درطول سال­های اخیر شاهد رشد نیازمندی به علم روان­شناسی در جامعه خود هستیم. این را می توان از افزایش تعداد مراکز خدمات روان­شناسی و مشاوره، افزایش تعداد مراجعین، انتخاب این رشته برای تحصیل توسط رتبه ­های برتر، تغییر رشته از سایر گرایش‌ها به روان­شناسی، استفاده بیشتر از روان­شناس در فیلم‌ها و سریال‌ها  فهمید. یکی از از زیرشاخه‌ های مهم و کاربردیِ علم روان­شناسی، شاخه روان­شناسی صنعتی و سازمانی است که  توانسته با به‌کارگیری یافته ­های علم روان­شناسی در محیط طبیعی و غیرآزمایشگاهی، نقش موثری در بهبود کیفیت زندگی و سلامت سازمان ها و جامعه داشته باشد.

در این مقاله قصد داریم با روان­شناسی صنعتی و سازمانی آشنا شویم. با روان­ حامی همراه باشین…

معرفی رشته روانشناسی صنعتی و سازمانی

مفهوم روان­شناسی صنعتی و سازمانی

روان­شناسی صنعتی و سازمانی شاخه‌ای از علم روان­شناسی است که به دنبال افزایش رفاه و سلامتِ انسان در محیط کار و همچنین افزایش بهره­ وری صنایع و سازمان­ها از طریق استفاده از یافته­ هایِ روان­شناسان است. به‌طور ساده مفهوم روان­شناسی صنعتی و سازمانی یعنی کاربرد اصول و نظریه ­های علم روان­شناسی در محیط کار. این مفهوم از دو بخش صنعتی و سازمانی تشکیل‌شده است که تفاوت­هایی دارند و هرکدام حیطه ­ی ویژه­ای دارد که این نشان‌دهنده‌ی گستردگی این علم است. مفهوم صنعت به تمام فرایندها و ابزار لازم برای تولید کالا و خدمات اشاره دارد و مفهوم سازمان به چهارچوب ها و روابطی اشاره دارد که این ابزارها و فرایندها را در راستای هدف کلی شکل می دهد.

روان‌شناسی صنعتی در این مفهوم، به آن دسته از فعالیت‌ها اشاره دارد که تمرکز اصلی آن­ها افزایش تولید، استخدام و به‌کارگماری، طراحی شغل، برنامه‌ریزی آموزش، ارزیابی عملکرد و به‌طورکلی، هر فعالیتی که به مفهوم کار و تولید مربوط می­شود، است.

در مقابل، روان­شناسی سازمانی شامل فعالیت‌هایی هست که به گروهی از انسان‌ها مربوط می­شود همچون رضایت شغلی، کیفیت زندگی کاری، رفاه و سلامت کارکنان، روابط انسانی. هرچند که در محیط واقعی، نمی­توان به همین سادگی تمایز و مرز بین این دو مفهوم را شناسایی کرد البته که باید گفت در عمل نیازی به این کار نیست!

تاریخچه رشته روانشناسی صنعتی و سازمانی

خدمات روانشناسی صنعتی و سازمانی 

خدمات روانشناسی صنعتی سازمانی شامل:

• سنجش و ارزیابی
• تبلیغات و بازاریابی
• سلامت و بهداشت روانی کارکنان

این خدمات و چندین خدمت دیگر  در مجموعه روانشناسی صنعتی و سازمانی واران ارائه می شود و برای کسب اطلاعات بیشتر به وبسایت مجموعه روانشناسی صنعتی سازمانی کایزن مراجعه کنید.

تاریخچه روان­شناسی صنعتی و سازمانی

از ابتدای شکل‌گیری علم روان‌شناسی ما شاهد به‌کارگیری این علم در محیط‌های غیرآزمایشگاهی و به‌خصوص محیط­ های شغلی بوده‌ایم اما روان­شناسی صنعتی و سازمانی به طور رسمی از حدود اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ با فعالیت اولیه گروهی از روان­شناسان تجربی که به دنبال کاربرد اصول روان­شناسی بودند و اصطلاحاً به آن­ها روان­شناسان کاربردی گفته می­ شد، شروع شد. به دلیل رویدادهای گوناگونی که در طول یک دوره مشخص در حوزه روانشناسی صنعتی و سازمانی رخ داد و چون هر کدام از آن ها بر شکل گیری این رشته اثرگذار بوده اند، نمی­ توان سال مشخصی را به‌عنوان زمان شروع روان­شناسی صنعتی و سازمانی در نظر گرفت.

خواستگاه این شاخه از روان­شناسی را می­ توان کشور آمریکا دانست به این دلیل که اولین انجمن علمی روان­شناسی صنعتی و سازمانی (SIOP) در سال ۱۹۴۴ به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از انجمن روان­شناسی آمریکا (APA) شروع به فعالیت نمود و همین‌طور اولین کتاب مرجع و اولین درجه دکتری این رشته نیز در آمریکا منتشر و اعطاشده است. در ایران نیز این رشته از حوالی سال ۱۳۵۳ در دانشگاه شهید چمران اهواز شروع به فعالیت کرد ولی بعد از انقلاب مدتی فعالیت آن  به حالت تعلیق درآمد و دوباره بعد از ابتدای دهه ی ۸۰ شروع به فعالیت نمود.

نیاز به روان­شناسی صنعتی و سازمانی از سال­ها قبل و با تغییر شکل صنایع و سازمان­ ها، انباشت سرمایه­ های مادی و انسانی، رشد فنّاوری، افزایش ساعات کاری و شاید مهم‌تر از همه این موارد مصرف‌گرایی و تمایل به تولید بیشتر در کشورهای اروپایی و آمریکا، احساس می­شد تا بتوان به نهایت بهره ­وری و رفاه شغلی رسید؛ اما دو اتفاق مهم باعث گستردگی این علم و افزایش پژوهش‌ها و تحقیقات و همین­طور کاربرد این رشته شد:

-افزایش تمایل صنایع و سازمان  برای پیشرفت بیشتر و بالا بردن بهره­ وری

-عمل‌گرا و کاربردی بودن.

برای مطالعه بیشتر اینجا کلیک کنید.

چهره‌های شاخص

علم روانشناسی صنعتی و سازمانی تاریخ طولانی و پیچیده ای ندارد ولی در طول همین تاریخ کوچک انسان های بزرگی با تلاش و همت خود توانسته اند مسیر را برای رشد و گسترش آن هموار کنند.

یکی از پیشگامان و مهم‌ترین دانشمندان روان­شناسی صنعتی و سازمانی که می­توان او را به‌عنوان پدر این علم شناخت روان­شناس آلمانی-آمریکایی به نام دکتر هوگو مانستربرگ[۱] است(۱۸۶۳-۱۹۱۶). او اولین کتاب مرجع این علم را به نام “روان­شناسی و اثربخشی” در سال ۱۹۱۳ به چاپ رساند و سه سال بعدازآن در میانه سخنرانی خود از دنیا رفت. او از شاگردان ویلهم وونت[۲] بوده و در سال ۱۹۸۷ ریاست انجمن روان­شناسی آمریکا را بر عهده داشته است.

هوگو مانستربرگ

از دیگر چهره‌های اولیه و مهم این رشته می­توان به دکتر والتر دیل اسکات[۳] اشاره کرد. والتر دیل اسکات روانشناس آمریکایی که کتاب روانشناسی تبلیغات را در سال ۱۹۰۸ نوشت و در جریان استفاده از آزمون‌های روان‌شناختی در جنگ جهانی اول تأثیر زیادی داشت. والتر دیل اسکات هم از شاگردان ویلهم وونت در دانشگاه لایپزیک آلمان بوده است.

والتر دیل اسکات

فردریک تیلور[۴] از چهره‌های دیگر مهم در تاریخ روان­شناسی صنعتی و سازمانی است. ایشان در اصل یک مهندس و مدیر بود و در سال ۱۹۱۱ نظریه مدیریت علمی خود را مطرح کرد که همچنان از این نظریه در سطوح مختلف سازمانی و مدیریتی استفاده می شود.

فردریک تیلور

همچنین رابرت یرکز که پیشگام کاربرد آزمون‌های روان‌شناختی در ارتش بود، التون مایو که توانست توجه سازمان و صنایع را به بعد انسانی نیروی کار و نیازهای اجتماعی آن جلب کند، کرت لوین و مطالعاتش روی انگیزش کارکنان و فرانک گیلبرت و همسر او لیلین گیلبرت که در منابعی آن ها را اولین نفرات دریافت‌کننده درجه دکتری در این رشته می­دانند، همه از بزرگان و پیشگامان این رشته بودند.

از چهره های برجسته این علم در کشور خودمان باید به نام دکتر حسین شکرکن اشاره کرد که به حق به عنوان پدر این رشته در ایران شناخته می شوند. ایشان درجه دکتری در روانشناسی صنعتی و سازمانی را از دانشگاه برکلی انگلستان دریافت کردند و بعد از آن به کشور برگشته و در سال ۱۳۵۲ این رشته را برای اولین بار در دانشگاه شهید چمران اهواز (محل تولد خود) تاسیس نمودند. ایشان همچنین در سال ۱۳۹۵ انجمن روانشناسی صنعتی و سازمانی کشور را تاسیس و تا امروز سمت دبیری آن را بر عهده دارند.

دکتر حسین شکرکن

رویدادهای مهم در تاریخ روان­شناسی صنعتی و سازمانی

پدیده ها معمولاً به‌صورت یک‌باره خلق نمی شوند و زنجیره‌ای از اتفاقات و مسائل باعث می­شود که آن‌ها به وجود بیایند و رشد کنند. رشته‌ی روان‌شناسی صنعتی و سازمانی نیز از این مسئله مستثنا نبوده و اتفاقات زیادی در طول تاریخ، بر رشد و شکل‌گیری آن مؤثر بوده‌اند که در اینجا به‌صورت موردی به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• انقلاب صنعتی در اروپا و تغییر الگوی شغلی و ساختار صنعت
• به راه افتادن جنبش رفاه اجتماعی در اوایل قرن بیستم
• جنگ جهانی اول و استفاده­ی گسترده از آزمون­های روان­شناسی برای استخدام افراد
• جنگ جهانی دوم و به‌کارگیری بیش‌ازپیش روان­شناسی صنعتی و سازمانی باهدف افزایش بهره‌وری
• مطالعات هاو­تورن و آغاز توجه بیشتر به جنبه­های اجتماعی شغل و همین‌طور اهمیت یافتن بخش سازمانی در روان­شناسی صنعتی و سازمانی
• تصویب قانون حقوق مدنی و توجه بیشتر به رفاه کارکنان و حقوق آن­ها
• رشد سریع فنّاوری و گسترش استفاده از اینترنت در صنعت و سازمان­ها

همان‌طور که می­بینیم در رشته روان­شناسی صنعتی و سازمانی هم مانند بسیاری از علوم دیگر همچون پزشکی، کامپیوتر، فیزیک، هوافضا نقش جنگ­ها و ارتش­ها دیده می­شود. به نظر شما علت چیست؟

در مقاله‌ای به این موضوع خواهیم پرداخت با روان­ حامی همراه باشید…

فعالیت­های اصلی روان­شناسی صنعتی و سازمانی

روان­شناسی صنعتی و سازمانی به‌عنوان یک علم کاربردی در دنیایی که محیط کاری و شکل کار هرچه بیشتر بازندگی شخصی و اوقات فراغت تلفیق‌شده است گستره­ی بزرگی از فعالیت­ها را دربر می­گیرد که مرزبندی و تمایز بین آن­ها سخت است ولی به‌طورکلی می­توان فعالیت­های روان­شناسان صنعتی و سازمانی را به بخش­های زیر تقسیم کرد.

آموزش‌وپرورش

در دنیای امروزی سازمان­ها همواره در حال تغییر و تحول هستند و به همین خاطر لازم است دانش و مهارت افراد سازمان همواره به‌روز باشد یا اینکه نقش­های شغلی جدیدی در سازمان ایجاد می­شود که افراد سازمان برای تصدی آن­ها نیاز به آموزش دارند و همین‌طور بعضی از سازمان­ها بعد از استخدام افراد نیاز دارند آموزش­هایی را به آن­ها بدهند. یکی از مهم‌ترین فعالیت­های روان­شناسی صنعتی و سازمانی بررسی نیاز سازمان به آموزش، طراحی برنامه­ی آموزشی و ارزیابی اثرات اجرای این برنامه است.

جذب، گزینش و به ­کارگماری

یکی از شناخته‌شده‌ترین فعالیت­ها در این شاخه از روان­شناسی، جذب متقاضیان شغل، انتخاب و گزینش از بین آن­ها و به­ کارگماری آن­هاست. شاید در نزد عموم مردم هر سه نوع این فعالیت­ها یکی تلقی شوند ولی در عمل هرکدام آن­، فعالیت­ها و برنامه­ های خاصی را دربرمی­گیرند.

کار جذب یعنی زمانی که سازمان به دنبال استخدام فردی مناسب برای یک پست شغلی هست روان­شناس صنعتی و سازمانی آن سازمان، وظیفه دارد برنامه‌ای را برای اطلاع‌رسانی و جذب هرچه بیشتر افراد مناسب برای آن شغل طراحی کند مثلاً او باید تصمیم بگیرد که برای اطلاع‌رسانی، آگهی روزنامه یا تبلیغ تلویزیونی یا مراجعه به مراکز کاریابی کدام مناسب‌تر است و بازدهی بالایی خواهد داشت. در اینجا مفهومی به نام نرخ گزینش راداریم که در مقاله‌ای دیگر به آن پرداخته­ایم.

در مرحله گزینش روان­شناسی صنعتی و سازمانی باید با استفاده از ابزارهای تشخیصی مانند مصاحبه، مرکز ارزیابی، آزمون و موارد دیگر، از بین متقاضیان مراجعه کرده به سازمان مناسب‌ترین فرد برای آن پست شغلی را انتخاب نماید.

و در آخرین مرحله یعنی به‌کارگماری، وظیفه­ی این روان­شناسان آماده کردن افراد منتخب و آموزش مهارت‌های لازم به آن‌هاست تا افراد منتخب بتوانند هر چه‌بهتر در شغل خود مشغول فعالیت شده و بهره‌وری خوبی داشته باشند. همچنین در این مرحله روان­شناسان صنعتی و سازمانی باید به همسان شدن افراد تازه‌وارد بافرهنگ سازمان هم توجه کنند تا افراد جدید به‌خوبی با مدیران، سرپرستان و همکاران خود ارتباط برقرار کند. برای آشنایی بیشتر با روش های تجزیه و تحلیل شغل اینجا کلیک کنید.

ارگونومی

ارگونومی به زبان ساده یعنی طراحی سخت‌افزار و نرم‌افزار مورداستفاده در دنیای کار، متناسب با شرایط انسان تا هم از آسیب­های شغل جلوگیری شود و هم بهره‌وری بالا رود. زمانی که ساختار و ماشین‌آلات مناسب با شرایط نیروی انسانی طراحی نشده باشد این مسئله باعث وارد شدن آسیب‌های جسمی و روانی به کارکنان شده و همین مسئله بهره‌وری آن­ها را کاهش می­دهد.

در این بخش وظیفه روان­شناسی صنعتی و سازمانی این است که در حیطه­ی سازمان یا کارخانه‌ی خود تمام ابزارها را ازلحاظ تناسب با متصدیان آن ابزار، بررسی نماید و در صورت وجود مشکل یا مسئله در پی رفع آن برآید. بر اساس شرایط گاهی این بررسی از طریق مصاحبه با کارکنان، گاهی از طریق انجام آن کار توسط خود متخصص و گاهی از طریق پرسشنامه انجام می­شود.

ارگونومی یا مهندسی محیط کار علم و تخصصی هست که از اواسط قرن ۱۹ در دنیای صنعت به آن توجه شد و از همان زمان تاکنون فواید بسیاری را به دنبال داشته است به‌گونه‌ای که ما امروز شاهد استفاده از این علم در تمام موقعیت‌های مربوط به انسان، حتی در محیط‌های خارج از کار هستیم مثلاً امروزه استانداردهای ارگونومی در طراحی منازل، لوازم خانه و حتی لوازم آشپزی و بسیاری جاهای دیگر هستیم به همین دلیل یک روان­شناس صنعتی و سازمانی حتماً بایستی تخصص کافی در علم ارگونومی و طریقه کاربرد آن داشته باشد.

مدیریت و ارزیابی عملکرد

فعالیت روان‌شناسی صنعتی و سازمانی در این بخش مربوط به طراحی و پیاده‌سازی الگوهای ارزیابی عملکرد کارکنان است به شکلی که این الگوها بتواند به‌درستی عملکرد افراد را با توجه به هدف آن سازمان بسنجد. صحت و اعتبار این سنجش از دو جهت بسیار اهمیت دارد.

یکی اینکه با توجه به تغییراتی که در شکل کار به وجود آمده است پیچیدگی در تعیین عملکرد کارکنان بالاتر رفته است و دیگر امروزه نمی­توان به روش سنتی و تنها با اتکا بر نتیجه یا خروجی شغل، آن را ارزیابی کرد.

دوم اینکه سازمان‌ها و صنایع بسیاری از برنامه‌های توسعه‌ای خود را بر اساس نتیجه ارزیابی عملکرد کارکنان خود، تنظیم می­کنند و علاوه بر آن سیستم جبران خدمات و برنامه‌های پاداش و تنبیه نیز بر اساس نتیجه همین ارزیابی‌ها است؛ بنابراین این حوزه از روانشناسی صنعتی و سازمانی بسیار مهم و اثربخش است. برای مطالعه بیشتر اینجا کلیک کنید.

تحول سازمان

تحول سازمان عبارت است از فرایند برنامه‌ریزی‌شده در تغییر فرهنگ یک سازمان از طریق بهره‌گیری از نظریه، پژوهش و فنون علوم رفتاری (بورک ۱۹۹۴).

همه صاحب‌نظران توافق دارند که تحول سازمان رشته‌ای است از علوم رفتاری کاربردی که برای تغییر برنامه‌ریزی‌شده مورداستفاده قرار می‌گیرد. همین‌طور، آن‌ها متفق القولند که هدف و محور تغییر، کل سازمان یا سیستم است و هدف آن اثربخشی سازمانی و بهسازی فردی است.

حدود سال ۱۹۳۰ بعدازاینکه روانشناسان به اثر ساختار و فرهنگ‌سازمانی بر رفتار کارکنان توجه کردند مطالعات تحول سازمانی هم به‌طورجدی تری پیگیری شد. مفاهیم کلیدی در تحول سازمانی فرهنگ سازمان، جوسازمانی و استراتژی سازمانی است. فعالیت

زندگی کاری

منظور از زندگی کاری یا کیفیت زندگی کاری، میزان رفاه و رضایت کارکنان در محیط کار است. اغلب در مباحث مربوط به روان­شناسی صنعتی و سازمانی مفهوم زندگی کاری را در مقابل زندگی در خانه یا زندگی در محیط‌های غیر کاری در نظر می­گیرند که این درست نیست. کیفیت زندگی کاری (quality of work life) مفهومی گسترده‌تر از بهبود شرایط کار است و تمام عواملی را که باعث خشنودی و سلامت جسمی و روانی افراد چه در محیط کار و چه در خارج از محیط از کار می­شود را در برمی­گیرد.

در قرن ۲۱ قسمت بزرگی از ساعات بیداری ما در محل کار سپری می­شود و می­دانیم شرایط ذهنی و جسمی افراد در محل کار

اثر مستقیمی بر رفتار و عملکرد آن‌ها در سایر موقعیت­ها دارد یعنی می­توان گفت کیفیت زندگی کاری، کیفیت کل زندگی فرد را پیش

بینی می­کند.

عوامل زیر از مهم‌ترین ملاک­های زندگی کاری به شمار می­رود:

-مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها

-میزان استقلال در کار

-میزان هویت شغلی

-رفاه اجتماعی و اقتصادی

-نگرش‌های شغلی

توسعه‌ی فردی کارکنان

با پیشرفت تکنولوژی و تغییر شکل سازمان ها، مهارت های مورد نیاز برای شغل و بهره وری در افراد نیز دچار تغییر شده است. امروزه نیروی کار برای پیشرفت و موفقیت در شغل خود با مسائل گوناگون و پیچیده ای مواجه است. روانشناسی صنعتی و سازمانی با استفاده از فنون و یافته های علم روانشناسی و تلفیق آن با شغل و نیازهای شغلی کارکنان و مدیران، میتواند اثرات زیادی بر توسعه و پیشرفت مدیران و کارکنان باشد.

جایگاه شغلی در روان­شناسی صنعتی و سازمانی

در این بخش مناصب شغلی روانشناسی صنعتی و سازمانی را بر اساس اطلاعات وب سایت اُنت (onet) گردآوری کرده‌ایم تا شناختی از عناوین شغل‌هایی که این متخصصان می­توانند در آن­ها فعالیت کند داشته باشیم:

-مدیر آموزش در سازمان‌ها

-پژوهشگر مسائل سازمانی

-مدیر جلسات سازمانی

-پرورش کارشناسان

– مدیر فروش و تبلیغات

-ارزیاب و مصاحبه‌گر

-نویسنده

-استاد دانشگاه

-مدیر کسب‌وکار

-مشاور و راهنمای شغلی مدیران یا کارکنان (مربی)[۵]

-مشاوره توسعه و تحول سازمان

-مشاور شغل و آینده شغلی

.

روانشناسی صنعتی و سازمانی در ایران

واقعیت آن است که هرچند سابقه فعالیت‌های پژوهشی، آموزشی و مشاوره‌ای درزمینهٔ کاربردهای گوناگون روانشناسی در کار، سازمان و مدیریت در ایران بیش از چهار دهه هست، اما در مقایسه با کشورهای صنعتی پیشرفته، این پیشرفت بسیار اندک است. برای اینکه روانشناسی صنعتی و سازمانی بتواند در یک جامعه به فعالیت بپردازد، باید برای او امکاناتی نیز فراهم باشد. دلایل متعددی باعث شده است که مدیران و به‌ویژه مدیران عالی سازمان‌های فعال در ایران، از حیطه وسیع روانشناسی صنعتی و سازمان برای حل مشکلات منابع انسانی تحت نظارت خود، بی‌اطلاع یا کم‌اطلاع باقی بمانند.

بررسی جایگاه روانشانسی صنعتی و سازمانی در ایران

سابقه بهره‌گیری از ابزار سنجش و اندازه‌گیری و انتخاب افراد بر اساس آزمون‌ها در ایران، اندک است. برای مثال، مرحوم دکتر محمود صناعی، در مهروموم‌های ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۴، در انتخاب دانشجویان دانشگاه تهران، از آزمون‌های روانی (به‌ویژه آزمون هوش)، استفاده کرد. او سازمانی را (سازمان صهنا) برای همین منظور تأسیس کرد و دانشجویان رشته روانشناسی را به‌عنوان مجری امتحانات ورودی دانشگاه، به کار گرفت.
در ارتش – به‌ویژه در نیروی هوایی و نیروی زمینی – با کمک مشاوران خارجی، قبل از سال ۱۳۴۵ بخش ویژه‌ای تحت عنوان “تستینگ” تأسیس شد و گروهی از افسران کادر و وظیفه، به این بخش‌ها منتقل شدند و در واحد تستینگ نیروی هوایی به کار تهیه و میزان کردن آزمون‌های استخدامی، آزمون‌های خاص ارزیابی عملکرد شغلی افسران (جهت دریافت درجات بالاتر و ارتقاء)، اجرای امتحانات استخدامی برای دوره‌های افسری و خلبانی، اشتغال داشتند. بعدها این افسران برای اخذ درجه دکتری به آمریکا فرستاده شدند و در بازگشت، واحد تستینگ نیروی هوایی را گسترش دادند که به نوعی شروع کاربرد روانشناسی صنعتی و سازمانی در ارتش بود.
در نیروی زمینی نیز از دهه ۱۳۴۰ به بعد، افسران آشنا با آزمون‌سازی، تهیه و میزان کردن آزمون‌ها، انتخاب دانشجویان علاقه‌مند به مشاغل نظامی را به عهده داشتند.
از بدو پیدایش سازمان امور اداری و استخدامی کشور (در سال ۱۳۴۵)، اداره کل آزمایش و انتخاب آن سازمان، عهده‌دار برگزاری امتحانات استخدامی برای کارکنان سازمان‌های دولتی و مشمول قانون استخدام کشوری گردید و به همین منظور، تعدادی کارشناس را جهت تهیه و میزان کردن آزمون‌های استخدامی، اجرای امتحانات استخدامی، اجرای امتحانات استخدام ادواری و مصاحبه استخدامی، به استخدام خود درآورد.
بخشی از دوره‌های آموزشی این کارشناسان به عهده مشاوران متخصص خارجی بود که ضمن کار به انتقال تجارب خود در این زمینه‌ها، می‌پرداختند.
در سال‌های بین ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۳، استفاده از روش‌های علمی براى انتخاب کارکنان سازمان‌ها، شناخته‌شده بود و به همین دلیل، سازمان‌های خصوصی نیز به کار درزمینهٔ روانشناسی صنعتی و سازمانی ترغیب شدند. یکی از این سازمان‌های خصوصی، مؤسسه ملی روانشناسی نام داشت که حدود دو دهه و تا سال ۱۳۵۸, به فعالیت درزمینهٔ انتخاب علمی کارکنان، تشکیل دوره‌های آموزش مدیریت، ارزیابی عملکرد شغلی کارکنان و ارائه مشاوره‌های مدیریت به سازمان‌ها، فعال بود. در همین سال، دفتر مشاوره روانشناسی تأسیس شد و ارایه خدمات روانشناسی را به سازمان‌ها و خانواده‌ها آغاز کرد.
در سال‌های اخیر، نیاز به حضور روانشناسی صنعتی و سازمان، در کشور بیشتر احساس می شود و با توجه به فعالیت معدود روانشناسان صنعتی و سازمانی و درعین‌حال با تصویب برنامه کارشناسی ارشد روانشناسی صنعتی و سازمانی به‌وسیله شورای عالی برنامه‌ریزی، پیش‌بینی می شود گسترش این رشته با شتاب بیشتری انجام گیرد. ازجمله رویدادهای امیدبخش در زمینه بسط و گسترش ابعاد کاربردی این رشته در ایران، توجه مدیران سازمان‌های گوناگون به فرایند آشنایی با روانشناسی صنعتی و سازمان و بهره‌وری است. برای مثال، گروه روانشناسی کار در سال ۱۳۷۶ در مؤسسه کار و امور اجتماعی (وابسته به وزارت کار و امور اجتماعی) تشکیل گردید و از متخصصان روانشناسی کار و بهره‌وری و همچنین روانشناسی صنعتی و سازمانی دعوت به عمل آمد تا در جلسات ماهانه آن شرکت کنند. در این جلسات، طرح‌های تحقیقاتی قابل‌توجهی به تصویب رسید و نتایج این طرح‌ها نیز به چاپ رسید. از طرف دیگر انجمن علمی روانشناسی صنعتی و سازمانی کشور نیز در سال ۱۳۹۵ توسط جمعی از اساتید این رشته در کشور همچون دکتر حسین شکرکن، دکتر نسرین ارشدی، دکتر علی مهداد، دکتر نوری و … تأسیس شد.
در حال حاضر ۴ دانشگاه سراسری (دانشگاه شهید بهشتی تهران، دانشگاه علامه طباطبائی تهران، دانشگاه شهید چمران اهواز و دانشگاه اصفهان) و ۷ واحد دانشگاه آزاد، در مقطع ارشد دانشجو می‌پذیرند و دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ۹۸ اولین گروه دانشجویان دکتری این رشته را پذیرش کرد. امید است در آینده این رشته در کشور پیشرفت‌های روزافزونی داشته باشد و بتواند توانایی‌های خود را در کاهش معضلات نیروی انسانی در محیط کار نشان دهد.

سخن پایانی

من یاور هادی دانشجوی ارشد رشته روانشناسی صنعتی و سازمانی دانشگاه شهید بهشتی هستم و تلاش کردم تا بتونم مقاله‌ی مناسبی رو در توضیح رشته‌ی روانشناسی صنعتی و سازمانی بنویسم. امروز که این مقاله رو تمام کردم در  یک شرکت روانشناسی صنعتی و سازمانی به نام مجموعه روانشناسی صنعتی و سازمانی واران فعالیت می کنم  که امیدوارم در سال‌های آینده شاهد ثمربخشی اون در کشور باشیم. در یک سال گذشته خیلی از دوستان و آشنایان من درباره ویژگی‌های این رشته و آینده اون سؤال ازم سؤال کردن. سعی می‌کنم توضیح مختصری درباره­ی پاسخ این سؤال‌ها بدم شاید شما خواننده محترم هم هم‌چین سؤال‌هایی براتون پیش اومده باشه.

-اینکه بازار کار این رشته در ایران چطور هست؟ راستش این رشته فعلاً (۱۳۹۹) بازار بکر و گسترده‌ای داره اما از اونجایی که هنوز مدیران و بازار هدف این رشته شناخت زیادی از این رشته و خدماتش دارن، پیدا کردن کار و سازمانی که بخواد از این خدمات استفاده کنه سخت هست ولی با توجه به تحلیل هایی که از آینده میشه انجام داد، می­تونم بگم این رشته آینده بسیار روشنی در کشور ما خواهد داشت.

-آیا درسته که این رشته خیلی پردرآمد هست؟ اینکه خیلی مستدل شده که میگن این رشته پولساز و پردرآمد هست بیشتر به دلیل متوسط درآمد روانشناسان صنعتی و سازمانی در کشور آمریکا هست که نسبتا درآمد خیلی بالایی هست ولی در کشور ما با توجه به دلیلی که در پاسخ سوال قبل گفتم، فعلا درآمد آنچنان زیادی ممکنه نصیب متخصصان این رشته نشه.

درسته که با این رشته راحتتر میشه درخواست پذیرش برای دانشگاه های کشورهای دیگه فرستاد؟ و امکان پذیرش این رشته بالاتره؟ میشه گفت بله. این رشته به دلیل کاربردی بودنش در صنعت و نیاز کشورهای پیشرفته، درخواست پذیرش و تحصیل و یا کار، راحتتر از سایر گرایش های دیگه روانشناسی، پذیرفته میشه.

-بین گرایش بالینی و صنعتی و سازمانی به نظر شما کدوم مناسب تر هست؟ این انتخاب کاملا بستکی به علاقه شما داره. اگر به کارهای اجرایی و مدیریتی علاقه دارین و فرد فعالی هستین به نظر من میتونید توی این گرایش موفق باشین در غیر این صورت شاید گرایش بالینی برای شما مناسب تر باشه.

-برای قبولی در این رشته چه رتبه ای لازمه؟ کنکور روانشناسی صنعتی و سازمانی به نسبت گرایش بالینی رقابت کمتری رو داره اما از طرف دیگه تعداد صندلی های ارشد به خصوص توی دانشکاه های دولتی خیلی کمه. کل تعداد دانشجوهای مقطع ارشد شامل روزانه، شبانه، پردیس و سهمیه و … در دانشگاه های سراسری در سال ۹۸، ۲۸ نفر بود!

شما میتونید سوال یا نظرتون رو در قسمت کامنت ها، یا پت باکس سایت عنوان کنید ما سعی می­کنیم حتما بهشون پاسخ بدیم و یا برای ارتباط با آقای یاور هادی با شماره اختصاصی ۰۹۳۸۳۳۸۰۰۴۹ تماس بگیرین.

منابع

-وب سایت انجمن روانشناسی صنعتی وسازمانی آمریکا (SIOP)

-اسپکتور، پل (۲۰۰۳). روانشناسی صنعتی و سازمانی. ترجمه شهنار محمدی. تهران. انتشارات ارسباران

– رابینز پی، استیون. دیسنزو، دیوید (۲۰۱۲). مبانی مدیریت منابع انسانی، ترجمه میرعلی سید تقوی و سیامک یعقوبی، تهران، انتشارات مهکامه.

-آر بالزاک، استفان (۲۰۱۷). روان­شناسی سازمانی برای مدیران، ترجمه احسان اکرادی و عباس عباس پور، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی

– مارشال ریو، جان (۱۳۹۵). انگیزش و هیجان، یحیی سیدمحمدی، تهران، نشر ویرایش.

–

منابع کنکور روانشناسی صنعتی سازمانی در مدرسه روانشناسی واران مطالعه کنید .

[۱] Hugo Munsterberg

[۲] Wilhelm Wundt

[۳] Walter Dill Scott

[۴] Frederick Taylor

[۵] coach

نوشته روانشناسی صنعتی و سازمانی چیست؟ آشنایی با مفاهیم و کاربردهای آن اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

نظریه‌ی روانکاوی فروید مفاهیم زیادی را در برمی‌گیرد که هر دانشجوی روانشناسی باید به خوبی با آن‌ها آشنا باشد و بتواند به درستی آن‌ها را تعریف کند. در این مقاله قصد دارم که تعریف مفاهیم روانکاوی نظریه فروید را به صورت خلاصه ارائه دهم. هرچند که تعریف مفاهیم روانکاوی کار دشواری است و در کتاب‌های مختلف به شکل‌های متفاوت ارائه شده است اما در اینجا سعی می‌شود تعریف مفاهیم روانکاوی به صورت حتی‌‌الامکان ساده و مختصر باشد. قبل از هر چیز باید بدانید که تعریف مفاهیم روانکاوی می‌تواند اولین گام مؤثر در شناخت نظریه‌ی شخصیت و رواندرمانی فرویدی باشد. در ادامه تعریف مفاهیم روانکاوی به صورت خلاصه آورده شده است.

۱. اصل لذت pleasure principle

اصل لذت یکی از مفاهیم اصلی نظریه روانکاوی فروید است. این اصل به این معناست که بشر به طور غریزی سعی دارد تا از درد و ناراحتی پرهیز کرده و جهت ارضا و لذت تلاش کند.

۲. اصل واقعیت reality principle

اصل واقعیت عبارت است از مفهومی که اصل لذت به طور معمول به وسیله‌ی خواست‌های غیرقابل اجتناب و شرایط جهان خارج تغییر می‌کند.

۳. انتقال

این واژه به انتقال ناهوشیارانه احساسات و نگرش‌هایی اطلاق می‌شود که به دیگران منتقل می‌شود که معمولاً آن فرد روانکاو است. این احساس و نگرش‌ها در اصل با شخصیت‌های مهم اوایل زندگی فرد، یعنی والیدن ارتباط و پیوند دارد.

۴. انتقال متقابل

انتقال متقابل یکی از مفاهیم روانکاوی است و عبارت از واکنش هوشیار یا ناهوشیار درمانگر نسبت به بیمار است.

۵. پالایش

تخیله درمانی افکار از طریق گفتگو و صحبت کردن درباره موضوعات هوشیارانه است که همراه با واکنش‌های هیجانی مناسب می‌باشد و در معنایی عمیق‌تر پالایش، تخیله‌ی موضوع سرکوب شده از ناهوشیار به هوشیار است.

۶. تثبیت

تثبت به عنوان یکی از اساسی‌ترین مفاهیم روانکاوی در مراحل رشد روانی _ جنسی رخ می‌دهد. به طور خلاصه تثبیت یعنی هنگامی که بلوغ روانی جنسی در مرحله‌ای متوقف می‌شود. تأخیر در رشد را تثبیت می‌گویند. به عنوان مثال اگر کسی در مرحله‌ی مقعدی رشد روانی جنسی متوقف شود می‌گویند که او در این مرحله تثبیت شده است. به دو دلیل تثبت رخ می‌دهد: اول ارضای بیش از حد نیازها و دوم ارضای کم یا عدم ارضای نیازها در هر مرحله.

۷. تحلیل آموزش

یعنی تحلیل منش کسی که قرار است در آینده روانکاو یا تحلیل‌گر شود. این کار به منظور تربیت او در چارچوب مفاهیم و مسائل روانکاوی صورت می‌گیرد.

۸. تخلیه‌ی هیجانی

یعنی آزاد یا رهاسازی هیجانی ناشی از یادآوری آگاهانه یک تجربه دردناک که به خاطر غیرقابل تحمل بودنش سرکوب شده بود.

۹. تداعی آزاد

یکی از مفاهیم روانکاوی که به قاعده‌ی بینادین روانکاوی معروف است تداعی آزاد می‌باشد. تداعی آزاد عبارت است از گفتار خودانگیخته و سانسورنشده‌ی بیمار درباره‌ی هرآنچه که به ذهنش می‌رسد. تداعی آزاد تکنیک اولیه، برای تخلیه‌ی مطالب سرکوب شده است.

۱۰. تعادل حیاتی

گرایش موجود زنده برای حفظ و نگهداری و استواری و ثبات محیط دورنی است.

۱۱. خودشیفتگی

شخصیتی است در افسانه‌های یونانی که عاشق خود شد. خودشیفتگی یعنی عشق به خود که مخالف عشق به دیگران است.

۱۲. ایگو (خود یا من)

ایگو یکی از مفاهیم روانکاوی است که در مدل ساختاری شخصیت مطرح شده است. ایگو بخشی از ساختار شخصیت که واسطه‌ای است بین شخص و واقعیت. وظیفه‌ی نخست آن عبارت است از درک واقعیت و تطابق با آن. خود همچنین می‌تواند  به عنوان واسطه‌ای بین تقاضاهای نهاد و فراخود عمل کند.

۱۳. روان‌رنجوری انتقال

یعنی یک روان‌رنجوری مصنوعی که در خلال درمان روانکاوی واقع می‌شود و روانکاو نماینده‌ی یکی یا هر دو والدین است. گویی که روانکاو یکی ازوالدین واقعی بیمار در دوران کودکی اوست.

۱۴. روش تمرکز

پیش درآمد تداعی آزاد است. این روش اولیه بیمار را مجبور می‌سازد که فکر خود را بر یک نشانه‌ی خاص متمرکز کرده و سپس سعی نماید که خاطرات همراه با آن را به یاد آورد.

۱۵. زیست‌مایه یا لیبیدو

یک انرژی یا سائق روانی است که معمولاً با غریزه‌ی جنسی همراه می‌باشد.

۱۶. سائق

وراثت عامل تعیین‌کننده سائق است. سائق تشکیل‌دهنده‌ی روان است. زمانی که فعال می‌باشد یک حالت هیجانی روانی را ایجاد می‌کند. این هیجان یا تنش فرد را وادار به فعالیت می‌کند.

۱۷. عقده‌ی اختگی

یعنی مجموعه‌ای از افکار هیجانی که ناهوشیار بوده و به ترس از دست دادن عضو جنسی مربوط می‌شود که معمولاً به عنوان مجازاتی برای تمایلات جنسی ممنوع شده می‌باشد. این ترس به خیال‌پردازی‌های جنسی دوران کودکی زمانی که تصور می‌کند آلت جنسی زنانه به خاطر از دست دادن آلت جنسی مردانه است مربوط می‌شود.

۱۸. عقده‌ی ادیپ

ادیپ نیز شخصیتی در افسانه‌های یونانی است که پدرش را کشت و با مادرش ازدواج کرد. در اینجا به دلبستگی به یکی از والدینی که مخالف جنس اوست اطلاق می‌شود. این دلبستگی با احساسات حسادت‌آمیز و تهاجمی نسبت به والد همجنس خودش همراه است.

۱۹. غبطه‌ی آلت

به معنی دقیق کلمه به غبطه‌ای که زنان نسبت به مردان دارند اطلاق می‌شود. به طور کلی این مطلب اشاره دارد به آرزوی زنان نسبت به مرد بودن یا موقعیت و امتیازات مردان را داشتن.

۲۰. غریزه

طبق نظر فروید یک میل یا گرایش اولیه است که نمی‌تواند قبلاً رفع شود.

۲۱. سوپرایگو یا فراخود

بخشی از ساختار شخصیت است که با اخلاقیات، معیارها و انتقاد از خود همراه است. فراخود به وسیله‌ی همانندسازی کودک با افراد مهم و محترم در دوران اولیه زندگی به خصوص با والدین شکل می‌گیرد.

۲۲. فرآیند ثانویه

یعنی فعالیت و تفکر ذهنی که ویژگی «خود» است و از خواسته‌های محیط متأثیر می‌باشد.

۲۳. فرآیند نخستین

روانکاوان این واژه را معمولاً برای فعالیت‌های ذهنی نامنظم که ویژگی یک زندگی ذهنی ناهشیار است به کار می‌برند که علامت آن تخلیه‌ی آزاد انرژی و هیجان روانی بدون توجه به تقاضاهای محیط یا واقعیت یا منطق است.

۲۴. مقاومت

عبارت است دفاع روانی هشیارانه یا ناهشیارانه فرد در برابر آشکار شدن موضوعات و مطالب سرکوب شده.

۲۵. مکانیزم دفاعی

مکانیزم‌های دفاعی یا «دفاع‌ از خود» که عبارت است از دفاع‌های درون‌روانی ویژه که به طور ناهشیار عمل می‌کنند و به منظور رهایی از تضاد هیجانی و آزادی از اضطراب به کار گرفته می‌شوند.

۲۶. ناهشیار

بخشی از ذهن یا کارکرد ذهنی است که فرد مستقیماً قادر به دسترسی به محتوای آن نیست. این بخش انبار و مخزن مطالب سرکوب شده است.

۲۷. اید یا نهاد

بخشی از ساختار شخصیت است که مأمور تنظیم ناهشیار، کوشش‌ها و امیال غریزی فرد است.

۲۸. نیمه‌هوشیار

به افکار اطلاق می‌شود که در آن آگاهی فوری و بی‌واسطه قرار ندارد اما می‌توان از طریق کوشش آگاهانه آن را به یاد آورد.

۲۹. هشیاری

بخشی از زندگی فکری یا ذهنی که فرد هر لحظه از زمان بدان آگاه است.

۳۰. تکثیر در تاریکی

وقتی احساسات و افکار سرکوب می‌شوند و در ناهشیاری ذخیره می‌شوند در تاریکی ناهشیار شروع به تکثیر می‌کنند و بالاخره بر هشیاری تأثیر می‌گذارند.

نوشته مفاهیم روانکاوی فروید: تعریف و توضیح اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

فهمیدن رنج روانی خویش کار بزرگی است . شاید به نظرتان اینگونه نباشد ، اما تاریخ روانشناسی مملو است از کسانی که نمیفهمند یا نمیخواهند بفهمند که در خود رنجی حس میکنند که منشاء پزشکی ندارد و به جای اینکه از آن صحبت کنند ، نشانه هایی بروز میدهند که متخصصین مدتها به دنبال منشاء منطقی برای آن میگردند .

اما زمانی که بخواهیم قدمی دیگر پس از فهم اینکه ” دارم رنج میبرم ” برداریم لازم است تا برای نگاه خود دریچه ای انتخاب کنیم . این نوشتار با نگاهی وجودی ( اگزیستانسیال ) به مسئله درد روانشناختی برخورد میکند .

پس از فروید هیچکس نتوانست از تاثیر عمیقی که وی بر فهم روان انسان داشت در امان بماند ، فروید به ادبیات آسیب شناسی ، شخصیت و رشد روان انسان چارچوب داد ، و دری را باز کرد که رو به دنیای روانشناسی امروز باز میشد ، هرکس به شیوه خود در این دنیا نقشی را ایفا میکند .

نگاه وجودی هم از این تاثیر در امان نبوده است . در آسیب شناسی وجودی مفهوم ” تحریف واقعیت ” که اولین بار در مکانیزم های دفاعی فروید مطرح شد کماکان همان بار معنایی را دارد ، با این تفاوت که دیگر زحمتی برای شناخت نوع آن نمیکشیم . این تحریف واقعیت را میتوان دروغگویی تعریف کرد . دروغی که در هر سطح وجودی ( خود ، دیگری ، هستی محیط ) میتواند جاری شود . دروغ مفهوم کلیدی در فهمیدن رنج آدمی است.

بگذارید اندکی بیشتر راجع به این دروغ ها صحبت کنیم . ما میتوانیم راجع به طبیعت دروغ پردازی کنیم ، مثلا اگر انسان به سلامت خویش رسیدگی کند ، غذای خوب بخورد و خدمات پزشکی منظم دریافت کند هیچکاه نخواهد مرد ! پارانویید ها اعتقاد دارند که طبیعت سرشار است از نیرو های شروری که به محض یافتن فرصتی آنها را از هم میدرند و …

هرروز به دیگران دروغ میگوییم یاد میگیریم دروغ گویی میتواند با تلاش کمی قدرت عظیمی برای ما فراهم کند. میتواند کمکمان کند از مهلکه بگریزیم و شاید یک لبخند دروغین به ما در حفظ کردن شغلمان کمک کند.

آنچیزی که برای ما اهمیت دارد دروغگویی به خویشتن است . ماحصل این دروغ برای آدمی رفع مسئولیت است محدود کردن آزادی و اراده خویش است و این دارویی است بسیار لذت بخش ، چه چیزی خوشایند تر از اینکه ما دلیل “نیستی” خویش نیستیم؟

انسان در عصر مدرن خدایان را از زمین بیرون کرده و مایل است خود به جای آنان بنشیند ، او میخواهد فاعل بما یشاء باشد ، اراده اش مساوی با شدن باشد ، و آن چیز که در درون خویش دارد محقق کند . اما آنچیز که مانع میشود ترس از نیستی است . ترس از روبرو شدن با مفاهیم اضطراب آور وجودی . این گریز ، این فرار همیشگی ارمغانی دارد به اسم اضطراب روان رنجور . هنگامی که فرزندانتان از شما دور میشوند ، مضطرب میشوید ، هنگامی که نشانه کوچکی از بیماری میبینید فکر های وحشتناکی به ذهنتان خطور میکند و بی نهایت درگیر کنترل کردن محیط اطرافتان هستید . هرکدام از اینها نشانه هایی از یک دروغ بزرگ است . این دروغ که : اگر به اندازه کافی هشیار باشم میتوانم از بروز یک فاجعه جلوگیری کنم ..

آن ” فاجعه ” چه شما هشیار باشید ، چه نباشید زمانی خواهد رسید ، کمال هیچگاه در هستی ای که نیستی مستلزم آن است ظهور نخواهد کرد . بنابراین این رنج را کنار بگذارید ، به جای آن اصالت را به بهای اضطراب وجودی بخرید .

درواقع :

اضطراب روان رنجور پاسخ بدلی به هستی است ، در حالی که اضطراب وجودی پاسخ صادقانه به نیستی است …

روبرو شدن با مفاهیم مرگ و انزوا ، آزادی بینهایت ، انتخاب ناگزیر و مسئولیت ناشی از آن و معنا های موقتی و بی معنایی نهایی زندگی در نهایت شما را با وجود حقیقی خویش آشنا میکند و این سرآغاز هست شدن انسان است .

این راه با شجاعت تحقق وجود ( تیلیش ۱۹۵۲) ادامه میابد . زمانی که این جرات را پیدا کردیم که اضطراب وجودی را بپذیریم ، ملزومیم که آن را محقق کنیم . این تحقق میتواند شیوه های مختلفی بپذیرد . شاید عصیان ، شاید پذیرفتن طرد شدن و شاید فقر . به عوض میتوانیم از اینکه انسان منحصر به فردی هستیم لذت ببریم.

زنـدگی در آن سـوی نا امـیدی آغـاز می شود ..

سارتر

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

سروش جاویدنیا

نوشته وجو‌د و نیستی تا روان رنجوری: درد روانی از منظر اگزیستانسیالیسم؛ قسمت دوم اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

درباب اهمیت پشتوانه نظری برای فرآیندهای رواندرمانی

بسیار پیش می آید دانشجویان روانشناسی و یا حتی روانشناسان از آنچیز که “زیاد نظریه خواندن” یا ” نظری بودن یک موضوع ” مینامند شکایت میکنند . سوالی که قصد داریم به آن پاسخ دهیم این است که آیا این شکایت ها باید وجود داشته باشند ؟ چقدر در کار روانشناسی چه در حوزه دانشگاهی و چه در حوزه درمان به نظریه وابسته ایم و باید باشیم ؟ با روان حامی همراه باشید .

حدود سه سال پیش نگاهم برای همیشه به واژه روانشناسی تغییر کرد . به یک دلیل و آن هم ورود به دانشگاه. خودم را ملزوم کرده بودم که اطلاعات بیشتری کسب کنم ، لازم بود که بیشتر بدانم ، بیشتر بفهمم تا بهتر کار کنم. آنچیز که تا به آن روز میدانستم برایم کفایت نمیکرد ، بنابراین تصمیم گرفتم از کسانی که سابق بر من در این رشته تحصیل کرده بودند مشورت بگیرم . به خوبی یادم است که یک چیز که بین همه پاسخ هایی که دریافت کردم مشترک بود ؛ و آن این بود که : “در دانشگاه آن چیزی را که لازم است در اتاق درمان استفاده کنی به تو یاد نمیدهند . آن چیز که یاد میگیری ^[۱]فقط نظریه است..! ” و برای من اینگونه بود که تو گویی نظریه چیز بی ارزشی است و باید از آن اجتناب کرد !

این شد که من و بسیاری از همقطاران من بی آنکه دید دقیقی داشته باشیم با پیشداوری ای منفی نسبت به نظریات رواندرمانی و  یا به صورت کلی تر روانشناسی و یا بهتر بگویم ، علوم انسانی وارد دانشگاه شدیم . در طول سالیان این شکایت ها گاه و بیگاه شنیده میشد ، شکایت هایی از قبیل “دیگر چند بار فروید بخوانیم ؟” یا “کی یاد میگیریم واقعا چگونه با مریض برخورد کنیم ؟”. مخاطبان این شکایت ها همواره بر حق ما مبنی بر اینکه لازم است راجع به مسائل عملی بیشتر بدانیم احترام گذاشتند ، اما بسیار قلیل و نادر بودند کسانی که به دفاع از جبهه مظلوم “دانش نظری” برخاستند . و این در ذهن دانشجویان به چیزی جز صحه گذاشتن بر پیش داوریشان تعبیر نشد .

چرا در دانشگاه تاکید بسیار گسترده ای روی آموزش فلسفه ، معرفت شناسی ، تاریخ نظریات و محتوی تئوریک تظریات متعدد وجود دارد ؟ در یک کلام چون نظریه نه تنها بی ارزش نیست و نباید از آن اجتناب کرد ، بلکه نظریه همه چیز است . نظریه لازم و کافی است ، ابزار کار ، محتوی کار و سرانجام کار است .

بگذارید ابتدا نه در قبای روانشناسی بلکه به عنوان یه دانشجوی علوم انسانی پاسخ بدهم . علوم انسانی تماما درباره نظریات است . ما به ندرت با حقایق یا فکت ها در ارتباطیم و آنچیز که میتوانیم به آن اتکا داشته باشیم نظریه است و مهمتر از آن فلسفه .

در روانشناسی و به طور کلی تر علوم انسانی ذهن کار آزموده بسیار شایان اهمیت است و در قالب های کلیشه ای مسلما پیشرفت روی نخواهد داد ، بنابراین پدیده ها باید در ذهن ما پدیدار های متنوعی داشته باشند ، و آن چیز که به چشم و گوش ما آموزش متفاوت نگریستن میدهد فلسفه است . فلسفه می آموزد که بیش از یک راه برای رسیدن به حقیقت وجود دارد که حتی لزوما همه آنها از واقعیت نمیگذرند !

روانشناسی مانند بسیاری از علوم انسانی امروز فرزند فلسفه است ، و این موضوع در تنوع نظریات به خوبی جلوه میابد . نظریاتی که بسیاری ار آنها وامدار نظام های گسترده و قدیمی فلسفی اند .

اکنون به روانشناسی برگردیم . در حوزه کاری متنوع این رشته ، (نه لزوما درمان) بسیار شایع است که “شلختگی” ببینیم . آن چیزی که به زعم من ناتوانی از انعطاف پذیری در عین علمی بودن در موقعیت های متفاوت است . همچنین در حوزه درمان بسیار رایج است که آسیب ببینیم ، آنهم به هر دو طرف ؛ هم روانشناس و هم بیمار . روانشناسی که از نتیجه ندادن تکنیک هایش مضطرب و آشفته میشود ، و بیماری که از به بن بست خوردن های مکرر آسیب میبیند .

نظریه شیرازه عمل است . بدون نظریه عملکرد و تکنیک پوچ و بی معناست و از این بی معنایی در اتاق درمان تنها و تنها آسیب بر میخیزد . رواندرمانگری که اعتقاد دارد جدای از نظریات عمل میکند ، یا به قولی فرانظری است ، توانایی بازی کردن در زمین “علم” را نخواهد داشت ، بنابراین به ناچار سلیقه و سوگیری را وارد تعامل درمانی خویش کرده و معلول این انتخاب حتما آسیب خواهد بود .

در درمان این نظریه است که در درجه اول ذهن مارا از طریق توضیح دادن پدیده هایی که مبهم به نظر میرسند سازمان میدهد و سپس ما را برای مداخله آماده کرده و در نهایت عملکرد مارا قابل دفاع میکند .

نظریه است که به ما آموزش میدهد چه کسی بیمار است ( لزوما هرکسی که وارد اتاق درمان میشود بیمار نیست و لازم نیست جلسه بعد هم حضور یابد ، به قول دشازر : ” شاید حتی یک جلسه هم کافی باشد ! ) همانا این نظریه است که به ما میگوید درمان چطور پیش برود و در نهایت چه زمانی لازم است درمان پایان یابد (ملاک سلامت چیست و چه زمانی فرد بهبود یافته است )

بنابراین در نبود نظریه چطور میتوان دریافت چه کسی را چگونه باید درمان کرد و به سرانجام رساند ؟

نظریه تمام آنچه را که لازم است درباره فرآیند و محتوای درمان بدانیم به ما میدهد . بنابراین ستون و اساس فضای درمان است .

صد البته این هیچگاه به این معنا نیست که فنون درمانی باید نادیده گرفته شوند ، اصولا همواره نظریات جامع اصول فنی خود را آموزش داده و محتوی را در قالب فنون به فضای درمان تحمیل میکنند ، اما همواره میتوانیم از تکنیک های جامعی که طی تحقیقات و فرا تحلیل ها اثربخشی آنها ثابت شده و از لحاظ نظری تداخلی با رویکرد ما ندارند استفاده کنیم .

در نقطه مقابل عدم استفاده از رویکرد نظری خاص ما با خطر انعطاف ناپذیری و رادیکال عمل کردن مواجه هستیم . گاهی درمانگران تمامی تلاش خود را مبذول میدارند تا بیمار را به هر طریق ممکن در چارچوب های ذهنی خود جای دهند ، کما اینکه اصولاً دنیای پدیدارشناختی بیمار انطباقی با آنچیز که ما از وی فهمیده ایم نداشته و بنابراین تحلیل های ما ارتباطی قوی با واقعیت نداشته باشند . در اینگونه موارد بیمار ابتدا واکنشی نشان داده که به زبان بسیاری روانشناسان به مقاومت تعبیر میشود ( البته مسلما هر مقاومتی به این معنا نیست) و پس از آن ممکن است درمان را ترک گوید و مسلما این موضوع پیامدی نخواهد داشت جز بیماری که از روز ورودش به درمان آسیب دیده تر است .

نکته کلیدی اینجاست که درمانگر همواره باید به بیمار متعهد باشد ، نه رویکرد . یعنی وفاداری به بیمار بر وفاداری به رویکرد نظری اولویت دارد ، زمانی که به نظر میرسد توانایی ما برای پیش برد اهداف درمانیمان در چارچوب نظریه ای خاص محدود و ناکارآمد است ، باید انتخاب کنیم : در صورتی که دانش نظری گسترده ای داریم لازم است که رویکرد خودمان را تغییر دهیم ، و در غیر این صورت بیمار را ارجاع دهیم .

سروش جاویدنیا

نوشته از فلسفه تا اتاق درمان: نقش نظریه اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد معقتد است که آسیب روانی با تلاش برای کنترل یا اجتناب از افکار و هیجان‌های منفی همراه است. این درمان بر ارزش پرداختن به زندگی تأکید می‌کند و بر اینکه بیمار باید مشغول زندگی کردن باشد تأکید دارد.

همچنین طرفدار پذیرا بودن نسبت به تجربه‌های درونی است، زیرا اجتناب از تجربیات دردناک منجر به رنج می‌شود. تلاش برای دور نگه داشتن این احساسات باعث می‌شود که ما از چیزهایی که برای‌مان اهمیت دارد و سبب‌ساز معنادهی در زندگی می‌شود اجتناب کنیم. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر محور شناسایی افکار و احساساتی که مانع زندگی ارزشمند و تغییر رابطه‌ی ما با تجربه‌های درونی‌مان حرکت می‌کند نه تغییر صرف تجربه‌ها (یوراسیکو، فورمن و هربر، ۲۰۱۰؛ وستین، ۲۰۱۱؛ هیز و همکاران، ۲۰۰۴).

ریشه‌های فلسفی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به فلسفه‌ی بافتارگرایی کارکردی برمی‌گردد (بیگلان، هیز، ۱۹۹۳؛ هیز و برونشتین، ۱۹۸۶؛ هیز، هیز و ریس، ۱۹۹۸). بافتارگرایی روایدهای روان‌شناختی را به‌عنوان اعمال فرارونده‌ای از موجودات زنده و در تعامل با بافت تاریخچه‌ای و موقعیتی وی در نظر می‌گیرد. این اعمال، رویدادهای کلی هستند و فقط به خاطر اهداف عملی و کاربردی به اجزای خود تقسیم می‌شوند بنابراین در هستی خود یک کل محسوب می‌شوند.

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد  همچنین بر یک نظریه درباره‌ی زبان و شناخت مبتنی است که نظریه‌ی چارچوب ارتباطی نامیده می‌شود. این نظریه از زبان و ارتباط با آن استخراج شده است و یک تبیین مبتنی بر بافتار در مورد اینکه چرا فرآیندهای بهنجار زبانی/شناختی، بودن در زمان حال و پذیرش‌ را تخریب می‌کند (هیز و شنک، ۲۰۰۴). نظریه‌ی چارچوب ارتباطی مطرح می‌کند که درواقع فرآیندهای زبانی و غلبه‌ی آن بر تجربه‌های مستقیم باعث ایجاد رنج‌های انساسی می‌شود (هیز و ویلسون، ۲۰۰۳). به‌عنوان مثال اهمیت و مشروعیت اجتناب‌ورزی از دردهای روان‌شناختی یک قانون زبانی است، اما در نهایت اجتناب می‌تواند باعث رنج شود. این پیوند با قواعد رفتاری بنیادی به ایجاد مدلی منحصر به فرد و تجربی از عملکرد انسان منجر شده است (هیز و شنک، ۲۰۰۴).

فرآیندهای بنیادین درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد

شش فرآیند بنیادین در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد  وجود دارد که عبارت‌اند از: پذیرش، ناهم‌آمیزی شناختی، بافتار انگاشتن خویشتن، تماس با لحظه‌لحظه‌های زندگی، روشن‌سازی ارزش‌ها و تعهد.

۱. پذیرش

پذیرش به معنای گشودگی داوطلبانه، انعطاف‌پذیر و غیرقضاوت‌مندانه‌ نسبت به تجربه‌های لحظه‌به‌لحظه‌ی زندگی است. معنای پذیرش با تمایل داشتن به تماس با تجربه‌های خصوصی و درونی آشفته‌ساز یا موقعیت‌ها، رویداد‌ها یا تعاملاتی ارتباط دارد که آن‌ها را راه‌اندازی می‌کنند. با این تفسیر، پذیرش جایگزین اجتناب تجربه‌ای است.

پذیرش با تحمل کردن و تسلیم شدن متفاوت است، زیرا هر دو منفعل و مبتنی بر تقدیر است و معنای آن در آغوش گرفتن غیرقضاوت‌مندانه‌ی فعال تجربه‌های اینجا و اکنونی است. پذیرش شامل مواجهه‌ی غیردفاعی با افکار، احساسات، و حس‌های بدنی به همان صورتی است که مستقیماً تجربه می‌شوند (هیز، ۲۰۰۴). بنابراین پذیرش یعنی تمامل به اینکه آنچه شخص تجربه می‌کند «تجربه‌ای کامل و بدون دفاع» باشد (هیز، ۱۹۹۴؛ باخ و موران، ۲۰۰۸).

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد پذیرش را از طریق بررسی هزینه‌های کنترل زمانی که کنترل به‌صورت نامناسبی برای رویدادهای خصوصی به کار گرفته می‌شود افزایش می‌دهد. درواقع اکثر مداخلات درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد این مسئله را هدف قرار می‌دهد که کنترل مسئله است نه راه حل.

پذیرش تحمل کردن نیست. پذیرش صرفاً به معنای تحمل کردن وضعیت موجود نیست. پذیرش یک عملکرد است نه یک تکنیک پذیرش یک تکنیک نیست بلکه یک فرآیند عملکردی است. درمانگر به بیمار کمک می‌کند به‌صورت مستقیمی‌با تجربه های شخصی تماس برقرار کند. پذیرش به معنای قبول کردن شکست‌های شخصی نیست بلکه به این معناست که دریابیم که استراتژی خاصی که به کار برده‌ایم مؤثر نبوده است. به‌صورت استعاره‌ای، پذیرش به معنای رها کردن کنشی است که کارکردی ندارد. به‌عبارت‌دیگر پذیرش و کارا بودن به هم خیلی نزدیک‌اند. زمانی که کارایی زندگی کاهش می‌یابد، رهاسازی استراتژی‌های ناکارآمد اولین قدم ضرروی است و انجام دان اقدام به معنای پذیرش تجربه ای است که ما درس عبرت می‌دهد.

۲. ناهم‌آمیزی شناختی

هدف درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد تغییر بافتی است که افکار در آن رخ می‌دهند به گونه‌ای که تأثیر و اهمیت رویدادهای خصوصی دشوار را کاهش دهد. ناهم‌آمیزی شناختی، ناهمجوشی شناختی نیز نامیده می‌شود. همجوشی شناختی زمانی رخ می‌دهد که افکار، جدی و عینی در نظر گرفته می‌شوند. انگار که افکار فقط افکار نیستند بلکه دقیقاً همان چیزی هستند که می‌گویند. این ممکن است فرد را وادار کند به جای واکنش به رویدادهای زمان حال به ارزیابی‌ها و قواعد کلامی‌واکنش نشان دهد. همجوشی یکی از تولیدات زبان در نظر گرفته می‌شود و هنگامی‌که افکار جدی در نظر گرفته می‌شوند فرد به راحتی گرفتار رفتارهای خودتخریب‌گر می‌شود (هیز، ۲۰۰۴؛ باخ و موران، ۲۰۰۸).

۳. بافتارانگاشتن خویشتن

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به دنبال نوع متقاوتی از فکر کردن و ارزیابی کردن است، که در زمان حال قرار دارد و بر خود آگاهی تمرکز دارد. آگاهی کمک می‌کند توانایی نگاه غیرقضاوت‌مندانه داشته باشیم و در لحظه حال بمانیم. انعطاف‌پذیری توجه که در زیربنای «در حال بودن» است زمانی امکان‌پذیری بیشتری پیدا می‌کند تفاوت موجود بین افکار و تفکرکننده، هیجان و احساس‌کننده هیجان، خاطرات و شخصی که به خاطر می‌سپرد درک شود (هیز، ۱۹۸۴).

پیش‌بینی نظریه‌ی چارچوب ارتباطی این است که تقریباً هر محرکی می‌تواند با محرکی دیگر، ارتباط برقرار کند، هر چه این شبکه‌های ارتباطی پیچیده‌تر شود، اجزای تشکیل‌دهنده‌ی یک محرک نیز ممکن است به مراتب پیچیده‌تر گردد. این حقایق به مفهومی‌به نام خویشتن منتهی می‌شود (هیز، ۲۰۰۲). در نظریه‌ی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد سه نوع خویشتن معرفی شده است:

1. خود به‌عنوان محتوا (محتوا انگاشتن خویشتن)،
2. خود به‌عنوان زمنیه (بافتار انگاشتن خویشتن)، و
3. خود به‌عنوان فرآیند (فرآیند انگاشتن خویشتن).

در بین این سه خویشتن، خود به‌عنوان محتوا، ارزیابی‌ها و توصیف‌های کلامی‌شخصی از خود است. وقتی خود به‌عنوان محتوا در نظر گرفته می‌شود، افراد خود را معادل محتوای افکار، هیجانات، خاطرات، و حس‌های بدنی‌ای که در لحظه‌ای خاص تجربه می‌کنند در نظر می‌گیرند. در این حالت اگر محتوای افکار و هیجانات منفی باشد، و فرد خود را معادل آن‌ها بداند در دام رنج گرفتار می‌شود (هیز، ۲۰۰۴). به‌عبارت‌دیگر زمانی که در حال تجربه‌ی یک رویداد پریشان‌ساز است، زبان به‌صورت منفی شروع به قضاوت می‌کند، این قضاوت‌ها با تجربه‌های درونی آمیخته می‌شود و تجربه‌های درونی نیز به‌عنوان خود در نظر گرفته می‌شود. در چنین اوضاع و احوالی حتی اگر درگیر شدن با این تجربه‌ها نیز برای زندگی بامعناتر و پرشورتر، ضروری به نظر برسد، اجتناب تجربه‌ای احتمالاً افزایش می‌یابد. علاوه بر این، اگر محتوای منفی تجربه‌های فرد، معرف خویشتن او باشد سعی در اجتناب از موقعیت‌هایی که این محتوای منفی را فرا می‌خواند ممکن است گزینه‌ای وسوسه‌انگیز به نظر برسد (باخ و موران، ۲۰۰۸).

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد برای از بین بردن اثرات در نظر گرفتن خویشتن به‌عنوان محتوا، از راهبردهای در نظر گرفتن خویش به‌عنوان بافت استفاده می‌کند (هیز، ۲۰۰۹). این راهبردها به بیمار کمک می‌کند از هم‌آمیزی خویشتن با محتوای افکار و هیجاناتش جلوگیری کند و بتواند از این طریق اعمال همسو با ارزش‌های خود را انجام دهد. خود به‌عنوان بافت به بخش پایدار و همیشه‌حاضر انسان‌ها اشاره می‌کند، یعنی بخشی که از گذار افکار، هیجانات، خاطرات و حس‌های بدنی در آگاهی، آگاه است. به خود به‌عنوان بافت، خود به‌عنوان زمینه یا خودمشاهده‌گر نیز گفته می‌شود (فلکسمن و همکاران ، ۲۰۱۰). خود به عنون چشم‌انداز وسیله‌ای برای ارزیابی‌های کلامی‌نیست بلکه جایگاهی است که تجربیات فرد از آنجا آشکار می‌شود. خود به‌عنوان چشم‌انداز فراتجربی است چون هیچ شکل یا محتوایی ندارد. در مقابل می‌توان آن را به‌عنوان مکانی که مشاهدات در آنجا ساخته می‌شوند در نظر گرفت (باخ و موران، ۲۰۰۸).

بنابراین بر خلاف خود به‌عنوان محتوا، زمانی که خود به‌عنوان بافت، زمینه یا چشم‌انداز در نظر گرفته می‌شود، فرد خود را با افکار، احساسات، و حس‌های بدنی معادل در نظر نمی‌گیرد خویشتن وقتی بافتار انگاشته می‌شود به این معناست که خویشتن برابر با افکار، احساسات، و حس‌های بدنی در نظر گرفته نمی‌شود. در حالت خود به‌عنوان بافت، فرد، خود را به‌عنوان شخصی که دارای این تجربه‌هاست و از آن‌ها آگاهی دارد در نظر می‌گیرد (هیز، بارنز-هولمز، رخ، ۲۰۰۱).

بر اساس نظریه‌ی چارچوب ارتباطی، وقتی خود را به‌عنوان بافت در نظر بگیریم با افکار، هیجان‌ها و حس‌های بدنی‌ای که در اینجا و اکنون در جریان هستند در ارتباط قرار می‌گیریم. بنابراین، افکار مرتبط با گذشته و آینده، افکار آن‌جایی و آن‌زمانی در نظر گرفته می‌شوند. در این حالت فرد وقتی با محتوای تجاربش تعریف ‌شود موقعیت‌های پریشان‌ساز و ارزیابی‌های کلامی‌حاصل از آن‌ها کمتر تهدیدآمیز می‌شوند. بد بودن و بی کفایتی مطلقی که به‌صورت کلامی‌به تجارب ما پیونده خورده‌اند به تدریج به کلماتی تبدیل می‌شوند که صرفاً حضور دارند، بدل می‌شوند نه حقایق معرف خویشتن. همچنین هیجان‌های ناخوشایند، به تدریج به احساسات نسبتاً گذرایی تبدیل می‌شوند که تابع اوضاع و احوال کنونی هستند نه بیانات تخطی‌ناپذیر شخصیت فرد (فلکسمن و همکاران، ۲۰۱۰).

در حالیکه خود به‌عنوان محتوا غالباً تاریخچه‌ی یادگیری کلامی ‌به گونه‌ای آشکار است، بافتار انگاشتن خویشتن غالباً ناآشکارتر است. بخشی از هدف درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد این است که بیماران آگاهی بیشتری پیدا کنند و بتوانند خویش را بافتار در نظر بگیرند. بنابراین، بافتار انگاشتن خویشتن، همان معنای تحت‌الفظی کیستی واقعی نیست بلکه نوعی «جایگاه مشاهده» است که بیمار روی آن قرار می‌گیرد تا از خویشتن محتوایی جدا شود و به گونه‌ای کارآمدتر و به سبکی همسو با ارزش‌ها عمل کند (فلکسمن و همکاران ، ۲۰۱۰).

۴. آگاهی از لحظه اکنون: تماس با لحظه‌لحظه‌های زندگی

از یک منظر، تمام فرآیندهای هسته‌ای درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به فرآیندهای لحظه‌ی حال مرتبط هستند. به‌منظور سود بردن از درمان، بیماران، مجبورند که به‌صورت روانی در لحظه اکنون درمان حضور داشته باشند. اگر قرار است چیزی یاد بگیرند باید ابتدا یاد بگیرند که به‌طور کامل در لحظه‌ی حال باشند (هیز، بیست، روگت، پادیلا، کوهلنبرگ، فیشر و همکاران، ۲۰۰۴).

فرآیندهای حضور در لحظه‌ی اکنون به معنای زندگی گردن به‌صورت انعطاف‌پذیر در اینجا و اکنون است. به معنای حضور داشتن به‌صورتی است که منظور از آن در تضاد با گذشته یا آینده نیست. گذشته و آینده روش‌هایی هستند که از آن‌ها برای تغییر زمان استفاده می‌کنیم درواقع آن‌ها یک حقه‌ی زبانی است که اینگونه القا می‌کنند که زمان یک «چیز» است. در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد فرض می‌شود که گذشته برای همیشه، از بین رفته است و آینده هم هنوز به اینجا نرسیده است. بنابراین در این دیدگاه زمان یک «چیز» نیست، بلکه فقط اندازه‌ای برای تغییر است (هیز، فولت، لینهان، ۲۰۰۴).

۵. ارزش‌ها

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد فرض می‌کند که هر بیماری، به‌طور کامل ارزشهایی دارد که زندگی‌اش را غنی و با معنا می‌کند. باوجوداین، توانایی مشاهده و پیگیری آن‌ها با آمیختگی کلامی ‌و اجتناب تجربه‌ای آسیب دیده است (هیز، ویلات، لوین و هلیلبرانت، ۲۰۱۱).

ارزش‌ها جهت‌گیری‌های منتخب زندگی هستند که افراد به‌طور فراگیر می‌خواهند به آن‌ها دست یابند (باخ و موران، ۲۰۰۸). هیز و استروساهل و ویلسون (۱۹۹۰) ارزش‌ها را اینگونه تعریف کرده‌اند: «پسایندهای مطلوب و فراگیر زندگی که به‌صورت کلامی‌شکل گرفته‌اند». به بیان دیگر، ارزش‌ها عباراتی هستند که نشان می‌دهند فرد تمایل دارد چه اوضاع و احوالی را همواره در زندگی‌اش تجربه کند.

ویلسون و مورل با تأکید بر اینکه هدف نهایی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، افزایش فراوانی ارزشمند زیستن است واژه ارزش‌ها را وضع کرده‌اند. در ارزشمند زیستن تأکید بر فرآیند رفتاری است که همسو با ارزش‌های فرد است. ارزشمند زیستن را می‌توان شیوه‌های پاسخ‌گویی قلمداد کرد، شیوه‌هایی که تماس با منابع نسبتاً پایدار تقویت مثبت را چه کلامی‌و چه غیرکلامی، افزایش می‌دهند. برای عرضه‌ی تعریفی مناسب درباره‌ی ارزش‌ها به چند دلیل بر پایدار بودن منابع تقویت مثبت تأکید می‌شود. نخست اینکه پیامدهای تداوم‌بخش رفتار طبق تعریف تقویت‌کننده به شمار می‌آید. با این حال درمانگران چیره‌دست درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد برای ایجاد رفتارهای همسو با ارزش‌ها در صورتی به نبرد با دردهای طاقت‌فرسا می‌روند که این رفتارها در کنترل دلخواه درآیند نه کنترل آزارنده. دلیل این امر شواهد تجربی فراوانی است که در سنت تحلیل رفتاری موجود است شواهدی که نشان می‌دهند کنترل آزارنده آثار نامطلوبی به همراه دارد. به‌عبارت‌دیگر رفتار ارزش‌خاست درباره ایده‌ها، بایدها، اجبارها، و الزام‌ها نیست بلکه درباره خواستن‌هاست. بنابراین روی ارزش‌ها بازتاب تمام عیار منابعی است که تقویت مثبت به ارمغان می‌آورند، نه تقویت منفی (فلکسمن و همکاران ، ۲۰۱۰).

۶. تعهد

از یک لحاظ، تعهد بخشی از ابراز ارزش‌های شخصی است. وقتی عملی انجام نگیرد یک ارزش می‌تواند چه معنایی داشته باشد؟ عمل متعهدانه شامل اعمال خاصی است که در لحظات خاصی انجام می‌شود اما ارزش‌های انتخاب‌های آزادانه و مفاهیم کلامی‌ای است که اعمال به سمت آن‌ها جهت‌دهی می‌شوند. اعمال مبتنی بر ارزش‌ها آنهایی است که عامدانه برای رسیدن به ارزش خاصی طراحی شده است و به‌صورت درونی تقویت می‌شود. بنابراین عمل متعهدانه در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، عمللی است که در یک لحظه خاص در زمان رخ می‌دهد و به‌طور داوطلبانه به ایجاد الگویی از اعمالی که در خدمت ارزش‌هاست ارتباط دارد (کاشدان و روتنبرگ، ۲۰۱۰).

پای‌بندی یا اقدام متعهدانه رفتار کردن در جهت ارزش‌های انتخابی است. در بسیاری از مفهوم‌سازی‌ها اقدام متعهدانه در درمان زمانی اتفاق می‌افتد ک مراجع واقعاً درگیر پاسخ‌های مهم آشکاری شده است که تمام زندگی خود را صرف آن کرده است. این می‌تواند رفتارهایی باشد که بیمار قبلاً از آن‌ها اجتناب می‌کرده یا مهارت‌هایی که تازه یاد گرفته است. بیماران در راستای اهداف تأییدکننده‌ی زندگی رفتاری را انجام می‌دهند که باید برای انجام آن بسیار انعطاف‌پذیر باشند. مداخلات مربوط به اقدام متعهدانه عمدتاً از رفتاردرمانی سنتی گرفته شده است و منحصر به فرد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد  نیست (باخ و موران، ۲۰۰۸).

انعطاف‌پذیری روان‌شناختی

هدف اصلی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد ایجاد انعطاف‌پذیری روان‌شناختی است. انعطاف‌پذیری روان‌شناختی از طریق مهارت‌های پذیرش و ذهن‌آگاهی و همچنین مهارت‌های پای‌بندی و تغییر رفتار به دست می‌آید. درواقع انعطاف‌پذیری روان‌شناختی با تمرکز بر شش فرآیند اصلی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد  به دست می‌آید: پذیرش، ناهم‌آمیزی، خود به‌عنوان محتوا، تماس با لحظه‌ی اکنون، ارزش‌ها و عمل متعهدانه. در حالی که هر شش فرآیند درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد گاهی اوقات با یکدیگر همپوشانی دارند، مفهوم‌پردازی‌های اخیر آن‌ها را اغلب در قالب مفاهیم زیر با هم ترکیب می‌کند: ۱) فرآیندهای ذهن‌آگاهی و پذیرش، و ۲) پای‌بندی و تغییر رفتار. این مفهوم‌پردازی مطرح می‌کند فرآیندهای مذکور با یکدیگر انعطاف‌پذیری روان‌شناختی را شکل می‌دهند. در ادامه توضیح داده می‌شود که چرا این فرآیندها بدین شکل با هم ترکیب می‌شوند.

فرآیندهای ذهن‌آگاهی و پذیرش

فرآیندهای ذهن‌آگاهی و پذیرش عبارت‌اند از تماس با لحظه‌لحظه‌های زندگی، بافتار انگاشتن خویشتن، پذیرش و ناهم‌آمیزی شناختی.

فرآیندهای بینادین در رویکرد act

هر شش فرآیند بنیادین درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با هم ترکیب می‌شوند تا انعطاف‌پذیری روانشاختی را پدید آورند. تعریف فنی انعطاف‎پذیری روان‌شناختی عبارت است از توانایی تماس هرچه کامل‌تر با لحظه‌لحظه‌های زندگی هنگامی‌ که در دستیابی به هدف‌های ارزشمند مفید واقع می‌شود.

حمید بهرامی زاده

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

[۱] . relational frame theory (RFT)

[۲] . Hayes & Shenk

نوشته درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT): معرفی فرآیندهای بنیادی اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

آیا غربالگری و مداخله آغازین کمکی به پیشگیری از اوتیسم می‌کند؟ از میان مداخلات رایج برای بچه‌های اوتیسم فقط تعدادی از نظر علمی ‌قابل استناد هستند. ولی اخبار جدید خوبی موجود است: اخیراً، کیفیت تحقیق در مورد مداخلات زودهنگام در اوتیسم به طور چشم‌گیری بهبود پیدا کرده است.

به نقل از روان حامی، تعدادی از آزمایش‌های تصادفی کنترل‌شده ـ که در واقع روش معیار طلایی روش عملی برای نشان دادن اثربخشی است ـ نشان می‌دهد که آموزش والدین و مداخلات نجات‌بخش می‌تواند به بچه‌های اوتیسم کمک کند تا مهارت‌هایی را برای زندگی مستقل و ارتباطات اجتماعی بسازند.

عموماً اوتیسم بین ۲ تا ۵ سالگی وقتی که نشانه‌های رفتاری آشکار می‌شود مورد تشخیص‌گذاری قرار می‌گیرد. آیا صبر کردن تا اوایل کودکی به این معنا نیست که ما فرصت با ارزش برای مداخلات آغازین را از دست داده‌ایم؟

هر چه زودتر آغاز کنیم شانس پیشگیری از اوتیسم بیشتر می‌شود.

ما می‌دانیم که با مداخلات آغازین اولیه شانس بیشتری برای ایجاد نتیجه‌ی سودمند داریم. دلیل این موضوع آن است که مغز کودکان به سرعت رشد می‌کند و می‌تواند با تجارب یادگیری جدید سازگار شود. در نتیجه، چندین گروه تحقیقاتی در اطراف جهان شروع به بررسی مداخلات اولیه برای کودکانی که ریسک بالایی از نظر رشد اوتیسم دارند کرده‌اند. این تحقیق شامل کودکان دارای نشانه‌های اوتیسم و خواهران و برادران آنها و کسانی که ۲۰% در معرض رشد اوتیسم هستند می‌شود (در مقایسه با ۱% جمعیت مبتلا)

اخیرا در سال ۲۰۱۴ گروه us گزارش کرده بود که به نظر می‌رسد مداخلات آموزش والدین، رفتار‌های وابسته به اوتیسم را در گروه کوچکی از کودکان بهبود می‌بخشد. در این پژوهش محققان کودکانی را وارد تحقیق کرده بودند که نشانه‌های اولیه‌ی اوتیسم را نشان داده بودند (مثل انگیزه و مهارت اجتماعی پایین برای برقراری ارتباط با دیگران). سپس آنها را تا سه سالگی مورد پیگیری قرار دادند زیرا در این سن می‌توان با اطمینان بالایی اوتیسم را تشخیص داد یا اینکه احتمال ابتلا به آن را رد کرد.

با اینحال که در این مطالعه، تمام کودکان نتایج خوبی نشان دادند اما اندازه‌ی نمونه خیلی کوچک بود (هفت کودک درمان کامل شده‌اند). محدودیت دیگر این پژوهش این بود که محققان کودکان را به طور تصادفی در گروه‌‌های درمانی قرار نداده بودند و بنابراین نمی‌توانیم نتیجه بگیریم که نتایج به دست آمده به خاطر دریافت درمان است.

با این وجود این مطالعه نشان داد که از لحاظ مفهومی و نظری می‌توانیم نتیجه بگیریم که مداخلات اولیه برای کودکان مبتلا به اوتیسم دارای مزایای ارزشمندی است.

پله‌ای دیگر به سمت جلو

در سال ۲۰۱۵ مطالعه دیگری با بررسی تأثیرات مداخلات زودهنگام انجام شد. در این پژوهش خواهر برادرهای نوزدانی که در معرض خطر بالایی بودند مورد بررسی قرار گرفتند. این مطالعه از بهترین طرح علمی استفاده کرده است، زیرا به صورت تصادفی ۵۴ والد و نوزادشان را در گروه آزمایش و گروه گواه قرار دادند.

تاکنون این نوازادان تا سن ۱۴ ماهگی‌شان مورد پیگری قرار گرفته‌اند. بنابراین هنوز به اندازه کافی بزرگ نشده‌اند که بتوان تشخیص داد که آیا مبتلا به اوتیسم هستند یا نه. محققان برای رفع این معزل چندین معیار متفاوت برای اندازه‌گیری خطر ابتلا به اوتیسم در نظر گرفتند و نتایج اولیه حاکی از پیامدهای امیدبخش است.

گروهی از نوزادان که درمان جدید را دریافت کرده بودند در رفتارهای اجتماعی در مقایسه با گروهی که درمان دریافت نکرده بودند پیشرفت‌های خوبی نشان دادند. به نظر می‌رسید که آنها در طول زمان بازی آزاد به والدین خود بیشتر توجه می‌کردند. اهمیت این یافته به این دلیل است که توجه کم به بزرگسالان یک نشانه‌ی اولیه‌ی نیرومند برای ظهور اوتیسم است.

ارزیابی دیگر در این پژوهش در مورد توجه به بزرگسالان غریبه بود. نمره‌هایی که در این ارزیابی کسب می‌شوند نیز با شانس ابتلا به اوتیسم را نشان می‌دهد.

نوزادانی که مداخله را دریافت کردند در زمینه توجه کنترل‌شده (یا سرعت پردازش اطلاعات دیداری) نیز بهبودی نشان دادند. در این آزمایش تصاویری به سرعت در صفحه‌ی کامپیوتر ظاهر شد و محققان از تکنولوژی ثبت حرکات چشم استفاده کردند تا ببینند نورادان با چه سرعتی نگاهشان را از عکسی به عکس دیگر تغییر می‌دهند. مجدداً، نوزادانی که بعداً تشخیص اوتیسم دریافت کرده بودند در انجام این تکلیف مشکلات بیشتری داشتند.

این مطالعه با نمونه‌ی نسبتاً کوچکی از خانواده‌ها انجام شده است اما محققان امیدوارند تغییر دادن نشانه‌های خطر اولیه می‌تواند از پیشرفت به سمت نشانه‌های کامل اوتیسم در کودکان پیشگیری کند و میزان ناتوانی آنها را کاهش دهد. بنابراین می‌توان به پیشگیری از اوتیسم امیدوار بود. اما مطالعات بیشتری باید در حیطه‌ی «پیشگیری از اوتیسم» انجام شود.

حانیه موسی‌زاده

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته غربالگری و مداخلات اولیه برای پیشگیری از اوتیسم در کودکان اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

 تاثیر زمانبندی جلسات  رواندرمانی بر اثربخشی  درمان

  درمانهای استرس پس از سانحه (PTSD) معمولاً یک یا دو جلسه در هفته اجرا می شوند. بعلاوه مراجعان در بعضی از جلسات حاضر نمی شوند و یا زمان جلسات را تغییر می دهند که موجب افزایش تنوع زمانبندی جلسات رواندرمانی, می شوند.  در این مطالعه تاثیر فراوانی و همسانی جلسات رواندرمانی بر اثر بخشی درمان روی علایم PTSD بررسی شد.

نمونه تحقیق شامل ۱۳۶ زن بود که به صورت تصادفی یکی از  دو درمان پردازش شناختی یا مداخله بلند مدت را دریافت کردند. فراوانی جلسات با میانگین روزهای فاصله بین جلسات درمانی و همسانی جلسات از طریق انحراف معیار  روزهای فاصله بین جلسات ارزیابی شد. داده ها با مدل سازی منحنی رشدی تحلیل شد.

نتایج نشان داد که فراوانی و همسانی بیشتر جلسات هردو منجر به کاهش بیشتر در علایم PTSD می شوند.  اندازه اثر مشاهده شده برای فراوانی جلسات بالاتر بود. نتایج مرحله پیگیری نشان داد که فاصله بیشتر بین جلسات ۴ و ۵ با کاهش کمتر در علایم همراه است. زمانبندی جلسات رواندرمانی با فاصله کمتر می تواند به افزایش کارایی درمانهای روانشناختی برا ی اختلال استرس پس از سانحه شود.

 ? این مطالعه در Journal of Consulting and Clinical Psychology منتشر شده است.

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته آیا زمانبندی جلسات رواندرمانی بر نتایج درمان تاثیر دارد؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

هر بزرگسالی که تلاش کرده باشد یک زبان خارجی را یاد بگیرد می‌تواند درک کند که چقدر یادگیری زبان دوم می‌تواند دشوار و گیج‌کننده باشد. به همین خاطر زمانی که یک کودک سه ساله در یک خانه دو زبانه بزرگ می‌شود و یک کلمه اسپانیایی را در یک جمله انگلیسی به کار می‌برد بزرگسال گمان می‌کنند که او این دو زبان را قاطی کرده است. اما پژوهش‌ها نشان داده‌اند که این موضوع حقیقت ندارد. در ادامه با روان حامی همراه باشید.

در حقیقت دوران اولیه‌ی کودکی بهترین زمان ممکن برای یادگیری زبان دوم است. کودکانی که از بدو تولد دو زبان را تجربه می‌کنند صحبت‌کنندگان بهتری در هر دو زبان می‌شوند و به گویش و لهجه‌ی اصلی هر دو زبان مسلط می‌شوند اما بزرگسالان  اغلب با یادگیری زبان دوم مشکل دارند و به ندرت می‌توانند لهجه بومی زبان دوم را یاد بگیرند.

چه زمانی کودکان زبان را یاد می‌گیرند؟

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که کودکان حتی قبل از اینکه به دنیا بیایند یادگیری زبان را آغاز می‌کنند. هنگامی که در رحم هستند، صدای مادر غالب‌ترین صدایی است که یک کودک متولد نشده می‌شنود. نوزادان در هنگام تولد نه تنها می‌تواند تفاوت زبان مادری و زبان غیرمادری خود را تشخیص دهند بلکه می‌توانند بین دو زبان تمایز قایل شوند.

یادگیری زبان به پردازش صداها بستگی دارد. تمام زبان‌های دنیا روی هم رفته دارای ۸۰۰ صدا هستند. هر زبانی تنها از ۴۰ صدا یا واج استفاده می‌کند. این تفاوت استفاده از صداها، باعث تمایز یک زبان از زبان دیگر می‌شود.

نوزادان بین ۶ تا ۱۲ ماهگی که در خانه یک زبانه بزرگ می‌شوند در صداهای زبان مادری خود تخصص بیشتری پیدا می‌کنند. به عبارت دیگر آنها متخصص زبان بومی می‌شوند. در اولین روزهای تولد، کودکانی که در خانه‌های یک زبانه بزرگ می‌شوند توانایی خود را در شنیدن و تشخیص تفاوت‌های صداهای زبان خارجی را از دست می‌دهند.

مطالعه مغز نوزاد

اما کودکانی که از لحظه تولد دو زبان را می‌شنوند چه؟ آیا مغز نوزاد می‌تواند در دو زبان متخصص شود؟

دانستن اینکه مغز نوزاد چگونه یک زبان یا دو زبان را یاد می‌گیرد برای فهمیدن نقاط عطف یادگیری صحبت کردن بسیار مهم است. به عنوان مثال والدین کودکان دو زبانه اغلب می‌خواهند بدانند که چه چیزی عادی و چه چیزی غیرعادی است و تفاوت کودکان آنها از کودکانی که تنها یک زبان را یاد می‌گیرند چیست؟

من و همکارانم اخیراً پردازش مغزی صداها را در کودکان ۱۱ ماهه یک زبانه و دوزبانه مطالعه کرده‌ایم. ما تفاوت‌های کلیدی مهمی بین کودکان یک زبانه و دو زبانه پیدا کرده‌ایم. در یازده ماهگی، یعنی زمان اندکی قبل از اینکه کودکان اولین کلمه خود را بیان کنند بررسی مغز نشان داد که:

کودکان خانواده‌های یک زبانه تنها می‌توانند در پردازش صداهای همان زبان متخصص شوند نه یک زبان دیگر.

کودکان خانواده‌های دو زبانه می‌توانند در پردازش هر دو زبان متخصص شوند.

یافته‌های ما نشان می‌دهد که مغز نوزدادن می‎تواند خود را با زبان یا زبانهایی که در خانواده از مراقبین خود می‌شنود هماهنک کند. در یازده ماهگی فعالیت مغز نوزاد زبان یا زبانهایی را که با آن مواجهه شده است منعکس می‌کند.

آیا خوب است که دو زبان آموخته شود؟

این موضوع اهمیت ویژه‌ای دارد.  والدین کودکان یک زبانه و دو زبانه به یک اندازه مشتاق شنیدن اولین واژه‌ توسط کودکشان هستند. این زمان هیجان انگیزی است که بدانند که کودکشان به چه چیزی فکر می‌کند. با وجود این، یک نگرانی شایع به خصوص برای والدین کودکان دو زبانه این است که کودکشان به اندازه کافی با سرعت مناسب زبان یاد نمی‌گیرد.

ما به این نتیجه رسیدیم که مغز کودکان دو زبانه به اندازه کودکان یک زبانه به صداها واکنش نشان می‌دهد. این موضوع نشان می‌دهد که کودکان دو زبانه با همان سرعت کودکان یک زبانه، زبان اصلی را یاد می‌گیرند.

والدین کودکان دوزبانه همچنین نگران تعداد واژه‌های کودکشان هستند. آنها گمان می‌کنند که کودکشان به اندازه‌ی کودکان یک زبانه کلمه یاد نگرفته است. تا اندازه‌ای این نگرانی درست است. نوزادان دو زبانه زمانشان را بین دو زبان تقسیم می‌کنند و بنابراین، به صورت میانگین کلمات کمتری از هر زبان خواهند شنید. با وجود این، مطالعات نشان داده‌اند که وقتی که تعداد کلمات هر دو زبان به حساب آیند کودکان دو زبانه هیچ کاهشی در کلمه‌های یادگرفته شده نشان نمی‌دهند.

نگرانی دیگر مربوط به قاطی کردن در کودکان دو زبانه است. بخشی از این نگرانی ناشی از «تغییر کد» است. در تغییر کد کودکان دو زبانه هر دو زبان را با هم ترکیب می‌کنند. مطالعات نشان داده‌اند کودکان دوزبانه به این خاطر دچار این اشتباه می‌شوند زیرا بزرگسالان دو زبانه اطراف آنها نیز همین اشتباه را انجام می‌دهند. تغییر کد در کودکان و بزرگسالان دو زبانه بیشتر از اینکه استثنا باشد یک قاعده است.

بر خلاف کودکان یک زبانه، کودکان دوزبانه زمانی که از یک زبان استفاده می‌کنند و کلمه مناسبی سریعا به ذهنشان نمی‌آید می‌توانند از زبان دیگر یک کلمه مناسب را به کار گیرند. حتی کودکان دو ساله نیز این کار را انجام می‌دهند.

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که تغییر کد بخشی از رشد بنهجار زبان در کودکان دو زبانه است. این مرحله می‌توانند آغاز نقاط قوت دو زبانه بودن باشد.

کودکان دو زبانه مزایایی دارند.

پژوهشها نشان داده‌اند که کودکان و بزرگسالان دو زبانه عملکردهای اجرایی بهتری دارند. به این معنا که آنها بهتر می‌توانند توجه خود را تغییر دهند، بین تکالیف مختلف تمرکز کنند و مشکلات را راحت‌تر حل کنند. دوزبانه‌ها همچنین مهارتهای فرازبانی بهتری دارند. مهارت فرازبانی به معنای توانایی فکر کردن ماهیت زبان و درک عملکرد آن است. شواهدی نیز وجود دارد که نشان می‌دهد دوزبانه بودن یادگیری زبان سوم را نیز آسان‌تر می‌کند. علاوه بر این، اثرات تجمعی تجربه دو زبان همچنین می‌تواند اثرات محافظت کننده در برابر نقایص شناختی همراه سن و شروع آلزایمر داشته باشد.

بنابراین اگر می‌خواهید که فرزند شما بیش از یک زبان یاد بگیرد بهترین زمان برای آموزش آن سنین اولیه به ویژه حتی قبل از سخن گفتن آنهاست.  

author:

Naja Ferjan Ramirez, Research Scientist, University of Washington

refrence:

Why the Baby Brain Can Learn Two Languages at the Same Time

مترجم: حمید بهرامی‌زاده، دانشجوی دکتری روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی

خواندنی‌های مشابه

صفات سه گانه سیاه شخصیت در خواب و رویا: با دانستن خواب‌های دیگران می‌توان شخصیت او را تحلیل کرد

October 09, 2018 بدون دیدگاه

فروید زمانی مطرح کرده بود که خواب‌هایی که می‌بینیم به منظور ارضا شدن نیازهای برآروده نشده‌ی ماست. علاوه بر این او معتقد بود که خواب شاه‌راه رسیدن به ن... بیشتر بخوانید

خود واقعی ما همیشه یک راز می‌ماند: جستجوی خود واقعی در مغز

September 27, 2018 بدون دیدگاه

ابتدا می‌خواهم یک بازی ذهنی را با هم انجام دهیم. فرض کنید من به شما چندین واژه می‌دهم و از شما می‌خواهم که با آن داستانی بسازید و می‌گویم هدف داستان ح... بیشتر بخوانید

بروز ويژگي‌هاي خاص در موقعيت‌هاي خاص، روان‌شناسان جغرافيايي در پي علت آنند!

August 11, 2018 بدون دیدگاه

دو محقق به نام رنتفرو و جوكلا مقاله اي را منتشر كردند كه شاخه ي جديدي از علم روان شناسي به نام روان شناسي جغرافيايي را توصيف مي‌كرد. متاسفانه مقاله آن... بیشتر بخوانید

نوشته یادگیری دو زبان در کودکان از چه زمانی آغاز می‌شود و چه مزیتهایی دارد؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

به عنوان یک محقق نوروساینس و یک پیانیست، متوجه شده‌ام که مهارت پیدا کردن در این مورد فقط به وسیله تمرین به دست نمی‌آید بلکه نیاز به هماهنگی پیچیده‌ای بین قسمتهای مختلف مغز نیز دارد.در ادامه با روان حامی همراه باشید.

قسمت‌های مختلف مغزی – که مسئول شنیدن، دیدن و توانایی‌های حرکتی هستند – در یک سمفونی شگفت‌انگیز مشارکت می‌کنند تا یک موسیقی را تولید کنند. همچنین هماهنگی دستها و برقراری ارتباط هیجانی با نوازنده‌های دیگر و شنونده‌ها نیز برای تولید یک اثر جادویی حیاتی است. ترکیب چنین فرآیندهایی احتمالاً ساختار مغز و عملکرد آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در آزمایشگاه، ما می‌خواستیم بفهمیم که آیا آموزش موسیقی در دوران کودکی عملکرد مغز را در پردازش صدا بهبود می‌دهد یا نه. این عملکردها برای تحول و رشد زبان و مهارتهای خواندان بسیار مهم هستند.

آموزش موسیقی و مغز

در طول دو دهه‌ی اخیر، پژوهشگران تفاوتهایی را به مغز و رفتار نوازندگان و افراد عادی گزارش کرده‌اند.

مشخص شده است که آموزش موسیقی با مهارتهای زبانی و ریاضی بهتر، هوش بالاتر و موفقیت تحصیلی بیشتر رابطه دارد. همچنین مشخص شده است که تفاوت نوازندگان موسیقی با دیگران در قسمتهایی از معز است که به شنیدن و حرکت اختصاص دارند.

با وجود این، تعبیر و تفسیر این یافته‌ها نامشخص مانده است. به عنوان مثال، تفاوت گزارش شده بین نوازندگان بزرگسال با دیگران ممکن است ناشی از آموزش فشرده بلندمدت باشد یا ممکن است ناشی از عوامل بیولوژیکی متفاوت مانند ژنهای متفاوت باشد. یا همانند بسیاری از جنبه‌های مشاجره‌ی تربیت در برابر طبیعت، تفاوتهای مشاهده شده ممکن است ناشی از هر دو عامل محیطی و بیولوژیکی باشد.  

یک راه بهتر برای درک بهتر اثرات آموزش موسیقی بر رشد کودک مطالعه‌ی کودکان قبل از آغاز هر گونه آموزش موسیقی و پیگیری منظم آنها بعد از شروع آن است. از این طریقی می‌توان متوجه شد که چگونه رفتار و مغز آنها در ارتباط با آموزش تغییر می‌کند. همچنین بهتر است که از یک گروه مقایسه نیز استفاده کرد. یعنی از گروهی که آموزش موسیقی دریافت نمی‌کنند. اما بهتر است که این گروه تحت یک موقعیت اجتماعی دیگر مانند آموزش ورزش باشند. در این صورت ارزیابی‌های پیگیری نشان خواهد داد که هر گروه در طول زمان چه تغییری کرده است.

تأثیر آموزش موسیقی بر رشد کودکان

در سال ۲۰۱۲ مطالعه‌ی ما در انیستیتوی مغز و خلاقیت دانشگاه کالیفرنیای جنوبی آغاز شد. ما در این مطالعه اثرات آموزش موسیقی را در ۸۰ کودک بین ۶ تا ۷ ساله بررسی کردیم. ما آنها را مورد پیگیری قرار دادیم تا ببینیم اثرات آموزش موسیقی بر رشد مغز، رشد شناختی، اجتماعی و هیجانی آنها چیست.

سه گروه در مطالعه ما وجود داشت: یک گروه آموزش موسیقی را شروع کرده بودند. گروه دوم تحت آموزش ورزش قرار داشتند و گروه سوم از دانش آموزان مدرسه بودند. ویژگی‌های این سه گروه با یکدیگر همتاسازی شده بود.

هر ساله ما شرکت‌کنندگان را به همراه خانواده‌هایشان در انیستیوی مغز و خلاقیت ملاقات می‌کردیم تا آزمونهای مورد نیاز را اجرا کنیم. این آزمونها شامل توانایی‌های زبانی، حافظه، ظرفیت پردازش موسیقی و گفتار و رشد مغزی هر کودک بود. همچین یک مصاحبه کامل با خانواده‌هایشان انجام می‌دادیم.

قبل از آغاز مطالعه، یعنی زمانی که کودکان هنوز آموزش موسیقی یا ورزش را شروع نکرده بودند ما تفاوتی بین دو گروه مشاهده نکردیم. به ویژه هیچ تفاوتی در هوش، توانایی حرکتی، موسیقی و اجتماعی بودن بین آنها مشاهده نشد.

چگونه مغز صدا را پردازش می‌کند.

مسیرهای شنیداری، گوشهای ما را به منظور پردازش صدا به معز متصل می‌کنند. وقتی چیزی می‌شنویم درواقع گوش‌های ما ارتعاش مولکولهای هوا را دریافت می‌کنند. سپس گوشهای ما این ارتعاشات را به سیگنالهای مغزی از طریق مکانیسمهایی که در گوش داخلی وجود دارند تبدیل می‌کند. سپس این سیگنالها به قسمتهای شنیداری مغز که کورتکس شنیداری نامیده می‌شود فرستاده خواهد شد.

ما با استفاده از تکلیف‌ها و تست‌های مختلف نحوه دریافت و پردازش صداها را در کودکان قبل و بعد از آموزش موسیقی توسط الکتروآنسفالوگرافی (EEG) اندازه گرفتیم. این پیگیری منظم به ما اجازه می‌دهد تا پختگی مسیر شنیداری را بررسی کنیم.

به عنوان مثال در یکی از آزمونها ما یک جفت ملودی ناآشنا به کودکان ارائه می‌کردیم و سیگنالهای مغزی را از طریق EEG ثبت می‌کردیم. این ملودی‌ها یا شبیه هم بودند یا اینکه مقداری با هم اختلاف داشتند. ما از کودکان می‌خواسیتم که بگویند آیا این دو ملودی که می‌شنوند شبیه هم هستند یا متفاوت؟

ما موفقیت بچه‌ها را در شناسایی تفاوت این ملودی‌ها و نحوه پاسخگویی مغز آنها را زیر نظر گرفتیم. این کار به ما اجازه داد تا هماهنگی مغز کوکان با ملودی و ریتم را اندازه بگیریم. به طور کلی، زمانی که معز یک تغییر کوچولو در الگوی صدا ایجاد می‌شد واکنش خاصی تولید می‌کرد.

آموزش موسیقی چگونه به تسریع  رشد مغز کمک می‌کند

بعد از دو سال، کودکانی که آموزش موسیقی دریافت کرده بودند در تشخیص تغییراتی که در ملودی‌های ایجاد می‌شود دقت بیشتری کسب کرده بودند. اما هر سه گروه در تشخیص ملودی‌های مشابه خوب عمل کردند. همچنین در کودکان گروه آموزش موسیقی مسیرهای مغزی مسئول رمزگردانی و پردازش صدا سریعتر رشد می‌کنند.

یافته‌های مطرح می‌کند که آموزش موسیقی در دوران کودکی، حتی برای یک دوره اندک دوساله، می‌توانند رشد مغز و پردازش صدا را تسریع کند. ما معتقدیم که این رشد سریع می‌تواند به کسب زبان و مهارتهای خواندن کمک کند. زیرا رشد زبان و مهارتهای خواندان در نواحی مشترکی از مغز صورت می‌گیرد.

نویسنده: عسل حبیبی، دستیار پژوهشی، دانشگاه کالیفرنیای جنوبی

مترجم: حمید بهرامی زاده، دانشجوی دکتری روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی

refrence:

Music Training Speeds up Brain Development in Children

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

خواندنی‌های مشابه

چرا کودک لجبازی داریم؟ برای درمان لجبازی کودک چه کنیم؟

January 10, 2021 بدون دیدگاه

عوامل زیستی، عوامل ژنتیکی، مصرف دارو، مبتلا بودن به بیماری خاص، خستگی، گرسنگی، تشنگی، کم‌خوابی و مبتلا بودن به اختلالات روانی مثل ‌ ADHD، عوامل محیطی... بیشتر بخوانید

فرزندپروری چیست؟ نظریه بامریند در مورد سبک‌های فرزندپروری

March 17, 2019 بدون دیدگاه

  خانواده اولین و مهم‌ترین بافت اجتماعی را برای رشد فرد فراهم می‌سازد. اصطلاح فرزندپروری از ریشه پریو ‪ (pario)به معنی «زندگی‌بخش» گرفته شده است.... بیشتر بخوانید

آیا فرزند شما در یک رابطه‌ی دوستی پرخطر قرار دارد؟

August 09, 2018 بدون دیدگاه

هفت راهکاری که برای کمک به یک کودک وجود دارد که ممکن است در یک رابطه‌ی ناسالم و پرخطر به دام افتاده باشد. با روان حامی همراه باشید.  گریه‌های آخر شب،... بیشتر بخوانید

نوشته تسریع رشد مغز با آموزش موسیقی در کودکان اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

یکی از محبوب‌ترین حوزه‌های تحقیق روی افراد خلاق رابطۀ طبقه‌بندی‌های کلی شخصیت مخصوصاً مدل پنج عاملی بزرگ است. نتایج برانگیزاننده بوده است: در بعضی از مطالعات مدل پنج عامل بزرگ شخصیت تقریباً ۵۰ درصد واریانس خلاقیت را تبیین می‌کند.

در سطح عامل‌ها گشودگی به تجربه قوی‌ترین پیش‌بین خلاقیت است (Feist,  ۱۹۹۸;  Silvia  et  al.,  ۲۰۰۸;  Silvia  et  al.,  ۲۰۰۹). سایر عاملها هم در پیش‌بینی خلاقیت مفید هستند: مخصوصاً برونگرایی معمولاً یک پیش‌بین مثبت خلاقیت است (Batey & Furnham, 2006; Wolfradt & Pretz, 2001) و وظیفه‌شناسی معمولاً یک پیش‌بین منفی است.

توانایی پیش‌بینی روان‌رنجوری و توافق‌جویی آمیخته است. سیلویا و همکاران (۲۰۱۱) با استفاده از مدل بسط‌یافته HEXACO که توافق‌جویی پنج عامل بزرگ را به دو عامل تکبّر (صداقت-فروتنی HEXACO) و خصومت (توافق‌جویی HEXACO) تقسیم می‌کند، نشان داد که تکبّر (صداقت-فروتنی پایین) و عدم خصومت (توافق‌جویی پایین) با خلاقیت مرتبط هستند (برای مطالعه درباره‌ی خلاقیت به این مقاله مراجعه کنید).

تمایل به ملال یکی از متغیرهای شخصیتی زمینه‌ساز است که هنوز رابطه آن با خلاقیت بررسی نشده است. تحقیقات نشان داده که بین تمایل به ملال و مسائلی مانند حضور کمتر در کلاس و عدم توجه به محتوای سخنرانی آکادمیک، سوء استفاده از الکل و افسردگی رابطه وجود دارد.

این مطالعه نقش طبقه‌بندی شخصیتی HEXACO و تمایل به ملال در پیش‌بینی خلاقیت و کنجکاوی را بررسی کرد. در این مطالعه برای ارزیابی نقش شخصیت و تمایل به ملال در پیش‌بینی خلاقیت و کنجکاوی از تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شد. نتایج اهمیت شخصیت مخصوصاً گشودگی به تجربه به عنوان یک پیش‌بین مهم خلاقیت و کنجکاوی است. بعلاوه پس از حذف واریانس مشترک با ساختار شخصیت تمایل به تجربه هم یک پیش‌بین مثبت کنجکاوی بود. بعلاوه در حالی که در ادبیات تمایل به ملال به عنوان یک حالت شروع‌کننده خلاقیت است، نتایج این مطالعه نشان داد تمایل به خستگی به عنوان یک خصیصه شخصیتی پیش‌بینی‌کننده خلاقیت نیست. خلاصه یافته ها را در تصویر زیر می توانید مشاهده کنید.

برای مطالعه روشهای اندازه گیری خلاقیت به این مقاله و برای روشهای تقویت آن به این مقاله مراجعه کنید.

منبع:

Hunter, J. A., Abraham, E. H., Hunter, A. G., Goldberg, L. C., & Eastwood, J. D. (2016). Personality and boredom proneness in the prediction of creativity and curiosity. Thinking Skills and Creativity, ۲۲, ۴۸-۵۷.

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته نقش شخصیت و آمادگی برای ملال در پیش‌بینی خلاقیت و کنجکاوی اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

سایبرکندریا: رابطه بین اضطراب سلامت و جستجوی اطلاعات سلامت آنلاین

اینترنت تبدیل به منبع مهمی برای اطلاعات سلامتی شده است و مقدار بسیار زیادی از اطلاعات پزشکی را در دسترس افراد عادی قرار می‌دهد. اطلاعات سلامت آنلاین به‌طور وسیع مورد استفاده کاربران اینترنت قرار می‌گیرد. اما این اطلاعات عموماً فاقد سازمان، دارای کیفیت خیلی پایین و حاوی زبان فنی است. فارغ از سودمندی کلی اطلاعات سلامت آنلاین، آنها می‌توانند موجب پریشانی کاربران خاصی شود. به طور مکرر پیشنهاد شده است که ممکن است جستجوی اطلاعات سلامت آنلاین، موجب تقویت اضطراب کسانی شود که از قبل در مورد سلامتی خود اضطراب دارند (سایبرکندریا).

اضطراب سلامتی یک پریشانی یا اضطراب اکثراً بی‌پایه را منعکس می‌کند که فرد به دلیل سوءتعبیر احساس‌های بدنی در مورد سلامت شخصی خود احساس می‌کند. افرادی که اضطراب سلامتی شدیدی دارند اکثراً اعتقاد دارند که یک بیماری یا شرایط پزشکی خطرناک دارند. میزان اضطراب سلامتی در افراد مختلف متفاوت است، که ممکن است اضطراب سلامتی شدید به صورت خودبیمارانگاری ظاهر شود.  در ویرایش پنجم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی DSM-V، اختلال اضطراب بیماری و اختلال علائم جسمی جایگزین خودبیمارانگاری شده‌اند. اضطراب سلامتی شدید با اختلالهای افسردگی و اضطراب مانند اختلال هراس، اختلال اضطراب فراگیر یا اختلال وسواسی-اجباری همبودی دارد.

پدیده اضطراب سلامت افزایش‌یافته در نتیجه جستجوی اطلاعات سلامت آنلاین اغلب با عنوان «سایبرکندریا» (cyberchondria) شناخته شده است. معمولاً سایبرکندریا به عنوان جستجوی اطلاعات مرتبط با سلامت تعریف می‌شود که توسط اضطراب مرتبط با سلامتی (یعنی اضطراب سلامتی) تغذیه می‌شود و همچنین این اضطراب خاص را افزایش می‌دهد. بنابراین سایبرکندریا به یک مارپیچ تقویت‌کننده اشاره دارد که در آن اضطراب فرد در مورد سلامت خود جستجوی اطلاعات سلامت آنلاین را تحریک می‌کند که به نوبه خود ترسهای مرتبط با سلامت را افزایش می‌دهد.

در دیدگاه شناختی-رفتاری اضطراب سلامتی توسط چند عامل حفظ می‌شود: افزایش برانگیختگی جسمانی در نتیجه پاسخ به احساس مضطرب بودن (عامل فیزیولوژیکی، برای مثال ضربان قلب بالا و بی‌حسی انگشتان)؛ سوگیری در شیوه پردازش اطلاعات سلامتی (عامل شناختی، برای مثال سوگیری توجه تأییدی یا حساسیت نسبت به احساس‌های بدنی)؛ و رفتارهای جستجوی ایمنی (عامل رفتاری، برای مثال چک کردن وضعیت بدنی). جستجوی اطمینان مجدد قابل ملاحظه‌ترین رفتار جستجوی ایمنی است و افراد دارای اضطراب سلامتی یک احساس نیاز ثابت برای جستجوی اطمینان مجدد جهت کاهش اضطراب و عدم اطمینان در مورد سلامت خودشان دارند.

دو مکانیزم ممکن است در افزایش اضطراب در نتیجه جستجوی اطلاعات سلامتی آنلاین نقش داشته باشند. اول اگر افراد دارای اضطراب سلامت برای پیدا کردن اطلاعات اطمینان مجدد جستجوی آنلاین انجام دهند، ممکن است به دلیل حجم بالای اطلاعات آنلاین پیداشده یا پیچیدگی آنها احساس غرق‌‌ بودن پیدا کنند. ممکن است اطلاعات منفی در مورد علائم و بیماریها اضطراب سلامتی را تغذیه کنند. بعلاوه هر چند اطلاعات آنلاین می‌توانند اطمینان مجدد را به همراه داشته باشد اما این اثرات کوتاه مدت هستند. مکانیزم دوم می تواند در ادراک انتخابی محرکهای خارجی پیدا شود. افرادی که اضطراب سلامتی دارند با توجه انتخابی به اطلاعات تائید کننده نگرانی آنها در مورد مریض بودن و نادیده گرفتن اطلاعات متضاد با باور کنونی آنها شناخته شده‌اند که این به عنوان سوگیری توجه مرتبط با سلامتی شناخته شده است.

تی پوئل و همکاران (۲۰۱۶) اولین مطالعه طولی را برای بررسی رابطه متقابل بین جستجوی اطلاعات پزشکی آنلاین و اضطراب سلامتی، یعنی سایبرکندریا، انجام دادند.  یک مطالعه زمینه‌یابی طولی با ۴ موج در بین ۵۳۲۲ پاسخ‌دهنده با دامنه سنی ۹۳-۱۶ سال اجرا شد. نتایج نشان دادند افرادی که اضطراب سلامتی بیشتری دارند در مقایسه با دیگران بیشتر برای اطلاعات پزشکی دست به جستجوی آنلاین می‌زنند. بعلاوه نتایج شواهد ابتدایی برای رابطه متقابل بین اضطراب سلامتی و جستجوی اطلاعات سلامتی آنلاین در پاسخ‌دهنده‌های با سطوح اضطراب سلامتی غیربالینی فراهم کرد. اما این رابطه متقابل در نمونه افراد با اضطراب سلامتی بالینی پیدا نشد. جستجوی اطلاعات سلامتی آنلاین در افراد با سطوح بالینی اضطراب سلامتی موجب تشدید اضطراب سلامتی نمی‌شود، به نظر می‌رسد این جستجو در این افراد بیشتر یک ویژگی شخصیتی است که ممکن است به عنوان یک نگه‌دارندۀ اضطراب سلامت بالینی عمل کند.

te Poel, F., Baumgartner, S. E., Hartmann, T., & Tanis, M. (2016). The curious case of cyberchondria: A longitudinal study on the reciprocal relationship between health anxiety and online health information seeking. Journal of Anxiety Disorders, ۴۳, ۳۲-۴۰.

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته سایبرکندریا: رابطه بین اضطراب سلامت و جستجوی اطلاعات سلامت آنلاین اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

مزیت عینک‌های کهربایی‌رنگ این است که رنگ آبی را مسدود می‌کنند. نور آبی یک بخش عمده نور خورشید و نور ساطع شده از نمایشگرهای کامپیوترها و تلفن‌های همراه است. صبح‌ها این نور آبی است که کمک می‌کند هر روز ساعت بدن خود را مجدداً تنظیم کنیم. اما شواهدی که هر روز بیشتر می‌شوند، مواجه خیلی زیاد با نور آبی در غروب را با مشکلاتی نظیر بی‌خوابی، چاقی، افسردگی و سایر بیماری‌های روانی مرتبط می‌کنند.

یک گروه از پژوهشگران دانشگاه برگن و بیمارستان والن در نروژ ۳۲ بیمار بستری دارای اختلال دوقطبی را انتخاب کردند تا در طول یک هفته علاوه بر درمان معمول خود، از ساعت ۶ بعدازظهر تا ۸ صبح عینک‌های کهربایی‌رنگ یا شفاف استفاده کنند.

علائم آن‌ها با استفاده از مقیاس درجه‌بندی شیدایی یانگ (YMRS) ارزیابی شد. این مقیاس حداکثر ۶۰ نمره دارد و سنجه استاندارد مورد استفاده در بیمارستان‌ها است. در پایان آزمایش فقط ۲۳ بیمار به مشارکت در آزمایش ادامه دادند. ۱۲ نفر از آن‌ها عینک‌های کهربایی و ۱۱ نفر عینک‌های دارونما (شفاف) استفاده کرده بودند. امّا نتایج علیرغم کوچک بودن حجم نمونه قابل‌توجه بودند.

به طور متوسط کسانی که عینک‌های مسدودکننده نور آبی پوشیدند ۱۴/۱ نمره کاهش نشان دادند، در حالی که کسانی که عینک شفاف استفاده کردند تنها ۱/۷ نمره کاهش داشتند. این مزایا فقط در سه روز مشاهده شدند.

گیرنده‌های نور آبی فقط نور آبی را دریافت می‌کنند و مستقیماً با هیپوتالاموس که  ساعت بیولوژیکی در آنجاست ارتباط برقرار می‌کنند، به همین دلیل است که محققان فرض می‌کنند که آن‌ها چنان نقش بزرگی در الگوهای خواب و تنظیم متابولیسم دارند.

عینک‌های کهربایی‌رنگ به این علت تأثیر دارند که با مسدود کردن نور آبی مرتبط با صبح مغز را فریب می‌دهند تا فکر کند هنوز هوا تاریک است. این به غده صنوبری اجازه می‌دهد ملاتونین تولید کند و خواب را افزایش دهد.

این اولین بار نیست که نشان داده شده عینک‌های کهربایی به اختلال دوقطبی کمک می‌کنند. فلپس و بورخارت (۲۰۰۹) دریافتند که نیمی از ۲۰ بیمار دوقطبی که بی‌خوابی داشتند بعد از پوشیدن عینک‌ها در شب بهبودهای قابل‌توجهی در خواب داشتند. مطالعه باربینی و همکاران (۲۰۰۵) نشان داد که قرار دادن ۱۶ بیمار دوقطبی در اتاق‌های تاریک برای ۱۴ ساعت در روز کمک زیادی به نشانه‌های شیدایی آن‌ها داشت.

این هنوز اول راه است، تقریباً ۲۰ درصد از افراد دارای اختلال دوقطبی در آمریکا احتمالاً به خودکشی اقدام می کنند که یکی از بیشتری نرخ‌ها در اختلال‌های روانی است. این هیجان‌انگیز است که گزینه درمانی جدیدی داشته باشیم.

(برای مشاهده سه مقاله ارجاع داده شده می توانید روی نام آنها کلیک کنید)

منبع:

http://www.sciencealert.com/study-shows-amber-tinted-glasses-can-reduce-manic-symptoms-in-just-3-days

نوشته استفاده از عینک‌های مسدودکننده نور آبی می‌تواند نشانه‌های شیدایی را کاهش دهد اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

وقتی پای رشد و تحول کودک به میان می‌آید تمام افراد و حتی دانشمندان روانشناسی تأکید ویژه‌ای بر نقش مادر دارند. پژوهشها نشان داده‌اند که مادر می‌تواند تأثیر عمیق و زیادی بر تمام جنبه‌های رشد کودک داشته باشد؛ از جمله رشد عاطفی، رشد شناختی، رشد اجتماعی و رشد جسمانی. همچنین کاملاً مشخص شده است که مادر بر نحوه‌ی تعاملات او با کودک سلامت روانی کودک را در سالهای بزرگسالی وی رقم خواهد زد. مرور پژوهشها نیز نشان می‌دهد که عموماً از نقش پدر در رشد و تحول کودک غفلت شده است. در ادامه با روان حامی همراه باشید. 

 مطالعات اندک انجام شده درباره‌ی نقش پدر در رشد کودک بیشتر بر هماهنگی پدر با مادر و انجام کارهای تکمیلی تمرکز کرده‌اند؛ مانند انجام دادن کارهای خانه به این منظور که مادر به کودک رسیدگی کند.

اما مطالعات جدید خلاف این موضوع را نشان می‌دهند. یک مطالعه منتشر شده در دو ژورنال دانشگاهی Early Childhood Research Quarterly و Infant and Child Development. در ۲۰۱۶ نشان داد که پدر به طور واقعی اثرات مستقیمی بر کودک هم در کوتاه‌مدت و هم در بلندمدت دارد.

این مطالعه ۷۳۰ خانواده را مورد مطالعه قرار داده است. هدف اصلی مطالعه بررسی اثرات استرس والدین بر مشکلات سلامت روانی کودکان مانند افسردگی بوده است. استرس والدین و مشکلات سلامت روانی نحوه‌ی تعال والدین با کودک را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در نتیجه بر رشد کودک اثر خواهند گذاشت.

نتایج مطالعه

این مطالعه به این نتیجه رسید که که استرس‌های فرزندپروری پدر اثرات مخربی بر رشد شناختی و زبان کودکان ۲ و ۳ ساله دارد. حتی زمانی که محققان به کمک روشهای آماری اثرات استرس مادر بر رشد کودک را کنترل کردند همین نتایج تکرار شد. همچنین مشخص شد که تأثیر پدر بسته به جنیست کودک متفاوت است. به عنوان مثال پدران بر رشد زبان پسران بیشتر از دختران تأثیر دارند.

یافته‌ی کلیدی دیگر این پژوهش از این قرار است: وضعیت سلامت روانی پدر و مادر به طور مشابهی بر مشکلات رفتاری کودکان تأثیر دارد. علاوه بر این، وضعیت سلامت روانی پدر تأثیرات بلندمدتی نیز دارد. به عنوان مثال وضعیت سلامت روانی پدر در ۲ تا ۳ سالگی کودکان بر مهارتهای اجتماعی مانند همکاری کودکان تأثیر داشت. در حقیقت نشانه‌های افسردگی پدر در دوران کودکی در مقایسه به افسردگی مادر بر مهارت‌های اجتماعی کودکان تأثیر بیشتری دارد.

هرچند تعداد پژوهشهایی که نقش پدر بر تحول کودک را بررسی کرده‌اند اندک هستند اما باید در برنامه‌هایی که برای کودکان تنظیم می‌شود هر دو والد را درگیر برنامه‌ها کرد. توجه یک‌طرفه به مادر باعث می‌شود که تحول کودک از جانب پدر در خطر باشد.

Journal References:

1. Tamesha Harewood, Claire D. Vallotton, Holly Brophy-Herb.More than Just the Breadwinner: The Effects of Fathers’ Parenting Stress on Children’s Language and Cognitive Development. Infant and Child Development, ۲۰۱۶; DOI:۱۰.۱۰۰۲/icd.1984
2. Claire Vallotton, Tamesha Harewood, Laura Froyen, Holly Brophy-Herb, Catherine Ayoub. Child behavior problems: Mothers’ and fathers’ mental health matters today and tomorrow. Early Childhood Research Quarterly, ۲۰۱۶; ۳۷: ۸۱ DOI: ۱۰.۱۰۱۶/j.ecresq.2016.02.006

تازه‌های روان‌شناسی

صفات سه گانه سیاه شخصیت در خواب و رویا: با دانستن خواب‌های دیگران می‌توان شخصیت او را تحلیل کرد

October 09, 2018 بدون دیدگاه

فروید زمانی مطرح کرده بود که خواب‌هایی که می‌بینیم به منظور ارضا شدن نیازهای برآروده نشده‌ی ماست. علاوه بر این او معتقد بود که خواب شاه‌راه رسیدن به ن... بیشتر بخوانید

خود واقعی ما همیشه یک راز می‌ماند: جستجوی خود واقعی در مغز

September 27, 2018 بدون دیدگاه

ابتدا می‌خواهم یک بازی ذهنی را با هم انجام دهیم. فرض کنید من به شما چندین واژه می‌دهم و از شما می‌خواهم که با آن داستانی بسازید و می‌گویم هدف داستان ح... بیشتر بخوانید

بروز ويژگي‌هاي خاص در موقعيت‌هاي خاص، روان‌شناسان جغرافيايي در پي علت آنند!

August 11, 2018 بدون دیدگاه

دو محقق به نام رنتفرو و جوكلا مقاله اي را منتشر كردند كه شاخه ي جديدي از علم روان شناسي به نام روان شناسي جغرافيايي را توصيف مي‌كرد. متاسفانه مقاله آن... بیشتر بخوانید

آیا فرزند شما در یک رابطه‌ی دوستی پرخطر قرار دارد؟

August 09, 2018 بدون دیدگاه

هفت راهکاری که برای کمک به یک کودک وجود دارد که ممکن است در یک رابطه‌ی ناسالم و پرخطر به دام افتاده باشد. با روان حامی همراه باشید.  گریه‌های آخر شب،... بیشتر بخوانید

چگونه تكنولوژي (فناوري) ما را مضطرب خواهد ساخت؟

August 09, 2018 بدون دیدگاه

تكنولوژي از طريق ٥ راه موجب اضطراب مي‌شود.  ٤ جولاي ١٧٧٩ : ايالات متحده استقلالش را از انگليس اعلام كرد. ٢٠ جولاي ١٩٩٦ : انسان در ماه فرود آمد. ٩ نوام... بیشتر بخوانید

نوشته نقش پدر در رشد و تحول کودک اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

چاقی ممکن است بیماری مغزی باشد و در واقع شامل تباهی پیشرونده فرآیندهای شناختی مختلفی است که خوردن را کنترل می‌کنند. دانشمندان دانشگاه Macquarie  استرالیا نشان دادند بازداری حافظه که در هیپوکامپ صورت می‌گیرد با رژیم‌ غذایی افراطی رابطه دارند.

بازداری حافظه توانایی مفیدی است که خاطرات غیرمفید را نادیده می‌گیرد. به طور معمول، خاطرات مرتبط با غذا زمانی که گرسنه هستیم باید در اولویت مغز قرار بیگرد و زمانی که سیر می‌شویم این خاطرات باید نادیده گرفته شوند. بنابراین زمانی که سیر هستیم باید افکار مرتبط با غذا اهمیت خود را از دست بدهند.

مطالعات قبلی: 

مطالعاتی که قبلی که با هدف نشان دادن رابطه بین چاقی و حافظه با حیوانات انجام شده بود نشان داده بودند که رژیم غذایی غربی ـ چرب و قند زیاد و مقدار کم میوه‌جات، سبزیجات و فیبرها ـ  به توانایی بازداری حافظه در هیپوکامپ آسیب می‌زند. در عمل، رژیم غذایی غربی بازدای خاطرات خوشایندی که توسط دیدن و بوییدن غذاهای دلپذیر فعال می‌شوند را بسیار سخت می‌کند. به عبارتی دیگر این موضوع باعث می‌شود حتی وقتی فرد سیر است نتواند جلوی خود را در خوردن غذاهای خوشمزه بگیرد.

مطالعات دانشگاه Macquarie 

مطالعات دانشگاه Macquarie  شواهدی پیدا کردند که نشان می‌داد مشکلاتی که در بازداری حافظه در مطالعات حیوانی به دست آمده است در انسانها نیز به وجود می‌آیند.

شرکت کنندگان در پژوهش دانشگاه Macquarie  تست‌های یادگیری و حافظه‌ای را که به عملکرد هیپوکامپ وابسته بود تکمیل کردند. بعد از تکمیل تست‌ها از آنها خواسته شد که میزان علاقه و خواستن میان‌وعده‌های غذایی خوشمزه را قبل و بعد از سیر شدن درجه‌بندی کنند. نتایج نشان داد که شرکت‌کنندگانی که سبک غذایی‌شان شامل رژیم غذایی غربی است در مقایسه با کسانی که رژیم غذایی سالم‌تری دارند آهسته‌تر یاد می‌گیرند و در یادآوری نیز ضعیف‌تر عمل می‌کنند. مهم‌تر از این نتایج این بود که آنها نمی‌توانستند علی‌رغم سیری از خوردن میان‌وعده‌های غذایی صرف نظر کنند.

یافته‌ی اصلی این بود که عملکرد حافظه و درجه‌بندی میان‌وعده‌ها با هم ارتباط داشتند. حتی زمانی که آنها سیر بودند تمایل داشتند که غذاهای مکمل چرب و شیرین بخورند. بنابراین بین چاقی و حافظه رابطه وجود دارد. 

در هماهنگی با نتایج مطالعات حیوانی، افرادی که رژیم غذایی پرچرب و با قند بالا مصرف می‌کنند در تستهای یادگیری و حافظه نیز ضعیف تر عمل می‌کنند، زیرا این رژیم غذایی به هیپوکامپ آسیب می‌زند.

افرادی که رژیم غذایی پرچرب و قند زیاد مصرف می‌کنند، چون عملکرد هیپوکامپ آسیب می‌بیند برایشان تنظیم دریافت غذا سخت‌تر می‌شود و آنها را در جاده‌ی چاقی قرار می‌دهد.

refrence: 

تازه‌های روان‌شناسی

دلبستگی و نشانه­‌های آسیب­‌شناسی روانی

May 24, 2016 بدون دیدگاه

دلبستگی و نشانه­‌های آسیب­‌شناسی روانی: مطالعات همه‌گیری‌شناسی نشان داده‌اند که در نوجوانی نشانه‌های آسیب‌شناسی روانی متعددی قابل تشخیص هستند. اکثر بی... بیشتر بخوانید

کمال‌­گرایی، افسردگی و خوش‌­بینی

June 22, 2016 بدون دیدگاه

کمال‌­گرایی، افسردگی و خوش‌­بینی: دنبال کردن اهداف، رسیدن به موفقیت و میل به برتری یک بخش مهم زندگی است. اما میل شدید به برتر و بهتر از دیگران بودن کم... بیشتر بخوانید

تحمل­‌ ناپذیری بلاتکلیفی و شخصیت

June 12, 2016 بدون دیدگاه

تحمل­‌ ناپذیری بلاتکلیفی و شخصیت همه ما در زندگی روزمره‌ی خود با لحظاتی مواجهه می‌شویم که نمی‌دانیم چه اتفاقی رخ خواهد داد. مثلاً نمی‌دانیم که در امتح... بیشتر بخوانید

مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری با روان‌پویشی

January 08, 2021 بدون دیدگاه

مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری با روان‌پویشی: درمان‌های شناختی ـ رفتاری عموماً در انتقاد به رویکردهای روان‌تحلیلی و روان‌پویشی ایجاد شده‌اند. به ع... بیشتر بخوانید

سایکوپاتی و طرحواره‌های مثبت و منفی

June 11, 2016 بدون دیدگاه

شناخت و سایکوپاتی: شناسایی طرحواره های منفی و مثبت در نمونه های عادی و قانونی (جنایی) سایکوپاتی به مجموعه‌ای از صفات منفی شخصیت مانند فریبکاری، خودمحو... بیشتر بخوانید

نوشته چاقی و حافظه: چاقی در حافظه اختلال ایجاد می‌کند اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

در ۲۳ ژوئن مردم بریتانیا در یک رفراندوم تاریخی رأی به جدایی از اتحادیه اروپا دادند. روزنامه‌نگاران در شکستن نتایج سریع بودند تا نشان دهند که افراد مسن‌تر و با تحصیلات پایین‌تر از مناطق روستایی عمدتاً طرفدار برگزیت بودند. امّا اولویت‌های سیاسی به‌جز متغیرهایی مانند سن و تحصیلات از شخصیت نیز تأثیر می‌پذیرند. برای بررسی رابطه شخصیت با رفتار رأی دادن بریتانیایی ها با روان حامی همراه باشید.

صفات شخصیتی چه ارتباطی با تصمیم به برگزیت دارند؟ پژوهشگران نشان داده‌اند که شخصیت به‌عنوان یک ساختار پیچیده و یکپارچه می‌تواند به  ۵ بعد زیربنایی شکسته شود:  تجربه‌پذیری، وظیفه‌شناسی، برونگرایی، توافق‌جویی، و روان‌رنجوری. به لطف تلاش‌های پیتر رنترفرو و همکارانش در دانشگاه کمبریج و دانشگاه هلسینکی داده‌های تفاوت‌های شخصیت در ۵ صفت شخصیتی برای انگلیس، اسکاتلند و ولز در دسترس هستند.

به نظر می‌رسد در بین ۵ عامل بزرگ، تجربه‌پذیری کاندیدای اصلی برای به تصویر کشیدن ارزش‌های اروپایی است که مرزهای ملی را برای حرکت، تجارت و مهاجرت آزادانه باز کردند. تجربه‌پذیری، «وسعت، عمق، اصالت و پیچیدگی زندگی ذهنی و تجربیات فرد» را توصیف می‌کند. پژوهش‌های پیشین سطوح بالای تجربه‌پذیری را به بردباری و تائید دیدگاه‌های لیبرال مرتبط کرده‌اند.

یک نگاه به نتایج رفراندوم در هرکدام از ۳۸۰ حوزه محلی، نشان می‌دهد که تجربه‌پذیری یک ارتباط قوی با رفتار رأی‌دادن دارد (۰/۶۷- r=). مناطقی که شهروندانی با ذهن بسیار باز داشتند نمی‌خواستند که اتحادیه اروپا را ترک کنند. به‌بیان‌دیگر، ۱ نمره کاهش در مقیاس تجربه‌پذیری ( دامنه نمره از ۵- تا ۵ است) منجر به ۵ درصد افزایش در رأی به ترک اتحادیه می‌شود. برای مثال مردمان شهر ساحلی مالدون، اسکس (Maldon, Essex) به‌طور میانگین پایین‌ترین نمرات تجربه‌پذیری را داشتند و رأی آن‌ها به نفع برگزیت بود.

استفاده از اندازه‌های شخصیت برای پیش‌بین کردن رفتار رأی‌دادن

طبیعتاً ترجیح‌های سیاسی تنها تحت تأثیر شخصیت ما نیستند، بلکه عوامل دیگری مانند سن یا وضعیت اقتصادی اجتماعی هم تأثیرگذار هستند. به‌طور خاص بعضی از گروه‌های جمعیتی از نتایج رفراندوم ناامید شدند زیرا رأی آن‌ها عمدتاً به نفع ماندن در اتحادیه اروپا بود. اکثریت اسکاتلند رأی به ماندن دادند. رأی‌دهنده‌های جوان، شهری و با تحصیلات بالا نیز تمایل داشتند به نفع باقی ماندن در اتحادیه رأی بدهند. این گروه‌ها در تجربه‌پذیری هم نمرات بالاتری داشتند. بنابراین آیا رأی می‌تواند توسط تعلق داشتن به یک گروه جمعیتی خاص پیش‌بینی شود و شخصیت هیچ نقشی ندارد؟ پاسخ داده‌ها «نه» است. حتی رمانی که تعدادی از متغیرهای جمعیتی (سن، جنسیت، شهری-روستایی بودن، سطوح بالای تحصیلات، نرخ استخدام و اسکاتلندی بودن) هم به‌حساب آورده می‌شوند، تجربه‌پذیری بازهم رفتار رأی‌دادن را پیش‌بینی می‌کند.  میزان تأثیر حدود دو سوم کاهش می‌یابد اما هنوز هم بخش قابل‌توجهی از نتایج را تبیین می‌کند.

سایر صفات شخصیتی چطور؟ زمانی که توان پیش‌بینی ویژه کل ۵ صفت را مقایسه می‌کنیم (درحالیکه هنوز اثر متغیرهای جمعیت شناختی کنترل می‌شود)، تجربه‌پذیری قوی‌ترین اثر را نشان می‌دهد، پس از آن توافق‌جویی و وظیفه‌شناسی قرار دارند.  نواحی با ساکنین توافق‌جو‌تر (خوش‌خلق و فروتن) تمایل داشتند بر علیه برگزیت رأی بدهند. ازآنجایی‌که مردمان توافق‌جو معمولاً همکاری‌کننده‌تر هستند و اعتماد بیشتری دارند، رأی به ماندن آن‌ها می‌تواند نگرش طرفدار مهاجرت (یکی از بحث‌برانگیز‌ترین موضوعات رفراندوم) آن‌ها را منعکس کند. در مقابل مناطقی که ساکنین وظیفه‌شناس‌تری (منظم و محتاط) داشتند، رأی به ترک اتحادیه دادند. این عجیب نیست، چون پژوهش‌ها بین وظیفه‌شناسی و تمایل به پیروی از آداب و رسوم، نظم و ترتیب و سایر ارزش‌های محافظه‌کارانه ارتباط برقرار کرده‌اند. روان‌رنجوری و برونگرایی رفتار رأی‌دادن را پیش‌بینی نکردند.

نباید رأی‌دهندگان به برگزیت را سرزنش کرد

تصمیم رأی‌دادن یک فرد وابسته به عوامل زیادی است مانند شخصیت، سن، پس زمینه اقتصادی اجتماعی و غیره.  نتایج گزارش شده مربوط به یک نمونه بزرگ بود. امّا تمام متغیرها در سطح منطقه‌‌ای اندازه‌گیری شده بودند که به این معناست که داده‌ها از مجموع افراد مختلف به دست آمده است. بنابراین این نتایج نمی‌تواند چیز زیادی در مورد فرایند تصمیم‌گیری فردی به ما بگوید. ممکن است روابط در سطح گروه در سطح فردی درست نباشد (یک خطای استدلال که به‌عنوان مغالطه بوم‌شناختی شناخته شده است)، و نباید نتیجه گرفت که کلیه رأی‌دهندگان به برگزیت (یا ساکنان مالدون) افراد کوته‌فکر، قراردادی و متعصب هستند.

بعلاوه ابعاد وسیع ۵ گانه اغلب کل داستان را تعریف نمی‌کنند. در حقیقت پژوهش اخیر توسط مارک برندت در دانشگاه تیلبورگ نشان داد که مردمان با تجربه‌پذیری بالا گاهی اوقات در هر صورت دارای ذهن باز نیستند. هرچند آن‌ها نسبت به اقلیت‌ها بردبار بودند، امّا افراد با تجربه‌پذیری بالا و پایین هر دو به یک میزان نسبت به گروه‌هایی که تهدیدی برای جهان‌بینی آن‌ها بودند متعصب بودند. این مثال نشان می‌دهد که رویکرد‌های متنوع‌تری نیاز است تا روابط پیچیده بین شخصیت و ترجیحات سیاسی کشف شود.

نویسنده: Joachim I. Krueger

ترجمه: شعیب قاسمی

منبع: psychology today

نوشته شخصیت رای دهندگان به برگزیت اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.