اختلال وسواس

وسواس فکری عملی یکی از اختلال‌های خانواده اختلالات اضطرابی است؛ پس عجیب نیست اگر بگوییم پایه آن اضطراب است. حال این اضطراب از کجا می‌آید؟

مبتلایان این اختلال افکار و رفتارهای مزاحم و ناخواسته‌ای را تجربه می‌کنند. افکار وسواسی درواقع احساسات و اندیشه‌های مزاحمی هستند که می‌توانند محتوا و موضوعات متفاوتی ازجمله آلودگی، داشتن یک بیماری، لزوم تقارن، جنسی، پرخاشگرانه و… داشته باشند. این افکار وسواسی موجب ایجاد اضطراب در فرد می‌شوند و غالباً به دنبال آن‌ها رفتار یا همان وسواس‌های عملی که هدفشان کاهش این اضطراب است ظاهر می‌شوند. وسواس‌های عملی شامل شست‌وشو، شمارش، ایجاد تقارن، ذخیره‌سازی و… هستند؛ که معمولاً همایند یکی از وسواس‌های فکری‌اند.

شاید با خودتان فکر کنید که شما هم این افکار و اعمال را دارید و این سؤال برایتان پیش بیاید که آیا مبتلا به وسواس هستید؟

جواب این است که شما باید این‌گونه افکار و اعمال خود را با معیارهای اختلال گونه شدن این علائم که در ادامه آن‌ها را ذکر می‌کنیم مقایسه کنید.

معیارهای اختلال گونه شدن علائم وسواس:

۱ وقتتان بیش‌ازحد معمول در طول روز برای این افکار و آداب وسواسی اتلاف شود.

۲ ایجاد اختلال قابل ملاحظه در کارکردهای معمول

۳ خودتان یا حداقل دو نفر از نزدیکان معتبرتان از این اوضاع احساس ناراحتی کنید.

 وسواس در کودکان

شیوع وسواس در کودکان یک تا سه درصد است. میانگین سن شروع آن در کودکان نه تا دوازده سال است اما شروع در سن چهارسالگی و حتی زودتر هم دیده‌شده است.

نشانه‌های وسواس در کودکان:

۱ کندی در انجام هر یک از اعمال روزانه مثل لباس پوشیدن، غذا خوردن، انجام تکالیف و …

۲ مشکلات رفتاری مثل عصبانیت و بی‌قراری

۳ نگرانی درباره مریضی، آسیب یا مرگ خودشان یا اعضای خانواده

۴ کودک مرتباً احساس گناه درباره‌ی نقض قوانین و انجام کارهای بد دارد.

۵ نگرانی بیش‌ازحد کودک درباره‌ی تمیزی، کثیفی و میکروب‌ها.

۶ وسواس درباره‌ی صاف بودن اشیا، تقارن و جفت بودن یا قرار گرفتن دقیق شی در یکجا.

۷ افکاری درباره اینکه بعضی چیزها خوش‌شانسی یا بدشانسی می‌آورند.

در صورت مشاهده این علائم و تداوم آن‌ها در فرزندانتان حتماً با یک روانشناس کودک مشورت کنید.

سبک‌های فرزند پروری

در این قسمت برای شما راجع به تعریف و انواع سبک فرزند پروری می‌گوییم.

تأثیر والدین بر کودکان از طریق ارتباط‌های کلامی و غیرکلامی است و مسیرهای ارتباطی والدین با کودکان پیچیده است. در این مورد عوامل بسیار زیادی مثل پاسخ به هیجانات کودک، منطقی بودن، سبک گفت‌وگو با کودک، فعالیت‌هایی که والدین و کودک باهم انجام می‌دهند، حساسیت در برابر کودک و عواملی مانند این‌ها تعیین‌کننده‌ی سبک ارتباطی والدین با کودک است. در فعالیت‌های روزمره و ارتباط والدین با کودکان روش‌های والدین شکل خاصی به خود می‌گیرد که به آن سبک می‌گویند. در رفتارهای والدین می‌توان سه عامل اصلی را برای تشریح سبک‌های فرزند پروری به دست آورد. این عوامل گرمی و پذیرش، کنترل و عامل پایداری هستند. والدین گرم و پذیرا به نشانه‌های رفتاری و هیجانی کودک خود حساس بوده، به آن توجه می‌کنند، بر اساس نیاز کودک با او برخورد می‌کنند و به کودک توجه کافی دارند. والدین کنترل‌کننده به کودک اجازه‌ی تصمیم‌گیری و فعالیت مستقل نمی‌دهند، آن‌ها همیشه بر اساس صلاح‌دید خود برای کودک تصمیم می‌گیرند و کودک آن‌ها آزادی عمل کمی دارد. برای کنترل معمولاً سه سطح شدید، متوسط و کم تعریف می‌شود. عامل پایداری نشان‌دهنده‌ی ثبات، عدم ثبات در رفتار، بروز احساسات، واکنش در برابر کودک و تقاضاهای والدین است. ثبات والدین نباید تبدیل به‌سختی و انعطاف‌ناپذیری شود بلکه برای تأثیر مثبت باید با انعطاف‌پذیری همراه باشد.

نظام‌های طبقه‌بندی متفاوتی برای سبک‌های فرزند پروری وجود دارد اما ما اینجا نظام بامریند را شرح می‌دهیم.

بامریند پیشنهاد کرده است که نه ارتباط عاطفی والد کودک شامل سه عنصر مسئولیت، گرمی و در دسترس بودن و نه کنترل والدینی شامل سه عنصر تقاضا کردن، بازبینی و نظم دهی، هیچ‌کدام به‌تنهایی برای تحول سالم کودک کافی نیستند، اما هر دو برای دسترسی به اهداف پرورش کودک ضروری‌اند. به این معنا که عناصر شکل‌دهنده‌ی فردیت شامل استقلال، خود ارزشمندی و خود نظم دهی در کودکان باعث گسترش تحول به‌عنوان یک فرد در اجتماع می‌شود. بر اساس این فرضیه بامریند یک طرح سه‌بعدی طبقه‌بندی را برای تشخیص تفاوت‌های کیفی سبک‌های فرزند پروری شکل داد. در این طبقه‌بندی، سبک‌های فرزند پروری به‌صورت مقتدرانه، مستبدانه و سهل گیرانه توصیف‌شده‌اند.

فرزند پروری مقتدرانه

این والدین شیوه کنترل ثابت، پیوسته و مشخصی برای اجماع کودک با خانواده و جامعه صورت می‌دهند و اصرار دارند که کودک به سطحی از هنجارهای تحولی خود در هر مرحله از تحول برسد. سبک ارتباطی کودک با والدین با ویژگی‌های گرمی، شفافیت، متقابل بودن و مراوده کلامی بین آن‌ها مشخص می‌شود. کنترل در یک بافت صمیمانه مانند ارتباط عاطفی مثبت والد کودک، تشویق استقلال و فردیت کودک و کنترل عاطفی کم صورت می‌گیرد. کودکان والدین مقتدر بیشتر می‌توانند سطوح بالای عامل بودن یعنی پیشرفت، عزت‌نفس بالا و استقلال را نشان دهند. همچنین در رابطه با مسئله‌ی ارتباط مهارت‌های اجتماعی، همکاری بین فردی و رفتارهای دوستانه بیشتری را نشان می‌دهند؛ مانند هر کودک دیگری کارآمدی فرزند پروری مقتدرانه تحت تأثیر شرایط محیطی متفاوت است اما اثرات مثبت آن در طول دوران پیش‌دبستانی تا نوجوانی و در بافت‌های متنوع اجتماعی ازجمله خانواده، مدرسه، گروه‌های دوستانه و… قابل‌مشاهده است.

فرزند پروری مستبدانه

این والدین در ثبات تجربه کنترل مانند والدین مقتدرند درحالی‌که راهبردهای کنترلی آن‌ها ازلحاظ کیفیت متفاوت است. این والدین انتظار اطاعت مطلق و بی‌چون‌وچرا دارند و هر نوع تلاش کودک برای کسب استقلال و فردیت با شکست مواجه می‌شود. درحالی‌که کودک در ظاهر یاد می‌گیرد که باید از قوانین والدین و جامعه پیروی کرده و آن‌ها را رعایت کند اما نبود راهبردهای نظم‌بخشی مانند حل مسئله، استدلال و تبیین قوانین مانع درونی شدن ارزش‌های این نوع خانواده و اجتماع می‌شود. رفتار دردآمیز این والدین با بی‌توجهی به حس استقلال کودک، مانع ایجاد حس یکپارچگی و کارآمدی در شخصیت کودک خواهد شد. این کودکان به‌شدت درخطر مشکلاتی مانند ارزیابی و برآورد منفی خود، جامعه‌ستیزی، احساس شایستگی ضعیف، حس کمبود استقلال و کاهش عزت‌نفس کافی هستند.

فرزند پروری سهل گیرانه

والدین سهل گیر در تجربه‌ی فرزند پروری خود بسیار اهمال‌کارند و این را در استقلال و تحمل آن‌ها برای هر رفتار جدید کودک می‌توان ملاحظه کرد. درحالی‌که این رفتار اغلب با گرمی و ابراز عواطف همراه است؛ اما می‌تواند معادلی از تحمل و پذیرش والدین برای رفتارهای مخرب و تکانشی کودک و اکراه آن‌ها در اعمال هر نوع قدرت و قانونی باشد. این سستی والدین در نظارت و نظم‌بخشی، به کودک اجازه می‌دهد که رفتار خود را آن‌گونه که مایل است هدایت کند. همچنین در این حالت کودک هر طور که دوست داشته باشد برای خود تصمیم می‌گیرد. نبود تعادل بین گرمی، کنترل و عدم درخواست والدین برای رسش و بلوغ اجتماعی و عاطفی موجب پدید آمدن افزایش سطح بالای خودمختاری، عامل بودن و تحول فردی با هزینه‌ی از دست دادن همراهی و مشارکت اجتماعی خواهد بود؛ بنابراین زندان والدین سهل گیر، سطوح بالای خود ارزشمندی و عزت‌نفس را تجربه می‌کنند اما به بهای نقص در رسش و پختگی، کنترل تکانه، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و پیشرفت تحصیلی است.

تا اینجا از سه نوع از سبک فرزند پروری نام بردیم و آن‌ها را توضیح دادیم اما بامریند یک سبک چهارمی هم معرفی می‌کند که سبک فرزند پروری بی‌اعتنا نامیده می‌شود با این توضیح که ویژگی‌های آن شبیه به سبک فرزند پروری سهل گیر است اما با این تفاوت که این والدین نسبت به فرزندان خود گرمای لازم را ندارند و حتی گاهی در حالت‌های افراطی در حالت افسرده و بی‌تفاوت به سر می‌برند و نسبت به نیازهای اساسی فرزندان خود اعتنایی ندارند.

رابطه‌ی بین سبک‌های فرزند پروری و اختلال وسواس

و حالا می‌رسیم به جواب سؤال اصلی:

چطور سبک فرزند پروری شما احتمال ابتلا به اختلال وسواس را در کودکتان افزایش می‌دهد؟

در این قسمت دستاورد مقاله‌ای که به‌تازگی در این رابطه منتشرشده است را برایتان شرح می‌دهیم و همچنین شالوده مطلب و جمع‌بندی نهایی در اختیار شما قرار خواهد گرفت.

با توجه به میزان شیوع اختلال وسواس در میان کودکان که شیوع یک تا سه درصدی آن عدد کمی هم محسوب نمی‌شود؛ ضرورت چنین مطالعه‌ای بیشتر به چشم می‌آید. هم‌اکنون که شما در حال مطالعه این متن هستید چیزی حدود ۵۷۶۰۰۰ کودک در ایران به اختلال وسواس فکری عملی مبتلا هستند.

عوامل زیستی و محیطی زیادی می‌توانند موجب شروع و عود اختلال وسواس در یک کودک شود؛ و ما در اینجا به یکی از مهم‌ترین عوامل محیطی یعنی خانواده و ویژه‌تر سبک فرزند پروری می‌پردازیم. خانواده به‌عنوان کوچک‌ترین نهاد اجتماعی، نقش اصلی را در جهان‌بینی اجتماعی و نوع ابراز وجود کودک در اجتماع ایفا می‌کند. در محیط خانواده رابطه پدر و مادر زمینه‌ساز یادگیری اجتماعی است. در اغلب خانواده‌ها والدین نه‌تنها ساختار محیط خانوادگی را شکل می‌دهند بلکه به‌نوعی فرصت‌هایی که فرزندان در خارج از محیط خانواده می‌توانند به تعامل اجتماعی بپردازند و نوع ابراز وجود در این تعاملات را نیز مشخص می‌کنند.

در والدینی که سبک فرزند پروری مستبدانه را اتخاذ می‌کنند انتقاد بیش‌ازحد والدین از فرزندان دیده می‌شود. همچنین سطح انتظارات بسیار بالا از کودک در زمینه‌های مختلف به چشم می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌خورد که درمجموع باعث می‌شود‌ ویژگی‌هایی در کودک ظاهر شود ازجمله: اعتمادبه‌نفس پایین، کاهش انگیزه، افزایش اضطراب و افزایش احتمال مصرف مواد مخدر. البته که این ویژگی‌ها باگذشت زمان خود را با شدت بیشتری نشان می‌دهند.

والدین سهل گیر اما فرزندانی به‌طورکلی مثبت‌تر و نسبت به فرزندان والدین مستبد افرادی سرزنده‌تر هستند اما آن‌ها نیز خودکنترلی کمتر و سطح اعتمادبه‌نفس پایین‌تری را نسبت به فرزندان والدین مقتدر تجربه می‌کنند.

و خب طبق انتظارتان والدین فرزندان با سبک فرزند پروری مقتدرانه در بالاترین سطح سلامت روانی قرار دارند؛ چراکه در این تحقیق افسردگی و سطح اضطراب کودکان نیز به‌عنوان کار جانبی موردمطالعه قرار گرفت و دقیقه این نتیجه به دست آمد که کمترین سطح افسردگی و اضطراب در میان فرزندان این والدین دیده می‌شود.

پس تا اینجا متوجه شدیم که سبک فرزند پروری مستبدانه پر ریسک ترین و سبک فرزند پروری مقتدرانه مطمئن‌ترین روش فرزند پروری ازنظر ابتلا به انواع آسیب‌های روانی هستند؛ و طبق این تحقیق رابطه معناداری بین سبک‌های مقتدرانه و سهل گیرانه و ریز فاکتورهای موردبررسی وسواس برخلاف سبک مستبدانه وجود نداشت.

اما چگونه سبک فرزند پروری به‌طور ویژه احتمال ابتلا به وسواس را در کودک افزایش می‌دهد؟

مفید و مختصر با دو فرآیند اصلی این سبک می‌تواند اثرگذار باشد:

۱ کاهش سطح استقلال، عزت‌نفس و متکی به نفس بودن کودک و این تصور غالبی که او هیچ کنترلی روی تصمیمات و شرایط خودش و در سطح بالاتر روی شرایط محیطی ندارد به‌خودی‌خود موجب ایجاد حس اضطراب و رنج روانی در کودک می‌شود، اضطرابی که همان‌طور که می‌دانید پایه وسواس است.

۲ هر نوع سبک فرزند پروری تفکرات و تصویرهای ذهنی منحصربه‌فردی برای کودک به وجود می‌آورد. وقتی طبق یک سبک تربیتی خاص باورهای نادرستی برای کودک به وجود می‌آید این باورها می‌توانند طبق فرضیه اساسی شناختی بک تقویت شوند. فرضیه بک این‌طور بیان می‌کند که اگر باور نادرستی که ایجاد رنج روانی برای فرد می‌کند با رفتار ویژه‌ای به‌صورت موقت رنج روانی‌اش از بین برود این راه تسکین‌دهنده‌ی موقت به‌مرور به‌صورت پایدار در فرد باقی می‌ماند. با این روش دقیقاً می‌توان پایدار شدن افکار و اعمال وسواسی در کودکان را توجیه کرد. بگذارید با یک مثال کمی موضوع را شفاف‌تر کنیم. به‌طور مثال اگر شما به فرزندتان بگویید که باید به‌محض ورود به خانه دست‌هایش را بشوید و اگر این مسئله را رعایت نکند صد در صد مریض می‌شود. وقتی هرروز فرزندتان به‌محض ورود به خانه دست‌هایش را بشورد فکر حمله میکروب‌ها و مریض شدن و فشار روانی حاصل از آن برطرف می‌شود اما اتفاق مهم‌تری در اینجا رخ می‌دهد و آن این است که اگر پس از سال‌ها و تثبیت این تفکر وسواس گونه از طریق فرضیه شناختی پاداش­دهی بک که عدم شست و شوی بلافاصله دست‌ها پس از ورود به منزل قطعاً باعث بیمار شدن او می‌شود؛ روزی نتواند این عمل را انجام دهد رنج روانی مسئله به‌صورت غیرمنطقی بر او فشار می‌آورد و این عمل به صورتی وسواسی در او باقی می‌ماند.

به‌عنوان جمع‌بندی سبک فرزند پروری مستبدانه از طریق چهارچوب‌های سفت‌وسخت خود و الزامات و انتظاراتی که مرتباً به کودک القا می‌کند بیشترین احتمال سوق دادن کودکان به‌سوی افکار و آیین‌های وسواسی را به دنبال خواهد داشت.

روانشناسان کودک در همه حال و از جان آماده کمک به کودکان در معرض خطر هستند. به امید آنکه با اتخاذ بهترین سبک فرزند پروری و پیگیری‌های به‌موقع همه کودکان لبریز از سلامتی و شادی باشند.

ما را در تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید.

نوشته چطور سبک فرزند پروری شما احتمال ابتلا به وسواس را در کودکتان افزایش می‌دهد؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

فهمیدن رنج روانی خویش کار بزرگی است . شاید به نظرتان اینگونه نباشد ، اما تاریخ روانشناسی مملو است از کسانی که نمیفهمند یا نمیخواهند بفهمند که در خود رنجی حس میکنند که منشاء پزشکی ندارد و به جای اینکه از آن صحبت کنند ، نشانه هایی بروز میدهند که متخصصین مدتها به دنبال منشاء منطقی برای آن میگردند .

اما زمانی که بخواهیم قدمی دیگر پس از فهم اینکه ” دارم رنج میبرم ” برداریم لازم است تا برای نگاه خود دریچه ای انتخاب کنیم . این نوشتار با نگاهی وجودی ( اگزیستانسیال ) به مسئله درد روانشناختی برخورد میکند .

پس از فروید هیچکس نتوانست از تاثیر عمیقی که وی بر فهم روان انسان داشت در امان بماند ، فروید به ادبیات آسیب شناسی ، شخصیت و رشد روان انسان چارچوب داد ، و دری را باز کرد که رو به دنیای روانشناسی امروز باز میشد ، هرکس به شیوه خود در این دنیا نقشی را ایفا میکند .

نگاه وجودی هم از این تاثیر در امان نبوده است . در آسیب شناسی وجودی مفهوم ” تحریف واقعیت ” که اولین بار در مکانیزم های دفاعی فروید مطرح شد کماکان همان بار معنایی را دارد ، با این تفاوت که دیگر زحمتی برای شناخت نوع آن نمیکشیم . این تحریف واقعیت را میتوان دروغگویی تعریف کرد . دروغی که در هر سطح وجودی ( خود ، دیگری ، هستی محیط ) میتواند جاری شود . دروغ مفهوم کلیدی در فهمیدن رنج آدمی است.

بگذارید اندکی بیشتر راجع به این دروغ ها صحبت کنیم . ما میتوانیم راجع به طبیعت دروغ پردازی کنیم ، مثلا اگر انسان به سلامت خویش رسیدگی کند ، غذای خوب بخورد و خدمات پزشکی منظم دریافت کند هیچکاه نخواهد مرد ! پارانویید ها اعتقاد دارند که طبیعت سرشار است از نیرو های شروری که به محض یافتن فرصتی آنها را از هم میدرند و …

هرروز به دیگران دروغ میگوییم یاد میگیریم دروغ گویی میتواند با تلاش کمی قدرت عظیمی برای ما فراهم کند. میتواند کمکمان کند از مهلکه بگریزیم و شاید یک لبخند دروغین به ما در حفظ کردن شغلمان کمک کند.

آنچیزی که برای ما اهمیت دارد دروغگویی به خویشتن است . ماحصل این دروغ برای آدمی رفع مسئولیت است محدود کردن آزادی و اراده خویش است و این دارویی است بسیار لذت بخش ، چه چیزی خوشایند تر از اینکه ما دلیل “نیستی” خویش نیستیم؟

انسان در عصر مدرن خدایان را از زمین بیرون کرده و مایل است خود به جای آنان بنشیند ، او میخواهد فاعل بما یشاء باشد ، اراده اش مساوی با شدن باشد ، و آن چیز که در درون خویش دارد محقق کند . اما آنچیز که مانع میشود ترس از نیستی است . ترس از روبرو شدن با مفاهیم اضطراب آور وجودی . این گریز ، این فرار همیشگی ارمغانی دارد به اسم اضطراب روان رنجور . هنگامی که فرزندانتان از شما دور میشوند ، مضطرب میشوید ، هنگامی که نشانه کوچکی از بیماری میبینید فکر های وحشتناکی به ذهنتان خطور میکند و بی نهایت درگیر کنترل کردن محیط اطرافتان هستید . هرکدام از اینها نشانه هایی از یک دروغ بزرگ است . این دروغ که : اگر به اندازه کافی هشیار باشم میتوانم از بروز یک فاجعه جلوگیری کنم ..

آن ” فاجعه ” چه شما هشیار باشید ، چه نباشید زمانی خواهد رسید ، کمال هیچگاه در هستی ای که نیستی مستلزم آن است ظهور نخواهد کرد . بنابراین این رنج را کنار بگذارید ، به جای آن اصالت را به بهای اضطراب وجودی بخرید .

درواقع :

اضطراب روان رنجور پاسخ بدلی به هستی است ، در حالی که اضطراب وجودی پاسخ صادقانه به نیستی است …

روبرو شدن با مفاهیم مرگ و انزوا ، آزادی بینهایت ، انتخاب ناگزیر و مسئولیت ناشی از آن و معنا های موقتی و بی معنایی نهایی زندگی در نهایت شما را با وجود حقیقی خویش آشنا میکند و این سرآغاز هست شدن انسان است .

این راه با شجاعت تحقق وجود ( تیلیش ۱۹۵۲) ادامه میابد . زمانی که این جرات را پیدا کردیم که اضطراب وجودی را بپذیریم ، ملزومیم که آن را محقق کنیم . این تحقق میتواند شیوه های مختلفی بپذیرد . شاید عصیان ، شاید پذیرفتن طرد شدن و شاید فقر . به عوض میتوانیم از اینکه انسان منحصر به فردی هستیم لذت ببریم.

زنـدگی در آن سـوی نا امـیدی آغـاز می شود ..

سارتر

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

سروش جاویدنیا

نوشته وجو‌د و نیستی تا روان رنجوری: درد روانی از منظر اگزیستانسیالیسم؛ قسمت دوم اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری ـ عملی ترکیبی از الگوهای تفکر وسواسی اضطراب برانگیز و رفتارهای اجباری را تجربه می‌کنند. این رفتارهای اجباری در واقع به منظور کاهش پریشانی مرتبط با وسواس‌ها به کار می‌روند.

وسواس‌ها افکار، تکانه‌ها یا تصاویر برگشت‌پذیر و تکرار شونده‌ی تهدید کننده هستند زیرا آنها به صورت غیرقابل قبول ادراک می‌شوند و بنابراین دلیل اضطراب هستند.

وسواس‌ها عبارت‌اند از آلودگی، پرخاشگری، آسیب‌های اتفاقی، توهین به مقدسات، و جنسی. گاهی اوقات یک وسواس مبهم و نامشخص است اما باز احساس خطر ایجاد می‌کند: یک احساس بد در حین انجام کارها یا احساس انعطاف‌ناپذیر مبنی بر اینکه یک رفتار به طور صحیح انجام نشده است. در اکثر افراد مبتلا به وسواس انواع مختلفی از وسواس مشاهده می‌شود که در طول زمان نیز تغییر می‌کنند.

اجبارها شامل رفتارها (دست شستن، مرتب کردن، طبقه‌بندی کردن چیزها) و اعمال ذهنی (مانند دعا کردن، شمردن، تکرار آهسته کلمات) هستند که هدفشان جلوگیری یا کاهش خطر مرتبط با وسواس‌هاست و از این رو به صورت موقت اضطراب را کاهش می‌دهند. این کاهش اضطراب بسیار تقویت‌کننده است که منجر به تداوم اجبارها می‌شود. رفتارهای اجباری اغلب تکرار می‌شوند (چک کردن اجاق گاز تا ۱۵ مرتبه) یا اینکه بر اساس قوانینی که به صورت انعطاف ناپذیر حکم می‌کنند که باید انجام شوند (ضدعفونی کردن بشقاب‌ها و کارد و چنگال قبل از وعده‌های غذایی).

گاهی اوقات اجبارها به صورت منطقی با وسواس‌ها ارتباط دارند مانند شستن دست‌ها در وسواس آلودگی. در این صورت یک بار انجام دادن کار به نظر معقول است، اما تکراری شدن، هدر دادن وقت، و کیفیت انعطاف‌ناپذیر آن مشخصه‌ی رفتار اجباری است. گاهی اوقات نیز رفتار اجباری هیچ رابطه منطقی با وسواس ندارد. به همین علت رفتارهای اجباری خویشاوند آیین‌های خرافاتی هستند. چون هیچ راهی برای شفاف سازی خطرهای مبهم وجود ندارد افراد از رفتارهای اجباری استفاده می‌کنند که هدفشان خنثی‌سازی وسواس‌ها به صورت جادویی است. این موضوع باعث می‌شود که فرد مثلاً هنگام عبور از درب فقط از سمت چپ وارد شود.

افراد مبتلا به وسواس به طور کلی نسبت به اینکه نشانه‌ها و رفتارهایشان افراطی یا غیرمعقول است آگاهی دارند. با وجود این، اختلال وسواس وقت زیادی را می‌گیرد، پریشان‌کننده است، و اختلال شدیدی در حوزه‌ی عملکرد اجتماعی و شغلی وارد می‌کند. همچنین احتمال خطر خودکشی را افزایش می‌دهد. شیوع طول عمر وسواس فکری عملی حدود دو تا سه درصد است و به صورت مساوی در زن و مرد مشاهده می‌شود. سن شروع به دو صورت است: شروع زودرس (قبل از نوجوانی، که اکثریت موارد است) و شروع دیررس (اوایل دهه بیست سالگی). بیشتر موارد زودرس مردها هستند، و اغلب تاریخچه خانوادگی وسواس وجود دارد، نشانه‌ها شدیدتر است. موارد زودرس بیشتر با تیک‌ها، طیف وسواس، و اختلالهای رفتاری اخلال‌گر مانند اختلال بیش فعالی نقص توجه همایند می‌شود.

برای آشنایی بیشتر با اختلال وسواس می‌توانید مقاله‌ی «اختلال وسواس چیست» را مطالعه کنید. 

تشخیص افتراقی

متمایز کردن اختلال وسواس فکری عملی از نگرانی، افکار مزاحم، و اجبارهایی که در زندگی روزمره دیده می‌شود اهمیت دارد. وسواس‌ها تجربه‌هایی ناخواسته و اضطراب برانگیز هستند درحالیکه عملکرد نگرانی بیشتر یک استراتژی مقابله‌ای ذهنی است که احساس کنترل و آمادگی برای خطر بعدی است. افکار مزاحم بسیار رایج هستد، اما اختلال وسواس فکری عملی این افکار با فراوانی بسیار بالایی رخ می‌دهند و اهمیت بالایی پیدا می‌کنند. رفتارهای اجباری به صورت مکرر در جمعیت‌های بهنجار به شکلهای رفتارهای خرافی و بررسی های تکراری مشاهده می شود. تشخصیص اختلال وسواس فکری ـ عملی زمانی گذاشته می شود که آنها زمان زیادی را به خود اختصاص دهند یا اینکه آسیب یا پریشانی روانی اجتماعی مهمی ایجاد کنند.

تعدادی از اختلال‌های روانی با اختلال وسواس فکری ـ عملی ویژگی‌های مشترکی دارند و گاهی اوقات به آنها «اختلالات طیف وسواس فکری ـ عملی» گفته می‌شود. اختلال‌هایی مانند اختلال بدشکلی بدنی، خودبیمارپنداری، احتکار و اختلال‌های خوردن دربرگیرنده‌ی ترسهایی شبیه وسواس هستند اما افکار این دسته از بیماران به اندازه‌ی افکار افراد وسواس شدت بالایی ندارند. درماتیلومانیا (Dermatillomania) که کندن پوست نامیده می‌شود و تریکوتیلو مانیا (trichotillomania) که اختلال کندن مو نامیده می‌شود رفتارهای تکراری هستند که فرد نیز آنها را به منظور کاهش اضطراب انجام می‌دهد، اما آنها در پاسخ به وسواس‌ها نیستند و کیفیت جادویی یا غیرواقعی اجبارهای وسواسی را ندارند. همچنین اختلال‌های کنترل تکانه مانند «قماربازی بیمارگونه» شامل افکار و رفتارهای تکرارشوند‌ای هستند که بیشتر به منظور کسب لذت انجام می‌شوند نه کاهش استرس و پریشانی.

اسکیزوفرنی نیز اغلب با افکار بسیار نیرومندی مشخص می‌شود که به طور واضحی غلط هستند (هذیان). همچنین رفتارهای کلیشه‌ای در اسکیزوفرنی نیز دیده می‌شود. در مقایسه با اسکیزوفرنی اختلال وسواس فکری عملی نیست به نشانه‌های خود بینش دارند.  در افسردگی اساسی، افراد افسرده ممکن است افکار تکراری و پریشان‌کننده داشتند اما این افکار معمولاً بر رویدادهای گذشته متمرکز هستند. علی رغم اینکه اختلال شخصیت وسواس فکری ـ عملی با اختلال وسواس فکری ـ عملی تشابه اسمی دارد اما این دو شرایط کاملاً متفاوتی هستند. شخصیت وسواسی دارای وسواس‌ها و اجبارها نیست. شخصیت وسواسی با الگوهای فراگیر نظم ناسازگار، کمال‌گرایی و کنترل بیش از حد مشخص می‌شود.

برخی از اختلال‌ها نشانه‌های اختلال وسواس فکری ـ عملی را تقلید می‌کنند. تیک و رفتارهای کلیشه‌ای در ظاهر خود شبیه رفتارهای اجباری هستند اما عملکرد متفاوتی دارند. به طور کلی، عناصر شناختی در رفتارهای اجباری اختلال وسواس فکری ـ عملی بسیار پیچیده هستند. افراد مبتلا به تیک و رفتارهای کلیشه‌ای هیچ دلیل خاصی برای انجام رفتارهایشان ندارند. آنها فقط یک تنش‌های نامشخصی برای انجام رفتارهای خود احساس می‌کنند. اما توجه کنید که سندرم توره و اختلال وسواس فکری ـ عملی اغلب با هم روی می‌دهند. از این رو در مصاحبه تشخیصی باید از افراد متبلا به سندرم توره درباره رفتارهای اجباری و افکار وسواسی سوالاتی پرسیده شود.

سبب‌شناسی

شواهد همگرایی وجود دارد که نشان می‌دهد که در اختلال وسواس فکری ـ عملی ناکارآمدی‌هایی در مدارهای کورتیکو کورتیزال ـ تالامیک وجود دارد. این مدارها به یکپارچگی عملکردهای شناختی و حسی حرکتی و آغاز رفتارهای خودکار کمک می‌کند. همایندی بالای اختلال وسواس فکری ـ عملی و سندرم توره (اختلالی که شامل مسیرهای قشری است) سبب‌شناسی مشابهی را مطرح می‌کند.

نقش سروتونین در مدارهای کورتیکورتیزال ـ تالامیک نیز اهمیت بالایی دارد و تعدادی از مطالعات نشان داده‌اند که بازدارنده‌های بازجذب سروتونین ممکن است فعالیت این مسیر را نرمال کند. داروهایی که فعالیت سروتونین را تقویت می‌کنند نشانه‌های اختلال وسواسی فکری ـ عملی را کاهش می‌دهد. پژوهش‌ها همچنین پیشنهاد می‌کنند که نابهنجاری در گلوتامات و دوپامین نیز در اختلال وسواس ـ فکری عملی نقش دارند.

نقش ژنتیک از مطالعات دوقلوهای یکسان به دست آمده است. این مطالعات نشان داده‌اند که میزان ۶۳ تا ۸۷ درصد از دوقلوها به اختلال وسواس فکری ـ عملی مبتلا می‌شوند. خویشاوندان درجه یک بیماران وسواسی بین ۱۰ تا ۲۲ درصد اختلال وسواس فکری ـ عملی دارند. اما هیچ ژنی به طور مشخص به صورت پایایی نتوانسته است نشانه‌های وسواس را پیش‌بینی کند.  

چگونه به فرد مبتلا به اختلال وسواس کمک کنیم؟

مترجم: حمید بهرامی زاده، دانشجوی دکتری روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی 

refrence: 

Obsessive Compulsive Disorder: Background and Brain Etiology

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته اختلال وسواس فکری ـ عملی: تعریف و سبب‌شناسی اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

نوشته اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

اختلال وسواسی ـ جبری، اختلالی است که در آن افکار یا تصاویر خاصی به صورت تکراری به ذهن فرد وارد می شوند و فرد برای کنترل آنها دست به رفتارهایی می زند که اجبار نامیده می‌شوند. رفتارهای اجباری به منظور کاهش ناراحتی‌های ایجاد شده توسط افکار تکرارشونده انجام می‌شوند.برای مطالعه بیشتر درباره اختلال وسواسی جبری به این مقاله مراجعه کنید.

اختلال وسواسی ـ جبری نسبت به درمان بسیار مقاوم است و علی‌رغم مدل‌های نظری متعدد برای آن، مانند روانشناسی تکاملی، شناخت درمانی و روانکاوی، مدل تبینی مناسبی که در درمان این بیماران هدایت‌کننده‌ی درمانگران باشد وجود ندارد.

بر اساس نظریه طرحواره‌درمانی، طرحواره‌ها ساختارهای شناختی هستند که به افراد در سازماندهی اطلاعاتی که درباره محیط و خویش به دست می آورند کمک می کنند.

مهم ترین مفهوم نظریه طرحواره درمانی، طرحواره های ناسازگار اولیه هستند. طرحواره های ناسازگار اولیه تا زمانی که توسط رویدادهای خاصی فعال نشوند در حالت کمون (خاموشی) هستند. بر اساس این تئوری، هر یک از انواع آسیب‌های روانی دارای یک الگوی خاصی از فعال شدگی طرحواره است.

هدف این مطالعه بررسی الگوهای برانگیختگی طرحواره‌های ناسازگار اولیه در بیماران مبتلا به اختلال‌ وسواسی جبری است.

روش: از ۱ ژانویه ۲۰۰۶ تا آپریل ۲۰۰۶، چهل و پنج بیمار در بیمارستان عمومی و ۴۵ نفر از کارمندان بیمارستان که از نظر جنس و سن همتا شده بودند وارد این مطالعه شدند. مصاحبه‌ی بالینی ساختاریافته برای تشخیص‌های اختلالهای روانی DSM-IV، مصاحبه بالینی ساختاریافته برای اختلالهای شخصیت DSM-III، فرم کوتاه پرسشنامه‌ی طرحواره یانگ، پرسشنامه فرزندپروری یانگ، و مقیاس وسواسی جبری ییل ـ بروان اجرا شد. نتایج با استفاده از ویراست سوم برنامه آماری گراف پد تحلیل شد.

نتایج نشان داد که نمرات طرحواره‌های ناسازگار اولیه بالاتر از گروه کنترل است. این طرحواره ها شامل انزوای اجتماعی، آسیب پذیری، بدبینی، محرومیت هیجانی، نقص، شکست، بی‌کفایتی، اطاعت، استاندارهای غیرواقع بینانه، استحقاق و تأیید طلبی بود. بنابراین طرحواره های ناساگاز اولیه اغلب اوقات در بیماران مبتلا به اختلال وسواسی جبری فعال هستند.

واژه های کلیدی: درمان شناختی، اختلال وسواسی جبری، طرحواره های ناسازگار اولیه، طرحواره‌ درمانی.

مقاله مرتبط: طرحواره‌های ناسازگار اولیه: اولین خشت‌های کج زندگی

Early maladaptive schemas activated in patients with obsessive compulsive disorder: A cross-sectional study

مقالات مشابه

چطور سبک فرزند پروری شما احتمال ابتلا به وسواس را در کودکتان افزایش می‌دهد؟

August 13, 2019 بدون دیدگاه

وسواس فکری عملی یکی از اختلالات اضطرابی است. افراد مبتلابه این اختلال افکار ناخواسته و مزاحمی دارند که محتواهای متفاوتی ازجمله آلودگی، داشتن بیماری، ل... بیشتر بخوانید

وجو‌د و نیستی تا روان رنجوری: درد روانی از منظر اگزیستانسیالیسم؛ قسمت دوم

July 10, 2018 بدون دیدگاه

در قسمت قبل درباره مبانی فلسفی رنج در چارچوب فلسفه وجودی صحبت کردیم در این قسمت بیشتر روی نشانه ها و چرایی رنج صحبت خواهیم کرد . با روان حامی همراه با... بیشتر بخوانید

اختلال وسواس فکری ـ عملی: تعریف و سبب‌شناسی

June 24, 2017 بدون دیدگاه

اختلال وسواس فکری ـ عملی: بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری ـ عملی ترکیبی از الگوهای تفکر وسواسی اضطراب برانگیز و رفتارهای اجباری را تجربه می‌کنند. ا... بیشتر بخوانید

اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)

July 20, 2016 بدون دیدگاه

وسواس فکری-عملی(OCD) یک اختلال بالقوه ناتوان کننده است که افراد را در یک چرخۀ بی پایان از افکار و رفتارهای تکراری به دام می اندازد. امّا آیا هر کسی که... بیشتر بخوانید

طرحواره های ناسازگار اولیه در بیماران مبتلا به اختلال وسواسی جبری

July 15, 2017 بدون دیدگاه

طرحواره های ناسازگار اولیه در بیماران مبتلا به اختلال وسواسی جبری: اختلال وسواسی ـ جبری، اختلالی است که در آن افکار یا تصاویر خاصی به صورت تکراری به ذ... بیشتر بخوانید

آموزش کامپیوتری کنترل شناختی بر علائم اختلال وسواس

April 19, 2016 بدون دیدگاه

آموزش کامپیوتری کنترل شناختی بر علائم اختلال وسواس آموزش کنترل شناختی (CCT) تمرینات کامپیوتری را برای افزایش فعالسازی قشر پیش‌پیشانی به‌کار می‌برد. مط... بیشتر بخوانید

دلبستگی ناایمن و اختلال شخصیت وسواسی جبری

August 10, 2017 بدون دیدگاه

زمینه: اختلال شخصیت وسواسی جبری با صفت‌­هایی مانند دگم بودن افراطی، کمال­‌گرایی، و رفتار کنترل­‌گرانه مشخص می‌­شود که تمام آنها اثرات منفی بر عملکرد ب... بیشتر بخوانید

طرحواره‌ های ناسازگار اولیه و نشانه‌های اختلال وسواسی

January 21, 2017 بدون دیدگاه

هدف این مقاله ارزیابی طرحواره­‌های ناسازگار اولیه بیماران مبتلا به اختلال وسواسی جبری و شفاف کردن رابطه بین طرحواره­‌های ناسازگار اولیه و ابعاد پنج عا... بیشتر بخوانید

مکانیسم‌ های تغییر در درمان شناختی اختلال وسواسی

July 15, 2017 بدون دیدگاه

مکانیسم‌ های تغییر در درمان شناختی اختلال وسواسی: اختلال وسواس فکری ـ عملی یک بیماری مزمن و ناتوان‌کننده‌ است و معمولاَ باعث مختل شدن کارکردهای اجتماع... بیشتر بخوانید

نوشته طرحواره های ناسازگار اولیه در بیماران مبتلا به اختلال وسواسی جبری اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

آموزش کنترل شناختی (CCT) تمرینات کامپیوتری را برای افزایش فعالسازی قشر پیش‌پیشانی به‌کار می‌برد. مطالعات اخیر نشان داده‌اند شرکت‌کنندگان افسرده‌ای که CCT دریافت کردند عاطفه منفی و نشخوار فکری در آنها به‌طور معناداری کاهش، و تمرکزشان بهبود یافته بود (زیگل و همکاران، ۲۰۰۷؛ کالکینز و همکاران، ۲۰۱۱).

این یافته‌های امیدبخش سوالاتی را در مورد کاربرد این مداخله در اختلالات دیگر برمی‌انگیزاند؛ مخصوصاً، اینکه آیا CCT می‌تواند تفکر انعطاف‌ناپذیر که مشخصۀ افراد OCD می‌باشد را کاهش دهد؟ در مطالعه حاضر، اثربخشی سه جلسه CCT، با توجه به یک مداخله کنترل، بر علائم وسواسی-اجباری (OC) در یک نمونه از افراد که براساس نمرات بالا در OCI-R انتخاب شده‌اند، ارزیابی شده است.

ما فرض کردیم آنهایی که در موقعیت CCT قرار می‌گیرند نسبت به گروه کنترل کاهش بیشتری را در علائم OC گزارش خواهند کرد. علاوه بر این توانایی حل اهداف دست‌نیافتنی با استفاده از یک تکلیف آناگرام غیرقابل‌حل ارزیابی شد. به منظور ارزیابی مداخله بر OC به‌جای علائم خلقی، شرکت‌کنندگانی که نمرات بالایی در افسردگی گرفته بودند را حذف کردیم.

چهل و هشت نفر شرکت‌کننده (۲۸ زن، میانگین سنی ۲۸٫۹) معیارهای واجد شرایط بودن را داشتند و بطور تصادفی برای دریافت سه جلسه CCT یا مداخله کنترل (یک تکلیف دیداری کامپیوتری) در طی یک دوره ۲ هفته‌ای جایگزین شدند. پس از آموزش، ما تفاوت معناداری بین گروهها در نمرات OCI-R نیافتیم، و این نشان می‌دهد که کاربرد CCT در کاهش علائم OC به طور معناداری بی اثر بوده است (d=0.27).

تفاوت‌های معناداری بین گروهها درمورد درجات عاطفه یافت شد، شرکت‌کنندگان در گروه CCT در طول سه جلسه آموزش، کاهش بیشتری (d=0.62) در نمرات عاطفه منفی نشان دادند. بنابراین، مداخله CCT ممکن است برای خلق مشخص تر باشد تا اینکه نعدیل کننده مستقیمی برای انعطاف‌ناپذیری شناختی باشد. بررسی اثرات جلساتِ بیشتر CCT یا استفاده از CCT بعنوان یک تقویت در مواجهه درمانی نیاز به بررسی دارد.

کلیدواژه‌ها: OCD، آموزش کامپیوتری کنترل شناختی ، کارکرد اجرایی، افسردگی، توجه.  

شیما پژوهی‌نیا، دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی

تأثیر انعطاف‌پذیری شناختی در نتیجۀ درمان و اکتساب مهارت بازسازی شناختی در طول درمان شناختی رفتاریِ اضطراب و افسردگی در افراد مسن: نتایج یک مطالعه مقدماتی

اثرات ملال (دیسفوریا) و نشخوار فکری روی انعطاف‌پذیری شناختی و انتخاب تکلیف

تنوع تجارب در افزایش انعطاف‌پذیری شناختی

تحول انعطاف‌پذیری شناختی فراتر از دورۀ پیش‌دبستانی: یک بررسی با استفاده از تکلیف انتخاب آیتم قابل انعطافِ اصلاح شده

هوش هیجانی، انعطاف‌پذیری شناختی و نشانگان روانشناختی در معلمان قبل از خدمت

بررسی ماهیت انعطاف‌پذیری شناختی

سهم سبک‌های دلبستگی، باورهای غیرمنطقی و نشانگان روانی در پیش‌بینی انعطاف‌پذیری شناختی

آسیب‌پذیری نسبت به صفات اوتیسم در پسران و مردان دارای کروموزوم X اضافی (XXXY,47): نقش واسطه‌ای انعطاف‌پذیری شناختی  

نوشته آموزش کامپیوتری کنترل شناختی بر علائم اختلال وسواس اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

روش‌­ها: دلسبتگی ایمن و اختلال­‌های شخصیت در بیماران بزرگسال سرپایی دارای بیماری­‌های جدی روانی سنجیده شد. از Propensity Score Matching برای جفت کردن اختلال شخصیت وسواسی جبری و آزمودنی­‌های کنترل در سن، جنس، اختلال­‌های روان­پزشکی و تعداد معیارها برای اختلال شخصیت مرزی استفاده شد. دلبستگی ناایمن

نتایج: هماهنگ با فرضیه، گروه اختلال شخصیت وسواسی جبری (۶۱ نفر) دلبستگی اجتنابی بیشتری از گروه کنترل (۶۱ نفر) نشان دادند. همبستگی‌­های بین دلبستگی اضطرابی/دلبستگی اجتنابی با معیارهای خاص تشخیصی اختلال شخصیت وسواسی جبری، نشان داد که دلبستگی اجتنابی با چهار معیار از هشت معیار اختلال شخصیت وسواسی جبری در کل نمونه همبستگی دارد. در زیرگروه اختلال شخصیت وسواسی جبری، دلبستگی اجتنابی به صورت معناداری با معیار سوم اختلال شخصیت وسواسی جبری (به‌طور مفرط به‌کار و تولید علاقه‌مند است. به‌طوری که فعالیت‌های تفریحی و دوستی‌ها را حذف می‌کند) دارد.

محدودیت­‌ها: استفاده از مقیاس­‌های خودگزارشی دلبستگی و هزینه­‌ی بالای بیماری در جمعیت SMI قابلیت تعمیم‌­پذیری را محدود می­‌سازد.

نتیجه­‌گیری: یافته‌­ها از شدت آسیب در عملکرد بین‌فردی و دلبستگی اجتنابی حمایت می­‌کنند به ویژه به عنوان خصوصیت بیماران مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی جبری. این نتایج مطرح می­‌کنند که درمان باید عملکرد بین‌فردی را در میان ویژگی‌­های کلاسیک اختلال شخصیت وسواسی جبری مانند کمال‌گرایی و وسواس در انجام تکالیف را هدف قرار دهد.

واژه­‌های کلیدی: اختلال شخصیت وسواسی جبری، دلسبتگی ناایمن ، سبک دلبستگی وحشت‌­زده

مقاله‌های مرتبط:

دلبستگی و اختلال دلبستگی واکنشی: نشانه‌ها، درمان و امید برای کودکان دلبسته ناایمن

اختلال وسواس فکری عملی

Refrence

Sciencedirect

نوشته دلبستگی ناایمن و اختلال شخصیت وسواسی جبری اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

نتایج نشان داد که بیماران مبتلا به وسواسی ـ جبری به طور معناداری نسبت به گروه کنترل نمرات بالاتری در طرحواره‌­های نقص/شرم، انزوای اجتماعی و شکست داشتند. در میان ابعاد پنجگانه‌ی نشانه‌­های وسواسی جبری، بعد جنسی/مذهبی تنها همبسته‌ی معنادار دو طرحواره‌ی آسیب­‌پذیری نسبت به آسیب و بیماری و گرفتار/خود تحول نیافته بود. این دو طرحواره به طور معناداری پیش­بین­‌های بعد جنسی/مذهبی بودند که در حدود ۳۳% کل واریانس آن را تبیین می­‌کردند. هیچ کدام از طرحواره‌­های ناسازگار اولیه‌ی بیماران مبتلا به وسواس با متغیرهای بالینی دیگر مانند شدت وسواسی جبری و طول بیماری مرتبط نبودند. این یافته‌­ها ممکن است شواهدی فراهم کنند تا فهم ما از اختلال وسواسی جبری از منظر طرحواره­‌د‌رمانی افزایش یابد.

واژه­‌های کلیدی: اختلال وسواسی ـ جبری، طرحواره ناسازگار، طرحواره­‌درمانی

refrence sciencedirect

نوشته طرحواره‌ های ناسازگار اولیه و نشانه‌های اختلال وسواسی اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

اختلال وسواس فکری ـ عملی یک بیماری مزمن و ناتوان‌کننده‌ است و معمولاَ باعث مختل شدن کارکردهای اجتماعی، شغلی، اجتماعی و خانوادگی در بیماران می‌شود. شیوع اختلال وسواس فکری ـ عملی حدود ۲ تا ۳ درصد است. بنابراین پس از فوبیا، اختلال وابسته به مواد و اختلال‌های افسردگی در ردیف چهارم شایع‌ترین بیماری‌های روانپزشکی قرار می‌گیرد.

مواجهه و پیش‌گیری از پاسخ:

برای درمان اختلال وسواس فکری ـ عملی روش‌های گوناگونی وجود دارد. مواجهه و پیش‌گیری از پاسخ یکی از مؤثرترین درمان‌های رواشناختی برای اختلال وسواس فکری ـ عملی است. این درمان توسط میر (Meyer) در ۱۹۹۶ معرفی شد. این روش درمانی از بخش مجزا تشکیل شده است. اولین بخش شامل قرار دادن شخص در معرض موقعیت‌هایی است که باعث برانگیختن اضطراب مرتبط با وسواس آنهاست. این مرحله مواجهه‌سازی نامیده می‌شود. هدف این کار این است که بیمار متبلا به اختلال وسواس فکری ـ عملی با ترس‌ها و اضطراب‌های خویش روبرو شود. در بخش دوم از بیمار خواسته می‌شود از پاسخ‌ دادن جلوگیری کند.

علاوه بر درمان مواجهه و پیش‌گیری از پاسخ، درمان شناختی نیز درمان مناسبی برای اختلال وسواس فکری ـ عملی است. پروتکل‌های درمان شناختی خاصی برای این منظور طراحی شده است. اما در نهایت آنچه در این درمان و اثربخشی این درمان‌ها بی‌پاسخ مانده بود عدم شناخت مکانیسم‌های تغییر در بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری ـ عملی بود.

ویلیام و همکاران (۲۰۱۴) به نقل از ScienceDirect مطالعه‌ای را با هدف شناسایی مکانیسم‌ های تغییر در افراد دارای اختلال وسواس فکری ـ عملی شدید در درمان شناختی بود. در واقع آنها به دنبال روشن کردن نقش باورهای وسواسی به عنوان مکانیسم تغییر در درمان شناختی برای اختلال وسواس فکری ـ عملی بودند. و همچنین نقش طرحواره‌های ناسازگار را در نتیجه‌ی درمان بررسی کردند.

در این پژوهش سی و شش بزرگ‌سال مبتلا به وسواس به مدت بیست و چهار هفته درمان شناختی را دریافت کردند. در هفته‌های اول، چهارم/ششم، دوازدهم، شانزدهم/هجدهم و بیست و چهارم ارزیابهای مستقلی شدت وسواس را همراه با باورهای وسواسی و طرحواره­ های ناسازگار ارزیابی کردند.

ابزارها و نتایج:

ویلیام و همکاران، از مصاحبه بالینی ساختاریافته برای بیماران (SCID)، مقیاس ییل ـ بروان (Y-BOCS)، پرسشنامه باورهای وسواسی (OBQ) و پرسشنامه طرحواره یانگ (YSQ) استفاده کردند.

نتایج نشان داد که در باورها و طرحواره‌های بیماران در طول درمان تغییراتی ایجاد شد. به عنوان مثال باورهای کمال­‌گرایی و قطعیت و طرحواره­‌های وابستگی/بی­‌کفایتی به طور معناداری پاسخ درمانی (بهبود پیدا کردن) را واسطه‌مندی می‌کنند، یعنی نقش واسطه‌ای داشتند. از این رو می‌توان آنها را مکانیسم‌های تغییر در درمان اختلال وسواس فکری ـ عملی دانست.

واژه­‌های کلیدی: 

باورهای وسواسی، شناخت درمانی، مکانیسم تغییر، طرحواره­ های ناسازگار اولیه، اختلال وسواسی ـ جبری

 refrence sciencedirect

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته مکانیسم‌ های تغییر در درمان شناختی اختلال وسواسی اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.