رویکرد سنتی به مطالعه رشد بر تغییرات گسترده از زمان تولد تا نوجوانی تغییرات اندک یا عدم تغییر در بزرگسالی و افول در پیری تأکید می­‌کند. اما رویکرد گستره عمر به تغییرات رشدی در سراسر بزرگسالی به علاوه کودکی تأکید می­‌کند. میزان عمر آدمها تغییر نکرده است حداکثر آن ۱۲۲ سال است اما آنچه تغییر کرده است میزان امید به زندگی است: میانگین سالهایی که فرد متولد شده در یک سال معین توقع دارد زندگی کند.

این عقیده که رشد در سراسر زندگی رخ می‌دهد در دیدگاه رشد تر تمام عمر انسان اساسی است. اما این دیدگاه ویژگی­های دیگری نیز دارد. طبق نظر متخصص رشد در طول عمر پاول بالتس دیدگاه رشد در گستره عمر به معنای رشد با ویژگی­‌های پیوستگی در تمام عمر، چند بعدی، چند جهتی، تغییرپذیری، چندرشته­‌ای بدون و وابستگی به زمینه است و فرآیندی است که مستلزم پیشرفت توانایی، حفظ و کنترل کاستی است. از دیدگاه بالتس درک این دیدگاه مهم است که رشد از عوامل زیستی، اجتماعی فرهنگی ساخته شده است و این عوامل مجزا با یکدیگر کار می‌­کنند.

اصول رشد

رشد در تمام عمر پیوسته است. در دیدگاه تحول در گستره عمر اوایل بزرگسالی نقطه پایانی برای رشد نیست، بلکه برعکس دوره سنی معینی برای رشد وجود ندارد.

رشد چندبعدی است. سن، جنس، ذهن، هیجان­‌ها و روابط افراد تغییر می­‌کنند و بر یکدیگر تأثیر می­‌گذارند. رشد شامل ابعاد زیستی، ادراکی، و اجتماعی هیجانی است. حتی در یک بعد اجزاء بسیاری وجود دارد برای مثال دقت، حافظه، تفکر انتزاعی، سرعت پردازش اطلاعات و هوش اجتماعی تنها تعداد کمی از اجزاء بعد شناختی هستند.

رشد چندسویه است. در سراسر زندگی برخی ابعاد یا اجزایی از یک بعد گسترش می­‌یابند و برخی دیگر کاهش پیدا می‌­کنند. وقتی در اوایل زندگی یک زبان را فرا می­‌گیریم ظرفیت زبان‌های دوم و سوم کاهش می‌­یابد. در اواخر بزرگسالی افراد مسن‌­تر با کسب توانایی در فراخوانی تجربه برای هدایت تصمیم‌­گیری عقلانی خود عاقل تر می­‌شوند اما در وظایفی که نیازمند سرعت در پردازش اطلاعات است عملکرد بدتری دارند.

رشد تغییرپذیر است. متخصصان رشد این نکته را مدنظر دارند که افراد در ابعاد گوناگون در نقاط مختلف رشد خود چقدر تغییرپذیر هستند. تغییرپذیری به معنای ظرفیت تغییر است. در برنامه‌­های کاری امروزی تحقیق در باب رشد، جستجو برای تغییرپذیری و محدودیت‌­های آن عاملی کلیدی است.

رشد دانشی چندرشته‌­ای است. روان­شناسان، جامعه­‌شناسان، عصب­‌شناسان، مردم‌­شناسان، و محققان پزشکی در علاقه به بازگشایی اسرار رشد از طریق مطالعه گستره‌ی عمر سهیم هستند.

رشد به زمینه وابسته است. تمام مقوله رشد درون زمینه یا شرایط زمانی و مکانی معین رخ می‌­دهد. زمینه­‌ها شامل خانواده‌­ها، مدارس، گروه­های همسالان، کلیساها، شهرها، محله‌­ها، آزمایشگاه­‌ها، کشورها و مانند آن می­‌شود. شرایط هر یک از این زمینه­ها تحت تأثیر عوامل تاریخی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قرار می­‌گیرد. زمینه‌­ها مانند افراد تغییر می‌­کنند. بنابراین تغییر افراد در یک جهان در حال تغییر آغاز می‌­شود. در اثر این تغییرها زمینه­‌ها سه نوع تأثیر اعمال می­‌کنند:

الف) تأثیرات هنجاری بر اساس سن: در افراد یک گروه سنی خاص مشابه هستند. شامل فرآیندهای زیستی مانند بلوغ، یائسگی، می­شود. آنها فرآیندهای اجتماعی فرهنگی و محیطی مانند آغاز آموزش، رسمی و بازنشستگی را نیز شامل می‌­شوند.

ب) تأثیرات هنجاری بر اساس تاریخ: به دلیل شرایط تاریخی تأثیرات هنجاری بر اساس تاریخ در افراد یک نسل خاص مشترک هستند. تغییرات بلندمدت در ساختارهای ژنتیکی و فرهنگی یک جمعیت به خاطر مهاجرت نیز بخشی از متغیرهای هنجاری تاریخی به حساب می‌­آیند.

ج) رویدادهای غیرهنجاری یا کاملاً اختصاصی زندگی: رخدادهای غیرمعمولی هستند که تأثیری عمیق در زندگی فرد دارند. این رویدادها برای همه افراد رخ نمی­دهند و وقتی رخ دهند می­توانند به اشکال گوناگونی در افراد تأثیر بگذارند. مرگ یکی از والدین در دوره کودکی. برنده شدن در بخت آزمایی.

رشد مستلزم افزایش توانایی، حفظ، و کنترل کاهش‌­پذیری آن است. بالتس و همکاران تصریح می­‌کنند که کسب مهارت­ در زندگی اغلب نیازمند چالش و رقابت میان سه هدف تحول انسانی زیر است: افزایش توانایی، حفظ و کنترل کاهش‌­پذیری آن. با رسیدن افراد به میان­سالی و اواخر بزرگسالی، حفظ و کنترل کاهش­‌پذیری آن بیش از افزایش توانایی‌­های افراد مورد توجه قرار می­‌گیرد.

رشد یک هم‌­ساختار زیستی، فرهنگی و فردی است. رشد ساختاری متقابل از عوامل زیستی، فرهنگی و فردی است که در تعامل با یکدیگر عمل می­‌کنند. برای مثال مغز فرهنگ را شکل می­‌دهد اما خود توسط فرهنگ و تجربیاتی شکل می‌­گیرد که افراد در پی آن هستند. از دیدگاه عوامل فردی می­‌توانیم فراتر از چیزی برویم که میراث ژنتیکی و محیط به ما می­دهد. با گزینش فعالانه امکاناتی از محیط که زندگی ما را بهینه می‌­سازد می­توانیم سازنده زندگی خود باشیم.

مطلب بعدی: نظریه رشد شناختی پیاژه

نوشته اصول رشد اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.