ما در نظریه انتخاب طبیعی متوجه شدیم که افراد هر گونه به دلیل تفاوت‌هایی که با سایر افراد دارند شانس بقای متفاوتی دارند. بعد که موفقیت در بقا حاصل شد، تولید مثل می‌کنند و به این شکل نسل خود را ادامه می‌دهند. اما سوالی که این جا مطرح می‌شود این هست که آیا موفقیت در بقا تضمینی برای موفقیت در تولید مثل هست؟ پاسخ: خیر.

در نظریه انتخاب طبیعی ما به موفقیت در بقا بیشتر توجه داریم. اما در نظریه انتخاب جنسی ما به موفقیت در تولید مثل می‌پردازیم. انتخاب جنسی به دو صورت اتفاق میافتد: ۱. رقابت درون جنس ۲. انتخاب بین جنسی.

 رقابت درون جنس

رقابت درون جنسی توضیح می‌دهد که رقابتی میان جنس‌ها بوجود میاید. مثلا دو گوزن نر یا دو شیر نر با هم درگیر می‌شوند. کسی که برنده باشد فرصت جفت‌گیری با ماده را خواهد داشت. طبعا کسی هم که بازنده باشد ازین فرصت محروم خواهد شد.

ویژگی‌هایی که باعث شد برنده این مبارزه باقی بماند توسط جفت گیری به نسل بعدی منتقل می‌شود. فرد مغلوب که دارای ویژگی‌هایی بوده که درین مبارزه شکست خورده به دلیل محروم بودن از تولید مثل به نسل‌های بعدی منتقل نمی‌شود.

انتخاب بین جنسی

همان طور که از اسمش پیداست انتخاب بین جنسی انتخابی از ویژگی‌هایی است که افراد یک جنس از جنس دیگر انتظار دارند. مثلا هدیه عروسی یا ماشین را فرض بگیرید. مثلا خانم‌ها آقایانی را ترجیه می‌دهند که ماشین داشته باشند. طبعا افرادی که دارای این ویژگی نیستند و یا نمی‌توانند ماشین تهیه کنند احتمال دارد که موفق به تولید مثل نشوند.

در نتیجه ویژگی ماشین در بین آقایان (نرها) افزایش پیدا می‌کند. فقط به این دلیل که این ویژگی می‌تواند منجر به تولید مثل شود. دقیقا به این علت هست که انتخاب بین جنسی را داروین “انتخاب ماده” نامیده است. زیرا داروین متوجه شد که ماده‌ها در اکثر گونه‌ها دقت و وسواس بیشتری برای انتخاب جفت خود دارند.

منابع: منشا انواع، روان‌شناسی تکاملی، زیست‌شناسی اجتماعی: سنتز نوین

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته چه طور نظریه انتخاب جنسی مشکلات نظریه انتخاب طبیعی را حل کرد؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

افرادی مانند امپدوکلس و لوکرتیوس معتقد بودند که موجودات بسیار متنوعی را طبیعیت به شکل تصادفی ایجاد می‌کند. و تنها موجوداتی که می‌توانند زاد و ولد موفقی داشته باشند باقی می‌مانند. ارسطو نیز همین نظر را بهبود بخشید. ابوریحان بیرونی انتخاب مصنوعی را توضیح داده بود و معتقد بود که طبیعیت نیز به همین شکل اقدام می‌کند. نصیرالدین طوسی و ابن خلدون هم نظرات مشابهی داشتند. حتا پدربزرگ چارلز داروین، اراسموس داروین، و موپرتویس این نظرات را مورد توجه دوباره قرار دادند.

پیش از داروین دانشمندان به تغییر در موجودات زنده معتقد بودند. مثلا لامارک توضیح داد که گردن زارفه‌ها به این علت بزرگ شده است تا آن‌ها بتوانند از برگ‌های بالاتر تغذیه کنند. در واقع استدلال لامارک این بود که زرافه‌ها از گردن خود استفاده می‌کنند و همین باعث می‌شود که گردن آن‌ها کشیده شود. نسل به نسل به طور ارثی این کار ادامه پیدا می‌کند.

سلام بر داروین و راسل والاس

همان طور که پیشتر توضیح دادم لامارک توضیحی ارائه داد که زرافه چگونه تغییر کرده است. اما این توضیح را نداده است که زرافه چگونه بوجود آمده است. داروین علاوه بر توضیح این که چه طور گونه‌ها تغییر می‌کنند به دنبال این بود که علت انقراض گونه‌ها و یا ساخته شدن گونه‌های جدید چیست؟ به عبارت دیگر چه شد که شیر ایرانی منقرض شد؟ چه شد که فیل به وجود آمد؟  داروین حتا به دنبال توضیح این بود که بخش‌های مختلف بدن جانوران به چه علت این شکلی هست؟ چه سودی برای حیوان دارد؟ مثلا گردن دراز زرافه چرا دراز هست و این دراز بودن چه سودی برایش دارد؟

داروین از سال ۱۸۳۱ به مدت ۵ سال یعنی تا سال ۱۸۳۶ با کشتی بیگل سفری به دور جهان داشت. داروین از جزایر گالاپاگوس جانورانی را جمع آوری کرد. هنگام باز گشت بود که او متوجه شد فنچ‌های گالاپاگوس با یک دیگر تفاوت‌هایی را دارند. این تفاوت‌ها به قدری هست که می‌توان آن‌ها را از گونه‌های مختلفی دانست.

داروین متوجه شده بود که پرندگان هر جزیره مشابه هم و متفاوت از سایر پرندگان جزایر دیگر هست. او متوجه شد که تفاوتی که در پرنده‌ها وجود دارد به دلیل تفاوت محیطشان هست. داروین نشان داد که این پرندگان همه از یک نیای مشترک آمده بودند. در نتیجه گونه‌ها در طول زمان دچار تغییر می‌شوند.

تمام نظریاتی که داروین با آن‌ها مواجه بودند قادر به توضیح این نبودند که این سازگاری‌ها از کجا آمده است؟ علت این که این پرندگان با محیط خود به این اندازه سازگار هستند چیست؟ اجازه بدهید همین جا به کتاب گفتاری در اصول جمعیت توماس مالتوس اشاره‌ای داشته باشیم. بر اساس این کتاب تعداد افرادی که در یک جامعه هستند بیشتر از افرادی هست که می‌توانند فرزندی داشته باشند.

به طور مثال از حدود ۸ میلیارد انسانی که روی کره‌ی زمین هست همه قادر به ازدواج کردن و بچه دار شدن نیستند. هر کدام به دلایلی، مثلا فردی زوج مورد نظرش را در رقابت با فرد دیگری از دست می‌دهد. یا زوج مورد نظرش را پیدا نمی‌کند. در نتیجه ما باید برای ماندن و تولید مثل مبارزه کنیم. امیدوارم که گیج نشده باشید اما بیایید یک بار تمام سوالات و مشکلاتی را که داریم مرور کنیم و مستقیما به سراغ پاسخ آن‌ها برویم.

چه طور گونه‌های جدید به وجود میایند؟ چه طور گونه‌ها تغییر می‌کنند؟ چه طور گونه‌ها منقرض می‌شوند؟ اندام‌ها برای گونه‌ها چه سودی دارند؟ و چه طور به این شکل درآمده‌اند؟ علت سازگاری میان محیط و گونه‌ها چیست؟ برای پاسخ به این سوالات به نظریه‌ی انتخاب طبیعی داروین که بر اساس ۳ مفهوم کلیدی است مراجعه می‌کنیم:

تنوع: همان طور که بدیهی به نظر می‌رسد اعضای یک گونه با هم تفاوت‌هایی دارند. مثلا طول بال در پرنده‌ها و یا قد در ما انسان‌ها و یا حجم استخوان و هزاران تا ازین تغییرات در که در هر گونه وجود دارد.

وراثت: تنها برخی از تفاوت‌های بین فردی (تنوع) ارثی هست. مثلا اگر حیوانی بالش شکسته شود این به نسل بعدی از طریق وراثت انتقال پیدا نمی‌کند. (دقت داشته باشید که ما الآن در حوالی سال ۱۸۵۹ هستیم. در این سال نه خبری از کشف ژنتیک توسط یوهان گرگور مندل بود و نه خبری از کشف DNA). در آن سال‌ها وراثت را مثل آبرنگ می‌دانستند یعنی فکر می‌کردند که دو تا ماده با هم مخلوط می‌شود. انگار که رنگ سفید و قرمز را با هم ترکیب کنیم تا رنگ صورتی حاصل شود.

انتخاب: این تفاوت‌های موروثی باعث می‌شود که عده‌ای بتوانند مشکلات بقا و تولید مثل را بهتر حل کنند و  به این شکل باقی می‌مانند و می‌توانند تولید مثل کنند. در نتیجه: فردی از گونه‌ای دارای ویژگی‌هایی هست. تولید مثل می‌کند و این ویژگی‌ها به فرزندان منتقل می‌شود. فرزندان هر کدام تفاوت‌هایی دارند. این تفاوت‌ها باعث می‌شود که به بقای خود ادامه دهد تا به مرحله‌ی تولید مثل برسد. در حالی که سایر افراد نتوانسته‌اند به این مرحله برسند. به این شکل انتخاب طبیعی رخ می‌دهد.

برخی از انتقادهای وارده بر نظریه‌ی انتخاب طبیعی‌ای داروین

داروین متوجه شد که بعضی از ساختارهای موجود در جانوران ربطی به مسئله‌ی بقا ندارند. مثلا پر طاووس را در نظر بگیرید. پرهای طاووس هم پر هزینه است و هم باعث می‌شود که شکارچیان راحت‌تر طاووس را پیدا کنند و شکار کنند. پس قاعدتا باید منقرض می‌شد. این مسئله داروین را به قدری آزرد که او یکبار گفت: «هرگاه به پر طاووس نگاه می‌کنم ناخوش احوال می‌شوم.»

یا مثلا در برخی گونه‌ها دو جنس به شدت با هم تفاوت دارند. نظر شما چیست؟ برای حل این مشکلات باید چه کار کرد؟ فکر می‌کنید که داروین چه طوری این مشکل را حل کرد؟

منابع: منشا انواع، روان‌شناسی تکاملی، زیست‌شناسی اجتماعی: سنتز نوین

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته نظریه انتخاب طبیعی‌ای که داروین مطرح کرد اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

زبان پدیده ای پیچیده و شگفت انگیز:  یکی از زیباترین لحظاتی که والدین تجربه می‌کنند، زمانی است که کودک برای اولین بار صحبت کردن را آغاز میکند. شروع استفاده از زبان، کودک را با دنیایی جدید از رشد روبرو می‌سازد. زبان می‌تواند نقشی بسیار مهم و اساسی در ابراز احساسات و تنظیم هیجانات داشته باشد. با روان‌حامی همراه باشید تا نقش زبان را در اولین تجربه‌ی به‌کارگیری آن در دوران کودکی بررسی کنیم.

زبان نشان‌دهنده‌ی جهش بزرگی در رشد کودک است.

می‌توان گفت یکی از مهم‌ترین عواملی که به تسریع رشد کودک کمک می‌کند، تشویق کودک به کنجکاوی فکری و محیطی است که او در آن رشد می‌کند.

با ظهور زبان (در حدود ۱۸ ماهگی)، کودک به موجودی متفاوت تبدیل می‌شود.

هنگامی‌که کودک اولین کلمات را به زبان می‌آورد، نگرانی والدین در مورد رشد فرزندشان تا حدی برطرف می‌شود. والدین پس از تولد نوزاد، ماه‌ها و ماه‌ها در تلاشند تا بتوانند صداها، حرکات و حالات چهره‌ای متفاوتی که کودکشان برای بیان نیازها، احساسات و افکارش به کار می‌برد را درک کنند. اینکه احساس کنید کودکتان می‌تواند حرف‌هایتان را بفهمد، بسیار هیجان‌انگیز است.

سال‌های اولیه‌ی دوران کودکی، فرصت‌های مهم و چشمگیری را برای افزایش رشد فکری و هیجانی فراهم می‌کند؛ رشد زبان بخش مهمی از این مسئله را شامل می‌شود که در طول سال‌های اولیه، کودک را با دنیای جدیدی از رشد روبرو می‌سازد. همچنین لحظه‌ی شنیدن اولین کلماتی که کودک برای اولین بار به زبان می‌آورد، یکی از شیرین‌ترین و متحیرکننده ترین لحظاتی است که والدین تجربه می‌کنند.

جهشی بزرگ در رشد!

زبان، نشان‌دهنده‌ی جهشی بزرگ در رشد کودک است. به این فکر کنید که با  به‌کارگیری کلمات و زبان می‌توانیم کارهای زیادی انجام دهیم؛ می‌توانیم روابطمان را با فرزندمان تقویت کنیم و احساسات و ایده‌هایمان را با کودکمان به اشتراک بگذاریم، با افکار و مفاهیم انتزاعی پیچیده ارتباط برقرار کنیم، احساسات جسمانی، موسیقیایی و اشکال بصری و هنری را به‌سادگی توصیف کنیم، می‌توانیم جوک بگوییم، مشکلاتمان را باهم درمیان بگذاریم، در مورد غم و اندوهمان حرف بزنیم، آواز بخوانیم، در مورد چیزهای موردعلاقه و چیزهایی که نسبت بهشان بی‌علاقه هستیم و متنفریم صحبت کنیم، به دیگران بگوییم که دوستشان داریم و یا زمانی که نسبت بهشان احساس خشم داریم، در مورد احساسمان با آن‌ها حرف بزنیم. و به‌این‌ترتیب تمام احساساتمان را از ساده و ابتدایی گرفته تا پیشرفته و همچنین بسیاری از افکار پیچیده را می‌توان در قالب کلمه و با کمک زبان، بیان کرد.

بااین‌حال، یک پژوهشگر و روان تحلیلگر کودک به نام دنیل استرن به این اشاره دارد که زبان مانند یک شمشیر دو لبه عمل می‌کند که هم می‌تواند تسهیل‌کننده باشد و هم تحریف شونده. جنبه‌ی تحریف شونده آن به‌گونه‌ای است که مردم اغلب اوقات معانی و برداشت‌های متفاوتی از یک کلمه دارند و هر کلمه برایشان تداعی‌کننده‌ی تجربه متفاوتی است؛ پس انتقال پیام آن هم به‌صورت سوگیرانه می‌تواند به‌آسانی صورت گیرد.

از طرفی دیگر، دکتر بانی لیتویتز که زبان‌شناس و روان تحلیلگر است، می‌گوید باوجود معانی مختلفی که از یک کلمه داریم، و برداشت‌های سوگیرانه ای که از کلمات می‌شود، میتوان برای رفع این سوء تفسیرها، با یکدیگر در مورد معانی متفاوت یک کلمه بحث و تبادل‌نظر کنیم؛ انجام این کار باعث می‌شود به درک مشترکی از احساسات، هیجانات و معنی یک کلمه برسیم و به‌این‌ترتیب صمیمیت بینمان افزایش یابد و باعث شود احساس نزدیکی بیشتری نسبت به یکدیگر داشته باشیم.

بنابراین هنگامی‌که کودک شروع به صحبت کردن می‌کند، ممکن است با خود فکر کنید که بیان واژه‌ها، راه آسان‌تری برای برقراری ارتباط با او می‌باشد. مسلماً کلمات ابزار ارتباطی قوی‌ای هستند؛ اما این نکته را نیز به یاد داشته باشید ؛همان‌طور که ابزارها توانایی ساختن و مولد بودن را دارند، می‌توانند مخرب هم باشند.

بعد از زمانی که کودک اولین کلمات را به کار می‌برد، و به‌مرورزمان، دایره لغات او گسترش پیدا میکند،  کلمات یک‌بخشی مانند “سیب” به کلمات دو یا چندبخشی و حتی جملات کوتاهی که ممکن است خیلی برایتان خوشایند نباشد مانند :”من تو را دوست ندارم” تبدیل می‌شوند. اما استفاده روزافزون کودک از زبان می‌تواند برای رشد روان‌شناختی و تنظیم هیجانی او بسیار مفید باشد.

گاهی وقت‌ها برای فهم خواسته‌ها و گفته‌های کودک به زمان نیاز داریم؛ علاوه بر این، می‌توان گفت که قدرتمندترین ابزاری که به ما در شنیدن، فهم و پاسخ به جلوه‌های بیانی هیجانات و احساسات کودک کمک می‌کند، ترجمه‌ی کلمات به احساسات و برعکس آن؛ ترجمه احساسات به کلمات است.

سخن گفتن از طریق کلمات

همان‌طور که رشد کودک ادامه پیدا می‌کند (حدود ۲ سالگی)، نحوه بروز احساساتش نیز تغییر می‌کند و کودک فعالانه حالات چهره‌ای که قبلاً نیز به کار می‌برد را با کلمات اولیه پیوند می‌دهد.

هنگامی‌که کودک شروع به صحبت کردن می‌کند، والدین باید به او کمک کنند تا کلمات را به‌طور مناسب برای بیان احساساتش به کار ببرد. ابراز تمام احساسات انسانی که در طیف بین خشم تا شادی قرار دارند، می‌توانند بسیار مفید و کاربردی باشد . دکتر انی کاتان روان تحلیلگر کودک، که بعد از جنگ جهانی دوم به کلیولند مهاجرت کرده بود و با خانواده‌ی فروید آشنایی داشت، در سال ۱۹۵۰، مدرسه‌ای پیش‌دبستانی را باهدف درمان تأسیس کرد که در حال حاضر این مدرسه با نام هانا پارکینز شناخته می‌شود. او در آنجا روش جدیدی از درمان را برای کودکان پیش‌دبستانی که دچار مشکل بودند، از طریق والدین به کار برد.

او بر این موضوع تأکید داشت که تشویق و پاداش دهی به کودک برای استفاده از کلمات می‌تواند مفید باشد (۱۹۶۱). او همچنین بر این باور بود که با کمک گفتار، احتمال تمایز و تشخیص خیال از واقعیت افزایش می‌یابد. گفتار به فرایندی یکپارچه ختم می‌شود که این فرایند به‌نوبه ی خود منجر به آزمایش واقعیت از جانب کودک می‌شود. همچنین با یادگیری زبان و به‌کارگیری کلمات، کودک این را یاد می‌گیرد که به جای ابراز احساساتش در قالب رفتاری، آن‌ها را در قالب کلام ابراز کند و در انجام برخی از رفتارهایش (مانند قشقرق) تأخیر ایجاد کند.

دکتر پائول برینیچ که او نیز یک روان تحلیلگر کودک است، در سال۱۹۸۲، در مقاله‌ی خود به ظهور کلمات آغازین با توجه به روابط اولیه بین والد و کودک اشاره کرد. یکی دیگر از روان تحلیلگران با نام جان گدو، از اصطلاح نمادین “رمزگردانی” استفاده کرد تا فرایند اتصال کلمات به تجربیات ذهنی را توصیف کند. او بر اهمیت این تبدیل در دستیابی به تنظیم فشار و تنش هیجانی و خودآرامی تأکید داشت (۲۰۰۵).

در روانشناسی تجربی از زبان به‌عنوان ابزاری حیاتی برای تنظیم هیجان یاد می‌شود. تحقیقات و مطالعات تجربی نشان داده که صحبت کردن یا نوشتن در مورد تجربه‌ی احساسات کنونی، اضطراب و پریشانی را کاهش می‌دهد. (فراتارلی، ۲۰۰۵؛ کرکانسکی و همکاران، ۲۰۱۲؛ پنبیکر و چانگ، ۲۰۱۱). علاوه بر این، مطالعات تصویربرداری عصبی مغزی نشان می‌دهند که بیان احساسات در قالب کلمه (affect labeling)، پاسخ‌دهی به آمیگدال را کاهش داده و توانایی و فعالیت قشر مخ را افزایش می‌دهد (لیبرمن و همکاران، ۲۰۱۷).

مثال:

بن در ۱ سالگی:

در اینجا برایتان مثالی را آوردیم که تفاوت بین دو مرحله پیش کلامی و مرحله پس کلامی کودک را به‌خوبی نشان می‌دهد:

بن یک‌ساله و مادرش در آشپزخانه‌اند. بن در صندلی خود نشسته و درحالی‌که میان وعده‌اش را با کمک مادر می‌خورد، با ماشین اسباب‌بازی کوچکش مشغول بازی کردن است. در حین بازی، ماشین از دست بن بر روی زمین می‌افتد و بن با ابروهای درهم‌کشیده و لبهای جمع شده، ناراحتی‌اش را نشان می‌دهد. اما مادر سریعاً ماشین بن را از روی زمین برنمی‌دارد بلکه به او می‌گوید: بن اگر کمی صبر کنی، ماشینت را می‌دهم. بن از سخن مادر کمی آرام می‌شود و احساس می‌کند که از جانب مادر درک شده است ولی درعین‌حال منتظر نتیجه نیز می‌ماند. او به ماشینش علاقه‌ی زیادی دارد؛ اما اگر بازگرداندن ماشین بیش‌تر از زمان مورد انتظارش  طول بکشد، تنش و اضطراب بن به حد انفجار می‌رسد؛ سپس ناراحتی او به خشم تبدیل می‌شود، چهره‌اش قرمز می‌شود و با حالتی ناامیدانه شروع به گریه می‌کند. هنگامی‌که مادر رفتار بن را می‌بیند، فوراً به او می‌گوید: “باشه بن، باشه، ماشینت را می‌دهم… ببین ماشینت اینجاست”؛ و سپس آن را به دستش می‌دهد. در این حال، بن ماشین را می‌گیرد و لبخند میزند و دوباره مشغول بازی می‌شود.

بن در دوسالگی:

حال بعد از یک سال به مثالی مشابه مثال قبل اشاره می‌کنیم:

بن دوساله بر روی صندلی‌اش نشسته و مشغول بازی با ماشینش است. در حین بازی، ماشین از دستش به کف زمین می‌افتد و بلافاصله می‌گوید: “ماشین، ماشین! ماشین افتاد” و منتظر پاسخ میماند. مادر این کلمات را به‌عنوان درخواست کودک می‌شنود اما خونسردی خود را حفظ می‌کند و می‌گوید: “عزیزم فقط یک دقیقه صبر کن، دستم بند است” بن با صدای مادر آرام می‌شود. اما هرچه که بیشتر زمان می‌گذرد و منتظر میماند، او بیشتر آشفته می‌شود و با صدای بلند داد میزند و می‌گوید: “ماشین، ماشین!”. در این حین مادر به‌صورت ناخودآگاه و به همان شکلی که طبق معمول به همه پاسخ می‌دهد، می‌گوید”صبر کن، تا یک دقیقه دیگر می‌آیم”. اما فریاد زدن بن و تکرار حرف “ماشین”، حکم همان گریه از روی ناامیدی را دارد (که در مثال یک برایتان شرح دادیم) و اگر به آن پاسخی داده نشود باعث می‌شود که بن خشم و ناامیدی بیشتری را نسبت به زمانی که ۱ ساله بود تجربه کند و اضطراب و ناراحتی‌اش را با دایره لغات محدودی که در اختیار دارد این‌گونه بیان کند: “نه، نه! ازت خوشم نمیاد، ازت متنفرم”.

گفتن این نوع از جملات ممکن است برای والدین ناخوشایند و ویرانگر باشد.  این جملات فراتر از یک دفاع شخصی به نظر برسند؛ در مثال ما، مادر بن احساس کرد که از جانب بن موردحمله قرار گرفته است و از کلماتی که بن به‌کاربرده بود ناراحت شد و به‌این‌ترتیب با صدای بلند فریاد زد: “بن، تمامش کن” . بن با شنیدن صدای تهدیدآمیز مادر، غذا را بر روی زمین ریخت و او را خشمگین‌تر کرد.

چه اتفاقی افتاد؟

از مثال بن و مادرش می‌توان فهمید که زبان، مجموعه‌ای از واکنش‌های پیچیده را در رابطه بین مادر و کودک به وجود می‌آورد. اما علاوه بر اینکه زبان می‌تواند باعث سوءتفاهم‌ها و تحریفات شود و تعارضاتی را به وجود آورد، باید به جنبه‌های مثبت زبان نیز اشاره کرد؛ یادگیری کلمات به کودک کمک می‌کند تا ارتباطش را با دیگران گسترش دهد و باعث می‌شود ظرفیت فهم و تنظیم هیجانات و احساساتش افزایش یابد. هنگامی‌که یک احساس در قالب کلمه بیان می‌شود، نسبت به آن احساس قدرت بیشتری پیدا می‌کنیم و با توانایی بیشتری آن را مورد آزمون قرار می‌دهیم و راحت‌تر آن را با دیگران سهیم می‌شویم و اصلاحش می‌کنیم و حتی از آن لذت می‌بریم. به همین دلیل است که میگوییم زبان مانند یک شمشیر دو لبه عمل می‌کند.

در مثال اول، هنگامی‌که بن یک‌ساله بود (مرحله پیش زبانی)، مادر اضطراب و عصبانیت او را از حالات چهره‌ای‌اش تشخیص داد و فهمید که احساساتش به علت افتادن ماشین برانگیخته‌شده است و این نوع از ابراز احساسات، مادر را آزرده نکرد؛ اما زمانی که بن به مرحله کلامی رسید (در مثال دوم) و از واژگان منفی برای بروز احساساتش استفاده کرد، باور این نکته برای مادر سخت بود که بن قبلاً نیز این احساسات را تجربه کرده بود، اما این بار فقط بروزشان با دفعات قبل متفاوت بود و به شکل کلامی درآمده بود.

آیا راه‌حلی برای رفع این مشکل وجود دارد؟ خوشبختانه باید بگوییم که بله . راه‌حل آن ترجمه است که در قسمت بعد در مورد آن صحبت خواهیم کرد.

منابع:

When Children Begin to Talk

مطالب مشابه:

• یادگیری دو زبان در کودکان از چه زمانی آغاز می‌شود و چه مزیتهایی دارد؟
• آموزش موسیقی به کودکان در یادگیری زبان کمک می‌کند
• توانایی های نوزادان در بدو تولد
• رشد نوزاد در اولین ماه زندگی

•   
  یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته زبان و دنیای جدیدی از رشد: هنگامی‌که کودک برای اولین بار شروع به صحبت می‌کند. اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

اگر چه احساسات بر نحوه درک و تصمیم‌گیری ما تاثیر می‌گذارد، اما اکثر افراد زمان کمی را برای صحبت در مورد احساساتشان اختصاص می‌دهند و به جای گفتن جمله‌ی ناخوشایند “احساس غم و اندوه می‌کنم”، بیشتر آن‌ها تمایل دارند که برای توصیف وضعیت عاطفیشان این جملات را به کار ببرند: “توده ای را در گلویم احساس می‌کنم” یا “در شکمم انگار پروانه‌ای در حال بال و پر زدن است”! با روان‌حامی همراه باشید.

متاسفانه به بسیاری از کودکان درباره شناخت و چگونگی ابراز احساساتشان نیز آموزشی داده نشده است. و انتظار می‌رود که آن‌ها از طریق مشاهده، راه‌های مورد قبول اجتماع را برای مقابله با احساساتشان یاد بگیرند. اما حقیقت این است که بسیاری از بزرگسالان مهارت‌های مقابله‌ای سالم را بلد نیستند.

تمایل ما به صحبت کردن و به اشتراک‌گذاری احساساتمان بسیار وابسته به فرهنگ ماست. سن، دین، قومیت و حتی نوع زبانی که با آن صحبت می‌کنید به چگونگی تفسیری که از احساسات دارید تاثیر می‌گذارد.

در حقیقت، با اینکه دانشمندان سراسر دنیا هنوز هم بر سر تعداد هیجانات به توافق نرسیده‌اند، اما ماهنامه‌ای آمریکایی به اسم “علم برای عموم” ، اخیرا ۲۱ نوع هیجان را از سراسر جهان به اشتراک گذاشته است.

اینکه در مورد احساسات و چگونگی بروزدادن یا بروز‌ندادن آن‌ها دچار سردرگمی می‌شویم جای تعجبی نیست. به عنوان یک روان‌پزشک، من بسیاری از مشکلات  مربوط به رابطه، سلامت روان، سلامت فیزیکی و مسائل اختصاصی را ناشی از سردرگمی در مورد احساسات دیده‌ام. که در اینجا به ۷ نوع از بزرگترین اشتباهاتی که درمورد احساسات رایج است اشاره می‌کنم:

• “نمی‌توانم احساساتم را کنترل کنم“

هنگامی که احساسات (هیجانات) به سراغتان می‌آیند، لازم نیست که منفعل باشید. اما با این حال بسیاری از مردم فکر می‌کنند که در حالتی هیجانی که در همان لحظه برایشان رخ داده است، بدون هیچ کنترلی بر موقعیتشان گیر افتاده‌اند. پس اگر عصبانی هستید، می‌توانید با انجام برخی از رفتارها ذهن و جسمتان را به آرامش برسانید. اگر می‌خواهید راهی را برای تغییر احساساتان پیدا کنید، ابتدا شیوه فکر کردنتان را در مورد موضوعی که هیجانتان را تحت تاثیر قرار داده تغییر دهید سپس رفتاری متفاوت انجام دهید. این کار به مراتب از منفعلانه رفتار کردن بهتر است.

• “باید احساس متفاوتی داشته باشم“

اینکه شما برخی از احساساتتان را کنترل می‌کنید دلیل بر اشتباه بودن آن نیست. اما در اغلب اوقات افراد چنین جملاتی را در مقابل احساساتشان به کار می‌برند؛ مثلا می‌گویند که: “من نباید در مورد مسائل کوچک خیلی ناراحت شوم” یا “من باید شادتر از اینی که هستم باشم”.

سعی کنید به جای اینکه تمرکز و انرژیتان را صرف این کنید که باید چه احساسی داشته باشید، این را بپذیرید که در حال حاضر احساس خاصی در شما به وجود آمده است و بدانید که درمورد چگونگی واکنش نشان دادن نسبت به آن احساس، حق انتخاب دارید.

• “برون ریزی (تخلیه) هیجانی به من کمک می‌کند که احساس بهتری داشته باشم“

شکوه و شکایت نسبت به روز بدی که داشته‌اید و نسبت به رئیستان نمی‌تواند به بهبود حالتان کمک کند. در حقیقت، مطالعات نشان داده‌اند که عکس این قضیه درست است که: صحبت در مورد چیزهایی که در حالت احساسیتان نقش دارند، آتش آن را شعله‌ورتر می‌کند. بنابراین تشویق دوستانتان به ناله و شکوه و شکایت کردن و وادار کردن کودکان به تخلیه هیجانی خشمشان آن هم از طریق مشت زدن به بالشت راهکار مناسبی برای بهبود وضعیت روانیشان نیست. بنابراین بهترین راه این است که در درجه اول احساستان را بشناسید و آن را تایید کنید سپس اگر مایل به بهبود هستید درجا نزنید و به دنبال راهکاری درست و مناسب باشید.

• “کنترل احساساتم مرا شبیه به یک ربات بی‌جان می‌کند“

تنظیم هیجانات و یا همان احساسات به منظور سرکوب کردن آن‌ها نیست. شما قادرید که طیف وسیعی از احساسات را تجربه کنید اما لازم نیست که توسط آن‌ها کنترل شوید. تنظیم عواطف و احساسات، مهارتی است که می‌تواند در ایجاد و بالا بردن قدرت ذهنیتان به شما کمک کند. هرچه که راه‌های سالم‌تر و بیشتری را در مورد چگونگی تنظیم هیجاناتتان یاد بگیرید، برای التیام دادن دردهای عاطفیتان مجهزتر خواهید شد، همچنین احساساتتان را به اقداماتی سازنده هدایت می‌کنید و بهترین تصمیمات را برای خود می‌گیرید.

• “این دیگران هستند که در من احساسات خاصی را به وجود می‌آورند“

رئیستان نمی‌تواند موجب عصبانی کردنتان بشود و یا مادرتان نمی‌تواند احساس بی‌کفایتی و ناامنی را در شما بوجود آورد. هیچ‌کس نمی‌تواند دلیلی برای ایجاد احساسات در شما شود. به طور واضح، رفتار دیگران می‌تواند بر احساساتتان تاثیر گذار باشد، اما نمی‌تواند آن‌ها را کنترل کند. بنابراین اینکه چگونه فکر کنید، احساس کنید و رفتار کنید به خود شما بستگی دارد و مسئولیتش بر عهده خود شماست.

• “نمی‌توانم احساسات ناخوشایند را اداره کنم“

اگر در مورد توانایی‌تان در مورد روبرو شدن با احساسات ناخوشایندی مانند اضطراب یا غم و اندوه شک و تردید داشته باشید، از روبرو شدن با آن‌ها اجتناب می‌کنید. و هرچه که بیشتر از روبرو شدن با درد اجتناب کنید، اعتماد به نفستان نسبت به توانایی مقابله با رنج‌ها و سختی‌ها، کمتر خواهد شد.

اگر چه بعضی از احساسات ناراحت کننده هستند، اما قابل تحملند. اگر به خودتان این اجازه را بدهید که احساساتتان را تجربه کنید، این کار می‌تواند به عنوان بخشی از بهبود محسوب شود و تجربه این احساسات می‌تواند کلیدی برای ساختن بهترین زندگی برایتان باشد. بنابراین حتی اگر عصبانی هستید حرف بزنید، هنگامی‌که احساس ترس و غم و اندوه می‌کنید درمورد آن صحبت کنید (سعی کنید احساساتتان را صادقانه تجربه کنید).

• “اگر احساسم را نشان بدهم ضعیف به نظر می‌رسم“

اگر هنگامی که احساس می‌کنید حال خوشی ندارید، عادی رفتار کنید، این رفتار می‌تواند سالم به نظر برسد اما اگر با رفتارتان نشان بدهید که خسته و آسیب پذیر هستید، نشانه ضعیف بودنتان نیست. در حقیقت آگاه بودن از احساساتتان و به اشتراک گذاشتن این احساسات با دیگران آن هم به صورتی که از لحاظ اجتماعی مناسب است، می‌تواند نشان دهنده قدرت باشد.

همچنین ابراز احساسات می‌تواند نشان دهنده سطح معینی از اعتماد در یک رابطه باشد. اینکه به کسی بگویید که احساس خشم دارید یا غمگین هستید، نشان می‌دهد که تمایل و ظرفیت پذیرش این احساسات را دارید.

نسبت به احساساتتان آگاه‌تر شوید.

هنگامی که از حقیقت احساساتتان آگاه می‌شوید، شروع به تمرین مهارت‌هایی می‌کنید که برای تشخیص، تحمل و تنظیم احساساتتان به شما کمک می‌کنند. افزایش خودآگاهی هیجانی کلیدی برای افزایش قدرت ذهن و دستیابی به موفقیت در زندگی شخصی و حرفه ای شماست.

منبع:  Myths About Emotions That Will Rob You of Mental Strength 7

• مطالب مرتبط:
• احساس خشم و رمزگشایی از سودمندی، مزایا و کارکرد آن در روابط انسانی

• هیجانات خود-آگاه: معرفی پنج ویژگی اصلی و اهمیت تمایز هیجانات

• یک مدل نظری فرآیندی برای هیجانات خود-آگاه

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته احساسات و ۷ اشتباه رایج درمورد چگونگی بروز آن‌ها که نیرومندی روانی را کاهش می‌دهند. اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

در مقاله‌ی قبلی درباره موسقی و زبان برایتان نوشتم و در این مقاله می‌خواهم نظریه‌ های تکاملی موسیقی را توضیح دهیم. با روان حامی همراه باشید.

نظریه‌پردازان adaptationist یعنی همان دانشمندانی که نحوه‌ی سازگار شدن یا انطباق پیدا کردن موجودات زنده با محیط‌شان را بررسی می‌کنند، مطرح کرده‌اند که موسیقی از تکامل زیست‌شناختی نشأت گرفته است. یعنی اینکه موسیقی برای اجدادمان ارزش بقا داشته است. مثلاً داروین در کتاب منشاء انواع (۱۸۷۱) گفته است که موسیقی مانند آواز پرندگان در خدمت sexual selection است.

دومین دیدگاهی که در نظریه‌ های تکاملی موسیقی وجود دارد مطرح می‌کند که دلیل اصلی تحول موسیقی این است که به والدین در مراقبت از فرزندانشان کمک می‌کند. مثلاً مادرها از صداهای آوازمانند برای آرام کردن یا برانگیخته کردن کودکانشان استفاده می‌کنند.

سومین نظریه اما مطرح می‌کند که موسیقی یکی از مکانیسم‌هایی است که به انسجام اجتماعی گروه‌ها کمک کرده است، چون گروه‌های منسجم‌تر شانس بقا و تولید مثل بیشتری می‌توانستند داشته باشند. این مسئله در دنیای امروز هم قابل مشاهده است. از موسیقی برای برانگیختن تعاملات اجتماعی در بین اعضای گروه‌ها استفاده می‌شود مانند راه‌پیمایی‌ها.

پژوهش‌ها تا به امروز نشان داده‌اند که موسیقی حداقل چهار سیستم نوروشیمیایی را درگیر خودش می‌کند:
۱.  پاداش، انگیزه، و لذت یعنی دوپامین و اپوئیدها
۲.  استرس و برانگیختگی یعنی کورتیزول، هورمون ترشح کننده‌ی کورتیکوتیروپین، هورمون آندروکورتیکوتیروپین
۳.  سیستم ایمنی یعنی سروتونین و پپتیدهای مشتق شده از پروپیمولانکورتین
۴.  پیوستگی اجتماعی یعنی اکسی‌توسین

یکی از تئوری‌های غیرانطباقی، را پاتل در ۲۰۱۰ مطرح کرده است. از نظر او موسیقی یکی از اختراعات انسان است که آن را «فناوری تغییر ذهن» نامیده است. یعنی موسیقی این توانایی را دارد که تأثیرات پایداری در کارکردهای مغز مانند زبان، توجه و کارکردهای اجرایی بگذارد.

از طرف دیگر پرلوفسکی و همکارانش در ۲۰۱۳ نظریه دیگری مطرح کردند. آنها معتقدند که موسیقی و زبان به یکدیگر ملحق می‌شوند تا بر پیامدهای ناخوشایند ناهماهنگی شناختی غلبه کنند. غلبه بر ناهماهنگی شناختی یک راه اساسی برای کسب دانش است. آنها مطرح کرده‌اند که دانش جدید باعث ناهماهنگی شناختی می‌شود. ناهماهنگی شناختی تحمل‌اش سخت است و انسان‌ها گاهی اوقات تصمیم‌های غیرمنطقی برای اجتناب از آن می‌گیرند. موسیقی‌های دلپسند کمک می‌کند که بر هیجانات ناخوشایند ناهماهنگی شناختی غلبه شود و اجازه داده بشود که شناخت‌های متناقض در ذهن نگه داشته شود و از این طریق دانش جدید کسب شود.

مطالب علمی بماند برای پست بعدی . . .

قطعه‌ی آهنگی که در پست بعدی برایتان ارسال می‌کنم نامش هست
Dancing Under The Moon
?اثر Ottmar Liebert
امیدوارم از شنیدن آن لذت ببرید.
تا به زودی . . .

?حمید بهرامی‌زاده

نوشته نظریه‌ های تکاملی موسیقی: انتقادات و نظریه های مخالف اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

در روان­شناسی این نظریه بر اساس جانبی شدن عملکرد مغز تبیین شده است. مغز دارای دو نیمکره است که هر کدام دارای نقش‌­های مختلف هستند. هر دو نیمکره مغز توسط جسم پینه­‌ای با یکدیگر ارتباط برقرار می­‌کنند. نیمکره چپ ماهیچه‌­های سمت راست بدن را کنترل می­‌کند در حالیکه نیمکره راست سمت چپ بدن را.

آیا یک سمت مغز عملکردهای خاصی را کنترل می­‌کند؟ آیا مردم راست­‌برتر یا چپ‌­برتر هستند؟ نظریه راست­‌مغز-چپ­‌مغز توسط راجر اسپری مطرح شده است که در سال ۱۹۸۱ برنده جایزه نوبل شد. اسپری در حالیکه اثرات بیماری صرع را بررسی می­‌کرد کشف کرد که اگر جسم پینه­‌ای بریده شود تشنج فرد حذف می­‌شود. با وجود این بیمارانی که جسم پینه­‌ای­شان بریده شده بود بعد از این جراحی نشانه‌­های دیگری را تجربه کردند زیرا ارتباط بین دو نیمکره قطع شده بود.

به عنوان مثال بسیاری از بیماران نمی­‌توانستند اشیایی را که در سمت راست مغز آنها پردازش می­‌شود نامگذاری کنند اما اگر همان شی توسط نمیکره چپ پردازش شود می­‌توانند نام آن را بیان کنند. بر اساس این اطلاعات اسپری مطرح کرد که زبان توسط قسمت مغز چپ کنترل می­‌شود. به طور کلی قسمت چپ مغز بسیاری از جنبه­‌های زبان و منطق را کنترل می­‌کند در حالیکه نیمکره راست اطلاعات فضایی و ادراک دیداری را کنترل می­‌کند.

پژوهش‌­های بعدی نشان داد که مغز به طول کامل دو نیمه نیست. به عبارت دیگر کارکردهای مغز به طور اختصاصی فقط در یک نیمکره قرار ندارند. به عنوان مثال پژوهش اخیر نشان داد که توانایی ریاضی در آزمودنی­‌ها زمانی قوی­تر است که هر دو نیمکره با یددیگر کار کنند. امروزه دانشمندان نشان داده‌­اند که دو نیمکره مغز در انواع گسترده­‌ای از تکالیف با یکدیگر از طریق جسم پینه‌­ای همکاری می­‌کنند.

با وجود این روشن است که برخی از کارکردهای مغزی در یکی از نیمکره­‌ها رخ می­‌دهد. زبان در سمت چپ و توجه در سمت راست است. اما مردم گرایش به داشتن یک نیمکره قوی­تر نسبت به دیگری نیستند.

مغز راست

بر اساس نظریه مغز راست/مغز چپ قسمت راست مغز در تکالیف نیازمند خلاقیت خوب عمل می‌­کند. برخی از توانایی­هایی که که با این قسمت مغز مرتبط هستند عبارت­‌اند از:

قسمت راست و چپ مغز وظایف متفاوتی انجام می‌دهند

قسمت چپ مغز

قسمت چپ مغز در تکالیف منطقی، زبان و تفکر تحلیلی دخیل است. قسمت چپ مغز در تکالیف زیر بهتر عمل می­‌کند.

چرا مردم هنوز از نظریه راست مغزی ـ چپ مغزی گفتگو می‌­کنند؟ پژوهشگران نشان داده ­اند که این نظریه افسانه است در حالیکه هنوز بین عموم مردم رایج است. چرا؟ متأسفانه بسیاری از مردم نمی­‌دانند که این نظریه از دور خارج شده است. امروزه دانشجویان باید از نظر تاریخچه دوره مطالعاتی خود این نظریه را مطالعه کنند تا بفهمند که چطور ایده­‌های ما درباره کارکرد مغز در طول زمان تکامل و تغییر پیدا کرده است. در حالیکه روانشناسی عامه و کتاب­های خودیاری در این باره اغراق کرده­‌اند اما درک نقاط قوت و ضعف خویش به شما کمک می­‌کند که شیوه­‌های بهتری برای یادگیری و مطالعه پیدا کنید. به عنوان مثال دانشجویانی که در پیگیری دستورالعمل­‌های کلامی مشکل دارند ممکن است از نوشتن راهنمایی­‌ها و توسعه دادن­ مهارت­‌های سازمان­‌دهی آنها سود ببرند. نکته مهم این است که اگر شما در یکی از هزاران آزمون تشخیص برتری چپ یا راست مغز شرکت کردید به یاد داشته باشید که زیاد روی نتایج تأکید نکنید.

_References

_{Nielsen, J. A., Zielinski, B. A., Ferguson, M. A., Lainhart, J. E., & Anderson, J. S. (2013). An evaluation of the left-brain vs. right brain hypothesis with resting state functional connectivity magnetic resonance imaging. <i>PLOS One</i>. Retrieved from http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0071275}

_{Rogers, M. (2013). Researchers debunk myth of “right brain” and “left-brain” personality traits. University of Utah, Office of Public Affairs. Retrieved from http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0071275}

نوشته راست مغزی و چپ مغزی: افسانه یا واقعیت اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

جمجمه به دست آمده از انسان

مدتها تصور می‌شد که بسیاری از ویژگی‌های منحصربفرد بشر از گونه انسان (هومو) بین ۲٫۴ تا ۱٫۸ میلیون سال قبل در آفریقا نشات گرفته و محققان بر این گمان بودند که مغز بزرگ، پاهای بلند، توانایی ساخت ابزار و دوره بلوغ طولانی‌مدت، همه با هم در زمان آغاز دودمان انسان که چمنزارهای آفریقا گسترده شده و آب‌وهوای زمین سردتر و خشکتر شد، تکامل یافته است.

اما نظریه جدید نشان می‌دهد که این ویژگیها به شکل یک بسته منفرد بوجود نیامدند، بلکه چندین جزء کلیدی که زمانی تصور می‌شد انسان را تعریف می‌کنند، زودتر از تصورات قبلی و در اجداد آسترالوپیتکوس (جنوبی‌کپی) بین سه تا چهار میلیون سال قبل تکامل یافته‌اند؛ همچنین صفات دیگر بطور قابل توجهی دیرتر به تکامل رسیدند.

ریچارد پاتس، دیرین‌مردم‌شناس موسسه اسمیتسونین یک چارچوب آب‌وهوایی جدید برای تکامل انسان در شرق آفریقا ساخته که بیشتر دوره را از ۲٫۵ تا ۱٫۵ میلیون سال پیش به عنوان زمان بی‌ثباتی شدید آب‌وهوا و شدت متغیر فصول خشک و مرطوب سال به تصویر می‌کشد.

تحقیقات این تیم یک رویکرد نوآورانه شامل یکپارچه سازی داده های زیست محیطی دوران ماقبل تاریخ را در درک شناخت فسیل های جدید از جمله بقایای باستان شناسی و مطالعات بیولوژیکی در طیف گسترده ی پستانداران از جمله انسان) مهیا ساخت.

بررسی این داده ها به رهبری تیم تحقیقاتی نشان داد که توانایی انسان های اولیه با شرایط  آب و هوایی و زیست محیطی تغییر کرد تا در نهایت اولین گونه ی انسان را قادر ساخت تا متفاوت باشد و بتواند زنده بماند ودر ۱٫۸۵ میلیون سال پیش از آفریقا تا اوراسیا پیشروی کنند. اطلاعات تکمیلی در مورد این پژوهش در مجله ساینس منتشر شده است.

بیگ بنگ/ ایسنا – مطالعه بیشتر در: sciencedaily  

نوشته تکامل انسان و آب و هوا اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

انسان چگونه اجتماعی شد؟: به گزارش جام جم، طبق پژوهشی که روی بیش از ۱۴۰۰ جمجمه باستانی و امروزی صورت گرفته، مشخص شده پیشرفت جامعه بشری مرهون افت تستسترون بوده است. از نسل انسان‌های مدرن فسیل‌هایی به قدمت ۲۰۰ هزار سال به دست آمده، اما از ۵۰ هزار سال پیش هنرمندی و ابزارسازی در بشر نمود پیدا کرده است.

تغییرات رخ داده در جمجمه‌های انسان حاکی از کاهش تستسترون در عصر شکوفایی فرهنگ است. به گفته محققان پس از این‌که بشر یاد گرفت رفتاری متمدنانه‌تر پیش بگیرد، ابروهای پرپشت رخت بر بست و سرهای گردتر عمومی‌تر شد و رد این تغییرات را می‌توان در تاثیر تستسترون بر اسکلت یافت.

فقط این پرسش باقی می‌ماند که تغییرات پیش آمده به دلیل کمبود تستسترون بوده یا این‌که گیرنده‌های لازم برای دریافت تستسترون کم بوده‌اند؟نکته جالب اینجاست که یافته‌های جدید با آنچه پیش از این در بررسی حیوانات به دست آمده بود، همخوانی دارد.

میمون‌های با شخصیت و میمون‌های وحشی

در یکی از بررسی‌های قدیمی روی روباه‌های سیبری، نتیجه گرفته شد حیوانات نامتخاصمی که در مقابل بشر هجومی رفتار نمی‌کردند، به مرور زمان و گذر نسل‌ها، چهره و رفتاری جوانانه‌تر پیدا می‌کنند. محققی که روی رفتار نزدیک‌ترین گونه‌های میمون به انسان تحقیق می‌کند ـ گونه نسبتا وحشی‌خوی شامپانزه و گونه آرام و خونگرم بونوبو ـ عقیده دارد که اگر طی تحقیق روی جانوران بتوانیم روندی را که به این تغییرات منجر می‌شود، کشف کنیم، می‌توانیم نتایج جالبی را نسبت به نسل خودمان و مسیر طی شده خود به‌دست آوریم.

دو نوع میمون ذکر شده روند رشدی متفاوتی داشته و در مقابل اضطراب واکنش‌های مجزایی دارند. تستسترون شامپانزه‌ها در سن بلوغ سر به فلک می‌زند، اما برای بونوبوها چنین نیست. بونوبوها در چنین مواقعی کورتیزول بیشتری ترشح می‌کنند که هورمون مربوط به اضطراب است. برخوردهای اجتماعی این دو نوع میمون نیز در حقیقت متفاوت بوده و با این یافته‌ها همخوانی دارد؛ چهره‌هایشان نیز تفاوت چشمگیری دارند.  

اندازه گیری جمجمه

چهره‌های صیقلی‌تر

دانشمندان تیغه ابرو، حالت چهره و حجم درونی ۱۳ جمجمه انسان مدرن با قدمتی بیش از ۸۰ هزار سال، ۴۱ جمجمه از ۱۰هزار تا ۳۸ هزار سال پیش و ۱۳۶۷ نمونه جمجمه قرن بیستمی از ۳۰ جمعیت قومی مختلف را مقایسه کردند.نتیجه‌ به‌دست آمده حاکی از کم پشت شدن تیغه ابرو و کوتاه شدن قسمت فوقانی چهره بود؛ یعنی همان چیزهایی که خبر از کاهش فعالیت تستسترون می‌دهند.

نظریه‌های بسیاری در وصف این امر وجود دارد که چرا پس از ۱۵۰ هزار سال حیات، به یکباره پیشرفتی در زندگی بشر پدید آمد. مدارک فراوانی وجود دارد که دال بر استفاده بشر از شاخ گوزن، سنگ چخماق، سلاح پرتابی، سنگ آسیاب، ابزار ماهیگیری و شکار پرنده و احاطه بر استفاده از آتش است. دلیل این اوجگیری ناگهانی چیست؟ جهش مغزی؟ نیاز به غذای پخته؟ ظهور زبان یا صرفا تراکم جمعیتی؟ محققانی که روی تحقیق اخیر کار کرده‌اند، عقیده دارند این پیشرفت مرهون همنشینی و همکلامی انسان‌های قدیمی در کنار یکدیگر بوده و این رفتار مسالمت‌آمیزتر موجبات پیشرفت آنها را فراهم کرده است.

منبع: انسان چگونه اجتماعی شد؟

برگرفته از سایت بیگ بنگ live science / مترجم : سیاوش شهبازی    

نوشته انسان چگونه اجتماعی شد؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

  آزمایش مادر سیمی‌ (آزمایش میمون‌ های هارلو):

آزمایش میمون‌ های هارلو

هارلو اظهار داشت که توجه اندکی صرف پژوهش‌‌‌های تجربی در مورد عشق شده است. «به دلیل کمبود آزمایش و پژوهش تجربی، نظریه‌‌‌هایی که از سوی روان‌شناسان، جامعه‌شناسان، انسان‌شناسان، پزشکان یا روانکاوان درباره طبیعت واقعی عاطفه ارائه شده‌اند همگی در سطح مشاهده، شهود و یا حدس و گمان باقی مانده‌اند.» (‌هارلو، ۱۹۵۸).

بسیاری از نظریه‌‌‌های موجود درباره عشق، بر این ایده تمرکز داشتند که پیوند اولیه بین مادر و فرزند، صرفاً وسیله‌هایی برای به دست آوردن غذا، رفع تشنگی و جلوگیری از درد، از سوی کودک است. امّا ‌هارلو عقیده داشت که این دیدگاه رفتاری به پیوند مادر- فرزند، ناکافی است و همه جوانب را در نظر نمی‌‌گیرد.

معروف‌ترین آزمایش ‌هارلو این بود که به میمون‌های جوان بین دو «مادر» مختلف حق انتخاب می‌‌داد. یکی از مادران از پارچه نرمی‌ ساخته شده بود امّا غذا نمی‌‌داد. مادر دیگر، از سیم ساخته شده بود امّا از یک بطری بچه‌گانه که به آن وصل بود غذا می‌‌داد. ‌

هارلو میمون‌ها را چند ساعت پس از تولّد از مادران اصلی‌شان جدا کرد و گذاشت که در کنار این مادران ساختگی «رشد» یابند. آزمایش نشان داد که بچه میمون‌ها زمان بسیار بیشتری را در کنار مادر پارچ‌‌های می‌‌گذراندند تا مادر سیمی‌. «این آزمایش روشن ساخت که راحتی تماس در مقایسه با شیردهی و تغذیه از اهمیت بسیار بیشتری در رشد واکنش‌‌‌های عاطفی برخوردار است.» (‌هارلو، ۱۹۵۸)  

ترس، امنیت و پیوند

‌هارلو در آزمایش بعدی خود نشان داد که بچه میمون‌ها علاوه بر راحتی و آسایش، به خاطر امنیت به سراغ مادر پارچ‌‌های خود می‌‌روند. ‌هارلو به بچه میمون‌ها اجازه داد تا در حضور و در غیاب مادر پارچ‌‌های خود به کاوش در یک اتاق بپردازند. هنگامی‌ که مادر پارچ‌‌های حضور داشت، بچه میمون‌ها از آن به عنوان پناهگاه برای کاوش اتاق استفاده می‌‌کردند و به همین خاطر بسیار نزدیک به آن حرکت می‌‌کردند و یا اگر دور می‌‌شوند فوراً به کنارش برمی‌‌گشتند.

هنگامی‌ که مادر پارچ‌‌های از اتاق بیرون برده می‌‌شد اثر احساسی و شگفت‌انگیزی داشت. بچه میمون‌ها دیگر پناهگاه یا محل امنی برای کاوش در اتاق نداشتند و غالباً بی‌حرکت می‌‌ماندند، کِز می‌‌کردند، می‌‌لرزیدند، جیغ می‌‌زدند و زوزه می‌‌کشیدند.  

تأثیر پژوهش ‌هارلو

در حالی که بسیاری از متخصصان منکر اهمیت عشق و عاطفه پدری یا مادری بودند، آزمایش‌‌‌های ‌هارلو به طرز غیرقابل انکاری اثبات کرد که عشق برای رشد طبیعی کودک جنبه حیاتی دارد. آزمایش‌‌‌های بعدی که توسط ‌هارلو صورت گرفت آشکار ساخت که اثرات تخریبی بلند مدّت ناشی از محرومیت از عشق و عاطفه، به درماندگی هیجانی و روانی و گاهی اوقات حتی به مرگ می‌‌انجامد.

کار‌‌های ‌هارلو و نیز پژوهش‌‌‌های مهمی‌ که توسط جان بالبی و مری آینزورث صورت گرفت به تغییرات اساسی در چگونگی رویکرد پرورشگاه‌‌ها، بنگاه‌‌‌های فرزندخواندگی و گروه‌‌‌های خدمات اجتماعی به مسئله مراقبت از کودکان انجامید. با وجودی که کار‌‌های هری ‌هارلو اعتبار فراوانی برای او به همراه آورد و گنجینه باارزشی از پژوهش‌‌‌های مربوط به عشق، عاطفه و روابط میان فردی را به جا گذاشت امّا زندگی شخصی خود او خیلی زود فرو پاشید.

پس از بیماری جانکاه همسرش، او در کام اعتیاد به الکل و در پی آن افسردگی فرو رفت و سرانجام از فرزندان خود جدا شد. همکاران ‌هارلو غالباً او را آدمی‌ بی‌رحم، متعصّب، مردم‌گریز، بدذات و طعنه‌زن، توصیف کرده‌اند. با وجود این، میراث پایدار ‌هارلو، بر اهمیت حمایت هیجانی، عاطفه و عشق در رشد فرزندان، تأکیدی جاودانه گذاشت.

آزمایش میمون‌ های هارلو

مترجم: حمید بهرامی زاده دانشجوی دکتری روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی

مطالب مشابه

آزمایش‌های کلاسیک در روانشناسی: ۱) آزمایش شرطی‌سازی کلاسیک

آزمایش‌های کلاسیک در روانشناسی:۲) آزمایش همرنگی سولومون اش

آزمایش‌های کلاسیک در روانشناسی: ۴) آزمایش اطاعت میلگرام

آزمایش‌های کلاسیک در روانشناسی: ۵) آزمایش زندان استنفورد    

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته آزمایش میمون‌ های هارلو اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

 انسان نئاندرتال

جمجمه انسان نئاندرتال

برخی ژن‌ها میان انسان نئاندرتال‌ و انسان امروزی مشترک است. این به آن دلیل است که انسان نئاندرتال‌ و اجداد انسان مدرن زمانیکه تازه از آفریقا بیرون آمده بودند با یکدیگر آمیزش داشتند. بدن  انسان نئاندرتال‌ برای زندگی در آب و هوای سرد سازگاری یافته بود، بطور مثال آنها کاسه سر بزرگ داشتند، کوتاه قامت اما بسیار قوی بودند و دارای بینی بزرگی بودند، ویژگی‌هایی که مطلوب آب و هوای سرد است.

طبق تخمین‌ها اندازهِ کاسهِ سر انسان نئاندرتال‌ و مغز بزرگتر از انسان‌های مدرن بوده‌است، با این وجود در این بررسی‌ها بدن قوی‌تر آنها در مقایسه با انسان‌های امروزی در نظر گرفته نشده‌است. بطور میانگین، نئاندرتال‌های مذکر دارای قد ۱۶۵ سانتی‌متر، از نظر وزنی سنگین و به دلیل فعالیت بدنی زیاد دارای استخوان‌بندی قوی بوده‌اند. بلندی زن‌های نئاندرتال بین ۱۵۳ تا ۱۵۷ سانتی‌متر بوده‌است.

طرح خاص ابزار سنگی در دوره پارینه سنگی میانی بنام محلی باستانی که این ابزارها در آن یافت شده‌اند، فرهنگ موستری نامیده شده‌است. از ویژگی‌های فرهنگ موستریان استفادهِ بسیار از شیوهِ تمدن لاوالی است.

ابزار موستریان غالباً با استفاده از ضربه بوسیلهِ چکش‌های نرم ساخته می‌شدند، چکش‌های نرمی که با استفاده از موادی مانند استخوان، شاخ آهن و چوب ساخته می‌شدند و آنها از چکش‌های سفت سنگی استفاده نمی‌کردند. تقریباً در پایان دورهِ نئاندرتال‌ها، آنها ابزار Châtelperronian را ابداع کردند که «پیشرفته‌تر» از ابزارموستری بود. آنها یا خود Châtelperronian را ابداع کردند و یا آن را از انسان‌های مدرن «قرض گرفتند»، انسان‌های مدرنی که اینگونه تصور می‌شود که فرهنگ اوریناسی را ایجاد کردند.  

تحقیقات درباره نئاندرتال‌ها

در دو دهه اخیر، باستان شناسان دربارهٔ عموزاده های ما، نئاندرتال‌ها که بیش از ۲۰۰ هزار سال پیش در اروپا و آسیا ساکن بودند و حدود ۲۸ هزار سال قبل بطور اسرارآمیزی ناپدید شدند، تحقیقات زیادی کرده‌اند. مهمترین بخش این تحقیقات، شامل بررسی شباهت سبک زندگی و رفتارهای اجتماعی نئاندرتال‌ها با هوموساپین‌ها (خودمان) است.

اشیای باقی‌مانده از نئاندرتال‌ها به خصوص زیورآلاتشان که استفاده‌های نمادین داشته نشانگر فرهنگ آن‌ها بوده، اساسی ترین سند برای بررسی رفتار آن‌ها و مقایسه‌اش با رفتارهای انسان‌های مدرن است. بعضی از پژوهشگران می‌گویند که پیش از حضور انسانهای مدرن در اروپا، حدود ۴۰ هزار سال پیش، نئاندرتال‌ها مراسمی نمادین داشته‌اند.

اما بعضی از منتقدان این نظریه هم می‌گویند که آنها در دورهٔ کوتاه رقابت با ما بوده که این چیزها را از ما غنیمت گرفته‌اند. به هرحال نئاندرتال‌ها یا همان طور که بین مردم رایج است، «انسان‌های اولیه» حدود ۳۰ هزار سال پیش ناپدید شدند و رازهای زیادی از خود باقی گذاشتند. مهمترین راز البته نحوهٔ نابودی آن هاست. در بهار سال ۲۰۰۹، نتایج تحقیقاتی نشان داد که احتمالاً یکی از مهمترین دلایل نابودی نئاندرتال‌ها این بوده که ما (هوموساپینها) آنها را خورده‌ایم! اما هنوز این مسئله به طور کامل رد یا اثبات نشده‌است.

روند تکاملی انسان نئاندرتال

تقریباً ۲۵ سال است که دیگر مطمئن شده‌ایم خاستگاه ما انسان‌های امروزی آفریقا بوده و بعد با مهاجرت‌های گسترده، در همه جای جهان پخش شده‌ایم و محل زندگی انسان‌های قدیمی تر مانند نئاندرتال‌ها را تغییر داده‌ایم. سال ۱۹۷۹، باستان شناسان در فرانسه، اسکلت یک نئاندرتال را کشف کردند.

آن زمان کارشناسان تصور می‌کردند که آرایش بدن و تزئینات و زیورآلات از جنس استخوان در کنار سایر عناصر، ساختهٔ دست انسا ن‌های مدرن است اما پژوهش‌های بعدی نشان داد که خود نئاندرتال‌ها این طور آرایش می‌کرده‌اند. در سال ۱۹۹۵ هم محققان بقایای انسانی را در همان دورهٔ زمانی، در جایی دیگر در فرانسه کشف کردند که آن نیز نئاندرتال بود و چنین آرایشی داشت.

اهمیت این کشف‌ها در این است که گونه‌ها، هم با آناتومی بدن و هم با رفتارشان شناخته می‌شوند؛ بنابراین همان طور که نئاندرتال‌ها بدنی همانند انسا ن‌های مدرن نداشتند، نمی‌توان رفتاری امروزی نیز برای آنها تعریف کرد. این کشف‌ها، رفتارهای اجتماعی نئاندرتال‌ها را توضیح می‌دهد و شاید در آینده کلید معمای نابودی گونهٔ آنها باشد، معمایی که جواب آن به ما کمک می‌کند راه‌های نابودی گونهٔ خود را بهتر شناخته و درصورت امکان از آن جلوگیری کنیم.

آثار تزئینی (جمجمه یک پسر بچه نئاندرتال کشف شده در حفاری منطقه تشیک تاش)

جمجمه یک پسر بچه نئاندرتال

 

دو یافتهٔ مهم برای دیرینه شناسان انسانی بسیار قابل توجه بوده‌است؛ یکی غاری در جنوبی ترین نقطه در اسپانیا بود که سال ۱۹۸۵ حفاری شد و سه صدف سوراخ در آن پیدا شد که اول چندان توجهی جلب نکرد، اما پس از چند سال با پی گیری محققی کشف شد که این صدف متعلق به ۴۸ تا ۵۰ هزار سال پیش است.

این صدف‌ها هیچ‌گاه شسته نشده‌اند. یکی از صدف‌ها، پوشش یک صدف خوراکی مدیترانه‌ای بود. با تمیز کردن آن، لکه‌ای رویش پیدا شد که می‌تواند باقی‌ماندهٔ رنگدانه‌ای باشد. با تحلیل این لکه، مشخص شد که این صدف با رنگدانهٔ قرمزی به نام لپیدوکروسیت رنگ شده‌است. دومین کشف هم صدف یک حلزونی سوراخ شده بود که در اسپانیا کشف شد و مربوط به ۱۰ تا ۵۰ هزار سال پیش از حضور انسان‌های امروزی در اروپاست.

ابتدا تصور می‌شد که این یک فسیل صدف است و هیچ ارتباطی با انسان ندارد. اما وقتی آن را تمیز کردند، دیدند بسیار تازه و پر از رنگ‌های نقاشی شده روی بدنه‌اش است. به نظر می‌رسید سطح بیرونی نسبتاً رنگ سفید صدف، نارنجی رنگ شده باشد^. اینکه نئاندرتال‌ها با این اشیاء چه می‌کردند، جالب توجه‌است.

به هر حال پیش از مهاجرت انسان‌های امروزی به اروپا، آن‌ها پستانداران یا صدف‌هایی را مثل آنچه در اسپانیا پیدا شد، سوراخ نمی‌کردند یا شیار نمی‌دادند اما با ورود ما به اروپا، چنین کردند. ظاهراً آن‌ها از این اشیا برای آرایش خود استفاده می‌کردند. صدف خوراکی مدیترانه‌ای، احتمالاً به عنوان «ظرف نگهدارندهٔ رنگ‌های آرایشی» مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است.

ساده ترین توضیح این است که این رنگ‌ها برای آرایش بدن به ویژه برای رنگ کردن صورت کاربرد داشته‌اند. اما اینکه نئاندرتال‌ها هم مثل بعضی از هوموساپین ها هر روز بعد از برخاستن از خواب و آغاز روز از این مواد استفاده می‌کردند یا در مواقع خاص برای تشریفات مذهبی یا جشن‌ها و سوگواری‌ها، هنوز مشخص نیست.

زیورآلات باستانی

داخل یکی از صدف‌های سوراخ شده داخل یک سوراخ، تکه‌های خاک رس قرمز رنگی چسبیده بود. پژوهشگران می‌گویند که احتمالاً چون این صدف رنگ شده و سوراخ شده نمی‌توان آن را به عنوان ظرف مورد استفاده قرار داد، پس نئاندرتال‌ها علاوه بر رنگ کردن بدن خود، احتمالاً از این صد فها به عنوان آویز هم استفاده می‌کردند.

تحلیل نتایج

با این یافته‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که نئاندرتال‌ها رفتاری امروزی داشتند.آن‌ها بدنی همانند انسان‌های مدرن نداشتند اما رفتاری پیشرفته داشته‌اند. از روی رفتارهای آن‌ها می‌توان به این حقیقت پی برد که یا نئاندرتال‌های ساکن این مناطق از اجداد مشترک نئاندرتال و انسان‌های مدرن به وجود آمده‌اند و گروه‌هایی که ما نئاندرتال‌ها و انسان‌های امروزی می‌نامیم، گونه‌های متفاوتی از هم نبودند. پس با وجود تفاوت‌های موجود در اندامشان، نباید موجب شگفتی ما شوند. در واقع ظهور رفتار انسان‌های مدرن کند بوده‌است. شاید با افزایش جمعیت، دانش انسان‌ها بالا رفته و موجب رشد هویت اجتماعی شده که در شکل و شمایل زیورآلات و آرایش بدن انسان‌ها هم به چشم می‌خورد. این نمونه‌ها، نشانگر شروع تغییر رفتار درانسان هاست.

هدف این پژوهش‌ها

در ۱٫۵ تا ۲ میلیون سال پیش یا در بعضی جاها بین ۵۰۰ هزار تا یک میلیون سال قبل، متوسط اندازه مغز انسان، به اندازه مغز انسان‌های مدرن درآمد. اگر ما بتوانیم انسانی که در ۵۰۰ هزار سال پیش می‌زیسته را در داخل جنین جانشینی قرار داده و پس از تولد او را مانند انسان‌های امروزی تربیت کنیم، آیا قادر است تا با هواپیما پرواز کند؟ شاید برخی محققان بگویند خیر، شاید هم برخی جواب مثبت بدهند.

انقراض انسان های نئاندرتال

انسان امروزی یا هوموساپین (Homo sapiens) اکنون تنها فرمانروای زمین است اما همیشه این طور نبوده است. هزاران سال پیش، گونه‌های دیگری از موجودات دوپای سخنگو که خفتان‌هایی از پوست جانوران به تن می‌کردند، روی زمین حاکم بودند. چند صدهزار سال پیشتر از ما یکی از این موجودات در اروپا ظاهر و خیلی سریع در خاورمیانه تا آسیای میانه پراکنده شد.

ما بقایای این مردمان درشت هیکل و قوی بنیه را از اواسط قرن نوزدهم شناخته‌ایم و طی این مدت، به تدریج دانش بیشتری دربارهٔ آن‌ها به دست آورده‌ایم؛ دانشی که با پرسش‌های بسیار بزرگی همراه‌است. یکی از مهمترین این پرسش‌ها مربوط به ناپدیدشدن آنها از روی زمین است. آنها مغزهایی به بزرگی ما داشتند، قدرت بدنی بسیار بیشتری نسبت به ما داشتند، سخن می‌گفتند و آن طور که امروز می‌دانیم، حتی آن قدر قریحهٔ هنری داشتند که خود را بیارایند.

مهمترین غذای آن‌ها، گوشت شکارهایی بود که در همه جای زمین صدها برابر فراوان تر از امروز وجود داشتند. کل سرزمین سردسیر و یخبندان اروپا پر بود از موجوداتی که امروز فقط در صحراهای گرم و سوزان آفریقا (؟!) وجود دارند: فیل‌ها، کرگدن‌ها، گوزن‌ها، زرافه‌ها، گله‌های بزرگ گاوهای کوهان دار و خر وحشی به علاوه حیواناتی شکارچی مثل شیر، پلنگ، کفتار، خرس،گرگ و البته همین مردمان نخستین.

آنها در واقع جوامعی نسبتاً پیچیده داشتند و صدها هزار سال در بیشتر اوراسیا از زندگی به همین شکل لذت بردند؛ اما حدود ۴۵۰۰۰ سال پیش از آسیا ناپدید شدند. حدود ۳۸۰۰۰ سال پیش، موقعیت آن‌ها در اروپا نیز رو به افول گذاشت و ۲۸۰۰۰ سال پیش، آخرین جمعیت‌های آنها برای همیشه ناپدید شدند. این مردمان را به افتخار نخستین جایی که بقایای آنها پیدا شد، یعنی دره نئاندر در آلمان، انسان نئاندرتال می‌نامیم. اکنون ما در پی فهمیدن راز انقراض نئاندرتال‌ها هستیم.

دلیل انقراض انسان نئاندرتال‌

شاید عجیب ترین نکته دربارهٔ انقراض انسان نئاندرتال این باشد که ما خودمان را در آینهٔ آن‌ها تصور می‌کنیم. درحقیقت ما با مطرح کردن این پرسش، می‌خواهیم بدانیم آیا روزی نوبت انقراض ما هم خواهد رسید؟ آیا موجودی که زبان دارد، لباس به تن می‌کند و تواناترین شکارچی زمین است، واقعاً می‌تواند منقرض شود؟ اگر این طور است، دلیل این انقراض چه چیزی می‌تواند باشد؟ تا امروز سه نظریهٔ بسیار پرطرفدار دربارهٔ انقراض نئاندرتال‌ها وجود داشته‌است. به جز این سه نظریه، فرضیاتی هم درکار بوده‌اند، از قبیل شیوع بیماری‌های خاص انسان‌ها در میان نئاندرتال‌ها که آنها را به سادگی از پا درآورد؛ که هنوز مورد بررسی دقیق قرار نگرفته‌اند و نمی‌توان از آنها به عنوان «نظریه» نام برد؛ دست کم تا زمانی که شواهدی برای آن‌ها پیدا نکنیم.  

نظریه‌ی تغییرات آب و هوایی

تغییرات شدید آب و هوایی در اوراسیا، آن طور که شواهد آن در لایه‌های یخچالی و رسوبات گرده‌های گیاهان حفظ شده‌است، تقریباً هم‌زمان با کم شدن نئاندرتال‌ها رخ داده‌اند. در برخی از مناطق سیل‌های شدید رخ داده و برخی مناطق دیگر پوشش جنگلی خود را از دست دادند و به صحرا و علفزار تبدیل شدند. این اتفاقات در دوره‌ای کوتاه یعنی کمتر از ۱۰۰ سال رخ داد. مردمان آن زمان قطعاً از این که می‌دیدند دنیا در حال تغییر است، می‌ترسیدند. با تغییر وضعیت زمین و آب و هوا، جانوران نیز دست‌خوش تغییر شدند. حیوانات جنگلی مثل گوزن از میان رفتند و ماموت‌های علفزار جایشان را پر کردند. شکار ماموت دشوارتر از گوزن است؛ بنابراین غذا خوردن ناگهان دشوار شد و نئاندرتال‌ها که نیاز بیشتری به غذا داشتند، در برابر این تغییرات، بسیار آسیب‌پذیرتر بودند. با این وجود، کشفیات جدید نشان می‌دهد که نئاندرتال‌ها چند هزارسال پس از این تغییرات آب و هوایی هم در مناطقی که دست‌خوش تغییر شده بودند، زندگی کرده‌اند، هرچند حدود ۳۰ هزار سال پیش جمعیت آنها در مجموع بسیار کمتر از ۴۵ هزارسال پیش شده بود.

نظریه رقابت با انسان

انسان‌های امروزی از حدود ۸۰ هزار تا ۶۰ هزار سال پیش شروع به خارج شدن از آفریقا کردند. خاورمیانه نخستین جایی بود که انسان‌های امروزی با نئاندرتال‌ها برخورد کردند. مردمان هنرمند ظریف و باهوش آفریقایی (انسان‌های امروزی) از آن پس با مردمانی زمخت و بی هنر و پرزور (نئاندرتال‌ها) مواجه شدند.

میان آن‌ها جنگ‌های خونینی رخ می‌داد؛ گرچه همزیستی چند ۱۰ هزار ساله آن‌ها نشان می‌دهد که هر دو طرف به نوعی گروه مقابل را تحمل می‌کردند؛ مثلاً شواهدی وجود دارد که قبایل انسان‌ها و نئاندرتال‌ها به طور متناوب زمستان‌ها و تابستان‌ها جابه جا می‌شدند و در بسیاری از مناطق هم‌زمان زندگی نمی‌کردند. شواهد جدیدتری هم وجود دارد که نشان می‌دهد انسان‌ها، نئاندرتال‌ها را شکار می‌کردند و می‌خوردند. نئاندرتال‌ها هم بدشان نمی‌آمد چنین کاری کنند.

آن‌ها حتی در برخی جاها با هم آمیخته‌اند و افرادی دورگه میان هر دو گروه پیدا شده‌اند. احتمالاً هر دو گروه از طرف مقابل، زنان را می‌دزدیدند. بررسی‌های ژنتیک نشان می‌دهد که همهٔ مردمان امروزی، گرچه از نسل همان بشر سیاهپوست آفریقایی هستند، اما میزان اندکی ناخالصی به جامانده از آمیزش با نئاندرتال‌ها نیز در خون خود دارند. به هر حال، انسان‌ها فناوری‌هایی بهتر از نئاندرتال‌ها داشتند. آن‌ها لباس‌های خود را با سوزن‌هایی از جنس استخوان می‌دوختند، بنابراین لباس‌های بهتری داشتند که آن‌ها را گرمتر می‌کرد و نیازشان به غذا را کاهش می‌داد. همین بهینه بودن اوضاع فناوری، بخت بقای بچه‌های انسان ها را بیشتر می‌کرد.

انسان‌ها بسیار زودتر بالغ می‌شدند و جمعیت فزاینده‌ای داشتند. به علاوه انسان‌ها بیش از نئاندرتال ها در جمع‌آوری گیاهان و دانه‌ها مهارت داشتند، مهارتی که به تبار آفریقایی آن‌ها و زندگی در قحطی و کمبود شکار باز می‌گشت. زنان و کودکان انسان به جای کمک در شکار حیوانات وحشی، به جمع‌آوری میوه و دانه می‌پرداختند، درحالی که نئاندرتال‌ها با تمام قوا روی شکار تمرکز داشتند و کمتر به مواد غذایی گیاهی توجه می‌کردند. همین فراغت زنان انسان‌ها از شکار، توانایی تولید مثلی آن‌ها را بالاتر برد؛ بنابراین شاید فرهنگ مردسالار نیاکان ما، یکی از مهمترین دلایل غلبهٔ ما بر شرایط سخت زندگی در هزاران سال پیش بوده باشد. به علاوه دور ماندن زن‌ها از شکار، فرصت بیشتری به آن‌ها داد تا بتوانند شبکهٔ غذایی پیچیده تر و متنوع تری ایجاد کنند.

همهٔ این‌ها باعث برتری یافتن انسان‌ها بر نئاندرتال‌ها می‌شد. در فوریه ۲۰۱۵ پروفسور پت شیپمن، استاد دانشگاه دولتی پنسیلوانیا، گفت: بشر با کمک سگها، در رقابت برای شکار از نئاندرتال‌ها پیش افتاد که در نهایت حدود چهل هزار پیش نسل آنها را منقرض کرد. وی معتقد است در کنار گرگها، مهارت بیشتر در شکار و اسلحه بهتر باعث شدند که بشر تسلط خود را بر رقیب اعمال کند. گرگ-سگ‌ها می‌توانستند رد حیواناتی مثل گوزن و گاومیش را بگیرند و آنها رم بدهند و تا وقتی که خسته شوند دنبالشان کنند.

بعد انسانها می‌توانستند آنها را با گرز و تیر و کمان بکشند. به این ترتیب سگها لازم نبود به این حیوانات بزرگ نزدیک شوند تا آنها را بکشند، کاری که اغلب خطرناکترین قسمت شکار است، انسانها هم لازم نبود برای تعقیب و خسته کردن شکار انرژی صرف کنند.این کار را سگ‌ها انجام می‌دادند و گوشت بین همه تقسیم می‌شد و همه بهره‌مند می‌شدند.” نظریه پروفسور شیپمن برخلاف دیدگاه فعلی کارشناسان است که اهلی شدن گرگ‌ها را به ده هزار سال پیش نسبت می‌دهند، همزمان با آغاز عصر کشاورزی.

نظریه جنگ‌های خون آلود

تاکنون شواهد کافی برای اثبات نبرد میان انسان نئاندرتال‌ و انسان‌ها کشف شده‌است. نیزه‌ای که در سینه یک نئاندرتال رفته و موجب مرگش شده، ساخت دست انسان است. به علاوه هیکل درشت نئاندرتال‌ها مانع می‌شد بتوانند به خوبی انسان‌ها نیزه پرت کنند، همان طور که امروز هم قهرمانان پرتاب نیزه، همان سیاهپوست‌های لاغر و کشیدهٔ آفریقایی هستند، نه مردان قوی هیکلی که پس از چند هزارسال ظاهری همچون نئاندرتال‌ها پیدا کرده‌اند.

شواهد دیگری هم وجود دارد که نشان می‌دهد انسان‌ها گوشت نئاندرتال‌ها را می‌خورده‌اند؛ مثلاً استخوان آرواره یک نئاندرتال که در یکی از غارهای محل سکونت انسان‌ها کشف شده، نشان می‌دهد انسان‌ها کله پاچهٔ نئاندرتال را با لذت می‌خورده‌اند. حتی آثار گاز زدن و کندن گوشت روی این استخوان آرواره به خوبی مشهود است. البته خود نئاندرتال‌ها هم کمابیش از همنوعان خود تغذیه می‌کردند، اما این رفتار میان آنها بسیار کمتر ازانسان‌ها رخ می‌داد.

آمیزش انسان و انسان نئاندرتال

در نوامبر سال ۲۰۰۶، مقاله‌ای در ژورنال آمریکایی «حوادث آکادمی علوم ملی» منتشر شد که نظریه انقراض نئاندرتال‌ها از طریق ادغام در هوموساپینس را مطرح کرده‌است. اریک ترینکاس از دانشگاه واشینگتن که یکی از نویسندگان این مقاله بود می‌گوید که «انقراض از طریق شیفتگی پدیده رایجی است.»نتایج آخرین تحقیقات (٢٠١۴, مجله نیچر) روی ژنوم یک فسیل که در روستای اوست ایشیم در سیبری یافت شده، شواهدی مبنی برجفت گیری بین انسان امروزی و ناندرتالها در حدود ۵٨-۵٢ هزار سال پیش ارایه می دهد.

تحلیل و تعیین آرایش پایه‌های دی ان ای به دست آمده از یک استخوان ران مربوط به یک انسان که ۴۵ هزار سال پیش در سیبری می‌زیسته، نشان می‌دهد که نخستین مورد آمیزش میان انسان و نئاندرتال ۵۰ هزار تا ۶۰ هزار سال پیش رخ داده است. استخوان ران متعلق به یک شکارچی مرد است که یکی از قدیمی‌ترین انسان‌های مدرن کشف شده در اوراسیا است. گونه ما (انسان) احتمالاً حدود ۶۰ هزار سال پیش از آفریقا خارج شد و بعد در سراسر جهان پراکنده شد.

سبک زندگی

سبک زندگی انسان نئاندرتال

انسان امروزی (انسان خردمند) حدود ۱۸۰ تا ۱۲۰ هزار سال پیش به وجود آمد و از شرق آفریقا شروع به گسترش در بقیه زمین کرد. یک سیاهپوست لاغر و قد دراز با توانایی خوب دویدن را در نظر بگیرید. بدن این مرد سیاهپوست موهای کمی دارد و پس از چند متر دویدن عرق می‌کند صبر می کند تا خنک شود.

او از سرزمینی خشک و گرم می‌آید که گاهی پیداکردن سایه هم دشوار بوده و گاهی ناچار است ساعت‌ها منتظر شکار بنشیند یا ماه‌ها در انتظار باران به سر ببرد؛ بنابراین وقت زیادی برای اندیشیدن دارد و این توانایی اخیر، یعنی اندیشیدن به او کمک می‌کند که ابزارهای بهتری برای شکار بسازد و فکری به حال روزهای کم آبی بکند. بنابراین اختراعات او شروع می‌شوند. یکی از مهمترین اختراعات او ذخیرهٔ آب در پوست تخم شترمرغ و دفن آن زیر خاک است.

آنها از ۱۰۰ هزار سال پیش این کار را انجام می‌دادند و برای این که مالکیت خود نسبت به تخم‌های پر از آب را ثابت کنند، روی آنهارا «علامت گذاری» می‌کردند. همین علامت گذاری، چند هزار سال بعد به «نوشتن» تبدیل شد. آن‌ها شاید به خاطر انتظار کشیدن‌های طولانی، به هنر هم روی آوردند و شروع به ساختن جواهرات و تزئین بدن و لباس هایشان از حدود ۱۰۰ هزار سال پیش کردند. روی دیوار غارها نقاشی می‌کشیدند و از استخوان جانوران نی می‌ساختند و می‌نواختند.

این مردمان سیاهپوست، نیاکان تمام انسان‌های امروزی (انسان خردمند) هستند. نئاندرتال‌ها در بهشتی پهناور و غنی زندگی می‌کردند که هر چه نیاز داشتند، در سرزمینشان وجود داشت. بدن‌های نئاندرتال ها بسیار قوی تر و زورمندتر از انسا ن‌های لاغر آفریقایی بود، اما شاید «فکر» آنها به خوبی آفریقایی‌ها توسعه پیدا نکرده بود، چون بسیاری به آن نیاز نداشتند!

ابزارهای نئاندرتال ها خوب بود، ولی ظرافت این ابزارها بسیار کمتر از ابزارهای انسان‌ها بود. مردمان نئاندرتال زبان هم داشتند و از پوست شکارهایشان لباس و کفش می‌دوختند و البته شیوهٔ این کار را به نسل‌های بعدی می‌آموختند اما طی چند صدهزار سال، این فناوری‌های ساده، توسعه‌ای بسیار اندک پیدا کرد. دقیقاً به این دلیل که نئاندرتال ها «نیاز» به توسعهٔ فناوری‌های خود نداشتند، چیزی را انبار نمی‌کردند و برای یافتن آب، هیچ زحمتی نمی‌کشیدند.

حتی بدن‌های قوی بنیهٔ نئاندرتال ها هم کمتر از سیاهپوست‌های لاغر آفریقایی، آسیب دیدگی‌های جدی پیدا می‌کرد. البته میزان غذایی که نئاندرتال ها می‌خوردند نسبت به ما بسیار بیشتر بود. ما به روزی ۲۲۰۰ کالری انرژی نیاز داریم، درحالی که نئاندرتال‌ها دست کم دو برابر این میزان انرژی نیاز داشتند.

رشد سریع بدن و بلوغ جنسی دیررس نشان می‌دهد مردم نئاندرتال برای شکارچی شدن، بیشتر عجله داشتند تا برای پدر و مادر شدن؛ شاید چون نظام اجتماعی آن‌ها بر پایهٔ قبیله‌های پدر سالار بوده‌است، نه خانواده‌های دو نفره. به هرحال نئاندرتال ها مردمان دیگری بودند که ۲۸۰۰۰ سال پیش منقرض شدند و هیچ‌کدام از نژادهای امروزی بشر (انسان خردمند) بازمانده آن‌ها نیست. آنها عموزاده‌های دور ما بودند که آخرین نیاکان مشترکمان، حدود یک میلیون سال پیش از هم جداشده بودند و بسیاری از ویژگی‌های جالب آنها که باعث می‌شود نئاندرتال‌ها را شبیه خودمان تصور کنیم، طی همین یک میلیون سال به صورت جداگانه در هر دو گونه پیدا شد. آنها گونهٔ دیگری بودند و ما گونهٔ دیگری هستیم.

ژنوم

ژنوم

تعداد ژنوم ن انسان نئاندرتال‌ سه میلیارد زوج و تقریباً برابر ژنوم های انسان است که احتمالاً ژن هایی از انسان نئاندرتال‌ با ژن های انسان یکسان است. چنین تصور می‌شود که مقایسه ژنوم انسان نئاندرتال‌ با ژنوم انسان منجر به افزایش فهم ما در مورد نئاندرتال ها و همچنین تکامل انسان و مغز او خواهد شد. سوانته پابو، محقق DNA بیش از ۷۰ نوع نئاندرتال را آزمایش کرده و به این نتجه رسید که تنها یک نوع از آن دارای DNA کافی برای نمونه برداری بوده است.

DNA اولیه متعلق به یک تکه استخوان ۳۸۰۰۰ ساله یک استخوان ران که در سال ۱۹۸۰ در غار ویندیجا کرواسی کشف شده، نشان می‌دهد که ۹۹٫۵ درصد DNA نئاندرتال‌ها و انسان های عصر جدید مشترک است. این باور وجود دارد که این دو گونه حدوداً ۵۰۰۰۰۰ سال پیش سلف واحدی داشته‌اند. برآورد و محاسبات مربوط به طبیعت نشان از آن دارد که این دو گونه ۵۱۶۰۰۰ سال پیش از همدیگر منشعب شده‌اند، این در حالی است که آثار فسیلی زمان انشعاب و متفاوت شدن این دو گونه را به ۴۰۰،۰۰۰ سال پیش نسبت می‌دهد.

دانشمندان امیدوارند با استفاده از سوابق DNA از این نظریه دفاع کنند که این دو گونه با هم آمیزش مشترک داشته‌اند. ادوارد رابین از آزمایشگاه ملی لورانس برکلی در برکلی کالیفرنیا اظهار داشته‌است که آزمایشی که اخیراً روی ژنوم نئاندرتال‌ها انجام شده، حکایت از آن دارد که DNA انسان و DNA نئاندرتال‌ها ۹۹٫۵ تا ۹۹٫۹ درصد یکسان بوده‌است.

انسان نئاندرتال  

نوشته انسان نئاندرتال (Homo neanderthalensis) اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

 تغییر چهره نئاندرتال‌ به انسان‌ امروزی

یک گروه پژوهشی در دپارتمان علوم پایه و جمجمه‌شناسی دانشکده‌ی دندانپزشکی نیویورک (NYUCD) به تازگی گزارشی را درباره‎ی تکامل انسان منتشر کرده‌اند. آنها برای نخستین‌بار درباره‌ی فرایند تکاملی که باعث تمایز و عدم همسانی نئاندرتال‌ها با انسان‌های امرزی شده است تبیین‌هایی ارائه داده‌اند.

آنها نشان دادند که نئاندرتال‌ها که در حدود ۲۰۰ هزار سال پیش می‌زیسته‌اند کاملا از انسان‌های امروزی در روند رشد صورت‌هایشان متمایز بوده‌اند. این یافته به بحث‌های قدیمی که پیرامون ناهمسانی این دو گروه با هم از گذشته وجود داشته است دامن زده است. مقاله‌ای در این باره در مجله‌ی Nature منتشر شده است. این پژوهش یک تکه‌ی مهم از پازل فرگشت را کامل می‌کند. لاکروز  ـ سنگواره‌شناس و زیست‌شناس حوزه‌ی میناسانان ـ درباره‌ی این یافته‌ها مطرح کرده است:

برخی فکر می‌کنند که نئاندرتال‌ها و انسان‌های مدرن را نباید به عنوان شاخه‌های متمایز از هم در نمودار درختی خانواده‌ی انسان‌ها بپنداریم. با این وجود، یافته‌های ما که بر اساس بررسی روند رشد چهره به دست آمده نشان می‌دهد که به راستی میان این دو دسته ناهمسانی‌های فراوانی وجود دارد.

در هنگام انجام پژوهش، بخش اصلی تلاش گروه برای کشف فرایندهایی درباره‌ی تغییر شکل بود، به گونه‌ای که این فرایندها بتوانند ناهمسانی‌های میان چهره‌ی نئاندرتال‌ها و انسان‌های مدرن را نشان دهند. این عامل در دریافت و فهم چگونگی فرایند تکاما انسان‌های کهن به انسان‌های مدرن بسیار پراهمیت است.

در انسان‌های مدرن، بیرونی‌ترین لایه‌ی استخوان از رشته‌های بزرگ مکنده درست شده است اما در نئاندرتال‌ها این پدیده کاملا برعکس بوده و در بیرونی‌ترین لایه‌ی استخوان ته‌نشینی بسیاری وجود دارد.

آن دسته از فرایندهای سلولی که وابسته به رشد هستند در روی استخوان مورد حفاظت و نگه‌داری قرار می‌گیرند. فرایند مکندگی می‌تواند به شکل ساختارهای کاسه‌مانندی دیده شود که لاکونا (lacunae) نامیده می‌شوند. این ساختارها روی سطح استخوان بوده و ته‌نشینی های به جا مانده از لایه‌های استخوان‌شکن تقریبا کم‌اثرتر دیده می‌شوند.

این بررسی به یافتن موارد جالبی درباره‌ی مدلسازی دوباره‌ی رشد استخوان نئاندرتال‌ها انجامید. در این فرایند مدلسازی، استخوان، ته‌نشین شده و سپس جذب می‌شود و این کار سرانجام به شکل گرفتن اسکلت بزرگسال می‌انجامد. این پدیده در واقع یکی از دلایل پیدایش فک بالایی در دسته‌ی مهره‌دارانی است که آرواره‌های پیش آمده دارند. در این پدیده بازمانده‌های اضافه از کار سلول‌های استخوان‌شکن به طور کامل جذب نمی‌شود و در ادامه این انباشتگی به پیدایش فک بالایی می‌انجامد. این حالت با آنچه که در رشد استخوان کودکان انسان‌های مدرن می‌بینیم در تقابل هستند. چهره‌ی انسان‌ها با یک واکنش متعادل‌کننده از سوی فرایند جذب به ویژه در بخش‌های پایینی چهره ساخته می‌شود. در نئاندرتال‌ها این فرایند به شکلی انجام می‌شود که باعث شکل‌گیری فک پهن می‌شود.

تغییر چهره نئاندرتال به انسان امروزی

گروه برای انجام این پژوهش چندین نمونه از جمجمه‌های سالم کوک‌های نئاندرتال را کندوکاو کردند. گروهی از این جمجمه‌ها از گیبرالتار (Gibraltar) در بریتانیا در پی حفاری‌های انجام شده در سال ۱۹۲۶ از زیر زمین بیرون کشیده شده‌اند. دسته‌ای دیگر هم در بخش لاکوئینا (La Guina) در فرانسه و در سال ۱۹۰۰ در خاکبرداری‌ها به دست آمده بود. آن‌ها همچنین مدلسازی‌های رشد چهره‌ی چهار انسان تباران دوره‌ی پلیستوسین میانی (حدود ۴۰۰ هزار سال پیش) را که در مجموعه‌ی فسیل‌های سیمادولاس هوسوس (Sima de los Huesos) در بخش شمالی مرکز اسپانیا قرار دارد، با چهره‌ی نئاندرتال‌ها مقایسه کردند. فسیل‌های منطقه‌ی سیما به عنوان نیاکان احتمالی نئاندرتال‌ها پنداشته می‌شوند چون این دو دسته از دیدگاه ویژگی‌های آناتومی بدن و کاوش‌های ژنومی DNA به هم شباهت‌ فراوانی دارند. لاکروز می‌گوید:

ما همواره می‌پنداشتیم که نئاندرتال‌ها دسته ی بسیار متفاوتی از انسان‌ها باشند. اما در واقع آنها با گونه‌های انسانی کهن‌تر در افریقا از نظر الگوهای رشد چهره موارد مشترک بسیاری دارند. این گونه‌ی آفریقایی در حقیقت همان گونه‌ای است که گفته می‌شود انسان‌های مدرن هم در فرایند فرگشتی از آنها شکل گرفته‌اند. می‌توانیم بگوییم که همه‌ی انسان ها از یک الگوی نیایی واحد سرچشمه گرفته‌اند. اما با این حال چهره‌ی انسان‌های مدرن کاملا منحصر به خودشان است و گام بعدی ما در پژوهش‌هایمان این است که بفهمیم انسان‌های مدرن به طور دقیق از چه زمانی شروع به تغییر در روند رشد چهره کرده‌اند. فهم ودریافت فرایند هستی‌زایی چهره می‌تواند به پرسش‌های ما درباره‌ی گوناگونی‌های اندازه‌ی چهره و شکل آن در میان دسته‌های گوناگون انسان‌های مدرن پاسخ دهد.

منابع:

تغییر چهره نئاندرتال‌ به انسان‌ امروزی

sciencedaily

zoomit

Nature

دپارتمان علوم پایه و جمجمه‌شناسی دانشکده‌ی دندانپزشکی نیویورک (NYUCD)

تغییر چهره نئاندرتال‌ به انسان‌

نوشته تغییر چهره نئاندرتال‌ به انسان‌ امروزی اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

 روان حامی/ غذا خوردن مردان و زنان با یکدیگر

مترجم: حمید بهرامی زاده، دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی

غذا خوردن مردان و زنان با یکدیگر

یک مطالعه‌ی جدید در دانشگاه کرنل که در ژورنال علم روان‌شناختی تکاملی درباره غذا خوردن مردان و زنان با یکدیگر منتشر شده است نشان داد که مردان زمانی که همراه زنان هستند به طور معناداری بیشتر از زمانی که با سایر مردان هستند غذا می‌خورند.

محققان در راستای هدف خود ۱۰۵ بزرگسالی را که در یک رستوران ایتالیایی هرچه می‌توانی بخور ناهار صرف می‌کردند را مورد مشاهده قرار دادند. آنها تعداد تکه‌های پیتزا و میزان سالادی را که صرف می‌شد ثبت کردند. جنسیت نیز مورد مشاهده قرار گرفت. هنگامی که افراد قصد خروج از رستوران را داشتند پژوهشگر از آنها می‌خواست که یک پرسشنامه‌ی کوتاه در مورد میزان سیری خود بعد از غذا خوردن و احساس عجله و راحتی در غذا خوردن را تکمیل کنند.

مردان وقتی با زنان هستند بیشتر می خورند

نتایج نشان داد مردانی که حداقل همراه یک زن بودند ۹۳ درصد پیتزا و ۸۶ درصد از مردانی که همراه مرد دیگری بودند بیشتر خوردند. میزان غذای زنان هنگامی که با زنان دیگر یا مردان غذا می‌خوردند تغییر نکرد. هنگامی که با مردها غذا می‌خوردند گزارش کردند که احساس می‌کنند غذای بیشتری خورده‌اند از وعده‌ی غذایی خود تجاوز کرده‌انتد.

این یافته‎‌ها مطرح می‌کنند که مردان ممکن است به منظور خودنمایی غذای بیشتری می‌خورند.

مطالعات دیگر منتشر شده در Journal of Applied Psychology نشان داده است که زنان هنگامی که در معرض دید مردان هستند غذای کمتری می‌خورند

غذا خوردن مردان و زنان با یکدیگر.

Journal Reference

Kevin M. Kniffin, Ozge Sigirci, Brian Wansink. Eating Heavily: Men Eat More in the Company of Women. Evolutionary Psychological Science, ۲۰۱۵; DOI: ۱۰.۱۰۰۷/s40806-015-0035-3

مقاله های مشابه:

سن بالای مادر هنگام زایمان موجب افسردگی در دختران آنها می‌شود

فیس‌ بوک و استرس

نکاتی در مورد روانشناسی

شاخه‌ های روانشناسی

نوشته غذا خوردن مردان و زنان با یکدیگر اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

نورون یک سلول عصبی و واحد اصلی و اولیه دستگاه عصبی است. نورون‌ها شبیه دیگر سلول‌های بدنی هستند اما یک تفاوت اساسی بین آنها وجود دارد. تخصص نورون‌ها بر خلاف سایر سلول‌ها، انتقال اطلاعات در درون بدن است. انتقال اطلاعات به صورت شمیمایی و الکتریکی صورت می‌گیرد.

انواع مختلفی از نورون‌های عصبی وجود دارد که وظایف مختلفی را در بدن انجام می‌دهند. نورون‌های حسی، اطلاعات سلول‌های گیرنده‌ی حسی را از تمام بدن به مغز می‌رسانند. نورون‌های حرکتی اطلاعاتی را از مغز به اندام‌های بدنی می‌رسانند. نورون‌های رابط مسئول ارتباط بین نورون‌های مختلف در بدن هستند.

شباهت با دیگر سلول‌های بدن

نورون‌ها و سایر سلول‌ها دارای هسته‌هایی هستند که اطلاعات ژنتیک را در خود دارند.

نورون‌ها و سایر سلول‌ها توسط اعضای حمایت‌کننده احاطه شده‌اند.

نورون‌ها و سایر سلول‌ها دربرگیرنده‌ اعضایی هستند که از زندگی سلول حمایت می‌کنند مانند میتوکندری، دستگاه گلژی، و سیتوپلاسم.

  تفاوت‌ با دیگر سلول‌های بدن

بر خلاف سایر سلول‌ها، تولید نورون‌ها مدت کوتاهی بعد از تولد متوقف می‌شود. به این خاطر در هنگام تولد برخی از بخش‌های مغز نسبت به زمان‌های بعدی در زندگی، نورون‌های بیشتری دارند زیرا نورون‌ها از بین می‌روند و جایگزین نمی‌شوند. علی‌رغم عدم تولید مجدد نورون‌ها، پژوهش‎ها نشان داده‌­اند که در تمام عمر ارتباط‌های جدیدی بین نورون‌ها برقرار می‌شود.

نورون‌ها دارای اعضایی هستند که مسئول انتقال اطلاعات هستند. آکسون‌ها و دندریت‌ها ساختارهای انتقال‌دهنده‌ اطلاعات هستند (در بخش بعدی توضیح داده می‌شوند).

  ساختار یک نورون

ساختار نورون

نورون‌ها بلوکه‌های اساسی سازنده‌ی سیستم عصبی هستند. این سلول‌های تخصص‌یافته، واحدهای پردازش اطلاعات مغزی و مسئول دریافت و انتقال اطلاعات‌اند. هر قسمت نورون در ارتباط با اطلاعات سراسر بدن نقش ممهی ایفا می‌کند. در ادامه درباره‌ی عملکردهای هر بخش از نورون توضیحاتی ارائه می‌شود.

دندریت

دندریتها شبیه شاخه های درخت هستند و علت نامگذاری آنها این به خاطر است.

دندریت‌ها ساختارهای درخت‌مانندی هستند که در ابتدای هر نورن واقع شده‌اند. دندریت‌ها اطلاعات را از سایر نورون‌ها دیافت می‌کنند و محرک الکتریکی را به هسته‌ی سلولی انتقال می‌دهند.

خصوصیات دندریت‌ها

اغلب نورون‌ها دندریت‌های بسیاری دارند.

برخی از نورون‌ها تنها یک دندریت دارند.

شاخه‌های آنها کوتاه یا بلند است.

اطلاعات را به هسته‌ی سلولی منتقل می‌کنند.  

هسته‌ی سلولی

هسته‌ی سلولی

 هسته‌ی سلولی جایی است که پیام‌های دریافتی از دندریت‌ها به یکدیگر ملحق می‌شوند و از آن عبور می‌کنند. هسته‌ی سلولی نقش فعالی در انتقال اطلاعات و پیام‌های عصبی ندارد. در عوض، این ساختار به عنوان نگهدارنده‌ی سلول عمل می‌کنند. ساختارهای حمایتی سلول میتوکندری و دستگاه گلژی است. میتوکندری برای سلول انرژی فراهم می‌­سازد و دستگاه گلژی، شبکه‌اى از فیبرهاى سیتوپلاسمى است‌ که‌ رنگ‌پذیر بوده‌ و مى‌تواند پروتئین‌ جذب‌ کرده‌ و آن‌ را به‌ خارج‌ سلول ترشح‌ کند.  

تکمه­‌ی آکسونی

نقاط مشخص شده تکمه­‌ی آکسونی هستند

  تکمه­‌ی آکسونی در نقطه­‌ی پایانی جسم سلولی واقع شده است و شلیک نورون‌ها را کنترل می‌کند. اگر نیروی کلی پیام‌ها از آستانه فراتر باشد شلیک عصبی صورت می‌گیرد که به عنوان پتانسیل عمل شناخته شده است.  

آکسون

آکسون

آکسون رشته‌ی نازکی است که از جسم سلولی تا انتهای نورون امتداد دارد و پیامهای عصبی را منتقل می‌کند. برخی از آکسونها با یک ماده­‌ی چربی که میلین نامیده می‌شود پوشیده شده‌­اند که مانند یک عایق عمل می‌کند. آکسون‌های میلین‌دار اطلاعات را با سرعت بیشتری منتقل می‌کنند.

خصوصیات آکسون

اغلب نورون‌ها فقط یک آکسون دارند.

بسیاری از آکسون‌ها دارای غلاف میلین هستند.  

پایانه‌های آکسونی

پایانه‌های آکسونی

این پایانه‌ها در انتهای نورون‌ها قرار دارند و مسئول انتقال اطلاعات از یک نورون به نورون‌های دیگر هستند. در انتهای این پایانه‎‌ها یک شکاف وجود دارد که به آن سیناپس گفته می‌شود. انتقال دهنده‌های عصبی حمل پیام‌ها در سیناپس را به عهده دارند تا آنها را به نورون بعدی برساند.

علاوه بر نورون‌ها، سیستم عصبی تعداد زیادی سلول غیرنورونی نیز دارد که سلول‌های گلیال نامیده می‌شود. سلول‌های گلیال در بین نورون‌ها پراکنده‌اند و اغلب آنها را محاصره می‌کنند. تعداد سلول‌های گلیال خیلی بیشتر از نورون‌ است. این سلول‌ها بیش از نصف حجم مغز را تشکیل می‌دهند. ریشه یونانی کلمه گلیا به معنای چسب به یکی از وظایف این سول‌ها اشاره دارد.

وظیفه سلول‌های گلیایی این است که نورون‌ها را در سر جای خودشان نگه دارند. به علاوه آنها به نورون‌ها غذا می‌رسانند و ظاهراً در مغز به خانه‌داری می‌پردازند زیرا محصولات زاید را بسته بندی می‌کنند، نورون‌های مرده و مواد خارجی را تجزیه می‌کنند و یا این کار توانایی پیام رسانی نورون‌ها را محفوظ نگه می‌دارند (زمینه روانشناسی هیلگارد، ۲۰۰۹).

نورون و ساختار آن

Refrencec

About Psychology

مطلب بعدی: آناتومی مغز

نوشته نورون و ساختار آن اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

مغز انسان نه تنها مهم­ترین بلکه پیچده‌­ترین ارگان بدن انسان است. در ادامه شما با ساختارهای اساسی سازنده­‌ی مغز و عملکردهای مهم آن­ها آشنا می‌شوید. البته این مقاله در پی بررسی عمیق مغز نیست بلکه هدف آن آشنایی کلی با ساختارها و عملکردهای مختلف مغز است.

قشر مخ (کورتکس مغزی) قسمتی از مغز است که عملکرد آن انسان را موجودی بی­‌نظیر و منحصر به فرد ساخته است. صفات ممیزه­‌ی انسانی مانند تفکر سطح بالا، زبان و هوشیاری و همچنین توانایی فکر کردن، استدلال و تصویرسازی مختص قشر مخ است.

قشر مخ قسمتی از مغز است که وقتی به مغز نگاه می­کنیم مشاهده می­­‌شود. قشر مخ خارجی­‌ترین قسمت مغز است که می‌توان آن را به چهار قسمت یا لوب تقسیم کرد.

همانطور که تصویر بالا مشاهده می‌کنید مغز دارای چهار لوب است: لوب پیشانی، لوب آهیانه‌ای، لوب پس‌سری، و لوب گیجگاهی.

لوب پیشانی

لوب پیشانی در جلوی مغز قرار دارد و با استدلال کردن، مهارت‌های حرکتی، شناخت‌های سطح بالاتر، و زبان بیانی مرتبط است. پشت لوب پیشانی نزدیک به شیار مرکزی قشر حرکتی واقع شده است. این قمست از مغز اطلاعات مورد نیاز را از لوب‌های مختلف مغز دریافت می‌کند و از آنها برای حرکت بدن استفاده می‌کند. وارد شدن آسیب به لوب پیشانی باعث تخریب عادت‌های جنسی، اجتماع‌­پذیری، توجه و افزایش رفتارهای خطرناک می‌شود. شخصیت انسان‌ها تا حدود زیادی در به لوب پیشانی آنها وابسته است.

لوب آهیانه‌ای

لوب آهیانه‌ای در قسمت مرکزی مغزی واقع شده است و با پردازش حس لامسه مانند فشار، تماس و درد مرتبط است. قسمتی از مغز که به عنوان قشر حسی حرکتی نامیده می‌شود نیز در لوب آهیانه‌ای است و برای پردازش حس‌های بدنی حیاتی است. آسیب به لوب آهیانه‌ای باعث مشکلاتی در حافظه‌ی کلامی، از دست رفتن توانایی کنترل نگاه خیره و مشکلاتی در زبان می‌شود.

لوب گیجگاهی

لوب گیجگاهی در بخش پایینی مغز قرار دارد. این لوب محل قشر شینداری اولیه است. قشر شنیداری اولیه با تفسیر صداها و زبانی که می‌شنویم سر و کار دارد. هیپوکامپ در لوب گیجگاهی واقع شده است که در تشکیل خاطرات نقش دارد. آسیب به لوب گیجگاهی موجب مشکلاتی در حافظه، درک گفتار، و مهارت‌های زبانی می‌شود.

لوب پس‌سری

لوب پس‌سری در قمست عقب مغز واقع شده است. این لوب با محرک­ها و اطلاعات دیداری سر و کار دارد. قشر بینایی اولیه، که اطلاعات دریافتی از چشم‌ها را تفسیر می‌کند. آسیب به این لوب مشکلات دیداری ایجاد می‌کند مانند دشواری در تشخیص اشیاء، شناسایی رنگ‌ها و مشکلاتی در تشخیص کلمات.

 ساقه‌ی مغز

ساقه‌ی مغز از مغز پسین و میان‌مغز تشکیل شده است. مغز پسین شامل ساختارهایی مانند مدولا، تشکیلات شبکه‌ای و پل مغزی است.

ساقه مغز

مغز پسین

مغز پسین ساختاری است که نخاع شوکی را به مغز متصل می‌کند.

مدولا medulla دقیقاً بالای نخاع شوکی است و بسیاری از عملکردهای خودکار حیاتی مانند ضربان قلب، تنفس و فشار خون را کنترل می‌کند.

پل مغزی مدولا را به مخچه متصل می‌کند و به هماهنگی حرکات بدن کمک می‌کند.

تشکیلات شبکه‌ای یک شکبه‌ی عصبی واقع در مدولا است که به عملکردهایی مانند خواب و توجه کمک می‌کند.

میان‌مغز

میان‌مغز کوچکترین قسمت مغز است که به عنوان یک مرکز تقویت اطلاعات دیداری و شنیداری عمل می‌کند.

مغز میانی بسیاری از عملکردهای مهم مانند سیستم‌های دیداری و شنیداری و حرکات چشم را کنترل می‌کند. بخش‌هایی از مغز میانی که هسته‌های قرمز و جسم سیاه نامیده می‌شود که در حرکات بدن سهیم هستند. رنگ تیره‌ی جسم سیاه به این خاطر است که در برگیرنده‌ی تعداد زیادی از نورون‌های تولید کننده‌ی دوپامین است. تباهیدگی نورون‌ها در جسم سیاه با بیماری پارکینسون مرتبط است.

مخچه

مخچه گاهی اوقات مغز کوچک نامیده می­شود و در بالای پل‌های مغزی پشت ساقه‌ی مغز واقع شده است. مخچه از لوب‌های کوچک تشکیل شده است و اطلاعاتی را از سیستم تعادل گوش میانی، نورون‌های حسی، و سیستم‌های شنیداری و دیداری دریافت می‌کند. مخچه در هماهنگی حرکات و جنبه­‌های اساسی حافظه و یادگیری دخیل است.مخچه تقریباً ۱۰ درصد از کل اندازه‌ی مغز است اما بیشتر از ۵۰ درصد از تعداد نورونها کل مغز در آن واقع شده‌اند.

مخچه

این ساختار با حرکت بدنی و کنترل مرتبط است اما دستورات حرکتی در این ناحیه تولید نمی‌شوند. در عوض مخچه این پیام‌ها را به صورت دقیق و مفید اصلاح می‌کند.

به عنوان مثال، مخچه به کنترل حالت بدن، تعادل و هماهنگی حرکات اختیاری کمک می‌کند. وظایف مخچه به گروه‌های عضلانی مختلف بدن اجازه می‌دهد که صورت هماهنگ و روان با یکدیگر عمل کنند. علاوه بر ایفای نقش حیاتی در کنترل حرکتی، مخچه برای برخی از عملکردهای شناختی مانند زبان اهمیت دارد.

تالاموس

تالاموس بالای ساقه‌ی مغزی قرار دارد. تالاموس اطلاعات حرکتی و حسی را پردازش می‌کند و انتقال می‌دهد و در واقع یک ایستگاه تقویتی است. اطلاعات حسی را دریافت می‌کند و آنها را به قشر مخ ارسال می‌کند. قشر مخ اطلاعات را نیز به تالاموس می­فرستد سپس تالاموس اطلاعات را به سیستم‌های دیگر ارسال می‌کند.

هیپوتالاموس

هیپوتالاموس گروهی از هسته‌ها است که در کنار پایه‌ی مغز و نزدیک غده­ی هیپوفیز واقع شده است. هیپوتالاموس با بسیاری از قسمت‌های مغزی ارتباط دارد و مسئول کنترل گرسنگی، تشنگی، هیجان‌ها، تنظیم دمای بدن و ریتم قلبی است. هیپوتالاموس همچنین غده‌ی هیپوفیز را توسط ترشج هورمون‌ها کنترل می‌کند و از این طریق هیپوتالاموس بر بسیاری از عملکردهای بدنی کنترل دارد.

سیستم لیمبیک

سیستم لیمبیک شامل چهار ساختار است: آمیگدال، هیپوکامپ، نواحی قشری لیمبیک و ناحیه‌ی دیواره­ای. این ساختارها ارتباط‎‌هایی را بین سیستم لیمبیک و هیپوتالاموس، تالاموس، و قشر مخ برقرار می‌سازند. هیپوکامپ برای حافظه و یادگیری اهمیت دارد در حالیکه کل سیستم لیمبیک محور کنترل پاسخ‌های هیجانی است.

عقده‌های قاعده‌ای

عقده‌های قاعده‌ای گروه وسیعی از هسته‌های مختلف است که تا حدودی در اطراف تالاموس هستند. این هسته‌ها برای کنترل حرکات مهم هستند. هسته‌های قرمز و جسم سیاه مغز میانی با عقده‎‌های قاعده‌ای ارتباط‌هایی دارند.

آناتومی مغز

Reference: Knierim, J. (1997). Chapter 5: Cerebellum. Neuroscience Online. The University of Texas Medical School. Retrieved from http://neuroscience.uth.tmc.edu/s3/chapter05.html

Thompson, R.F. (2000). The Brain: A Neuroscience Primer. New York: Worth Publishers

نوشته آناتومی مغز اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.