مدام به فرزند خود گفته‌اند که او عرضه‌ی هیچ کاری را ندارد و نالایق و بی کفایت است.

فردی که طرحواره‌ی نقص و شرم دارد در دوره‌ی کودکی با دیگران مقایسه شده است.

عامل اصلی در شکل‌گیری این تله زندگی، عیب‌ها و نقص‌های واقعی فرد نیستند، بلکه عامل اصلی را باید در احساسی دنبال کنیم که والدین و سایر اعضای خانواده در فرد ایجاد کرده‌اند. اگر اعضای خانواده فارغ از نقاط ضعف و قوت شما، بتوانند به شما محبت کنند برای شما ارزش قائل شوند و دوست‌تان بدارند امکان شکل گیری طرحواره نقص و شرم در شما خیلی اندک و نادر است.

نقش طرحواره نقص و شرم در روابط

وقتی کسی طرحواره‌ی نقص و شرم دارد علاقه‌ی چندانی به دیدن یار خود ندارد.

روابط فردی که طرحواره‌ی نقص و شرم دارد معمولاً کوتاه‌مدت و شورانگیز است.

ممکن است به صورت همزمان با چند نفر در رابطه باشد.

ممکن است جذب کسانی شود که او را موردتحقیر قرار می‌دهند و با او بدرفتاری می‌کنند.

گاهی کسی که طرحواره نقص و شرم دارد به دنبال زیباترین‌ها و بهترین‌ها می‌رود. در برخی موارد ممکن است کسی را انتخاب کند که وقت کمی برای با او بودن دارد. مثلاً به صورت دائم در مسافرت است.

درمان طرحواره نقص و شرم

همانند سایر طرحواره‌های ناسازگار اولیه، در طرحواره درمانی برای درمان طرحواره نقص و شرم از پروتکل استاندارد استفاده می‌شود. در پروتکل طرحواره درمانی، درمانگر ابتدا طرحواره‌ نقص و شرم را باید شناسایی کند، دلایل و ریشه‌های شکل‌گیری آن را پیدا می‌کند و الگوهایی ناکارآمد ارتباطی مبتنی بر طرحواره نقص و شرم را کشف می‌کند.

برای شناسایی این طرحواره، درمانگر از مصاحبه، پرسشنامه و تصویرسازی ذهنی استفاده می‌کند. بعد از اینکه طرحواره نقص و شرم شناسایی شد، درمانگر شما را وارد مرحله‌ی تغییر می‌کند. در این مرحله کار را با تکنیک‌های شناختی آغاز می‌کند.

توسط تکنیک‌های شناختی کسی که طرحواره نقص و شرم دارد به این نتیجه می‌رسد که طرحواره‌اش غلط است و دیگر کارایی ندارد.  او می‌تواند بهفمد که دیدگاهی که در مورد خودش دارد غلط و تحریف شده است. سپس درمانگر از تکنیک‌های تجربه‌ای استفاده می‌کند.

تکنیک‌های تجربه‌ای برای تغییر طرحواره بسیار نیرومند هستند. تصویرسازی ذهنی ابزار قدرتمندی است که بیمار توسط آن خاطرات مرتبط با طرحواره نقص و شرم را مجسم می‌کند و درمانگر در خلال آن به بازوالدینی می‌پردازد. همچنین کمک می‌کند که بیمار خشم خود را نسبت به والدین سرزنش‌گر ابراز کند. همچنین از او خواسته می‌شود نامه‌ای به والدین بنویسد.

در انتها درمانگر و بیمار با هم وارد مرحله‌ي الگوشکنی رفتاری می‌شوند. در این مرحله تمام رفتارهایی را که بیمار به خاطر داشتن طرحواره نقص و شرم انجام می‌دهد شناسایی می‌شود و سعی می‌شود که آنها را ترک کنند و به جای آنها از رفتارهای سالم‌تری استفاده کند.

بیشتر بخوانیم:

طرحواره‌های ناسازگار اولیه

طرحواره درمانی چیست؟

پروتکل طرحواره درمانی 

طرحواره رهاشدگی

طرحواره بی اعتمادی

طرحواره محرومیت هیجانی

تکنیک تصویرسازی ذهنی در طرحواره درمانی

Understanding schemas

نوشته طرحواره نقص و شرم چیست؟ چطور آن رو تشخیص دهیم و درمان کنیم؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

از زمانی که مشغول رواندرمانی شده‌ام به کرات دیده‌ام که اگر بیمار با احساسات عمیق خویشتن که ناشی از تعارض‌های دورنی اوست روبرو شود بهبودی حاصل می‌شود. این جمله به این معناست که اگر بیمار بتواند زندگی درونی خویش را ببیند و تجربه کند می‌تواند زندگی بیرونی خوبی داشته باشد، زیرا نیازی به رنج کشیدن از احساسات و تعارض‌های درونی نیست. با کشفِ آنچه هستیم، آنچه می‌شویم که باید بشویم.

آنچه هستیم واقعیت فعلی و آنچه می‌توانیم بشویم واقعیت آتی ماست. کشف خویشتن کار دشواری است و مستلزم دیدن و تجربه روانشناختی تمام تعارض‌های درونی و احساسات برخاسته از آنهاست. این احساسات دردناک هستند و ما برای تجربه نکردن درد آنها روش‌هایی را به کار می‌بریم. با این روش‌ها ما از واقعیت آنچه هستیم می‌گریزیم و این فرار روانشناختی باعث می‌شود نتوانیم پاسخ‌ها و واکنش‌های مؤثری به رویدادهای بیرونی نشان دهیم.

در واقع عدم شناخت واقعیت خویشتن باعث بروز رفتارهای ناسازگار، احساس‌های ناخوشایند و مشکلات بین فردی ما می‌شود. جان فریدریسکون، یکی از بزرگان رواندرمانی پویشی فشرده و کوتاه مدت نام این روشها را دروغ‌هایی گذاشته است که به خودمان می‌گوییم. البته نام علمی‌تر این روشها مکانیزمهای دفاعی است.

من با فریدریسکون هم موافقم هم مخالف. موافق از این بابت که ما واقعاً به کمک دفاع‌هایی که به کار می‌بریم به خودمان دروغ می‌گوییم. در طرحواره‌درمانی به این دروغ‌ها، محافظ بی‌تفاوت گفته می‌شود. محافظ بی‌تفاوت بخشی از وجود ماست که آن دروغ‌ها را می‌گوید تا ما با واقعیت خویشتن‌مان روبرو نشویم. اما چرا دروغ می‌گوییم و بخشی از ما به صورت بی‌تفاوت از ما محافظت می‌کند؟ پاسخ این سؤال، علت مخالفت من با فریدریکسون است. او معتقد است که ما دروغ می‌گوییم چون از احساسات عمیق خود مانند خشم، غم، احساس گناه و … می‌ترسیم. درست است که ما دوست نداریم احساسات منفی را تجربه کنیم اما باید به این مسئله هم پاسخ بدهیم که چرا از احساسات منفی می‌ترسیم. بر اساس نظریه طرحواره‌درمانی، آنچه احساسات ناخوشایند را تولید می‌کند ترس از خودِ احساسات منفی نیست. در درون ما طرحواره‌های ناسازگار اولیه‌ای وجود دارند که فعال شدن آنها باعث ایجاد احساسات ناخوشایند می‌شوند. به عنوان مثال وقتی طرحواره‌ی رهاشدگی فعال می‌شود فرد ممکن است احساسات عمیق غم و اندوه را تجربه کند. تمامی احساسات، چه خوشایند چه ناخوشایند، بخشی از وجود جدایی‌ناپذیر تمامی انسان‌هاست، اما طرحواره‌های ناسازگار در ما شکل گرفته‌اند. ما با پتانسیل تجربه و ابراز احساسات به دنیا می‌آییم نه با طرحواره‌های ناسازگار. بنابراین احساسات به خودی خود ترسناک نیستند، آنچه آنها را ترسناک می‌کند وجود طرحواره‌های ناسازگار است. مثلاً خشم ناشی از بی‌اعتمادی است که ترسناک است نه خود خشم، غم ناشی از نقص است که ویران کننده است نه خود غم، ترس ناشی از آسیب‌پذیری است که ویرانگر است نه خود ترس. بنابراین آنچه احساسات منفی را ترسناک می‌سازد طرحواره است.

اما طرحواره در ذات ما وجود ندارد، بلکه اتفاقاتی که در خانواده تجربه می‌کنیم باعث شکل گیری آنها می‌شود. بنابراین محتوای هر طرحواره، دروغی است که به ما گفته شده است و ما آن دروغ‌ها را باور کرده‌ایم و در زندگی روزمره آن دروغ‌ها را به خودمان می‌گوییم. پس دروغ‌هایی که به خودمان می‌گوییم درواقع دروغ‌هایی است که به ما گفته شده‌اند. آنگاه ما برای برملا نشدن دروغ‌ها، دروغ‌های دیگری می‌گوییم. مسلم است که وقتی تمام آنچه درباره خود از محیط اطراف کسب کرده‌ایم دروغ بوده است بعداً هم همان دروغ‌ها می‌شود پایه‌ای برای دروغ‌های بعدی. ما دروغ‌ها را مانند یک بازی دومینو برای خودمان تکرار می‌کنیم. این تکرار باعث می‌شود که ما گمان کنیم این دروغ‌ها را ما خودمان برای خودمان ساخته‌ایم. اما در واقع این چنین نیست. مثلاً کسی وقتی طرحواره نقص دارد به این دروغ اعتقاد دارد که دوست داشتنی و ارزشمند نیست. این اعتقاد باعث ایجاد احساسات عمیق اندوه و خشم می‌شود و سپس فرد برای کاهش احساسات منفی خود دوباره به خودش دروغ می‌گوید، مثلاً می‌گوید: اگر خودم را فدای دیگران بکنم آنها نقص‌های مرا نادیده خواهند گرفت”، بنابراین شروع می‌کند به قربانی کردن خودش برای دیگران به این امید که تبدیل به یک فرد دوست داشتنی شود. این امید واهی باعث می‌شود که احساس غم و اندوهش فروکش کند.

باید این نکته را بگویم که مخالفت من صرفاً با فریدریسکون نیست بلکه با نظریه رواندرمانی پویشی فشرده و کوتاه مدت (ISTDP) است. مبدع نظریه رواندرمانی پویشی فشرده و کوتاه مدت حبیب دوانلو است. نکته دیگر که باید در نظر داشته باشید این است که تفاوت طرحواره درمانی و رواندرمانی پویشی فشرده و کوتاه مدت تنها در همین یک مورد خلاصه نمی‌شود. مطلبی را که اینجا توضیح دادم تنها یک تفاوت طرحواره درمانی با ISTDP است.

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته دروغ‌هایی که باور کرده‌ایم: تفاوت طرحواره درمانی با رواندرمانی پویشی فشرده و کوتاه‌مدت اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

طرحواره یعنی اطلاعاتی که در مورد یک موضوع خاص در حافظه ما ذخیره شده‌اند. هنگام تولد ما هیچ شناختی از دنیای اطرافمان نداریم. به‌مرورزمان که رشد می‌کنیم اطلاعاتی که مورد خودمان، دنیا و دیگران کسب می‌کنیم. این اطلاعات پراکنده بعد از مدتی حول یک موضوع دسته‌بندی می‌شوند و تشکیل یک طرحواره می‌دهند.

به‌عنوان‌مثال وقتی یک نوزاد به چیزی نیاز دارد گریه می‌کند، گریه به مراقبین او این پیام را می‌دهد که نوزاد به چیزی نیاز دارد و سعی می‌کنند نیاز او را برآورده سازند. نحوه‌ای که مراقبین نیاز نوزاد را برآورده می‌کنند این پیام را به نوزاد می‌دهند که می‌توانی روی ما حساب کنی. نوزاد این پیام را به‌عنوان اولین اطلاعات دریافتی از محیط پیرامون در ذهن خودش پردازش می‌کند. به‌مرورزمان که مراقبین نوزاد نیازهای مختلف او را برآورده می‌کنند نوزاد به این نتیجه می‌رسد که افرادی هستند که به‌موقع به او رسیدگی می‌کنند و او می‌تواند به آن‌ها دلبسته شود. اما اگر نوزاد، نیازی داشته باشد و نیاز او برآورده نشود دلبستگی‌اش مختل می‌شود.

دلبستگی مختل حاوی اطلاعاتی است مبنی بر اینکه افراد مهم زندگی به‌موقع و به‌اندازه کافی در دسترس نوزاد قرار ندارند تا نیازهای او را برآورده سازند. در حالت اول یعنی دلبستگی ایمن، اطلاعات دریافتی از سوی والدین زمینه‌ساز طرحواره‌های سازگار یا مثبت می‌شوند و در حالت دلبستگی مختل، زمینه شکل‌گیری طرحواره‌های ناسازگار را فراهم می‌کنند. بنابراین هر طرحواره به معنی وجود اطلاعاتی مبنی بر چگونگی برآورده شدن نیازهای اصلی ماست. به طرحواره‌هایی که در ابتدای زندگی به علت برآورده نشدن نیازهای هیجانی اصلی شکل می‌گیرند طرحواره‌های ناسازگار اولیه گفته می‌شود که انواع مختلفی دارند: مانند رهاشدگی/بی‌ثباتی، و محرومیت هیجانی. تاکنون ۱۸ طرحواره ناسازگار شناخته شده است که می‌توانید در مقاله زیر آن‌ها را مطالعه کنید.

مقاله مرتبط: طرحواره های ناسازگار اولیه: اولین خشتهای کج زندگی

هر طرحواره نشان از یک نیاز برآورده نشده دارد. در دوران بزرگ‌سالی وقتی نیازهای ما برآورده نمی‌شود طرحواره‌های ما فعال می‌شوند و احساسات منفی مانند خشم و غم را تجربه می‌کنیم. سپس برای کاهش این احساس‌های ناخوشایند منفی از شیوه‌های مختلفی استفاده می‌کنیم که به آن‌ها سبک‌های مقابله‌ای گفته می‌شود. ممکن است تصمیم بگیریم که از دردهای ناشی از طرحواره‌هایمان اجتناب کنیم، یعنی در موقعیت‌هایی که باعث فعال شدن طرحواره می‌شود فاصله می‌گیریم. به‌عنوان‌مثال کسی که طرحواره رهاشدگی دارد ممکن است برای اینکه رهاشدگی را تجربه نکند وارد هیچ رابطه‌ای نشود. سبک مقابله‌ای دیگر جبران افراطی است. با استفاده از جبران افراطی برخلاف طرحواره عمل می‌کنیم. به‌عنوان‌مثال قبل از اینکه رها بشویم خودمان دیگران را رها می‌کنیم. درنهایت ممکن است از سبک مقابله‌ای تسلیم استفاده کنیم. وقتی تسلیم طرحواره می‌شویم درد طرحواره را می‌پذیریم و به این نتیجه می‌رسیم که ما ارزش دوست داشته شدن را نداریم. بنابراین سبک‌های مقابله‌ای روش‌هایی برای کنار آمدن با فعال شدن طرحواره‌هاست.

وقتی یک طرحواره فعال می‌شود و فرد از یک سبک مقابله‌ای استفاده می‌کند در حالتی قرار می‌گیرد که به آن ذهنیت می‌گوییم. بنابراین فرمول ذهنیت طرحواره ای عبارت است از: فعال شدن طرحواره + استفاده از سبک مقابله‌ای = ذهنیت. ذهنیت‌ها انواع مختلفی دارند. هر ذهنیتی نشان‌دهنده فعال شدن یک یا چند طرحواره و استفاده از یک سبک مقابله‌ای است. ذهنیت‌ها “وضعیت اینجا و اکنون” ماست. همان احساس‌ها، افکار و رفتارهایی است که در لحظه حال از آن‌ها استفاده می‌کنیم. مثلاً وقتی‌که طرحواره‌ی بی‌اعتمادی/بدرفتاری فعال می‌شود و از سبک جبران افراطی استفاده می‌کنیم ممکن است احساس خشم کنیم و دست به پرخاشگری بزنیم. رفتارهای پرخاشگرانه ما یکی از ذهنیت‌ها به نام ذهنیت کودک خشمگین است. ذهنیت های طرحواره ای به چهار دسته تقسیم می‌شوند: ذهنیت‌های کودکانه، ذهنیت‌های والد ناکارآمد، ذهنیت‌های مقابله‌ای و ذهنیت‌های سالم.

ذهنیت های طرحواره ای کودکانه

ذهنیت های طرحواره ای کودکانه حاصل فعال شدن طرحواره‌های اصلی و نیرومند فرد است. وقتی فرد در این ذهنیت‌ها قرار دارد رفتارهایش شبیه کودک است.

ذهنیت کودک آسیب‌پذیر:

ذهنیت کودک آسیب‌پذیر حالتی است که در آن عواطف دردناک طرحواره به‌طور کامل و مستقیم تجربه می‌شود. مثلاً یک فرد دارای طرحواره رهاشدگی ممکن است غرق در احساسات سوگ و افسردگی شود زمانی که معشوقش ترکش می‌کند. به این ذهنیت کودک آسیب‌پذیر گفته می‌شود زیرا زمانی که فرد در این ذهنیت است حالتی در دردها و آسیب‌پذیری کودکانه را تجربه می‌کند، او ممکن است احساس ناتوانی، درماندگی و بیچارگی را در برابر احساساتش تجربه کند. در ذهنیت کودک آسیب‌پذیر فرد به‌صورت مستقیم عواطف مرتبط با طرحواره‌هایش را تجربه می‌کند.

ذهنیت کودک خشمگین:

ذهنیت کودک خشمگین حالتی است که در آن هیجان و احساس غالب فرد خشم است و عواطف دیگر، یعنی آن‌هایی که کودک آسیب‌پذیر تجربه می‌کند، بلوکه می‌شوند. ذهنیت کودک خشمگین از قسمت‌های آسیب‌پذیر خود در برابر احساسات طرحواره‌های فعال‌شده حمایت و محافظت می‌کند. مثلاً وقتی فردی طرحواره رهاشدگی‌اش فعال می‌شود پرخاشگری می‌کند.

ذهنیت کودک تکانشگر:

وقتی فرد وارد ذهنیت کودک تکانشگر می‌شود رفتارش شبیه کودکی می‌شود که هر کاری دلش می‌خواهد انجام می‌دهد، بی‌نظمی می‌کند، ریخت‌وپاش می‌کند، و بدون اینکه به عواقب کارهایش فکر کند آن‌ها را عملی می‌کند. کودک تکانشی بی‌طاقت است، و نمی‌تواند رضایت آنی را به خاطر اهداف آتی به تأخیر بیندازد. این افراد لوس، عصبانی، بی‌دقت، ناشکیبا، بی‌توجه و بی‌ادب به نظر می‌رسند. کودک تکانشی بی‌طاقت است، و نمی‌تواند رضایت آنی را به خاطر اهداف آتی به تأخیر بیندازد. این افراد لوس، عصبانی، بی‌دقت، ناشکیبا، بی‌توجه و بی‌ادب به نظر می‌رسند. کودک تکانشی بی‌طاقت است، و نمی‌تواند رضایت آنی را به خاطر اهداف آتی به تأخیر بیندازد. این افراد لوس، عصبانی، بی‌دقت، ناشکیبا، بی‌توجه و بی‌ادب به نظر می‌رسند.

ذهنیت‌های مقابله‌ای ناکارآمد

این ذهنیت‌ها، مانند سبک‌های مقابله‌ای هستند. ذهنیت های طرحواره ای مقابله‌ای سه نوع هستند: ذهنیت تسلیم شده مطیع، ذهنیت محافظ بی‌تفاوت و ذهنیت جبران کننده افراطی.

تسلیم‌شده‌ی مطیع

وقتی فرد در ذهنیت تسلیم‌شده مطیع است به‌درستی طرحواره‌ها اذعان می‌کند و گردن می‌نهد. این بیماران منفعل و وابسته به نظر می‌رسند. از دستورات درمانگر تبعیت می‌کنند. درمانده و ضعیف هستند. احساس می‌کنند حق انتخاب ندارند. این کارها را برای جلوگیری از انتقام و تلافی انجام می‌دهند.

محافظ بی‌تفاوت

هدف محافظ از درد آسیب‌پذیر بودن است. این سبک مقابله‌ای شبیه زره یا دیوار محافظتی است که ذهنیت‌های آسیب‌پذیر درون آن پنهان‌شده‌اند. بیماران در این حالت دچار کرختی یا پوچی می‌شوند. بدبینی و کناره‌گیری از روابط، کناره‌گیری اجتماعی، خوداتکایی افراطی، اعتیادهای خودآرام‌بخش، خیال‌پردازی، توجه برگردانی، محرک طلبی از ویژگی‌های این ذهنیت طرحواره ای است.

ذهنیت جبران‌کننده افراطی

این افراد برخلاف طرحواره واقعی عمل می‌کنند. این افراد ممکن است در دام رفتارهای منفعلانه پرخاشگرانه بیفتند. این افراد وسواسی هستند

ذهنیت‌های والد ناکارآمد

این ذهنیت‌ها نماد درونی شده والدین هستند. زمان فعال شدن بیماران در نقش والدین خودشان می‌روند و همان‌طوری با خودشان رفتار می‌کنند که والدینشان سال‌ها قبل با آن‌ها رفتار می‌کرده‌اند. دو نوع ذهنیت والد وجود دارد:

• والد تنبیه‌گر
• والد پرتوقع

ذهنیت والد تنبیه‌گر

این ذهنیت در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی و افسردگی شدید دیده می‌شود. افراد دارای این ذهنیت، ممکن است خود را شیطان‌صفت، کثیف، یا بدسرشت می‌دانند. و خودشان را تنبیه می‌کنند.

ذهنیت والد پرتوقع

ذهنیت والد پرتوقع کودک را برای دستیابی به انتظارات غیرواقع‌بینانه والدین تحت‌فشار قرار می‌دهد. از نظر این افراد کمال‌گرایی بسیار خوب است و اشتباه کردن و خودانگیختگی بسیار بد است این ذهنیت در اختلال شخصیت خودشیفته و اختلال وسواسی جبری شایع است.

ذهنیت های طرحواره ای سالم

ذهنیت های طرحواره ای سالم، ذهنیت‌هایی هستند که در آن نیازهای فرد ارضا شده‌اند و او به صورت منطقی و آگاه از احساسات خویش است.

ذهنیت کودک شاد

  ذهنیت کودک شاد حالتی است که در آن نیازهای فرد برآورده شده است و او احساس محبت، پیوند، خرسندی و رضایت خاطر می‌کند. این ذهنیت با هیچ‌کدام از طرحواره‌های سازگار اولیه ارتباط ندارد، چون نیازهای اصلی ارضا شده است. کودک شاد نشانگر عدم فعال‌سازی طرحواره‌های ناسازگار اولیه است.

ذهنیت بزرگ‌سال سالم

ذهنیت بزرگ‌سال سالم حالتی از آگاهی است که در آن فرد قادر است به مسائل و مشکلاتش به‌صورت عینی، منطقی، و بدون درگیر شدن با احساسات دردناک درحالی‌که از آن‌ها آگاه است فکر کند.

• وظایف:
• ۱- حمایت، تأیید و محافظت از کودک آسیب‌پذیر
• ۲- محدودیت گزینی، برای کودک عصبانی و تکانشی،
• ۳- جنگیدن با سبک‌های مقابله‌ای ناسازگار و ذهنیت والد ناکارآمد یا تعدیل آن‌ها

مراحل مدل درمان ذهنیت های طرحواره ای

۱- شناسایی و نام‌گذاری ذهنیت‌های بیمار

۲- کاوش درباره ریشه تحولی و ارزش انطباقی ذهنیت‌ها

۳- ربط دهی ذهنیت‌های ناسازگار به مشکلات و علائم فعلی

۴- بررسی مزایای تعدیل یا رها کردن ذهنیت

۵- دسترسی به ذهنیت‌های کودک آسیب‌پذیر از طریق تصویرسازی ذهنی

۶- برقراری گفتگو بین ذهنیت‌ها

۷- کمک به بیمار برای تعمیم دادن دستاوردهای درمان به محیط زندگی.

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته ذهنیت های طرحواره ای : معرفی مدل ذهنیت طرحواره‌ای در طرحواره درمانی اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.