رشد – روان حامی

چرا کودک لجبازی داریم؟ برای درمان لجبازی کودک چه کنیم؟

زهرا تاجیک — Fri, 06 Dec 2019 18:30:37 +0000

عوامل زیستی، عوامل ژنتیکی، مصرف دارو، مبتلا بودن به بیماری خاص، خستگی، گرسنگی، تشنگی، کم‌خوابی و مبتلا بودن به اختلالات روانی مثل ‌ ADHD، عوامل محیطی و روانی نیز ممکن است در بروز لجبازی کودکان نقش داشته باشد؛ که شامل آگاه نبودن کودک از درست یا نادرست بودن رفتار خود، داشتن والدین حساس و کمال‌گرا، کمبود محبت کودک، وابستگی شدید کودک به دیگران، ضعیف بودن والدین که باعث می‌شود کودکان در لجبازی و نافرمانی شدت بگیرند و برای رسیدن به خواسته‌های خود پافشاری کنند.

چگونه لجبازی کودکم را کاهش دهیم؟

لجبازی در کودکان از ۲ سالگی شروع می‌شود، در ۳ یا ۴ سالگی به اوج خود می‌رسد و در حدود ۷ سالگی کاهش پیدا می‌کند. چگونگی برخورد با لجبازی کودکان اهمیت زیادی دارد و برای اینکه بتوانید برخورد مناسبی با فرزند لجباز خود داشته باشید باید آگاهی کامل از علت لجبازی فرزند خود پیدا کنید و بعد از اینکه دلیل لجبازی کودک خود را متوجه شدید، راهکارهای زیر را در برابر لجبازی فرزند خود داشته باشید.

علت و درمان لجبازی در کودکان ۲ تا ۳ ساله

کودکان در سن ۲ تا ۳ سالگی تقریباً کنجکاو و غیرقابل پیش‌بینی هستند، آن‌ها تمایل دارند از طریق مشاهده و تجربه درباره‌ی برخی اتفاقات اطلاعات کسب کنند، و ممکن است در این مسیر با مقاومت والدین و اطرافیان مواجه شوند و دست به لجبازی بزنند. از عوامل دیگری که باعث بروز لجبازی در کودکان است، می‌توان به توقعات غیرمنطقی والدین، که باعث می‌شود از کودک خود، فراتر از توانایی‌هایش انتظار داشته باشند و فرزندشان را تحت فشار قرار دهند. درواقع همه‌چیز بستگی به این دارد که والدین کدام‌یک از سبک‌های فرزند پروری را انتخاب کرده‌اند.

درمان لجبازی کودک ۲ تا ۳ ساله

برای درمان و کاهش لجبازی در کودکان ۲ تا ۳ ساله لازم است در ابتدا والدین با وظایف کودک ۳ ساله خود آشنایی داشته باشند. پدر و مادر نباید از کودک خود فراتر از توانایی‌هایش انتظار داشته‌ باشند، زیرا با این کار باعث ایجاد استرس و بروز لجبازی در فرزند خود می‌شوند و باید طبق توانایی‌های فرزند خود از آن‌ها انتظار داشته باشند. یکی دیگر از روش‌های کاهش لجبازی در کودکان این است که زمانی که کودکتان شروع به لجبازی و نافرمانی کرد، به جای اینکه با او بحث‌وجدل کنید، بهتر است حواس کودک را به موضوعات دیگر معطوف کنید و به‌عبارت‌دیگر حواس او را از موضوع اصلی که باعث لجبازی کودک شده است منحرف کنید.

علت لجبازی در کودکان ۴ تا ۵ ساله

کودکان ۴ تا ۵ ساله معمولاً برای ‌اینکه بتوانند خودشان را ثابت کنند و تا حدودی به استقلال برسند ممکن است گاهی لجبازی‌هایی داشته باشند، البته این رفتارها جزئی از مراحل رشد کودکان است و طبیعی است. جلب‌توجه اطرافیان به وسیله‌ی لجبازی، یکی دیگر از کارهایی است که ممکن است کودکان انجام می‌دهند. گاهی اوقات نیز به دلیل نوع تربیت والدین ممکن است کودکان دست به لجبازی بزنند و نافرمانی کنند، زیرا برخی والدین تمایل دارند روی فرزند خود تسلط کامل داشته باشند و در تمام امور فرزند خود دخالت کنند، و فرصت کافی به فرزند خود برای انجام دادن کارهایش نمی‌دهند که نتیجه‌ی آن لجبازی کودکان و نافرمانی آن‌ها می‌شود. دلایل دیگر لجبازی در کودکان ۴ تا ۵ ساله کمبود توجه، تقلید از دیگران و تولد نوزاد جدید به گونه‌ای که کودک حسادت خود را به صورت لجبازی نشان می‌دهد، می‌باشد.

درمان لجبازی در کودکان ۴ تا ۵ ساله

برای درمان لجبازی در کودکان ۴ تا ۵ ساله توصیه می‌شود به خواسته‌های آن‌ها گوش دهید و با آن‌ها مقابله نکنید، حتی بهتر است با کودکتان ارتباط برقرار کنید زیرا ممکن است علت لجبازی کودکتان را متوجه شوید و به صورت منطقی با یکدیگر کنار بیایید و دیگر نیازی به بحث و جدل نباشد. سعی کنید به کودک خود احترام بگذارید و در بعضی موارد به او حق انتخاب دهید تا از بروز لجبازی در کودکتان پیشگیری کنید و اگر با این وجود کودکتان پرخاشگری کرد، خونسردی خودتان را حفظ کنید و سعی کنید با صحبت و گفتگو مسئله را حل کنید.

علت لجبازی در کودکان ۶ تا ۷ ساله

کودکانی که در سن ۶ تا ۷ سالگی قرار دارند معمولاً برای دریافت محبت از سوی دیگران، یاری و کمک خواستن از دیگران، داشتن احساس قدرت و تسلط بر دیگران و حتی جلب توجه دیگران ممکن است در برخی موقعیت‌ها دست به پرخاشگری بزنند و لجبازی کنند. والدین و اطرافیان کودک می‌توانند با تشخیص علت پرخاشگری کودکان، واکنش مناسبی در برابر لجبازی کودکان داشته باشند.

درمان لجبازی در کودکان ۶ تا ۷ ساله

لجبازی در کودکانی که در این سن هستند متفاوت‌تر از لجبازی کودکان در سنین پایین است و راهکارهای درمانی مختلفی دارد. لجبازی کودکان در این سن ممکن است برای انجام دادن کارهایی باشد که انجام آن در توانش است اما به دلیل تنبلی لجبازی می‌کند و تمایل دارد دیگران کارهای او را انجام دهند. مثلا بستن بند کفش یکی از کارهایی است که کودکان می‌توانند آن را انجام دهند اما به خاطر تنبلی سعی می‌کنند انجام این کار را از طریق لجبازی کردن به دیگران موکول کنند. اینطور وقت‌ها اطرافیان کودک نباید در برابر این‌گونه خواسته‌های کودک تسلیم شوند و کار‌های او را انجام دهند. زیرا اگر والدین کودک کارهای شخصی کودک را انجام دهند، باعث می‌شود کودک به این شرایط عادت کند و حتی در آینده نیز دیگران مجبور شوند کارهایی که مربوط به او هست را انجام دهند.
تهیه یک جدول مصور که تصاویری از کارهای روزانه‌ی کودک در آن باشد نیز در کاهش لجبازی کودک و تشویق او به انجام کارهای روزانه مؤثر است. جدول مصور به این صورت است که کارهای روزانه کودک مثل مسواک زدن، لباس پوشیدن، غذا خوردن و … به صورت تصویری در جدول نشان داده شود.
درصورتی که کودک در طول روز آن‌ها را به درستی انجام داد تشویق می‌شود و ستاره دریافت می‌کند، اما اگر لجبازی کرد و کارهایش را انجام نداد ستاره‌ای دریافت نمی‌کند. این کار باعث می‌شود کودک با وظایف خود آشنا شود و برای انجام دادن کار‌های شخصی خود تشویق شود و لجبازی کمتری کند.
گاهی لجبازی کودکان هدف‌دار است، اگر بدانند که با این کار به هدف خود نمی‌رسند آن را تکرار نمی‌کنند. زمانی که کودک رفتار درستی از خود نشان می‌دهد، بداخلاقی نمی‌کند و جیغ و فریاد نمی‌زند او را تشویق کنید. چیزی که دوست دارد و آن را صلاح می‌دانید به او بدهید تا یاد بگیرد با خوش‌رفتاری می‌تواند پاداش بگیرد. توجه داشته باشید که پاداش شما نباید به صورت رشوه باشد. به کودک بفهمانید وقتی کاری را به کودک محول می‌کنید باید آن را انجام دهد و جیغ و فریاد او نباید مانع شود. اجازه ندهید لجبازی کودک بر تصمیمات شما تأثیر بگذارد و نظر شما را تغییر دهد. در صورتی که هیچ‌کدام از راه‌ها مؤثر نبود ممکن است لجبازی کودک شما علتی ریشه‌ای داشته باشد، در این صورت از مشاور روانشناس کمک بگیرید.

در مورد بحث لجبازی باید بگویم تا جایی که ممکن است کودک را در موقعیتی که باعث پرخاشگری او می‌شود قرار ندهید، همچنین با لجبازی و گریه نباید وسیله، خوراکی و … از مادر گرفته شود. در این شرایط بهتر است مادر به بچه بگوید هر وقت توانستی گریه‌ات را قطع کنی و منظورت را به من برسانی می‌توانم کمکت کنم. با این شیوه به بچه آموزش می‌دهیم که با لجبازی به چیزی نمی‌رسد. هرگز از خشونت و تندی استفاده نکنید. کودک را کم‌کم به اصلاح رفتار سوق دهید. اما اگر کودک به حرف مادر گوش نکرد به هیچ عنوان به خواسته‌هایش از طریق لجبازی پاسخ مثبت ندهید تا یاد نگیرد که این شیوه‌ای مناسب برای رسیدن به اهدافش است.

لجبازی کودکانه، رفتار یا واکنش نامناسبی است که بچه‌ها برای رسیدن به خواسته‌هایشان از خود نشان می‌دهند. آن‌ها به کمک انواع رفتارهای خشن یا گریه می‌خواهند به خواسته‌های مطلوب یا نامطلوبشان برسند و آنچه را می‌خواهند به دست آورند. بنابراین طبیعی است زمانی که این رفتار زیاد تکرار شود و به شکل عادتی همیشگی درآید، کودکی لجباز خواهیم داشت که واکنش نشان دادن در برابر او نیز بسیار سخت و دشوار خواهد بود.
برای تشخیص آن‌که کدام رفتار کودک بهنجار و کدام رفتارش نا بهنجار است توجه به عوامل محیطی، فرهنگی و زیست‌شناختی دخیل در ایجاد و شکل‌گیری آن رفتار اهمیت بسزایی دارد.

کنترلش کنید.
توجه کنید:
– رفتارهای خود با کودک یا همسرتان را ارزیابی کنید. اگر فرزند شما می‌بیند که بزرگ‌ترها خصوصاً والدینش با انجام رفتار مقابله‌ای و لجبازی به خواسته‌های خود دست می‌یابند چگونه از او انتظار دارید که او چنین رفتاری را به کار نبرد؟!
– زمانی که کودک لجبازی می‌کند شما نیز متقابلاً رفتار کودکانه نداشته باشید و بر خواسته خود اصرار نورزید.

– در مورد دستوراتی که به کودک می‌دهید، فکر کنید. قوانین را مستقیم و واضح بیان کنید و به آن‌ها در زمینه رعایت این قوانین کمک کنید. با کودک صمیمی ‌شوید و به او توجه کنید. در کنار او بنشینید و به چشم‌هایش نگاه کنید، نام او را به زبان بیاورید و او را به انجام کار تشویق کنید.
– کارهایی را که از کودک انتظار دارید به او بگویید. در خواسته‌های خود را به طور واضح و روشن بیان کنید، مثلا «حالا که بازیت تمام شده باید وسایل بازیت را مرتب کنی». اگر می‌خواهید کودکتان از انجام کار خاصی خودداری کند باید قبلا یک بار مسئله را به او گفته باشید مثلا «جمع نکردن وسایل کار درستی نیست».
– برای همکاری فرصت کافی به کودک بدهید. در صورت انجام دستور از او تشکر کنید. اگر می‌خواهید کار جدیدی مثل آماده شدن برای خواب را به کودکتان یاد دهید، یک بار توضیح دهید، پنج دقیقه صبر کنید سپس خواسته خود را یک بار دیگر تکرار کنید. اگر می‌خواهید کودک از انجام کار خاصی خودداری کند، باید از تکرار مرتب آن اجتناب کنید.
– دلایل منطقی بیاورید. اگر کودک ظرف پنج دقیقه کار مورد نظر را انجام نداد از دلایل متناسب با موقعیت استفاده کنید. درصورتی‌که کودک باز هم دستور شما را انجام نداد و در همان موقع مشغول فعالیت خاصی مانند تماشای تلویزیون یا بازی خود بود، فعالیت او را قطع کنید (تلویزیون را خاموش کنید یا اسباب‌بازی را بردارید) و به کودک در مورد دلیل انجام این کار توضیح دهید.
برای مثال «کاری را که از تو خواستم انجام ندادی، به همین دلیل تلویزیون تا ده دقیقه خاموش خواهد بود.»
برای حذف یک فعالیت (بازی کامپیوتری نکردن) پنج تا ده دقیقه کافی است. از شکایت، اعتراض و بحث با کودک خودداری کنید.
کودک را به فعالیت قبلی بازگردانید. درصورتی‌که زمان مورد نظر برای اصلاح رفتار کودک به اتمام رسید اجازه فعالیت دوباره را داده یا اسباب‌بازی را به کودک بدهید.
درصورتی‌ که بعد از اتمام زمان مورد نظر کودک دستورات شما را انجام داد، او را تشویق کنید. در صورت سرپیچی او از روش «ساکت کردن یا محروم کردن» استفاده کنید و تا زمانی که کودک شما به رفتار جدید عمل‌نکرده است، روش‌های قبلی را تکرار کنید.

سخن آخر

بررسی رفتار کودک هنگام لجبازی و دستیابی به احساس و نیاز پشت رفتار او کمک می‌کند تا شیوه درست مواجهه با آن را پیدا کنید. از تمام روش‌های یاد شده کمک بگیرید تا احساس دیده شدن و به حساب آمدن را در کودک ایجاد کنید. تنبیه بدنی را از جعبه ابزار والدگری خود خارج کنید؛ زیرا عواقب جبران‌ناپذیری بر کودکان باقی می‌گذارید. خود را به روش‌های جدید مجهز کنید تا تأثیر شگفت‌انگیز آن‌ها را ببینید.
اگر کودکتان مدام لجبازی و نافرمانی می‌کند و بر تکرار رفتارهایش اصرار دارد، یا حالات دیگری مانند افسردگی، خواب آشفته و بی‌اشتهایی دارد، بهتر است مساله را با روانشناس متخصص در میان بگذارید یا با ما همراه باشید.

منابع:

خلاصه سخنرانی هلاکویی، ف

احمد، پدرام (۱۳۹۴). لجبازی در کودکان و نوجوانان، اصفهان: ترانه پدرام

ما را در تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید.

نوشته چرا کودک لجبازی داریم؟ برای درمان لجبازی کودک چه کنیم؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

چطور احساس خشم را کنترل کنیم؟ چرا بعضی کودکان خشم بیشتری نشان می‌دهند؟

زهرا تاجیک — Tue, 13 Aug 2019 17:30:14 +0000

چکیده: خشم یک هیجان ارضاکننده و درعین‌حال ویران‌کننده است، ساماندهی درونی فرد را فعال می‌کند و او را برای رویارویی با خطرهای بالقوه پیرامون آماده می‌کند (تایلر و نواکو،۲۰۰۵). ناتوانی در مدیریت خشم، علاوه بر ناراحتی شخصی باعث اخلال در سلامت عمومی و روابط میان فردی و سازگاری میشود. مدیریت خشم در پی از میان برداشتن خشم نیست بلکه در پی تشویق نظارت خودشناسی، هیجانی و رفتاری است (آیوانیک،۲۰۰۶).

خشم یک احساس یا حالت بد روانی است و زمانی که شدید و نیرومند می‌شود تغییراتی در بدن به وجود می‌آورد و در این صورت است که از مرحله‌ی احساس (feeling) وارد مرحله‌ی هیجان (emotion) می‌شود؛ هیجانی بد و منفی؛ اما گاهی باوجود بد و منفی بودن باید از نیروی آن برای تغییر و دگرگونی استفاده کرد.

زمانی که خشم، رفتار نامناسبی مثل آزار خود یا دیگران را در برداشته باشد آن را عصبانیت می‌گویند.

کودکان خشمگین دچار آسیب‌هایی در ارتباطات خود یا شخصیت‌اند. مثلاً: هم‌کلاسی‌ها خواهان دور بودن و اجتناب از کودکانی هستند که دائماً خشمگین‌اند و این امر ممکن است به انزوای اجتماعی و حس بی‌کفایتی منجر شود. یا در شرایط بحرانی که کودک در کنترل خشم خود مشکل دارد ممکن است به مرحله‌ی مدرسه گریزی، اخراج از مدرسه و خود بیزاری برسد.

برای اینکه به کودکان خود کمک کنیم تا خشم خود را با موفقیت کنترل کنند باید ابتدا توانایی‌های خود را در ارتباط با این حس بشناسیم و آمادگی بررسی اعتقادات خود را در مورد چگونگی کنترل خشم داشته باشیم.

کنترل آگاهانه خشم امری پیچیده است و نمی‌توان از کودک انتظار داشت تا بدون حمایت و راهنمایی از پس چنین کاری بربیاید. وظیفه ی بزرگ‌ترها شناسایی نیازهای کودکان است تا بتوان با موفقیت به سمت کنترل خشم رفت.

یکی از بنیادی‌ترین وظایف والدین درزمینه ی زندگی احساساتی کودکانشان، ایجاد یک سیستم منظم و متعادل احساسی برای آنان است که به معنی ایجاد توانایی در کودکان برای تعدیل رفتارهایشان و آرام کردنشان است تا کودک درگیر مشکلات عاطفی نباشد.

چرا کودکان خشمگینی داریم؟

_ وراثت: اگر کودک والدین خشمگینی داشته باشد به‌احتمال ۵۰% در بزرگسالی رفتارهای خشمگینانه خواهد داشت.

– فشار روحی در کودک: (کم‌توجهی دائمی به گریه) خطرناک است چراکه مقادیر زیاد کورتیزول در ماه‌های اولیه زندگی رشد سیستم انتقال‌دهنده‌ی عصبی را با اخلال روبه‌رو می‌کند. وقتی به کودکی که احساسات هیجانی بالایی دارد برای کنترل این احساس کمک نشود، ممکن است زنگ هشداری که بخش زیرین مغزش وجود دارد در ادامه زندگی‌اش بیش‌فعال شود و این باعث می‌شود، کودک در مقابل موقعیت‌های کم تنش رفتارهای سخت گیرانه داشته باشد و در تمام زندگی‌اش با اضطراب زندگی کند و بیشتر اوقات بی‌حوصله و خشمگین باشد.

سطح هورمون‌هایی مثل اکسیتوسین و سروتونین وابسته به روابط مثبت کودک و والدین است. تولید هورمون اکسیتوسین با لمس مثبت والدین، حس امنیت و آرامش در کودک ایجاد می‌کند و همین منجر به تعدیل کورتیزول می‌شود.

– تجربه‌های ناگوار دوران کودکی: تجربه‌های ناگوار دوران کودکی، رشد بخش پیشین مخچه که به احساسات اجتماعی مربوط می‌شود را با مشکل روبرو می‌کند. این بخش از مغز نقش مهمی در تنظیم و تعدیل پاسخ‌های بادامه دارد. اگر بخش پیشین مخچه به‌خوبی رشد نکند شخص در ادامه زندگی اختلالاتی در کنترل خود و تعدیل رفتار خود خواهد داشت و قادر نخواهد بود با دیگران به‌خوبی ارتباط برقرار کند. به همین دلیل است که بعضی کودکان نمی‌توانند به هنگام قشقرق تکانه‌های هیجانی را کنترل کنند.

تحقیقات نشان می‌دهد که بخش پیشین مخچه کودکان ۴ سالهایی که در محیط‌های آشفته و پرتنش رشد یافته‌اند، در مقایسه با کودکانی که درست پرورش نیافته‌اند بسیار کوچک است و این کودکان روحیه‌ی حضور در جمع را ندارند.

–تقلید یا تجربیات گذشته: بیشتر کودکان به‌راحتی قادرند احساس خشم را سریعاً از وجود خود خارج سازند اما بعضی کودکان ممکن است کم‌کم به این نتیجه برسند که تنها راه برای به دست آوردن آنچه می‎‌خواهند داشتن خشم در وجودشان است؛ زیرا تجربیات گذشته‌ی آن‌ها این‌طور نشان داده است. مثلاً چون پدرم فریاد کشید و ما کاری را انجام دادیم پس فریاد کشیدن روش مناسبی برای به کرسی نشاندن حرف است.

سرکوبی یا عدم پذیرش خشم به‌صورت دائمی برای سلامت عاطفی و فیزیکی کودک مضر است. همین کودک چندین سال بعد ممکن است دچار افسردگی شود و سیستم ایمنی بدن به دلیل وجود زیاد هورمون کورتیزول ضعیف می‌شود.

کودکانی که خشم خود را سرکوب می‌کنند ممکن است هیچ‌گاه روش‌های تعدیل عاطفی را نیاموزند. برای کمک به کودکان جهت کنترل خشمشان باید از محیط‌هایی که موجب ایجاد چنین احساساتی می‌شود شناخت کافی داشته باشیم.

محیط‌هایی که منجر به احساس خشم می‌شود:

تهدید عزت‌نفس: برای مثال کودکانی که مشکلات رفتاری خاصی دارند اغلب به دنبال راهی هستند تا موقعیتی بیابند و از طریق آن حس کم‌ارزشی خود را با ایجاد یک درگیری نشان داده یا طوری رفتار کنند که نیاز به عدم پذیرش داشته باشند. میزان متعارف عزت‌نفس مرتبط با نوع نگرش مثبتی است که به کودکان اجازه می‌دهد تا با بسیاری از مشکلات زندگی دست‌وپنجه نرم کنند بدون اینکه دیده یا قربانی شوند.
عدم احساس امنیت: روابط ناملایم و تنبیه گرایانه ممکن است بیشتر به سردی روابط کودک با مراقبینش به هنگام احساس اضطراب منجر شود تا اینکه کودک بخواهد رابطه خود را با آنان حفظ کند. کودکانی که چنین تجربه ای را داشته‌اند در ادامه زندگی حالت پرخاشگری بیشتری خواهند داشت. عدم وجود ثبات در شخصیت مراقبین ممکن است خود را بعدها در کودک به شکل خشمگین بودن در رویارویی با دیگر بزرگ‌سالان نیز نشان دهند.
ناراحتی: ناراحتی عمیقی که ممکن است به خاطر از دست دادن یکی از اعضای خانواده باشد، ممکن است باعث آسیب‌پذیری بیشتر کودک در کشمکش باخشم ناخواسته آن‌ها هنگامی‌که با احساسات ناشی از ترک شدن یا عدم حتمیت مقابله می‌کند شود.
ناکامی: بعضی از کودکان نیاموخته‌اند قبل از اینکه کارشان خراب شود تقاضای کمک کنند بیشتر احساس ناکامی می‌کنند. چراکه تقاضای کمک ممکن است به ترس از شکست یا تصدیق عدم موفقیتشان ربط داده شود که خود منجر به حس نابسندگی و کم‌ارزش پنداری خواهد شد.

دیگر عواملی که ممکن است منجر به بروز خشم شود شامل:

حسادت و رقابت با همشیرها
حس ناعادلانه رفتار شدن با کودک
خجالت
دل‌شکستگی
دخالت بزرگ‌ترها برای کمک زمانی که به کمکشان نیازی نیست.
مشاهده‌ی رفتار نامنصفانه با دیگران
تحقیر
نبود کنترل
حس عدم درک شدن از طریق دیگر
گرسنگی
خستگی
بیماری و درد

عناصری که کودک به کمک آن می‌تواند به خشم خود فائق آید عبارت است از:

خودآگاهی: توانایی کودک برای آگاهی از احساسات عاطفی خود در مواقعی که برانگیخته می‌شود.
توانایی گفتاری برای بیان آن حس عاطفی که در حال تجربه کردن است.
توانایی برقراری ارتباط موفق.
قوه خودداری: اعتقاد کودک به اینکه بر احساسات خود و شیوه‌ی بیان این احساسات تسلط دارد.
مهارت شنیداری اثربخش: توانایی شنیدن کامل اثربخش آنچه دیگران می‌گوید و عکس‌العمل نشان دادن به گفته‌ها
مهارت حل مسئله: مشارکت و مذاکره با دیگران
توانایی منحرف کردن و آرام ساختن حواس خود

*رشد این مهارت‌ها وابسته به حمایت و حساسیت والدین است.

نکات کلیدی:

۱ نیاز است کودکان بدانند که گرچه گاهی اوقات خشمگین می‌شوند ولی بازهم دوست‌داشتنی هستند. بزرگ‌ترها نیز باید نشان دهند که می‌توانند بااحساس خشم یک کودک با آرامش برخورد کنند.

۲ تعیین وقت برای کودکان بسیار تأثیر دارد، باید به کودک وقت کافی داده شود تا به آرامش برسد.

۳ مطمئن شوید که از لحاظ موقعیت بدنی با آن کودک در یک سطح هستید و نشان دهید که می‌توانید خشم خود را کنترل کنید. اگر احساس خشم برای کودکی ترسناک است دیدن این‌که شما وجود این احساس قوی پریشان نشده‌اید و اینکه شما نیاز کودک به توجه را انکار نمی‌کنید کمک بزرگی محسوب می‌شود. عدم پذیرش خشم منجر به اضطراب و ناکامی‌های آینده کودک می‌شود.

۴ از مهارت‌های همدلی خود استفاده کنید. این کودک چه می‌خواهد؟ کودک چه حسی دارد؟

۵ کودکان کوچک‌تر ممکن است با نوازش شدن یا در آغوش والدین خود آرام شوند.

۶ بیشتر کودکان دوست دارند درباره‌ی دلیل خشم خود به شما بگویند. اگر این اتفاق افتاد به کودک نشان دهید دارید سعی می‌کنید آن‌ها را درک کنید. مثلاً بگویید آهان که این‌طور…متوجه شدم.

۷ هنگامی‌که کودک توانایی دارد تا از دلیل خشمش برای شما سخن بگوید، به او وقت کافی بدهید تا همه داستان را برای شما تعریف کند. از نصیحت کردن کودک در این شرایط بشدت خودداری کنید. صحبت کردن در مورد خشم از قدرت خشم می‌کاهد.

۸ مطمئن شوید که موقعیت را از دید کودک درک کرده‌اید. از کودک بخواهید تا هر آنچه را که متوجه نشده‌اید با سادگی بیان کند. این کار باعث می‌شود تا کودک این موارد مبهم را در ذهن خود نیز شفاف کند.

۹ هنگامی‌که کودک به‌اندازه کافی آرام شده است تا با او سخن بگویید، به وی کمک کنید تا بهترین راه‌حل را برای مشکل پیدا کند. از کودک بپرسید که از دست شما چه‌کاری برای او ساخته است یا برای کودکان سنین پایین یک پیشنهاد مطرح کنید.

۱۰ کودکان کوچک‌تر معمولاً با منحرف شدن حواسشان به یک فعالیت جالب‌تر خشم خود را فراموش می‌کنند. کودکان بزرگ‌تر زمان بیشتری نیاز دارند تا به فعالیتی که شما می‌دانید به آرام شدنشان کمک خواهد کرد؛ مانند قدم زدن یا گوش کردن به موسیقی، بپردازند. اگر کودکان در کلاس هستند.

۱۱ اگر می‌دانید که کودک با شوخی کردن حالش بهتر می‌شود می‌توانید از این راهکار برای آرام کردن موضوع استفاده کنید.

بیشتر روانشناسان معتقدند که تشویق کودکان برای ابراز خشمشان مانند فریاد کشیدن بر سر یکی یا مشت زدن به یک بالش، همواره شیوه مناسبی در کنترل خشم محسوب نمی‌شود.

جایی که خشم موجب یک رفتار غیرقابل‌قبول از طرف کودک مانند شکستن یک وسیله درگیر شدن کودک با یک کودک دیگر شده است:

از امنیت کودک یا کودکان و خود مطمئن شوید.
تمایز میان احساس خشم کودک و رفتار غیرقابل‌قبول و نامناسب بسیار مهم است. ابتدا نظر خود را به‌طور واضح در مورد رفتار کودک بگویید: نه اصلاً خوب نیست که خشمگین هستی و به کسی ناسزا میگویی.

بعد از مشخص کردن آنچه مقبول نیست کودک باید بداند که به‌جای این رفتار نامناسب چه‌کاری باید انجام می‌داده است. این جایگزین رفتاری را همان موقع یا بعد از آرام شدن کودک می‌توان به او گفت. حال خواه جایگزین رفتاری در همان لحظه به کودک عرضه شود یا بعداً با او مطرح شود، ضروری است که جملات شما حالت مثبت داشته باشند.

اگر خشم کودک قبل از حضور بزرگ‌ترها باعث صدمه دیدن کسی یا خراب شدن وسیله‌ای‌ شده یا هر نتیجه غیرقابل‌قبول دیگری داشته باشد می‌توان از خود کودک خواست تا در درست کردن همه‌چیز کمک کند.

به‌طور خلاصه نکات کلیدی فراوانی وجود دارند که به ما کمک می‌کند تا متوجه شویم چه‌کارهایی به کنترل خشم کودکان کمک می‌کند ما باید:

۱ مراقب باشیم کودک خود را چگونه می‌پندارد

۲ کاملاً آگاه باشیم اعمال ما چگونه بر خودانگاره کودک تأثیر می‌گذارد

۳ با کودک رفتاری گرم و واقعی داشته باشیم

۴ به کودک کمک کنیم خودآگاهی اینکه رفتارش چه آسیبی به دیگران می‌زند را بالا ببرد

۵ به وی کمک کنیم تا انعطاف عواطفش را تا حدی بالا ببرد

به‌طورکلی موارد ذکرشده که در حمایت از رشد و نگهداری سالم عزت‌نفس دخیل هستند مشابه‌اند (پلامر، ۲۰۰۷).

منابع:

پلامر، دبورا.(۱۳۸۹). بازی‌های کنترل خشم در کودکان (امیر جهانیان نجف‌آبادی)، اصفهان: کیاراد.۱۳۸۹
خلاصه سخنرانی هلاکویی، ف

ما را در تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید.

نوشته چطور احساس خشم را کنترل کنیم؟ چرا بعضی کودکان خشم بیشتری نشان می‌دهند؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

چگونه با کودکان صحبت کنیم؟ چطور بدون دعوا با کودکم به اهدافم برسم؟

ریحانه رعنایی فر — Thu, 08 Aug 2019 17:30:47 +0000

در رشته مطالب زیر قرار است کتاب “چگونه با کودک خود گفتگو کنیم؟” اثر ادل فایبر که متعلق به انتشارات نی است را به طور خلاصه مرور کنیم. هدف کلی این کتاب توضیح نحوه صحبتکردن والدین با کودکان و ارائه راهکار های مناسب در برخورد کودکان است. دراین کتاب، تعداد زیادی از شرایطی که والدین به طور روزمره با آن درگیر هستند بیان شده و راهکار های مناسبی ارائه شده است. این کتاب هفت فصل دارد که به مرور، خلاصه تمام فصل های آن ارائه خواهد شد. در پایان هر فصل پرسش و پاسخی نوشته شده که در اینجا به برخی از آنها اشاره کردهام.

در ثبت خلاصه این کتاب، قطعا برداشت های شخصی من هم وارد شده و ممکن است بعضی از جملات و مفهوم ها به تعیبر من بیان شده باشند. همچنین به علت اینکه امکان نوشتن تمام مثال ها در مطالب زیر نمیباشد، پیشنهاد میکنم اگر دغدهتان مسائلی از این قبیل است؛ کتاب را مطالعه نمایید.

به کودکانمان کمک کنیم تا احساسات خود را بشناسند.(فصل یک)

والدین به صورت ناخواسته موجب انکار هیجانها و احساسات کودکشان میشوند.انکار هیجانها از طرف والدین موجب سردرگمی کودک میشود و چون کودک والدین را منبع کارهای درست میبیند؛ پس از مدتی که والدین هیجانهای او را رد کنند، کودک باور میکند که تجربه و برداشت اشتباهی از هیجاناتش دارد و پس از مدتی دیگر آنها را ابراز نمیکند.

در ادامه مثال هایی میزنیم که والدین بهصورت ناخواسته هیجانهای کودکشان را نادیده گرفتهاند:

کودک: مامان من خسته ام.

والد: وا! تو که تازه استراحت کردی/ تو که کار خاصی تو خونه نمیکنی!چرا باید خسته بشی وقتی همه کارها به عهده منه.

***

کودک: من گرممه.

والد: برو ژاکتتو تن کن.سرما میخوری مریض میشی، نمیتونی بری مهد!

***

تجربه همهمان ثابت کردهاست که پایان این صحبتها با فرزندمان موجب جدالی تلخ میشود.خودتان را جای کودک بگذارید.اگر برای بیان کردن هر هیجانتان از سوی والدین دچار سرزنش میشدید چه احساسی پیدا میکردید؟

اگر به جای انکار اولیه، ابتدای صحبتمان با کودک، گونه ای برخورد کنیم تا باور کند که ما او را درک میکنیم اما شرایط ایجاب میکند که فعالیتی دیگر را انجام دهد، کودکمان پذیرش راحتتری خواهد داشت و انتهای صحبت به سمت دعوا نخواهدرفت.

مثلا در مثال اول والد میتواند اینگونه پاسخ دهد که “خب، با وجود اینکه تو تازه از خواب بیدار شدی، اما بهنظر میرسه هنوز خستهای.” یا در مثال دوم ” عزیزم من سردمه ولی تو گرمته اما بنظرم بهتره لباس بیشتری بپوشی تا از مهدکودک عقب نمونی.”

با اقتباس از کتاب، مثالی دیگر میزنم تا بیشتر کودکمان را درک کنیم:

“تصور کنید در ادارهای مشغول به کار هستید .رئیس از شما میخواهد که تا پایان وقت اداری کاری برای او انجام دهید. شما فورا دستبهکار میشوید اما کارهای ضروری ای پیش میآید و شما به کاری که رئیس گفته نمیرسید و در نهایت فراموش میکنید.کارها بسیار فشرده است و به غذا خوردن هم نمیرسید. در پایان وقت اداری به اتفاق همکارانتان برای رفتن به منزل حاضر میشوید که رئیس به اتاق شما میآید و کار تمام شده را از شما میخواهد. شما تلاش میکنید تا به اوتوضیح دهید چه اتفاق هایی برایتان افتاده اما او حرف شما را قطع میکند و فریاد میزند “برای من بهانه نیاورید! فکر میکنید برای چه به شما حقوق میدهم؟ اینکه فقط در اتاق بنشینید و به کارهای غیرضروری رسیدگی کنید؟”شما تا دهانتان را باز میکنید میگوید “دیگر کافی است!” همکاران شما تظاهر میکنند چیزی نشنیدهاند اما شما میخواهید با یکی از دوستانتان در این زمینه صحبت کنید.او میتواند با هشت زاویه دید به شما پاسخ دهد:

انکار احساسات
پاسخ فلسفی
نصیحت کردن
سوال کردن
دفاع از شخص دیگر
احساس ترحم
تجزیه و تحلیل بچهگانه
احساس همدردی

احتمالا در آن شرایط از شنیدن پاسخی فلسفی و نصیحت شدن بیزاریم. با شنیدن جملاتی ترحمآمیز احساس غم بیشتری خواهیم کرد و سوال کردن ما را در حالت دفاعی قرارخواهدداد و بدترین حالت زمانی است که بشنویم هیچ دلیلی برای ناراحتبودن وجود ندارد. احتمالا در این شرایط دوستدارید گوش شنوایی داشته باشید. کودکان هم همینطور!کودکان هم تنها در صورتی میتوانند مشکلات خود را حل کنند که گوشی شنوا در اختیار داشتهباشند تا در زمان ناراحتی، با او همدردی کند.

اما همدردی چیست؟چطور با کودک همدردی کنیم؟

به سخنان او توجه نشان دهیم.
از همه مهمتر این است که نام هیجان های آنها را به آنها بگوییم و بازخورددهیم. مثلا وقتی کودک با عصبانیت بسیار پرخاش میکند “اوه پسر تو خیلی عصبانی هستی.” یا ” من متوجهم که تو خیلی غمگین هستی.”… .

با بیان کلماتی مانند جدا، واقعا… به آنان نشان دهیم که احساساتشان قابل درک است.
در عوض بیتوجهی، به سخنان آنها کاملا گوش میدهیم.

در عوض پرسش و نصیحت با بیان خوب، راستی …. احساسات او قابل درک است.

در عوض انکار احساسات، به احساسات آنها واقعیت بخشید.

در عوض توضیح و منطق، خواسته های آنان را در دنیا تخیل حقیقت بخشید.

**والدین در تربیت فرزندشان باید به این باور برسند که قرار نیست همیشه راهگشای مشکلات کودکان باشند.

به جای نصیحتکردن احساسات کودک را تصدیق کنیم و او را به این باور برسانیم که درک میشود.

برخی از سوالات والدین

۱- آیا همیشه باید احساسات کودکانمان را تصدیق کنیم؟

خیر.

هدف تصدیق احساسات این است که به کودکانمان هیجانهایشان را یاددهیم و در ادامه آنها به فهم این برسند که والدین آنها را درک میکنند. مثلا در جواب کودکی که میگوید امروز با دوستانش میخواهد به شهربازی برود الزامی وجود ندارد که اینطور تصدیق شود:” پس تو میخواهی با دوستانت به شهربازی بروی!!” اتفاقا این طرز پاسخ موجب سردرگمی کودک خواهدشد و به جای آن میشود گفت” از اینکه به من اطلاع دادی متشکرم!/خوش بگذره!”

۲- چه اشکالی دارد که از کودک بپرسیم “چرا این احساس را داری؟”

اولا که کودکان اصولا تعریف احساستشان را نمیداند.چه برسد به علت احساسات! همچنین خیلی اوقات چون از قضاوت والدین میترسند تمایل به پاسخ این سوال ندارند.امااگر به جای “چرا این احساس رو داری؟” از او بپرسیم “چی شد که این اتفاق افتاد؟”، “چی شد که ناراحت شدی؟” و یا “چه اتفاقی افتاده؟” بسیار راهگشا تر هستند.

۳- اگر تمام احساسات فرزندم را بپذیرم ، آیا او احساس نمیکند که هرچه انجام میدهد مورد پذیرش من است؟ من نمیخواهم والدی بیقید باشم.

ما قرار نیست که با تصدیق احساسات به آنها اجازه انجام فعالیت را بدهیم.

کودک: میخوام رو دیوار نقاشی کنم. ( یا والد مشاهده میکند فرزندش به جای نقاشی در دفتر روی دیوار نقاشی میکند.)

والد: بهنظر خیلی دوست داری روی دیوار نقاشی کنی ولی دیوار برای نقاشی کردن نیست.( لحن والدین اهمیت بسیاری دارد.اگر با محبت، تصدیق انجام دهد و با قاطعیت، قانونها را بیان کند نتایج خوبی خواهدگرفت.

۴- وقتی فرزندمان دچار مشکل میشود، چرا نباید نصحت کنیم؟

خیلی واضح است! چون مانع حل مسئله توسط خودش میشویم. تجربه ها را از او میگیریم.

*در فصل های بعدی به مبحث نصیحت به صورت جزئیتر خواهیم پرداخت.

احتیاط کنید!

۱- کودکان معمولا از اینکه عین جملات آنها را برای تصدیق به کار ببریم اعتراض میکنند:

کودک: من اصلا این غذا رو دوست ندارم.

والد: پس تو این غذا رو دوست نداری!

کودک: (با ناراحتی) این همون حرفی هست که خودم گفتم.

شاید کودک با شنیدن این جمله راضیتر بود:

والد:پس دفعه دیگه حتما غذایی درست میکنم که دوستداشته باشی.

۲- گاهی اوقات کودکان ترجیح میدهند در زمان نارحتی حرف نزنند. اصرار والدین برای بازکردن بحث بیهوده است و حضورشان بسیار ارزشمندتر است.

۳- والدین نباید واکنش های اغراقآمیز داشته باشند چون این مفهوم را القا میکند که کودک به درستی درکنشده.

۴-کودکان نمیخواهند القاب منفی که بر روی خود میگذارند توسط والدین تکرار شود.

کودک: من همش ورزش میکنم اما هنوز خیلی چاق و تپلم و توی سرویس مدرسه همیشه باید جلو بشینم تا بقیه در صندلی های عقب راحت باشن.من یه تپلوی بیچاره ام.

والد:خب تو واقعا قکر میکنی تپلی؟ خیلی آدم های تپلتری هم هستن ولی اینطوری ناراحت نیستن .

والد:اینکه آدم برای رسیدن به یه چیزی خیلی تلاش کنه و بهش نرسه ناراحت کننده است و باید علتش رو باهم پیدا کنیم.ولی، همه آدمها قرار نیست در وزن ایدهآل باشن. دنیا با این تفاوت ها قشنگه!

۲– دعوت به همکاری(فصل دوم)

یک والد هرگز با کمبود مشکل مواجه نمیشود! یک روز مشکل دعوا با خواهر و برادر، یک روز کوتاهی مو، یک روز گم شدن شلوار مدرسه و روزی دیگر دعوا با همکلاسی….!! زندگی یک والد پر از صحنه های نمایش است که تنها راه لذت از آنهمه مشکل، دیدن آنها به عنوان یک نمایش جذاب است!

یک والد نه تنها باید هرلحظه با تمام این مشکلات دستوپنجهنرمکند بلکه باید سلامت روانی خودش را نیز حفظ کند.

در ادامه میخواهیم راهکارهایی ارائه دهیم تا والدین با احساسات منفی خود کنار بیایند.

یکی از دلایل این احساسات منفی تطابقنداشتن خواستههای والدین از کودکان و بالعکس است.هرچه پافشاری برای این خواستهها از سمت والدین بیشتر باشد، مقاومت کودک هم به طبع بیشتر خواهد شد.

راههایی که والدین در تربیت فرزند بهکار میبرند یکی از ده مورد زیر است:

۱- سرزنش و اتهام

“تو باز دیر از خواب بیدار شدی و جا موندی از سرویس؟ نمیتونی به موقع از خواب بیدار شی؟”

۲- اسم گذاشتن

” تو چرا انقد خنگی؟”

۳- تهدید

“اگه یه بار دیگه تکلیفتو ننوشتی من میدونم با تو!”

۴- دستور

“پاشو برو آشغال هاتو جمع کن.چقد بگم؟”

۵- سخنرانی و بحث اخلاقی

“اگر امروز به موقع از خواب بیدار نشوی در آینده انسان سحرخیزی نخواهی بود و دیگران کارهایشان را به تو نخواهند سپرد و بعدا شغل خوبی نخواهی داشت. پس پول خوبی در نمیاری و نمیتونی ازدواج کنی و بعد…..”

۶- اخطار

“لباس بپوش سرما نخوری.”

“مراقب باش دستت نسوزه!”

“حواست باشه خونه رو آتیش نزنی!”

۷- جملات محبتآمیز

“شما میخواید منو پیر کنین.”

“آخرش منو دق میدین بچهها!”

۸- مقایسه

“خواهرت همیشه نمرههاش بهتر از تو میشه.”

۹- کنایه

“وای تو چقد باهوشی که فهمیدی گل تو کودوم دستمه !!”

۱۰ – پیشگوییکردن

“تو داری به من دروغ میگی”

” تو با این مدل درس خوندنت نمرهات خوب نمیشه.”

خوتان را جای فرزندانتان قرار دهید؛ واقعا از شنیدن این جمله ها خرسند میشوید؟ آیا با شنیدن این حرفها تلاش شما برای مقاوت بیشتر نمیشود؟ کودکان هم به طبع همین احساس را پیدا میکنند.

پس به نظر میرسد راههای تربیتی فوق خیلی مثمر ثمر نیستند باید راه های جایگزینی پیدا کنیم.

راه های جایگزنی:

۱- توضیح دادن آنچه که میبینید و یا مشکلی که پیش آمده.

۲-اطلاعات دادن

۳- بیان مطالب با کلمه

۴- صحبت کردن در مورد احساس خود

۵- نوشتن یادداشت

سوالات والدین

۱- چه زمانی از لطفا استفاده نکنیم؟

هنگامیکه عصبانی هستیم و میخواهیم آموزشی به کودک بدهیم.

۲- چرا بعضی مواقع فرزندان به خواستههایمان عمل میکنند و بعضی اوقات خیر؟

برای درخواست از کودکمان باید ببینیم که :

آیا تقاضای من متناسب با سن و تواناییهای فرزندم هست؟
آیا او فکر میکند تقاضای من غیر منطقی هست؟
آیا ایجاد یک سری تغیرات در فضای خانه موجب این میشود که شرایط برای فرزندم بهتر شود و او را برای همکاری آماده سازد؟

۳- بعضی مواقع باید مطبی را مدام تکرار کنم. و وقتی از روش های فوق استفاده میکنم و به نتیجه نمیرسد شروع به غرغر کردن میکنم.

بعد از دو سه بار تکرار مطالب از کودک بپرسید که آیا سخنان شما را شنیده است یا خیر.

والد: ما تا ۵ دقیقه دیگر حرکت میکنیم.

(کودک پاسخ نمیدهد.)

والد: عزیزم، ممکنه بگی من چی گفتم؟ (لحن بسیار اهمیت دارد.)

کودک: تا پنج دقیقه دیگه حرکت میکنیم

والد: خب حالا که شنیدی دیگه تکرار نمیکنم.

۴- وقتی از کودکم کمک میخواهم میگوید بعدا اما هرگز انجام نمیدهد.

والد: در جمع آوری خانه نیاز به کمک دارم.تو میتونی به من کمک کنی لطفا؟

کودک: بله بعدا!

والد: میشه بهم بگی این بعدا کی میآد؟

کودک: وقتی فیلم دیدم.

والد: کی فیلم دیدنت تموم میشه؟

کودک: یک ساعت دیگه.

والد: پس من برای یکساعت دیگه منتظرم.

ما را در تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید.

نوشته چگونه با کودکان صحبت کنیم؟ چطور بدون دعوا با کودکم به اهدافم برسم؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

مرگ آموزی به کودک: چگونه به فرزندم مفهوم مرگ را آموزش دهم؟

سروش جاویدنیا — Sun, 08 Jul 2018 17:07:47 +0000

مرگ یک عزیز بسیار دردآور است و طبیعی ست که آرامش روانی شما را به هم ریخته و خلقتان را افسرده کند. علیرغم اینکه شما را درک می‌کنیم و برای کمک به شما آماده ایم، در همین حین وظایفی بر دوش شماست که در صورت کوتاهی از انجام آن خساراتش گریبانگیرتان خواهد شد. این مسئولیت در قبال فرزندانتان است.

با روان حامی همراه باشید تا به شما بگوییم چگونه این مسئولیت را تا جایی که توانایی دارید خوب به سرانجام برسانید.

کودک در مواجهه با مرگ چه یکی از اعضای فامیل یا دوستان شما، چه حیوان خانگی‌اش و یا حتی یک گلبرگ می‌تواند واقعه نیست شدن را ببیند و بلافاصله سوالاتی در ذهنش شکل بگیرند، علاوه بر این در سیر رشد کودک بسیار طبیعی است که از جایی که از آن آمده (مامان بابا بچه چطور به دنیا میاد؟) و جایی که در به آن رهسپار می‌شود (مامان بابا مردن چیه؟ پیر شدن چیه؟ بابا بزرگ کجا رفته؟) از شما سوال کند.

بسیاری از والدین درباره اینکه چه پاسخی باید به سوالات کودک درباره تولد بدهند آموزش دیده‌اند. اما درباره واقعه مرگ خیلی اوقات شک‌ها، دلهره‌ها و اضطراب و شاید انکارهای خودشان را به کودکشان منتقل می‌کنند.

کودک از چه سنی مرگ را می‌فهمد؟

در یک کلام دو و نیم سالگی. در واقع اگر کودکتان بیش از ۳۰ ماه سن دارد لازم است خود را ملزم به دانستن اطلاعاتی کنید که در پاسخ به وی باید در ذهن داشته باشید. البته نوع تفکر کودک ۲ ساله و کودک ۱۰ ساله راجع به مردن و نیست شدن متفاوت است و ما جلوتر درباره انواع آن بحث خواهیم کرد، اما هدف نهایی این است که بدانید از چه سنی به بعد باید راجع به شکل‌گیری مفهوم مرگ در کودکتان حساسیت نشان دهید.

کودکان به مرگ فکر می‌کنند؟

بله. بیشتر از آنچه فکرش را بکنید. ذهن کودک به خصوص در سنین پایین به طور فراگیری با مسئله مرگ درگیر است، ممکن است گاهی با سوالاتی که کودکان به یکباره بدون هیچ مقدمه‌ای از شما میپرسند یا حرف‌هایی که بدون پیش زمینه خاصی به شما می‌زنند غافلگیر شده باشید. رواندرمانگری می‌گفت: فرزند خردسالم در حالی که باهم قدم می‌زدیم به یکباره گفت: “می‌دونی هر دوتا بابابزرگم قبل اینکه ببینمشون مردن.” این نشان از این دارد که کودک مدت‌ها به این مسئله فکر کرده است و این جمله نوک کوه یخی است که قسمت عمده آن زیر آب (در درون کودک) قرار دارد (یالوم ۱۹۸۰).

البته لازم است بدانید میان برداشت ما و برداشت کودک از مفهوم مرگ تفاوت‌هایی وجود دارد، علت این مسئله دو موضوع اساسی است. اول بحث زبان (کودک نمی‌تواند به مانند بزرگسالان از احساساتش، برداشت‌هایش و غیره سخن بگوید) و دوم عدم توانایی در انتزاعی فکر کردن. لازم است این دو مسئله را به خوبی به خاطر داشته باشید. باید از میان جملات پراکنده و یا نامفهوم فرزندتان ترس و سوال او را برداشت کنید و در دادن اطلاعات به وی این را مد نظر داشته باشید که تفکر راجع به مسائل انتزاعی معمولا بعد از ۱۰ سالگی شکل می‌گیرد. بنابراین عینیت (ملموس بودن) بسیار مهم است.

قسمت اول: در صورتی که به سوگ عزیزانتان نشسته‌اید.

با شما همدردی می‌کنیم، مرگ یک عزیز نه تنها به خودی خود دردآور است، بلکه از آنجایی قسمت‌هایی از وجود ما در دیگران معنا پیدا می‌کنند با مرگ آنها این قسمت از وجود ما هم برای همیشه می‌میرد. شما حق دارید همانگونه که می‌خواهید سوگواری کنید و غم خود را ابراز کنید، طبیعی است که مدتی مرگ عزیزتان همه محتوی فکر شما باشد و مایل نباشید و نتوانید به کار‌های روزمره‌تان برسید، اما توجه کنید وظیفه شما دربرابر فرزندانتان بسیار حیاتی است.

فرزند شما بدون شک حتی کوچکترین نشانه غم و دلواپسی را در شما حس خواهد کرد بنابراین پنهان کردن این مسئله از وی نادرست است و ممکن است این شک که شما دارید موضوعی را از وی پنهان می‌کنید برایش بسیار اضطراب‌آور باشد. بنابراین در وهله اول احساسات خود را صادقانه برای فرزندتان شرح دهید، البته لزومی ندارد وارد جزییات شوید که وی وحشت زده شود اما به او بگویید که فردی را که بسیار دوست داشته‌اید از دست داده‌اید و از این بابت بسیار ناراحت هستید. به او بگویید همه نیاز دارند گریه کنند و گریه کردن موضوع وحشتناکی نیست، بلکه همه وقتی غمگین می‌شوند گریه می‌کنند. نکته کلیدی این است که کودک نباید وحشت‌زده شود و در عین حال نباید مسئله را بی اهمیت درک کند، متعادل و صادق باشید.

قسمت دوم: مواجهه با ماهیت مرگ

اینجا ممکن است نزدیک‌ترین مواجهه کودکتان با مسئله مرگ را ببینید و وی مداوم از شما سوالاتی درباره ماهیت مرگ، چگونگی مردن (آیا مردن درد داره ؟)، علت مردن (سوالاتی درباره پیری، کشته شدن و..) و یا مرگ خودش (آیا من هم میمیرم؟) بپرسد. با توجه به سن کودکتان باید به وی پاسخ دهید. در صورتی که سن کودکتان کمتر از ۹-۱۰ سال است باید پاسخ‌هایتان جنبه عینی داشته باشد، مثلا در پاسخ به سوالات درباره ماهیت مردن می‌توانید به جنبه‌های جسمانی واقعه مرگ اشاره کنید: بابابزرگ مرده است، یعنی دیگر نمی‌تواند راه برود، چیزی بخورد، حرف بزند، نفس بکشد، رویا ببیند. قلب او دیگر کار نمی‌کند و جسم او کاملاً از کار افتاده است و هیچگاه باز نخواهد گشت.

اینجا یک موضوع مطرح است: در روند تکامل همه ما نسبت به کودکان حس پرورندگی داریم، به آنها احساس محبت می‌کنیم و از اینکه رنج بکشند بسیار ناراحت می‌شویم. طینت زیست شناختی ما نمی‌خواهد که کودک را با واقعیت تلخی چون مرگ مواجه کنیم. اما در نظر داشته باشید: انکار مرگ، اینکه چنین چیزی فقط برای پیرها اتفاق میفتد و تو هنوز خیلی کودکی و شاید تا ابد زنده بمانی می‌تواند فراری بسیار اضطراب آور در طول زندگی باشد. بسیارند کودکانی که بعدها والدینشان را بخاطر این مسئله که آنها را “گول زده‌اند” سرزنش می‌کنند و معمولا جوابی می‌شنوند از این قبیل که “تو آن زمان درک نمی‌کردی” اضطراب مرگ در صورتی که انکار شود می‌تواند سالیان سال به صورت ملایم و همیشگی باقی بماند و به زندگی فرد جهتی ناسالم بدهد.

وقتی در مورد ماهیت مرگ صحبت می‌کنید کودک مضطرب می‌شود، او درست نمی‌داند نیست شدن یعنی چه، چرا باید دستی که به خوبی کار می‌کند و قلبی که به خوبی می‌تپد دیگر کار نکند و انسان نیست بشود. ممکن است برای کاهش دادن اضطراب کودک به مفاهیم مذهبی متوسل شوید. مفاهیمی چون آغوش خداوند و بهشت. در نظر داشته باشید اینجا بسیار مرحله حساسی است. حتی اگر قصد دارید کودکتان را با تعلیمات مذهبی بزرگ کنید باید در زمینه مرگ و دنیای پس از مرگ احتیاط کنید. تعدادی از پاسخ‌های رایج عبارتند از اینکه خداوند اورا پیش خودش برده چون او را دوست داشت، و یا او در بهشت خوشحال است. از حسن تعبیر‌هایی اینچنین به شدت اجتناب کنید چون کودک بلافاصله متوجه تناقض صحبت‌های شما می‌شود؛ در درجه اول چرا وقتی او اینقدر خوشحال است تو گریه میکنی؟ چرا خانه همیشه پر از مهمان‌هایی است که غمگینند؟

و اگر خداوند آدم‌های خوب را پیش خودش می‌برد پس من نباید خوب باشم تا نمیرم، مادرم هم اگر خوب باشد می‌میرد !

در این موارد و در صورتی که مایلید کودکتان دید مذهبی را درک کند شرایط را صادقانه به او توضیح بدهید. به او بگویید برای این ناراحت هستید که او برای شما فرد دوست داشتنی‌ای بوده و حالا دیگر در بین شما نیست، دلتنگش می‌شوید و همین حالا هم دلتنگ هستید، بگویید که اندکی آرامش دارید که او اکنون نزد خداوند است اما بسیار غمگینید که دیگر نمی‌توانید او را داشته باشید. توجه داشته باشید باید عینی صحبت کنید، حرف‌های شما باید ملموس باشد طوری که کودک کاملا آن را درک کند.

قسمت سوم: مواجهه با مرگ خویش و ترس از مرگ والدین

کودک بعد از توصیفات شما از مردن، متوجه خودش می‌شود. کودکان معمولاً خودمحورند و بسیاری مسائل را تنها از دید خودشان می‌سنجند و با خود قیاس می‌کنند. در ذهنش این سوال شکل می‌گیرد که آیا من هم خواهم مرد؟ چه زمانی؟ در صورتی که این سوال را مطرح کرد به آن پاسخ بدهید، اما اگر این سوال مطرح نشد خودتان در ادامه توضیحاتتان به وی بگویید که: همه انسان‌ها و حیوان‌ها و گیاه‌ها یک روزی می‌میرند، نمی‌دانیم کی چون زمان بسیار زیادی طول می‌کشد، اما همه می‌میرند. البته همه آنها پیر می‌شوند، تو اکنون کودک هستی و زمان زیادی تا پیری تو باقی مانده است.

در این مرحله کودک ممکن است به این فکر کند که شاید من زنده بمانم، ولی تو داری روز به روز بزرگ‌تر می‌شوی، اگر تو بمیری چه کسی از من مراقبت خواهد کرد؟ این سوال معمولاً اینگونه بیان می‌شود که: “مامان تو کی می‌میری؟” شوک زده نشوید. کودک می‌خواهد از اینکه مراقبت خواهد شد اطمینان کسب کند به او بگویید: من و پدرت هردو جوان هستیم، ما زمان زیادی داریم هر دو قوی هستیم و بسیار سالم بنابراین چیزی برای نگرانی وجود ندارد، ما از تو مراقبت می‌کنیم.

قسمت پنجم: سوال درباره علل مرگ و واکنش‌ها

کودک بسیار عینی جملات شما را برداشت می‌کند، وقتی به او می‌گویید پدربزرگت دیگر نمی‌تواند بخورد او گمان می‌کند در صورتی که همیشه شیر نخورد از کار خواهد ایستاد و خواهد مرد (کودکان قبل از ۵ سالگی اکثر چیزهایی که حرکت می‌کنند را زنده فرض می‌کنند، مانند ماشین، و می‌دانند وقتی بنزین ماشین تمام شود از حرکت می‌ایستد، بنابراین گمان می‌کند او هم اگر مایعات نخورد از حرکت خواهد ایستاد!) بنابراین توجه کنید که همه جوانب مرگ را به او توضیح دهید نه فقط یک جنبه، مثلا اینکه “مامان بزرگ دیگه نمیاد با ما شام بخوره.. ” این صحبت حتی می‌تواند کودک را از دستشویی رفتن بترساند، تا آنچیز که مایه حیاتش است را از شکم خود خالی نکند.

در صورتی که درباره مریضی به عنوان علت حرف می‌زنید مواظب باشید تاکید کنید که مریضی باید بسیار شدید باشد، نه اینکه او فرض کند اگر سرما بخورد خواهد مرد.

به کودک مطلقا نگویید کسی که مرده است به خواب طولانی رفته است، این می‌تواند مدت‌ها وی را از رفتن به بستر خواب بازدارد، و فکر کند مرگ تنها در خواب اتفاق میفتد و در صورتی که نخوابد می‌تواند جلوی آن را بگیرد.

در مورد گفتن اینکه وی سفر کرده است، یا به دنیا دیگر رفته است هم احتیاط کنید. بنا بر همان اصلی که پیش‌تر توضیح دادیم کودکان این دست از مفاهیم انتزاعی (دنیای دیگر) را نمی‌فهمند و همچنین ممکن است سفر رفتن را برای وی بسیار ترسناک کند.

قسمت ششم: تجربه مرگ همقطاران و احساس گناه

گاهی اوقات پیش میاید که یکی از همکلاسی‌های وی یا یکی از خواهر و برادر‌هایش فوت کند. همچنین در صورتی که شما دچار عارضه‌ای شوید و فرزند در راهتان را سقط جنین کنید احتمال بسیار زیادی وجود دارد که کودک بسیار متعجب شده و همزمان احساس گناه کند.

وی احساس تعجب می‌کند زیرا تا به امروز مرگ برای پیر‌ها و مریض‌ها بود، لیکن حادثه‌ای که منجر به مرگ یک فرد جوان و سالم شود بسیار برای وی اضطراب‌آور است. همچنین وی ممکن است حس کند حسادتش به خواهر و برادر یا همکلاسیش عامل مرگ وی بوده است. در این خصوص باید بیشتر مراقب باشید. به وی تاکید کنید که حادثه سبب مرگ دوست یا همشیرش شده است و شما از وی مراقبت خواهید کرد و به او نیز آموزش می‌دهید بهتر از خودش مراقبت کند. دوم اینکه فورا احساس گناه را از وی بگیرید، با صراحت با اطمینان و با استحکام کلام. ذره‌ای از این تفکر نباید در وی باقی بماند که حس منفی وی به کسی عامل مرگ او بوده است. در این خصوص می‌توانید وی را به روانشناس کودک معرفی کنید تا با تخصصش جلوی آسیب‌های احتمالی را بگیرد.

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

سروش جاویدنیا

نوشته مرگ آموزی به کودک: چگونه به فرزندم مفهوم مرگ را آموزش دهم؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

نارساخوانی به ما می‌آموزد که چطور خلاقانه بیندیشیم

الهام نیک فر — Fri, 02 Feb 2018 16:26:21 +0000

بسیاری از نویسندگان بزرگ تاریخ مبتلا به اختلال یادگیری بوده‌اند و درواقع دلیل بدیع بودن آثارشان هم همین بوده است. اگرهمواره آرزو داشته‌اید که یک نویسنده‌ی خلاق باشید، مبتلا بودن به اختلال یادگیری نارساخوانی برای شما یک نقطه قوت به حساب می‌آید.

در صورتی که بخواهید اصیل و خلاق باشید، داشتن اختلال یادگیریِ نارساخوانی برایتان یک مزیت به حساب می‌آید. با روان حامی درباره اختلال یادگیری یکی از بزرگترین نویسندگان تاریخ بیشتر بدانید.

اختلال در خواندن ( خوانش پریشی یا نارساخوانی ) به‌‌‌‌ جای اینکه سد راه افراد باشد، به آن‌ها کمک می‌کند که نویسندگان خوبی شوند. نارساخوانی که به معنی “داشتنِ مشکل با کلمات” است؛ اگر بخواهید یک نویسنده شوید، برای شما یک برتری و مزیت خوب به‌‌ حساب می‌آید. خوانش پریشیِ نویسنده‌ی مشهور داستان‌های جنایی، آگاتا کریستی، رمان‌های او را تبدیل به آثاری اصیل و بسیار متفاوت از آثار سایر نویسندگان آن دوره کرد.

طبیعی و قابل‌درک است اگر تصور کرده باشید که فردی که مبتلا به نارساخوانی است، نمی‌تواند در آینده شغلی مانند نویسندگی را انتخاب کند. اما بسیاری از نویسندگان بسیار نوآور و منحصربه‌فرد تاریخ یا مبتلا به این اختلال بوده‌اند و یا علائمی از آن را داشته‌اند. انجمن نارساخوان‌ها از افرادی چون جرج برناردشاو، ف. اسکات. فیتزجرالد، ژول‌ورن، جان اروینگ، گوستاو فلوبر و رولد دال در لیست بلندبالای نویسندگان سرشناس نام می‌برد. نویسندگان موفقی که نارساخوانی داشتند معمولاً جزو رمان‌نویس‌های خلاق‌تری بوده‌اند که ابداعاتی خاص داشته‌اند.

افراد مبتلا به نارساخوانی معمولاً با خواندن، نوشتن و دیکته به‌طور خاص مشکل دارند اما گاهی ریاضی، حافظه و سازمان‌دهی هم ممکن است در آن‌ها دچار اشکال باشد. بنابراین این افراد باوجود برخورداری از هوش عادی در مدرسه دچار مشکل می‌شوند. از هر ۱۰ دانش‌آموز ۱ نفر با این اختلال دست‌وپنجه نرم می‌کند که از هر ۲۵ نفر آن‌ها یک نفر به نوع شدیدی از این اختلال مبتلاست.

نارساخوانی را معمولاً به این صورت توصیف می‌کنند: “نحوه خاصی که مغز شما سیم‌کشی شده است”. درمانی برای این اختلال وجود ندارد، اما افرادی که این مشکل را دارند می‌توانند راهکارهایی برای غلبه بر مشکلشان بیاموزند. افراد مبتلابه این اختلال یادگیری، روش‌های جایگزینی برای خواندن و نوشتن در خود می‌پرورانند و مسیرهای عصبی مغزشان را شبیه افراد “نرمال” سازمان‌دهی می‌کنند. افراد نارساخوان از لوب پیشانی و مغز سمت راست برای نوشتن و خواندن استفاده می‌کنند در حالی که افرادی که چنین اختلالی ندارند، برای این کار از لوب چپ بهره می‌گیرند.

افراد دارای دیسلکسیا برای غلبه بر مشکلاتشان باید تلاش بیشتری نسبت به افراد عادی انجام دهند. چالش‌هایی که این افراد از عنفوان کودکی با آن‌ها دست و پنجه نرم کرده و مجبور می‌شوند بر آن‌ها چیره شوند، به فرد دارای نارساخوانی می‌آموزد که در زمان مواجه با موانع شکست یا موانع، به‌جای عقب‌نشینی، مقاومت و ایستادگی کند. آن‌ها می‌آموزند که از زوایای مختلف به مشکلات نگاه کنند و راه‌های جدیدی برای جبران این عدم‌کفایت خود در خواندن پیدا کنند. گشتن به دنبال راه‌حل‌های خلاقانه، این افراد را طوری پرورش می‌دهد که بتوانند بر مشکلاتشان چیره شوند و درنهایت آن‌ها را تبدیل به افرادی دارای قدرت فطری یا بهتر می‌توان گفت قدرت درونیِ حلِ مسئله می‌کند.

بهترین رمان‌نویس تاریخ با بیش از ۴ میلیارد فروش آگاتا کریستی بود. تنها دو کتاب شکسپیر و انجیل بیشتر از کتاب‌های او فروش داشتند. اینکه معروف‌ترین رمان‌نویس جهان مبتلا به اختلال یادگیری نارساخوانی بوده باشد اتفاقی نیست. او گفته است که : نوشتن و املا همیشه به طرز وحشتناکی برای من دشوار بودند. من به طرز عجیب و غریبی در هجی کردن ضعیف بودم و همان‌قدر ضعیف مانده‌ام. افراد موفقی که دارای نارساخوانی بوده‌اند، هماره به‌ عنوان افرادی نشان داده می‌شوند که با وجود این اختلال، توانسته‌اند به موفق دست یابند. اما بیایید جهت نگاهمان به این موضوع را عوض کنیم: شاید آن‌ها به دلیل داشتن این اختلال یادگیری توانسته‌اند موفق شوند. چون سیم‌کشی عصبی مغز آگاتا متفاوت بوده است، رمان‌های او هم متفاوت نوشته شده‌اند. ابتکار و اصالت داستان‌های او به دلیل داستان‌های فرعی پیچیده و تعداد غیرعادی زیادِ شخصیت‌های داستان‌های او بوده‌اند. کریستی مجبور بود که دست‌نوشته‌‌هایش را بارها دوباره بخواند و بنویسد. او بسیار کند می‌نوشت و به زمان زیادی برای نوشتن نیاز داشت. در اثر این تکرار، طرح‌های داستانی جدیدی به وجود می‌آمد و کاراکترهای جدیدی خلق می‌شدند.

استاد رشدِ یادگیری در دانشگاه ییل، دکتر سالی شای ویتز، این بحث را مطرح می‌کند که نارساخوانی باید به عنوان یک مزیت مطرح شود، نه یک نقطه‌ضعف. او بیان کرد که “من دوست دارم مردم آرزویشان این باشد که نارساخوان باشند.” شای ویتز در بنیان‌گذاری مرکز نارساخوانی و خلاقیت در ییل مشارکت داشته است که این مرکز رابطه بین این دو را بررسی می‌کند.

افرادی که در املا و نوشتن عملکرد خوبی دارند، اگر بخواهند که آثار اصیل و نوآورانه‌ای خلق کنند، این مزیتشان ممکن است آن‌ها را در وضعیت نابرابر و پایین‌تر از افرادی قرار دهد که این اختلال را دارند. در مدرسه آن‌ها تشویق می‌شوند که در چیزی که خوب هستند روزبه‌روز بهتر شوند. این باعث خواهد شد که دید آن‌ها محدود شود و رؤیا و خواب ‌و خیال‌هایشان حالت خلاقانه خود را از دست بدهد. باعث تعجب است که تنها تعدادِ معدودی از نویسندگان و رمان نویسان خلاق که آثاری بدیع به جا گذاشته‌اند، در مدرسه عملکرد خوبی داشته‌اند. اگر شما بخواهید آثار پیشگامانه و مبتکرانه خلق کنید یا یک نویسنده شوید، ابتلا به نارساخوانی برای شما یک بلیت برنده به حساب می‌آید.

بیشتر بدانیم:

درد اختلال یادگیری، پای درد و دل کودک دارای اختلال یادگیری

خوانش پریشی (DYSLEXIA) چیست؟

شناسایی اختلال های یادگیری

نارساخوانی و اختلال نقص توجه بیش‌ فعالی

تفاوتهای جنسیتی در آسیب خواندن

نارسایی‌ های روانی اجتماعی و سازشی در ناتوانی‌های یادگیری

همبودی اختلال یادگیری و اختلال نارسایی توجه بیش فعالی: الزامهای DSM 5 برای ارزیابی و درمان

منبع:

We Can Learn From Dyslexia How to Think Creatively

نوشته نارساخوانی به ما می‌آموزد که چطور خلاقانه بیندیشیم اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

آیا باید با کودکمان مذاکره کنیم تا در مورد انجام کاری توسط او به توافق برسیم؟

الهام نیک فر — Sun, 21 Jan 2018 20:50:43 +0000

آیا باید با کودکمان مذاکره کنیم؟

بیشتر کودکان اگر به آن‌ها چند انتخاب داده شود، همکاری بیشتری نشان می‌دهند.

” من با کودکانم مذاکره نمی‌کنم، چون تصور می‌کنم این آن‌ها را سردرگم می‌کند… و در یکی از پست های قبل گفته بودید که والدین باید روی حرفشان مصمم بمانند تا کودکان متوجه شوند که والدینشان حرف خود را عوض نمی‌کنند و در برابر خواهش و التماس‌های آنان کوتاه نمی‌آیند. به نظر می‌رسد که درصورتی‌که بخواهیم با کودکان مذاکره کنیم این اقتدار زیر سؤال می‌رود و کودک این برداشت را پیدا می‌کند که والد در مرزی که می‌خواهد اعمال کند به‌اندازه کافی مطمئن و قاطع نیست. آیا معقول‌تر نیست که اگر کودک برای اجرای تقاضای خاصی حق انتخاب دارد از همان ابتدا این موضوع را به او بگوییم که می‌تواند در این مورد خاص انتخاب کند؛ تا اینکه ابتدا به او دستوری بدهیم و سپس به او اجازه مذاکره دهیم تا بتواند با مذاکره حتی از انجام آن کار شانه خالی کند؟ ” سیلو

البته سیلو درست می‌گوید. اگر ما بدانیم که یک حدومرز مستحکم است و ما مایل به مذاکره در مورد آن نباشیم، در این صورت باید آن را واضح نشان دهیم.

“قانون این است که قبل از آمدن سر میز غذا، به سگت غذا بدهی.”

“تا زمانی که همه کمربندهایشان را نبسته باشند، ماشین راه نمی‌افتد.”

بالعکس اگر ما نسبت به شیوه‌ای که کودک درخواست‌های ما را اجرا می‌کند، منعطف‌تر باشیم، کودک احساس همیاری بیشتری کرده و درصورتی‌که چند گزینه به او پیشنهاد شود همکاری بیشتری نشان می‌دهد. هیچ فردی دوست ندارد که دائم به او دستور داده شود.

“دوست داری اول کفش‌هایت را بپوشی یا جلیقه‌ات را؟”

“دوست داری خودت صورتت را بشویی یا من آن را برایت بشویم؟”

اما زمانی که ما حدومرزی را مشخص می‌کنیم ولی کودک ما سر آن با ما شروع به جر و بحث و جدل می‌کند تکلیف چیست؟

اگر مرزی غیر قابل‌ مذاکره است ، ما به‌عنوان والد درباره آن مذاکره نمی‌کنیم؛ هرچند نمی‌توان کودک را هم به خاطر سعی و تلاشش برای مذاکره سرزنش کرد.(در این مواقع داشتن حس شوخ‌طبعی بسیار کمک‌کننده است.)

“که این‌طور! پس تو داری میگی که هیچ‌وقت به تختت نخواهی رفت؟ اوهوووووم. بیا اینجا، پسرِ-هیچ وقت- به- رختخواب– نرو! من کشتی‌گیر زمانِ به تخت رفتن هستم و همیشه موفق به پیدا کردن یه رقیب برای مبارزه میشم!”

منبع:

? should you negotiate with your child

بیشتر بدانیم:

تکلیف درسی باید به موقع انجام شود

روشهای مقابله با دعواهای فیزیکی خواهر و برادر در خانه

نوشته آیا باید با کودکمان مذاکره کنیم تا در مورد انجام کاری توسط او به توافق برسیم؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

همه کودکان نابغه‌اند، اما به سبک خودشان – ۳۴ هوش در بچه‌ها که مدارس به آن بی‌توجه‌اند

الهام نیک فر — Mon, 01 Jan 2018 10:17:32 +0000

هیچ‌وقت در مدارس ما به کودکی گفته نمی‌شود که :

تو هوش همدلی خوبی داری.

تو آینده‌نگر خوبی هستی.

تو انعطاف‌پذیری‌ات بالاست و می‌توانی در بخش مدیریت بحران فوق‌العاده بدرخشی.

هرکدام از بچه‌ها به سبک خودشان محشرند. با روان حامی این هوش‌ ها یا به عبارت بهتر توانمندی‌ها را بشناسید.

در ذهن داشتم که برای موضوع این هفته، مطلبی در مورد هوش و انواع آن بنویسم. تصاویری دائم در ذهنم رژه می‌رفتند: مگس‌پرانی خیل عظیمی از افرادی که اجبار زندگی و شرایط، آن‌ها را تبدیل به فروشندگانی ساده کرده است، همه کودکانی که در فرآیند اندازه‌گیری با متر پوسیده آموزش‌وپرورش نمره‌ای نگرفتند و سرخورده شدند، تمام کسانی که هر صبح بابی میلی سرکار خود حاضر می‌شوند. در حال فکر کردن به وضعیت اکثر مدارس و استعدادهایی که این روزها دیده نمی‌شوند و کودکانی که به اجبار راه آینده‌شان را نه از روی توانمندی و استعدادشان، بلکه از روی آرزوها و تمایلات والدین یا از روی وضعیت بازار و تعداد محدودی از شغل‌های محبوب جامعه انتخاب می‌کنند.

یاد خودم افتادم و خیل عظیمی از هم رشته‌ای های لیسانسم که برای ارشد تغییر رشته دادند. چون در دورانی که باید شناخت دقیقی از خودشان و علایق و استعدادهایشان پیدا می‌کردند، از این اتفاق مهم محروم بودند. یا به دلیل عدم توجه کافی مدارس، یا به دلیل نداشتن خودشناسی لازم و یا دلایل بسیار دیگری که تمایل به هم شکل کردن تمام فارغ‌التحصیلان بدون توجه به نیازهای دنیای امروز و بدون درنظر گرفتن تنوع استعدادهای آدم‌ها، بخشی از آن بود.

تصاویر با سرعت بیشتری ورق خوردند و مرا بردند به تمام زمان‌هایی که با فردی بزرگ‌سال در شغلی برخورد داشتم که بابی میلی تمام مشغول به انجام کارش بود. دیدن دلسردی و ناامیدی نهفته در نگاه این افراد، مرا عمیقاً به فکر می‌برد. اینکه این فرد می‌توانست همین لحظه در شغلی که آرزوی او بوده ومیتوانسته در آن به شکلی منحصربه فرد ظاهر شود مشغول به کار باشد. اینکه تمام این لحظات بی‌میلی و کسالت و بی‌حوصلگی، تمام لحظات انتظار برای زودتر تمام شدن ساعت کاری و پناه بردن به جایی که فرد می‌تواند دوباره به برخی علایقش بپردازد (در خوش‌بینانه ترین حالت)، همه می‌توانستند طور دیگری سپری شوند. می‌توانستند تبدیل به ساعاتی شوند که فرد به شوق داشتن ثانیه‌های اضافه‌تر، زمان بیشتری سرکار بماند.

یک روز در هفته که برای کار با بچه‌هایی که دچار اختلال یادگیری هستند، به مناطق مرکزی شهر سفر می‌کنم، این موضوع به شدت ذهنم را مشغول می‌کند. دیدن هزاران دوره‌گرد و مغازه‌دار و دست فروشی که در نهایت بی انگیزگی چشم دوخته‌اند به در ودیوار، مگس می‌پرانند و چشم به دست رهگذرانی که آیا تمایل به خرید از آن‌ها داشته باشند یا خیر. ما برای این افراد چه کاری به جز در اختیار گذاشتن چند گزینه محدود انجام داده‌ایم؟اگر نخواهیم نقش مسایل اجتماعی و اقتصادی را در نظر بگیریم، نمی‌توان نقش هوش و نیز خلاقیت را در این میان کتمان کرد. هوشی که اگر تنها در چند لحظه از اوقات تلف‌شده‌ی هر روزه، برای بهبودی هرچند ناچیز در شیوه کسب درآمد به کار گرفته شود می‌تواند چنان تغییری در کسب و کار ایجاد کند که قابل قیاس با حالت فعلی نباشد. اما واقعا آیا همه انواع هوش و استعداد محدود به آنچه که در دسته‌بندی‌های رایج هوش از نظریه‌پردازان بزرگ این حوزه بیان شده می‌شود؟

مدارس ما دستگاه کپی‌های بزرگی شده‌اند که همه برگه‌ها را با یک رنگ و فونت و نوع کپی می‌کنند. پس چه زمانی قرار است به این بیندیشیم که در آینده این برگه قرار است برگ اول کدام کتاب داستان شود؟ داستانی که نوشته می‌شود موردعلاقه او خواهد بود؟ تمایلات و آرزوهای او را ارضا خواهد کرد وبراساس استعدادهای او نوشته شده یا نه؟ اینکه آیا این کتاب داستان همان کتاب داستانی هست که کتابخانه دنیا کم دارد؟ در کتابخانه‌ی دنیا شرایط نگهداری و نوع کاغذ و فونت چاپ شده و جوهر مصرف شده و خلاصه حتی نوع نخی که در وسط کتاب قرار می‌گیرد، یکسان نیست. پس چطور توقع داریم که از چنین تنوع و گستردگی ، کتاب‌هایی با جلد و محتوای یکسان تولید کنیم؟ اندازه قفسه‌های این کتابخانه هر ثانیه در حال تغییر است. شرایط محیطی نگهداری کتاب‌ها لحظه‌ای با لحظه دیگر متفاوت است. ما برای هر گوشه و هر ثانیه این مخزن بزرگ و در حال تغییر، به کتابی متفاوت نیازمندیم. پس چرا اصرار داریم که تنها کتاب‌های پزشکی و مهندسی منتشر کنیم؟ چرا کتاب‌هایی بی‌هدف و پر از پراکندگی و سردرگمی و فاقد انگیزه را به این کتابخانه هدیه می‌کنیم؟

همین روزها که این دغدغه را به دوش می‌کشم تا برسم پیش بچه‌ها و باز در راه برگشت به این فکر کنم که مگر ما چقدر زمان برای زیستن یک زندگی بر اساس توانمندی‌هایمان و استعدادهایمان داریم، کلیپی دیدم که توجهم را جلب کرد. مجری ، سروش صحت دوست‌داشتنی که کتاب زندگی مهمان برنامه ، مجتبی شکوری که جوانی پرانرژی و مدیر آموزش باغ کتاب و دانشجوی دکترای علوم سیاسی دانشگاه تهران است، را ورق می‌زد. مجتبی شکوری از عدم توجه به ۳۴ نوع هوش متفاوت سخن می‌گفت. ۳۴ نوع توانمندی که دونالد کلیفتن، روان‌شناس تربیتی آمریکایی در دانشگاه نبراسکا و طراح ابزار یافتن توانمندی‌ها در وب‌سایت گالوپ ، و مارکوس باکینگهام ، نویسنده و مشاور تجاری و سخنران انگیزشی در کتاب کشف توانمندی‌ها معرفی کرده‌اند.

آقای شکوری در توضیح کتاب زندگی‌اش از این سخن گفت که چطور توانمندی او در مدرسه دیده نشده و در راه درست هدایت نشده است و در دانشگاه هم به همین دلیل در رشته تحصیلی اش آلیسی در سرزمین عجایب بوده! با تجربه‌ی لحظه دارچینی در زندگی‌اش، قدرت یافته برای حرکت به سمت علاقه‌اش و از شنیدن جمله “بچه‌ات هیچی نمیشه” به پدرش در روز اخراجش از مدرسه، به جایی رسیده که الگویی موفق از شخصی است که آرزویش او را نجات داده، چون او آن را باور داشته است.

او از عدم شناسایی استعدادها در مدارس سخن گفت.از اینکه با دیدن کوچک‌ترین جرقه هوش در کودک، ساختار آموزشی، او را به سمت رشته ریاضی و مهندسی یا پزشکی سوق می‌دهد. او در مدرسه همواره به خاطر تفاوتش سرکوب می‌شده که این مسئله روی عزت‌نفس یک کودک بسیار تأثیرگذار است. در مدارس ما فاجعه رخ می‌دهد و هرساله میلیون‌ها استعداد در حال سرکوب شدن هستند. مدارس ما بر اساس انطباق طراحی شده‌اند، نه تنوع. در حالی که آدم‌ها متنوعند و کتابخانه‌ی دنیا به همه انواع کتاب‌ها نیاز دارد.

همگی ما عمر می‌کنیم اما زندگی کردن از جایی شروع می‌شود که با اشتیاق و آرزو در دنیا قدم بزنی.

در مدارس ما تصور غالب این است که تنها ۲ نوع هوش ریاضی و حفظیات مهم هستند در حالی که کلیفتون و باکینگهام که یکی از آن‌ها از عصب شناسان بزرگ آمریکاست از کشف ۳۴ نوع توانمندی مختلف در افراد پس از پژوهشی عظیم صحبت کرده‌اند. و برای این ۳۴ نوع هوش ۲ قانون اصلی معرفی کرده‌اند:

هیچ‌کسی نیست که در همه این ۳۴ توانایی فوق‌العاده باشد.
هیچ انسان نرمالی در سیاره زمین نیست که در ۵ تا از این ۳۴ نوع توانایی نابغه نباشد.

در کنار این انواع هوش و توانمندی، مسئله مهم دیگری که در مدارس ما از بین می‌رود خلاقیت کودک است. در حالی که امروزه در بازار کار، خلاقیت به‌اندازه سواد خواندن و نوشتن اهمیت دارد. اینکه ایده‌ای داشته باشی و بتوانی آن را بپرورانی و امور را متفاوت انجام بدهی.

صحبت‌های این مدیر موفق مرا کنجکاو کرد که به دنبال یافتن و خواندن کتاب و یافتن آن ۳۴ توانمندی باشم. توانمندی‌هایی که والدین با دقت در حالات و رفتار کودک خود می‌توانند رگه‌هایی از آن را در او مشاهده کنند و به این ترتیب بتوانند افق‌های کاری و تحصیلی روشنی را پیش چشم کودک خود ترسیم کنند.

۳۴ توانمندی منحصربه فرد در آدم های دنیا

موسسه گالوپ برای اطلاع از توانایی‌های بشری با دو میلیون نفر درباره توانایی‌های آن‌ها مصاحبه کرد. این کار یک نظرخواهی عظیم نبود بلکه هرکدام از آن مصاحبه‌ها (کمی بیش از دو میلیون) شامل سؤال‌های باز پاسخ از مدیران عالی و افراد اجرایی توانمند در حوزه‌های مختلف بود در مورد اینکه چطور کارشان را به این خوبی انجام می‌دهند. در تمام این حرفه‌های متفاوت، تنوع زیادی از دانش، مهارت و استعداد مشاهده شد. و چیزی نگذشت که کارشناسان این طرح شروع به کشف الگوهایی از این دریای اطلاعات کردند. آن‌ها توانستند ۳۴ تا از شایع‌ترین این الگوها یا بن‌مایه‌های استعدادهای انسانی را بیرون بکشند. تحقیقات نشان می‌دهند که این ۳۴ الگو با ترکیبات بی‌شمار خود می‌توانند به بهترین نحو، بیانگر گسترده‌ترین گستره‌ی ممکن از عملکردهای فوق‌العاده‌ی انسان باشند.

در پی پژوهشی که سازمان گالوپ در ۷۹۳۹ کسب و کار گوناگون در ۳۶ شرکت بزرگ و بر روی ۱۹۸٬۰۰۰ کارمند انجام داده تنها ۲۰ درصد از این کارکنان شرکت‌های بزرگ احساس می‌کردند که توانمندی‌های آنان پیوسته به کار گرفته می‌شود. به بیان دیگر، ۸۰ درصد کارکنان احساس می‌کنند که در واگذاری نقش مناسب به آنان، تخصیص درستی صورت نگرفته است.

این ۳۴ الگو تمامی ویژگی‌های فردی انسان‌ها را در برنمی‌گیرند – افراد از این لحاظ بی‌نهایت متنوعند. پس این ۳۴ الگو را مانند ۸۸کلید پیانو در نظر بگیرید. این ۸۸کلید نمی‌توانند همه‌ی نت‌های موجود را بنوازند ولی در ترکیب با هم می‌توانند هر نوع موسیقی از کلاسیک تا پاپ را بنوازند. این قاعده در مورد این ۳۴ الگو هم مصداق دارد. این الگوها اگر با بینش و فهم مورداستفاده قرار گیرند، می‌توانند بیانگر همه‌ی خصوصیات ویژه‌ای باشند که در زندگی انسان‌ها وجود دارد. با دیدن الگوها سعی کنید ۵ الگوی غالب استعدادی خود را پیدا کنید. این توانمندی‌های اصلی که امضای منحصربه‌فرد شما هستند، قدرتمندترین منابع توانایی شما می‌باشند. با شناسایی بن‌مایه‌های خود و کودکتان در بهترین موقعیت قرار خواهید داشت تا توانایی‌های خود را به حداکثر برسانید. و به خاطر داشته باشید که “شکل واقعی در زندگی هر یک از ما، نداشتن توانایی‌های کافی نیست، بلکه ناتوانی در استفاده از آن‌هاست”

باهم نگاهی به این الگوها می‌اندازیم :

۳۴ نوع هوش یا توانمندی در مردم دنیا

البته که در زمینه خودشناسی آزمون‌های مختلفی وجود دارد. شاید از معروف‌ترین و همه‌گیرترین آزمون‌ها که در ایران هم شناخته شده هستند بتوان به MBTI ،DISC و MMPI اشاره کرد. در کنار این آزمون‌ها، آزمون شناخت توانایی‌ها (Strengths Finder) هم وجود دارد که در طول سال‌های گذشته بخش مهمی از دوره‌های شناخت توانایی‌ها بوده است. این آزمون براساس تحقیق موسسه گالوپ شکل گرفته و تم‌های توانایی‌ هر فرد را در غالب ۳۴ تم معرفی می‌کند. تفاوت این آزمون نسبت به دیگر آزمون‌ها این است که برمبنای رویکرد روانشناسی مثبت‌گرا (با تفکر مثبت تفاوت دارد. در مطلبی جداگانه در این‌باره خواهم نوشت) تهیه شده است و بیشتر تمرکز آن برشناخت نقاط قوت و استعدادهاست. این آزمون کمک می‌کند تا بتوانید درک بهتری از قابلیت‌های خود داشته باشید و دلیل بسیاری از رفتارها و احساس‌های تکراری در طول زندگی را دریابید.

۳۴ تم توانایی (که گاهی با عنوان استعدادیاب کلیفتون شناخته می‌شود) در کتاب Strengths Quest و نسخه دوم و بازنگری شده‌اش در کتاب Strengths Finder 2.0 منتشر شده است که بیش از دو سال هست که جز کتاب‌های پرفروش New York Times و Amazon می‌باشد. همچنین کتاب مذکور توسط نشر پارسیا با عنوان ۵ نقطه قوت برتر خود را بشناسید نیز به فارسی منتشر شده است. دلیل این نام‌گذاری براساس استاندارد آزمون شناخت توانایی‌هاست که برای هرشخص ۵ تم توانایی‌ را مشخص می‌کند.(منبع: سایت کوچینگ امیر مهرانی )

در پست های آینده به برخی از این توانمندی ها میپردازیم.

خلاصه کتاب را میتوانید در سایت زیر دانلود کنید:
http://www.papyrus.ir

منابع مورد استفاده:

مصاحبه سروش صحت در برنامه کتاب باز با مجتبی شکوری، مدیرآموزش باغ کتاب تهران

https://www.aparat.com/v/O7xPS

www.gallupstrengthscenter.com
http://www.leadershipvisionconsulting.com/the-34-themes-of-strength/
برای کشف ۵ توانمندی خود از وب سایت های زیر کمک بگیرید:

http://thecoach.ir/strengths-theme/

http://selfassessment.ir/SC.php?type=component_sections&id=42&t2=DT&sid=79

کتاب گام دوم کشف توانمندی ها

نویسندگان : مارکوس باکینگهام ، دکتر دونالد کلیفتون

بیشتر بدانیم :

پرورش افراد خلاق در مدارس -خلاقیت واقعاً به چه معناست ؟

باورهای شما در مورد هوش روی موفقیت تأثیر دارد

افزایش هوش نوزاد: قسمت دوم

روش های تقویت خلاقیت

نوشته همه کودکان نابغه‌اند، اما به سبک خودشان – ۳۴ هوش در بچه‌ها که مدارس به آن بی‌توجه‌اند اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

دلبستگی اولیه چیست (۲) – نحوه پرورش کودک با دلبستگی ایمن

الهام نیک فر — Sun, 26 Nov 2017 16:27:45 +0000

برای مدت کوتاهی در کشوری غریب هستید و تنها کسی که میشناسید دوستی نزدیک و صمیمی است که روی بودن او در مواقع حساس که به او نیاز دارید حساب باز کرده اید و خیالتان حسابی ازین بابت راحت است. روزی مشکلی برایتان پیش می آید و هرچه تلاش میکنید، این دوست را نمی یابید.در آن لحظات چه احساسی پیدا میکنید؟
نه زبان افراد آن کشور را بلد هستید، نه جایی برای ماندن دارید و نه پولی دارید که با آن چاره ای بیندیشید. در آن لحظات احساس ناامنی، ترس و تنهایی به شدت به سراغتان می آیند و از دوست خود خشمگین یا ناامید میشوید. فکر چنین روزی را هم نمیکردید که به او نیاز داشته باشید و او نباشد. اگر چند بار چنین اتفاقی تکرار شود، آیا دیگر جرات میکنید به او یا دوستی دیگر اعتماد کنید و برای لحظات سخت زندگی، روی او حسابی باز کنید؟؟؟ در ایجاد ارتباطات جدید و پیدا کردن دوستان جدید چطور عمل میکنید؟ همه اینها را میتوان مثال کوچکی از حال و روز کودکی در نظر گرفت که دلبستگی ایمن ای را تجربه نکرده است.

روان حامی در دومین مطلب از پکیج دلبستگی به سراغ نحوه نربیت کودک با دلبستگی ایمن رفته است.

تعریف دلبستگی

در مطلب قبل گفتیم که دلبستگی عبارت است از پیوند عاطفی عمیق که با افراد خاص در زندگی فرد برقرار می کند طوری که باعث می شود وقتی با آنها تعامل می کنیم احساس نشاط و شعف کرده و به هنگام استرس از اینکه آنها را درکنار خود داریم احساس آرامش می کنیم. دلیل اهمیت سیستم دلبستگی اولیه این است که اولین سیستم سازگاری کودک را شکل می‌دهد. یک تصویر ذهنی از مراقب در ذهن کودک می‌سازد، تصویری قابل‌حمل که می‌تواند در لحظات سخت که مراقب حضور ندارد، یک حضورِ تسکین‌دهنده ذهنی برای کودک باشد. چون به کودک این توانایی را می‌دهد که بدون آشفتگی و نگرانی از مراقب جدا شود و به کاوش دنیای اطراف بپردازد.

انواع دلبستگی

کودکان دارای اختلالات دلبستگی یا دیگر مشکلات دلبستگی در ایجاد ارتباط با دیگران و مدیریت احساسات خود دچار مشکل هستند. این امر به کمبود حس اعتماد، خود ارزشمندی، ترس از نزدیک شدن به افراد، خشم و حس نیاز به کنترل کننده بودن منجر ‌می‌‌شود. آن‌ها احساس ناامنی و تنهایی ‌می‌کنند.

اینزورس و همکارانش، بر این اساس که نوزادان، به هنگام جدایی از مادر و به هنگام وصال مجدد با وی، چه واکنشی نشان می‌دهند، چهار نوع رابطه همبستگی کشف کرده اند. یکی از آن‌ها، دلبستگی امن است و سه مورد دیگر، سه نوع مختلف از دلبستگی ناامن هستند که در پست های قبلی به تفصیل درباره آنها توضیح داده شده :

سبک های دلبستگی

۱.دلبستگی ایمن = secure attachment (حدود ۶۵% از کودکان آمریکای شمالی)

اگر بخواهیم جمله فرضی ای که کودک در آن لحظه به مراقب خود می گوید بیان کنیم:
⇐ «خیلی دلم برایت تنگ شد. از دیدنت خوشحالم، اما حالا که دوباره عادی شده است به همان کاری که مشغول بوده‌ام ادامه می‌دهم».

_________________________

دلبستگی نا امن که سه نوع متفاوت را شامل میشود:

۲. دلبستگی دوری جو (اجتنابی) = anxious/ avoidant attachment (حدود ۲۰% کودکان آمریکای شمالی) که نتیجه مراقبت تحریک کننده و مزاحم است.

⇐ «باز هم مرا تنها گذاشتی. همیشه باید خودم از خودم مواظبت کنم».

_________________________

۳. دلبستگی مقاوم =ambivalent/resistant attachment (حدود ۱۰-۱۵% کودکان آمریکای شمالی) که نتیجه مراقبت بی ثبات از کودک است.

⇐ «آخر چرا این کار را می‌کنی؟ من به شدت به تو نیاز دارم ولی تو بدون آنکه بگویی مرا تنها می‌گذاری. وقتی این کار را می‌کنی خیلی عصبانی می‌شوم».

_________________________

۴. دلبستگی آشفته / سردرگم = disorganized/ disoriented attachment (حدود ۵-۱۰% کودکان آمریکای شمالی) که در کودکانی که مورد بدرفتاری قرار گرفته اند و یا والدینی افسرده یا مشکل دار دارند دیده میشود.

⇐ «چه خبر شده است؟ می‌خواهم که تو پهلویم باشی، اما رفتی و حالا برگشتی. از کارهایت سر در نمی‌آروم».

انواع سبک های دلبستگی

آیا کودک من با دلبستگی ایمن پرورش یافته است؟

پس اگر شما آن دوست صمیمی باشید بهترین کاری که میتوانید برای دوست ِتنهای خود در کشور غریب انجام دهید این است که کمک کنید او خیالش همیشه از بابت شما راحت باشد و یا به عبارتی اگر والد هستید از مهم ترین نکات تربیتی که باید به آن توجه کنید، این است که کمک کنید دلبستگی ایمن در کودک شما شکل بگیرد.

چطور بفهمیم که آیا دلبستگی ایمنی در کودک ما شکل گرفته است یا خیر؟ اگر بخواهیم در مثال خودمان مصداق آن را بیان کنیم میتوانیم اینطور بگوییم که آن دوستِ تنها، در کشور جدید به کشف و گردش و کار و … می پردازد اما به طور دایمی برای کسب اطلاعات و دریافت پول یا احساس ارتباط داشتن با شما و بهره مندی از وجود آرامش بخش شما، به دیدارتان می آید. پس میتوانیم بگوییم که ویژگی کودکی که دلبستگی ایمن در او شکل گرفته این است که:

با اعتماد به نفس در محیط به کاوش می پردازد و در عین حال برای داشتن ارتباط با شما و دریافت حس آرامش از شما که تکیه گاه امن او محسوب میشوید به طور منظم پیش شما بازمیگردد.

فواید پرورش کودکی با دلبستگی ایمن

چنین فردی در آینده هم به راحتی روابط دوستانه ای تشکیل میدهد و آنها را حفظ میکند.چرا؟ چون به نمادهای دلبستگی خود (والدین، معلم، یا شریک عشقی خود) اعتماد دارد و میداند زمانی که به آنها نیاز پیدا کند، از او حمایت خواهند کرد و با آغوش باز در انتظار او خواهند بود.پس با خیال راحت به کشف دنیا می پردازد.

میزان پاسخگو بودن مادر در انواع سبک های دلبستگی

هر سبک دلبستگی در کودکی تبدیل به چه نوع سبک دلبستگی در بزرگسالی میشود؟

سبک های دلبستگی در بزرگسالی

برای پرورش کودکی با دلبستگی ایمن، موارد زیر را رعایت کنید:

(اگر به خاطر داشتن تمام موارد زیر درتمام لحظات برای شما دشوار است، هر زمان که در موقعیتی همراه کودک خود قرار داشتید و نمیدانستید چه رفتاری درست است، با تصور تمثیل حضور دوست در کشوری غریب و نقش والد به عنوان تنها حمایتگر آن دوست ، خودتان قادر خواهید بود بهترین تصمیم را بگیرید.)

به نیازهای او حساس و پاسخ گو باشید. بنیادی ترینِ این نیازها، نیازهای فیزیکی اوست.و صد البته که این تنها نیاز یا مهمترین نیاز او نیست و نیازهای عاطفی و هیجانی و… هم بسیار مهم هستند و باید کاملا” لحاظ و ارضا شوند. به او کمک کنید که بتواند با دقت تشخیص دهد که هر زمان چه نیازی دارد: گرسنه است؟ خسته است؟ …

از این موضوع اطمینان حاصل کنید که کودک شما میداند هر زمان ترسیده باشد یا حتی نیاز به درمیان گذاشتن احساسات مثبت خود داشته باشد، میتواند از توجه شما بهره مند شود. درست خواندید: در میان گذاشتن احساسات مثبت. حمایت عاطفی از کودک تنها شامل زمان هایی که او احساس بدی دارد و یا اتفاق بدی رخ داده نمی شود. بلکه پاسخگویی به هیجانات مثبت آنها هم به همین اندازه اهمیت دارد.

از تماس چشمی به عنوان راهی برای برقراری ارتباط با کودک خود بهره بگیرید.

همانطور که وقتی دوستی را بعد از مدتی طولانی میبینید به گرمی با او سلام و احوال پرسی میکنید و به اندازه کافی وقت برای بودن در کنار او صرف میکنید، بعد از هر جدایی از کودک (مثلا” زمانی که برای انجام کارهای روزانه و وظایف کاری خود مجبور به جدایی از او بوده اید)هم به اندازه کافی برای او وقت صرف کنید تا احوال پرسی روانی و عاطفی با او انجام دهید و به میزانِ نیازی که دارد در کنار او بمانید و زمانی که احساس کردید مدت زمان این برقراری ارتباط مجدد برای او کافی بوده، به سراغ کارهای دیگر خود مانند درست کردن شام یا سرگرم شدن با سایر کارها بروید . این مقدار زمان لازم برای برقراری ارتباط مجدد از یک کودک به کودک دیگر و حتی در یک کودک در روزهای مختلف ممکن است متفاوت باشد.

زمانی که مرتکب اشتباهی میشوید از کودک عدرخواهی کنید ، اما این عذرخواهی بیش از اندازه و اغراق شده نباشد. موضوع اصلی در سبک های دلبستگی، اعتماد است. به خاطر بیاورید که عذرخواهی های اصیل چقدر باعث بهبود در روابط برزگسالان با یکدیگر میشود. اعتماد سازی و دلبستگی ایمن به این معنی نیست که به عنوان والد هیچ گاه حق اشتباه کردن نداشته باشید. بلکه به این معنی است که هر گاه اشتباه کردید، روی اعتماد خدشه دار شده کار کنید و برای بازگرداندن آن تلاش کنید.

وقتی که حواس کودک پیش شما نیست، یواشکی و بدون خبر دادن از پیش کودک نروید. برای کودک قابل پیش بینی باشید. اگر کودک شما به طور طبیعی مضطرب است، روال های عادی زندگی روزمره به او کمک میکنند که محیط برایش قابل پیش بینی باشد و بتواند حدس بزند که در هر زمان چه اتفاقی قرار است بیفتد. مثلا” داشتن روال خاضی برای جدایی از کودک و احوال پرسی با او، یا یک روال خاص برای ماندن در خانه مادربزرگ

حتماً شنیده اید که کودکانی که سبک دلبستگی اجتنابی دارند، به نظر میرسد که به رفتنِ والدین خود اهمیتی نمیدهند. اما نتیجه تحقیقات روی فیزیولوژی بدن آنها هنگام جدایی بیانگر حقیقتی دیگر است. اگر کودک شما بسیار متکی به خود به نظر میرسد؛ تا حدی که به ندرت متوجه رفتنِ شما میشود، این را بدانید که اگر آشفتگی و نگرانی و رنج در او مشاهده نمیکنید، دلیل بر عدم وجود آن نیست و ممکن است شما قادر به تشخیص و دیدن آن نباشید.

کودکانی که هم مضطربند و هم وظیفه شناس، بسیار به این مسئله حساس هستند که مسئله ای با خشم به آنها گفته شود و یا در موقعیتی قرار بگیرند که از بیان نیازشان به والد خود ترس داشته باشند. مثلاً اگر از گفتن اینکه چه زمانی نیاز به رفتن به دستشویی دارند به والد خود بترسند و یا اینکه ترس داشته باشند از اینکه به والد خود بگویند که یک نوشیدنی را ریخته اند و برای پاک کردن آن نیاز به کمک دارند. پس برای اینکه کودک شما کاملاً به این درک و نتیجه گیری برسد که هرگاه به شما نیاز داشت میتواند پیشتان بیاید و اینکه گاه گاهی از دست او عصبانی میشوید، اثری روی پذیرا بودن همیشگی شما برای او ندارد، وقت بگذارید. و اطمینان کنید که کودکتان این را میداند.
خلق و خوی کودک هم تاثیر بسیار زیادی روی سبک دلبستگی او خواهد داشت. اگر کودک شما به طور طبیعی کودکی مضطرب است، نیاز به کمک بیشتری از جانب شما خواهد داشت تا اضطرابش را درک کند و بتواند به مرحله ای برسد که با اطمینان به پاسخگو بودن شما، به کاوش در محیط بپردازد.
وقتی که دلبستگی ایمن در کودک شما شکل گرفت، میتوانید با خیال راحت کمی استراحت کنید. دلبستگی ایمن رایج ترین سبک دلبستگی در کودکان است.

منابع:

دلبستگی اولیه چیست؟ (۱)- ضعف و شدت آن حتی اندازه مغز را تغییر می‌دهد
دلبستگی و اختلال دلبستگی واکنشی: نشانه‌ها، درمان و امید برای کودکان دلبسته ناایمن
How to Raise a Securely Attached Child
کتاب روان شناسی رشد ، لورا برک

اگر میخواهید بیشتر درباره دلبستگی بخوانید، مطالب زیر برایتان جالب خواهد بود:

نوشته دلبستگی اولیه چیست (۲) – نحوه پرورش کودک با دلبستگی ایمن اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

زبان و دنیای جدیدی از رشد: هنگامی‌که کودک برای اولین بار شروع به صحبت می‌کند.

هانیه غلامحسین پور — Tue, 21 Nov 2017 20:08:12 +0000

زبان پدیده ای پیچیده و شگفت انگیز: یکی از زیباترین لحظاتی که والدین تجربه می‌کنند، زمانی است که کودک برای اولین بار صحبت کردن را آغاز میکند. شروع استفاده از زبان، کودک را با دنیایی جدید از رشد روبرو می‌سازد. زبان می‌تواند نقشی بسیار مهم و اساسی در ابراز احساسات و تنظیم هیجانات داشته باشد. با روان‌حامی همراه باشید تا نقش زبان را در اولین تجربه‌ی به‌کارگیری آن در دوران کودکی بررسی کنیم.

زبان نشان‌دهنده‌ی جهش بزرگی در رشد کودک است.

می‌توان گفت یکی از مهم‌ترین عواملی که به تسریع رشد کودک کمک می‌کند، تشویق کودک به کنجکاوی فکری و محیطی است که او در آن رشد می‌کند.

با ظهور زبان (در حدود ۱۸ ماهگی)، کودک به موجودی متفاوت تبدیل می‌شود.

هنگامی‌که کودک اولین کلمات را به زبان می‌آورد، نگرانی والدین در مورد رشد فرزندشان تا حدی برطرف می‌شود. والدین پس از تولد نوزاد، ماه‌ها و ماه‌ها در تلاشند تا بتوانند صداها، حرکات و حالات چهره‌ای متفاوتی که کودکشان برای بیان نیازها، احساسات و افکارش به کار می‌برد را درک کنند. اینکه احساس کنید کودکتان می‌تواند حرف‌هایتان را بفهمد، بسیار هیجان‌انگیز است.

سال‌های اولیه‌ی دوران کودکی، فرصت‌های مهم و چشمگیری را برای افزایش رشد فکری و هیجانی فراهم می‌کند؛ رشد زبان بخش مهمی از این مسئله را شامل می‌شود که در طول سال‌های اولیه، کودک را با دنیای جدیدی از رشد روبرو می‌سازد. همچنین لحظه‌ی شنیدن اولین کلماتی که کودک برای اولین بار به زبان می‌آورد، یکی از شیرین‌ترین و متحیرکننده ترین لحظاتی است که والدین تجربه می‌کنند.

جهشی بزرگ در رشد!

زبان، نشان‌دهنده‌ی جهشی بزرگ در رشد کودک است. به این فکر کنید که با به‌کارگیری کلمات و زبان می‌توانیم کارهای زیادی انجام دهیم؛ می‌توانیم روابطمان را با فرزندمان تقویت کنیم و احساسات و ایده‌هایمان را با کودکمان به اشتراک بگذاریم، با افکار و مفاهیم انتزاعی پیچیده ارتباط برقرار کنیم، احساسات جسمانی، موسیقیایی و اشکال بصری و هنری را به‌سادگی توصیف کنیم، می‌توانیم جوک بگوییم، مشکلاتمان را باهم درمیان بگذاریم، در مورد غم و اندوهمان حرف بزنیم، آواز بخوانیم، در مورد چیزهای موردعلاقه و چیزهایی که نسبت بهشان بی‌علاقه هستیم و متنفریم صحبت کنیم، به دیگران بگوییم که دوستشان داریم و یا زمانی که نسبت بهشان احساس خشم داریم، در مورد احساسمان با آن‌ها حرف بزنیم. و به‌این‌ترتیب تمام احساساتمان را از ساده و ابتدایی گرفته تا پیشرفته و همچنین بسیاری از افکار پیچیده را می‌توان در قالب کلمه و با کمک زبان، بیان کرد.

بااین‌حال، یک پژوهشگر و روان تحلیلگر کودک به نام دنیل استرن به این اشاره دارد که زبان مانند یک شمشیر دو لبه عمل می‌کند که هم می‌تواند تسهیل‌کننده باشد و هم تحریف شونده. جنبه‌ی تحریف شونده آن به‌گونه‌ای است که مردم اغلب اوقات معانی و برداشت‌های متفاوتی از یک کلمه دارند و هر کلمه برایشان تداعی‌کننده‌ی تجربه متفاوتی است؛ پس انتقال پیام آن هم به‌صورت سوگیرانه می‌تواند به‌آسانی صورت گیرد.

از طرفی دیگر، دکتر بانی لیتویتز که زبان‌شناس و روان تحلیلگر است، می‌گوید باوجود معانی مختلفی که از یک کلمه داریم، و برداشت‌های سوگیرانه ای که از کلمات می‌شود، میتوان برای رفع این سوء تفسیرها، با یکدیگر در مورد معانی متفاوت یک کلمه بحث و تبادل‌نظر کنیم؛ انجام این کار باعث می‌شود به درک مشترکی از احساسات، هیجانات و معنی یک کلمه برسیم و به‌این‌ترتیب صمیمیت بینمان افزایش یابد و باعث شود احساس نزدیکی بیشتری نسبت به یکدیگر داشته باشیم.

بنابراین هنگامی‌که کودک شروع به صحبت کردن می‌کند، ممکن است با خود فکر کنید که بیان واژه‌ها، راه آسان‌تری برای برقراری ارتباط با او می‌باشد. مسلماً کلمات ابزار ارتباطی قوی‌ای هستند؛ اما این نکته را نیز به یاد داشته باشید ؛همان‌طور که ابزارها توانایی ساختن و مولد بودن را دارند، می‌توانند مخرب هم باشند.

بعد از زمانی که کودک اولین کلمات را به کار می‌برد، و به‌مرورزمان، دایره لغات او گسترش پیدا میکند، کلمات یک‌بخشی مانند “سیب” به کلمات دو یا چندبخشی و حتی جملات کوتاهی که ممکن است خیلی برایتان خوشایند نباشد مانند :”من تو را دوست ندارم” تبدیل می‌شوند. اما استفاده روزافزون کودک از زبان می‌تواند برای رشد روان‌شناختی و تنظیم هیجانی او بسیار مفید باشد.

گاهی وقت‌ها برای فهم خواسته‌ها و گفته‌های کودک به زمان نیاز داریم؛ علاوه بر این، می‌توان گفت که قدرتمندترین ابزاری که به ما در شنیدن، فهم و پاسخ به جلوه‌های بیانی هیجانات و احساسات کودک کمک می‌کند، ترجمه‌ی کلمات به احساسات و برعکس آن؛ ترجمه احساسات به کلمات است.

سخن گفتن از طریق کلمات

همان‌طور که رشد کودک ادامه پیدا می‌کند (حدود ۲ سالگی)، نحوه بروز احساساتش نیز تغییر می‌کند و کودک فعالانه حالات چهره‌ای که قبلاً نیز به کار می‌برد را با کلمات اولیه پیوند می‌دهد.

هنگامی‌که کودک شروع به صحبت کردن می‌کند، والدین باید به او کمک کنند تا کلمات را به‌طور مناسب برای بیان احساساتش به کار ببرد. ابراز تمام احساسات انسانی که در طیف بین خشم تا شادی قرار دارند، می‌توانند بسیار مفید و کاربردی باشد . دکتر انی کاتان روان تحلیلگر کودک، که بعد از جنگ جهانی دوم به کلیولند مهاجرت کرده بود و با خانواده‌ی فروید آشنایی داشت، در سال ۱۹۵۰، مدرسه‌ای پیش‌دبستانی را باهدف درمان تأسیس کرد که در حال حاضر این مدرسه با نام هانا پارکینز شناخته می‌شود. او در آنجا روش جدیدی از درمان را برای کودکان پیش‌دبستانی که دچار مشکل بودند، از طریق والدین به کار برد.

او بر این موضوع تأکید داشت که تشویق و پاداش دهی به کودک برای استفاده از کلمات می‌تواند مفید باشد (۱۹۶۱). او همچنین بر این باور بود که با کمک گفتار، احتمال تمایز و تشخیص خیال از واقعیت افزایش می‌یابد. گفتار به فرایندی یکپارچه ختم می‌شود که این فرایند به‌نوبه ی خود منجر به آزمایش واقعیت از جانب کودک می‌شود. همچنین با یادگیری زبان و به‌کارگیری کلمات، کودک این را یاد می‌گیرد که به جای ابراز احساساتش در قالب رفتاری، آن‌ها را در قالب کلام ابراز کند و در انجام برخی از رفتارهایش (مانند قشقرق) تأخیر ایجاد کند.

دکتر پائول برینیچ که او نیز یک روان تحلیلگر کودک است، در سال۱۹۸۲، در مقاله‌ی خود به ظهور کلمات آغازین با توجه به روابط اولیه بین والد و کودک اشاره کرد. یکی دیگر از روان تحلیلگران با نام جان گدو، از اصطلاح نمادین “رمزگردانی” استفاده کرد تا فرایند اتصال کلمات به تجربیات ذهنی را توصیف کند. او بر اهمیت این تبدیل در دستیابی به تنظیم فشار و تنش هیجانی و خودآرامی تأکید داشت (۲۰۰۵).

در روانشناسی تجربی از زبان به‌عنوان ابزاری حیاتی برای تنظیم هیجان یاد می‌شود. تحقیقات و مطالعات تجربی نشان داده که صحبت کردن یا نوشتن در مورد تجربه‌ی احساسات کنونی، اضطراب و پریشانی را کاهش می‌دهد. (فراتارلی، ۲۰۰۵؛ کرکانسکی و همکاران، ۲۰۱۲؛ پنبیکر و چانگ، ۲۰۱۱). علاوه بر این، مطالعات تصویربرداری عصبی مغزی نشان می‌دهند که بیان احساسات در قالب کلمه (affect labeling)، پاسخ‌دهی به آمیگدال را کاهش داده و توانایی و فعالیت قشر مخ را افزایش می‌دهد (لیبرمن و همکاران، ۲۰۱۷).

مثال:

بن در ۱ سالگی:

در اینجا برایتان مثالی را آوردیم که تفاوت بین دو مرحله پیش کلامی و مرحله پس کلامی کودک را به‌خوبی نشان می‌دهد:

بن یک‌ساله و مادرش در آشپزخانه‌اند. بن در صندلی خود نشسته و درحالی‌که میان وعده‌اش را با کمک مادر می‌خورد، با ماشین اسباب‌بازی کوچکش مشغول بازی کردن است. در حین بازی، ماشین از دست بن بر روی زمین می‌افتد و بن با ابروهای درهم‌کشیده و لبهای جمع شده، ناراحتی‌اش را نشان می‌دهد. اما مادر سریعاً ماشین بن را از روی زمین برنمی‌دارد بلکه به او می‌گوید: بن اگر کمی صبر کنی، ماشینت را می‌دهم. بن از سخن مادر کمی آرام می‌شود و احساس می‌کند که از جانب مادر درک شده است ولی درعین‌حال منتظر نتیجه نیز می‌ماند. او به ماشینش علاقه‌ی زیادی دارد؛ اما اگر بازگرداندن ماشین بیش‌تر از زمان مورد انتظارش طول بکشد، تنش و اضطراب بن به حد انفجار می‌رسد؛ سپس ناراحتی او به خشم تبدیل می‌شود، چهره‌اش قرمز می‌شود و با حالتی ناامیدانه شروع به گریه می‌کند. هنگامی‌که مادر رفتار بن را می‌بیند، فوراً به او می‌گوید: “باشه بن، باشه، ماشینت را می‌دهم… ببین ماشینت اینجاست”؛ و سپس آن را به دستش می‌دهد. در این حال، بن ماشین را می‌گیرد و لبخند میزند و دوباره مشغول بازی می‌شود.

بن در دوسالگی:

حال بعد از یک سال به مثالی مشابه مثال قبل اشاره می‌کنیم:

بن دوساله بر روی صندلی‌اش نشسته و مشغول بازی با ماشینش است. در حین بازی، ماشین از دستش به کف زمین می‌افتد و بلافاصله می‌گوید: “ماشین، ماشین! ماشین افتاد” و منتظر پاسخ میماند. مادر این کلمات را به‌عنوان درخواست کودک می‌شنود اما خونسردی خود را حفظ می‌کند و می‌گوید: “عزیزم فقط یک دقیقه صبر کن، دستم بند است” بن با صدای مادر آرام می‌شود. اما هرچه که بیشتر زمان می‌گذرد و منتظر میماند، او بیشتر آشفته می‌شود و با صدای بلند داد میزند و می‌گوید: “ماشین، ماشین!”. در این حین مادر به‌صورت ناخودآگاه و به همان شکلی که طبق معمول به همه پاسخ می‌دهد، می‌گوید”صبر کن، تا یک دقیقه دیگر می‌آیم”. اما فریاد زدن بن و تکرار حرف “ماشین”، حکم همان گریه از روی ناامیدی را دارد (که در مثال یک برایتان شرح دادیم) و اگر به آن پاسخی داده نشود باعث می‌شود که بن خشم و ناامیدی بیشتری را نسبت به زمانی که ۱ ساله بود تجربه کند و اضطراب و ناراحتی‌اش را با دایره لغات محدودی که در اختیار دارد این‌گونه بیان کند: “نه، نه! ازت خوشم نمیاد، ازت متنفرم”.

گفتن این نوع از جملات ممکن است برای والدین ناخوشایند و ویرانگر باشد. این جملات فراتر از یک دفاع شخصی به نظر برسند؛ در مثال ما، مادر بن احساس کرد که از جانب بن موردحمله قرار گرفته است و از کلماتی که بن به‌کاربرده بود ناراحت شد و به‌این‌ترتیب با صدای بلند فریاد زد: “بن، تمامش کن” . بن با شنیدن صدای تهدیدآمیز مادر، غذا را بر روی زمین ریخت و او را خشمگین‌تر کرد.

چه اتفاقی افتاد؟

از مثال بن و مادرش می‌توان فهمید که زبان، مجموعه‌ای از واکنش‌های پیچیده را در رابطه بین مادر و کودک به وجود می‌آورد. اما علاوه بر اینکه زبان می‌تواند باعث سوءتفاهم‌ها و تحریفات شود و تعارضاتی را به وجود آورد، باید به جنبه‌های مثبت زبان نیز اشاره کرد؛ یادگیری کلمات به کودک کمک می‌کند تا ارتباطش را با دیگران گسترش دهد و باعث می‌شود ظرفیت فهم و تنظیم هیجانات و احساساتش افزایش یابد. هنگامی‌که یک احساس در قالب کلمه بیان می‌شود، نسبت به آن احساس قدرت بیشتری پیدا می‌کنیم و با توانایی بیشتری آن را مورد آزمون قرار می‌دهیم و راحت‌تر آن را با دیگران سهیم می‌شویم و اصلاحش می‌کنیم و حتی از آن لذت می‌بریم. به همین دلیل است که میگوییم زبان مانند یک شمشیر دو لبه عمل می‌کند.

در مثال اول، هنگامی‌که بن یک‌ساله بود (مرحله پیش زبانی)، مادر اضطراب و عصبانیت او را از حالات چهره‌ای‌اش تشخیص داد و فهمید که احساساتش به علت افتادن ماشین برانگیخته‌شده است و این نوع از ابراز احساسات، مادر را آزرده نکرد؛ اما زمانی که بن به مرحله کلامی رسید (در مثال دوم) و از واژگان منفی برای بروز احساساتش استفاده کرد، باور این نکته برای مادر سخت بود که بن قبلاً نیز این احساسات را تجربه کرده بود، اما این بار فقط بروزشان با دفعات قبل متفاوت بود و به شکل کلامی درآمده بود.

آیا راه‌حلی برای رفع این مشکل وجود دارد؟ خوشبختانه باید بگوییم که بله . راه‌حل آن ترجمه است که در قسمت بعد در مورد آن صحبت خواهیم کرد.

منابع:

When Children Begin to Talk

Brinich PM (1982). Rituals and meanings: The emergence of mother-child communication. Psychoanalytic Study of the Child 37: ۳-۱۳.

Frattaroli J (2005). Experimental disclosure and its moderators: A meta-analysis. Psychol Bull 132: ۸۲۳-۸۶۵.

Gedo JE (2005). Psychoanalysis as Biological Science: A Comprehensive Theory.Baltimore: The Johns Hopkins University Press.

مطالب مشابه:

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته زبان و دنیای جدیدی از رشد: هنگامی‌که کودک برای اولین بار شروع به صحبت می‌کند. اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

استفاده از پیامد طبیعی و منطقی رفتار و تاثیر پاداش و تنبیه در تغییر رفتار کودکان

هانیه غلامحسین پور — Sun, 24 Sep 2017 11:03:22 +0000

در صورتی‌که پاداش و تنبیه بی‌تاثیر باشند، به هنگام بدرفتاری کودک چه کاری می‌توانیم انجام بدهیم؟

مثال: اگر مادر فراموش کند که کیکی را که داخل فر گذاشته است به موقع بردارد، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ به دنبال این مساله این منطق که کیک خواهد سوخت، می‌آید و سوختن کیک، پیامد طبیعی فراموشکاری اوست.

اگر ما به کودک این اجازه را بدهیم که پیامدهای اعمالش را تجربه کند، موقعیت آموزشی واقعی و اصیل را در اختیار او قرار داده‌ایم. با روان‌حامی همراه باشید.

مثال آلفرد ۱۰ ساله را در نظر بگیرید: آلفرد ده ساله دائما فراموش می‌کرد که ناهارش را به مدرسه ببرد. هرگاه مادر متوجه می‌شد که آلفرد ناهارش را نبرده، بلافاصله ناهارش را به مدرسه می‌برد و اطمینان حاصل می‌کرد که به دست او می‌رسد. هرگاه که این اتفاق می‌افتاد، مادر او را به خاطر فراموشکاریش شماتت می‌کرد و به او یادآوری می‌کرد که آوردن ناهار به مدرسه چقدر او را به زحمت می‌اندازد. آلفرد به رفتار مادرش با بداخلاقی واکنش نشان می‌داد و همچنان فراموش می‌کرد که ناهارش را به مدرسه ببرد.

پیامد طبیعی فراموش کردن ناهار چیست؟ شخص گرسنه می‌ماند. بهترین پاسخ در رابطه با این رفتار آلفرد این است که مادر بتواند به آلفرد بگوید که دیگر مسئول ناهار او نیست. و وقتی ناهارش را فراموش می‌کند، مادر خیلی راحت به گلایه‌های او بی اعتنایی می‌کند. یقینا آلفرد عصبانی خواهد شد، چون فکر می‌کند که این وظیفه مادر است که حواسش به ناهار او باشد. اما مادر می‌تواند با آرامش پاسخ دهد: “متاسفم ناهارت را فراموش کردی، آلفرد”. (ممکن است لازم باشد مشارکت مدرسه را در این زمینه به دست آوریم تا فرد دیگری پول ناهار را تامین نکند). اما اگر مادر اینگونه ادامه دهد که: ” این درسی می‌شود تا دیگر ناهارت را فراموش نکنی”، پیامد را بلافاصله به تنبیه تبدیل می‌کند. استفاده از کلماتی که به کودک بفهماند خودش قدرت حل مسئله را دارد نه اینکه باید کاری را که ما می‌خواهیم انجام دهد، بسیار مهم است.

پیشنهاد گرسنه نگه داشتن کودک برای بسیاری از والدین وحشتناک است. در واقع گرسنه بودن خوشایند نیست. فراموش کردن گاه به گاه ناهار، آسیب جدی‌ای وارد نمی‌کند. اما ناراحتی ناشی از آن می‌تواند آلفرد را برانگیزد که دیگر ناهارش را فراموش نکند. مهم آن است که اصطکاک و فقدان هماهنگی میان آلفرد و مادرش که آسیب رسانتر از گرسنگی است، از بین برود. ما حق نداریم مسئولیت فرزندانمان را بر دوش بگیریم یا پیامد اعمال آن‌ها را بپذیریم.

نمونه‌ی دیگر را در نظر بگیریم که : آلیس چهار ساله بسیار لاغر بود و خیلی سریع به سرما خوردگی مبتلا می‌شد. پدر و مادر او هردو فکر می‌کردند که با تغذیه مناسب، سلامتی او بهبود پیدا می‌کند. به هنگام غذا خوردن، آلیس بشقاب غذا را جلوی خود می‌گذارد و چند لقمه اول را با اشتیاق می‌خورد. او کمی شیر می‌نوشد، اما زمانی‌که والدین مشغول به صحبت کردن می‌شوند، کم کم علاقه اش را به غذ خوردن ا از دست می‌دهد. او آرنجهایش را روی میز می‌گذارد و صورتش را روی دستانش تکیه می‌دهد. او با بی‌حوصلگی با غذای داخل بشقابش بازی می‌کند. در این حین پدرش با آرامی و محبت به او می‌گوید: ” زود باش، عزیزم شام خوشمزه‌ات را بخور”. آلیس به طرز جذابی می‌خندد، لقمه‌ای در دهان می‌گذارد و آن را همان‌جا نگه می‌دارد. پدر دوباره شروع به صحبت با مادر می‌کند. دهان آلیس یکی دوبار تکان می‌خورد. سپس مادر وسط حرف پدر میپرد و به آلیس می‌گوید: “زود باش دلبندم سریع‌تر بخور، تو می‌خواهی دختری بزرگ و سالم بشوی، اینطور نیست؟ آلیس با قدرت لقمه‌اش را می‌جود. پدر او را دلگرمی می‌دهد که: “این دختر منه”. اما به محض اینکه والدین دوباره شروع به صحبت می‌کنند، آلیس دست از خوردن می‌کشد و به این ترتیب بیشتر زمان صرف ناز کشیدن بیش از حد آلیس برای غذا خوردن می‌شود.

هدف کم اشتهایی آلیس، مشغول کردن والدین و جلب توجه آن‌ها به سمت خودش است. کشف این مسئله با نگاه به کار والدین، بسیار ساده است.

خوردن موجب ادامه حیات است. این عملکردی طبیعی است. وقتی کودکی مشکل غذا خوردن پیدا می‌کند، بیشتر باید به رفتار اشتباه والدین توجه کرد.

آسان‍‌ترین راه برای آموزش غذا خوردن به آلیس آن است که اجازه دهند خودش غذا بخورد. اگر امتناع کرد، والدین باید نگرش محبت آمیز خود را حفظ کنند و از به کار بردن تذکرهای کلامی خودداری کنند. وقتی همه غذای خود را تمام کردند، غذاهای نیمه تمام را از روی میز بردارند و به آلیس اجازه دهند که خودش بفهمد چه اتفاقی خواهد افتاد اگر غذایش را نخورد. اگر ما غذا نخوریم، گرسنه می‌شویم. در وعده‌ی بعد، مجددا غذا آورده می‌شود. اگر آلیس همچنان در حال وقت تلف کردن باشد، والدین نباید چیزی به او بگویند و همچنان صمیمیت جو حاکم بر سفره است. معنای ضمنی این صمیمیت آن است که ” اگر دوست نداری غذا بخوری، نتیجه می‌گیریم که گرسنه نیستی”. اگر کودک با غذا بازی کند و غذا با بی اعتنایی برداشته شود نباید هیچ گونه تنبیه و یا پاداشی برای ترغیب کودک به غذا خوردن ارائه شود. یک ساعت بعد آلیس ممکن است از گرسنگی غرولند کند و شیر و بسیکویت بخواهد، در این صورت مادر باید اینگونه پاسخ دهد که: “متاسفم که گرسنه ای، اما شام ساعت شش آماده می‌شود؛ خیلی بد شد که تو باید مدت زیادی منتظر بمانی”. صرف نظر از اینکه گرسنگی آلیس چقدر غم انگیز است، مادر باید بگذارد کودک گرسنه بماند چون این گرسنه ماندن پیامد طبیعی غذا نخوردن کودک است. درد ناشی از کتک خوردن، نوعی تنبیه است که توسط والدین انجام می‌شود اما ناراحتی ناشی از گرسنه ماندن توسط یک بزرگسال اعمال نمی‌شود، بلکه نتیجه‌ی غذا نخوردن در هنگام سرو غذاست.

چگونه است که والدین از دردی که با کتک زدن نصیب کودک می‌کنند، احساس عذاب وجدان نمی‌کنند اما از گرسنه ماندن کودک که خودش موجب آن بوده وحشت دارند؟ به نظر می‌رسد که والدین خود را به شدت مسئول تهیه غذا می‌دانند و اگر ببینند که کودک گرسنه است و اگر در قبال این گرسنگی کاری انجام ندهند، احساس می‌کنند که والدین خوبی نیستند؟ با این حال، نگرانی بیش از حد ما درمورد غذا خوردن کودکمان معمولا یک نقاب است. ممکن است والدین به احساس مسئولیتشان اعتقاد کامل داشته باشند، اما در واقع آنها تمایل واقعیشان را به تسلط و کنترل‌گری پنهان می‌کنند: ” من مایلم فرزندم آنگونه که من می‌خواهم غذا بخورد”. این تمایل به کنترل است که بسیاری از والدین را برمی‌انگیزد. و این همان کنترل تحکم آمیز است که آلیس در حال مبارزه با آن است. وقتی که سلطه‌گری و کنترل از میان برود و آلیس دیگر چیزی برای مبارزه کردن نداشته باشد، غذا نخوردن دیگر برای او هیچ سودی نخواهد داشت و به احتمال زیاد غذایش را خواهد خورد.

منبع: کودکان خوشبخت (راهبردهای تربیت کودک و بهبود رابطه والدین – فرزند) تالیف: رودلف درایکورس – ویکی سولتس ترجمه دکتر حمید علیزاده – علیرضا روحی

مطالب مرتبط:

نوشته استفاده از پیامد طبیعی و منطقی رفتار و تاثیر پاداش و تنبیه در تغییر رفتار کودکان اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

آیا اوتیسم واقعا به معنای اختلال در همدلی کردن است؟

هانیه غلامحسین پور — Mon, 14 Aug 2017 17:58:00 +0000

شاید اوتیسم به معنای فقدان همدلی سطحی باشد اما به معنای فقدان همدلی عمیق در این افراد نیست.

باوری غلط که در مورد افراد مبتلا به طیف اوتیسم وجود دارد این است که این افراد در همدلی کردن ناتوانند. پژوهشگری که این باور را رواج داد، سیمون کوهن، استاد روانپزشکی رشد بود که اوتیسم را به عنوان اختلال در همدلی کردن معرفی کرد. به گفته بارون کوهن، یکی از ویژگی‌های اوتیسم “کوری ذهنی” است که به این معنی است که نمی‌توانند خودشان را به جای دیگران قرار دهند، نمی‌توانند حالات چهره‌ای و زبان بدن افراد دیگر را بخوانند و بنابراین نمی‌توانند افکار دیگران را بفهمند و احساسات آن‌ها را درک کنند. در نتیجه افرادی که مبتلا به اوتیسم هستند دشوار است که در شرایط اجتماعی به صورت مناسب پاسخ دهند و ممکن است که بی احساس و ناخوشایند به نظر برسند. با روان‌حامی همراه باشید.

در هرصورت افرادی که مبتلا به طیف اوتیسم هستند و همچنین خانواده‌هایشان به اشتباه این باور را می‌پذیرند. زیرا این افراد فکر می‌کنند که دیگران در بیشتر مواقع شاهد همدلی هستند و آن را تجربه می‌کنند و در بیشتر مواقع می‌گویند که دیگران حتی فراتر از حد معمولی می‌توانند احساسات افراد را درک کنند. یکی از دوستان من که پسری جوان دارد و به طیف اوتیسم مبتلاست، به طور قاطع می‌توانم بگویم که او از همدلی بالایی برخوردار است به این معنی که او به شدت نسبت به رنج دیگران واکنش نشان می‌دهد. هنگامی که مردم اطرافش ناراحت و غمگین هستند احساس ناراحتی می‌کند و با شادی آن‌ها خوشحالی خود را نشان می‌دهد.

در واقع بسیاری از محققان، فرضیه فقدان همدلی در اوتیسم را زیرسوال بردند و به این اشاره داشتند که همدلی به تنهایی نمی‌تواند برای افراد مبتلا به اوتیسم اختلال ایجاد کند بلکه مهارت‌های برقراری ارتباط اجتماعی و توانایی درک، توصیف و یا بیان احساساتشان می‌تواند برایشان مشکل ساز باشد.

همدلی سطحی و عمیق

آیا تعریف اوتیسم به عنوان “اختلال در همدلی کردن” درست است؟ پاسخ این سوال به نحوه‌ تعریفی که از همدلی دارید، بستگی دارد. با توجه به نظریه سیمون بارون کوهن، همدلی یعنی “خواندن فضای احساسی” و “تنظیم افکار و احساسات دیگران”. یکی دیگر از روان‌شناسان برجسته بریتانیایی به نام پل گیلبرت، همدلی را “برقراری ارتباطات چشمی با دیگران” تعریف می‌کند. اگر بر این اساس همدلی را تعریف کنیم، افراد مبتلا به طیف اتیسم را فاقد همدلی می‌دانیم.

با این حال این تعریف بسیار محدودی از همدلی است و فقط به نوعی از همدلی که من آن را “همدلی سطحی” نام‌گذاری می‌کنم اشاره دارد. همدلی سطحی شبیه چیزی است که روان‌شناسان معمولا آن را همدلی شناختی می‌نامند. این نوع از همدلی، توانایی شناختی است که باعث می‌شود بتوانید خودتان را به جای دیگران قرار دهید و بر اساس رفتارها، حالات چهره‌ای و نحوه گفتارشان احساساتشان را درک کنید . این نوع از همدلی توسط آزمایشاتی اندازه گیری می‌شود که در آن‌ها از افراد خواسته می‌شود که به چهره‌ها در تصاویر نگاه کنند و احساسات آن‌ها را حدس بزنند.

اما نوع دیگری از همدلی وجود دارد که آن را “همدلی عمیق” می‌نامم و شبیه چیزی است که “همدلی عاطفی” نامیده می‌شود و به آن نوع از توانایی اشاره دارد که نه تنها شامل تصور احساسات می‌شود بلکه به این معنی است که می‌توانید آنچه را که دیگران تجربه می‌کنند عمیقا احساس کنید. این نوع از همدلی به شما این توانایی را می‌دهد که وارد فضای ذهنی افراد شوید و بنابراین احساسات و عواطفشان را درک کنید. به معنایی دیگر، هویت شما با آن‌ها ادغام می‌شود و جدایی بین شما و آن‌ها از بین می‌رود. همدردی عمیق منبع خیرخواهی است و اغلب منجر به رفتارهای نوع‌دوستانه می‌شود که ریشه در تمایل به رفع رنج‌هایی دارد که در دیگران می‌توانیم احساس کنیم.

به نظر می‌رسد که این دو نوع همدلی تا حدی مستقل از یکدیگر باشند. یک فرد می‌تواند سطح بالایی از همدلی سطحی را داشته باشد اما سطح پایینی از همدلی عمیق را برخوردار باشد و بالعکس. به عنوان مثال، یک سیاستمدار موفق ممکن است سطح بالایی از همدلی سطحی داشته باشد؛ به این معنا که می تواند فضای عاطفی را بخواند و به طورغریزی و فطری بداند که چگونه باید به موقعیت‌ها یا زبان بدن، واکنش نشان دهند و به مردم بگوید که چه می‌خواهد بشنود. اما ممکن است که سطح پایینی از همدلی عمیق داشته باشد، که به او این امکان را می دهد با بهره‌گیری و سوء‌استفاده از دیگران برای دستیابی به جاه‌طلبی‌های خود رفتارهای بی رحمانه‌ای داشته باشد (رفتار بهره‌کشی فقط در صورت عدم وجود همدلی عمیق امکان پذیر است و به این معناست که نمی‌توانید درد و رنجی را که به دیگران تحمیل می‌کنید، احساس کنید).

ممکن است برای افرادی که مبتلا به طیف اوتیسم هستند این معادله معکوس شده باشد که : آن‌ها ممکن است همدلی سطحی خوبی نداشته باشند اما این بدان معنا نیست که قادر به احساس همدلی عمیق نیستند.

نویسنده: دکتر استیو تیلور

منبع:

?Is Autism Really an “Empathy Disorder”

مطالب مرتبط:

نوشته آیا اوتیسم واقعا به معنای اختلال در همدلی کردن است؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

نظریه رشد اخلاقی کلبرگ

حمید بهرامی‌زاده (admin) — Fri, 20 May 2016 11:17:07 +0000

نظریه رشد اخلاقی کلبرگ:

لارنس کلبرگ نظریه‌ی پیاژه درباره‌ی استدلال اخلاقی را به نوجوانی و بزرگسالی بسط داد. او به پسرهای ۱۰، ۱۳، و ۱۶ ساله چند مشکل یا داستان تعریف کرد. در هر داستان از کودک خواسته می‌‌‌شد که دو کار انجام دهد:

از قانون، قاعده، یا دستورات بالا دست اطاعت کند.
کاری بکند که با قوانین و دستورات مغایرت دارد.

یكی از داستانهای اخلاقی كلبرگ در باره‌ی مردی است به نام هانس كه زنش در حال مردن است. هانس به اندازه‌ی كافی پول ندارد تا دارویی را كه جان زنش را نجات می‌‌‌دهد تهیه كند. این دارو را به تازگی یک داروساز توانسته است با هزینه‎ی بالایی تولید کند و به هانس تخفیف نمی‌‌‌دهد و نمی‌‌‌پذیرد كه پول را بعداً دریافت كند. هانس نتوانست پول به اندازه کافی قرض کند. از این رو شبانه، دارو را از داروخانه می‌‌‌دزدد.

سئوال این است:

آیا هانس لازم بود این كار را بكند و چرا ؟

سطح قضاوت اخلاقی بستگی دارد به نوع استدلالی كه شخص بكار می‌‌‌برد، نه محتوای قضاوت. در صورتیكه شخص بگوید كه هانز كار درستی كرده یا اشتباه كرده در هر دو حالت می‌‌‌تواند در قضاوت اخلاقی نمره بالایی بیاورد زیرا نمره وی به دلایلی كه در مورد قضاوتش ارائه می‌‌‎دهد بستگی دارد.

كلبرگ پس از تحلیل پاسخ به این معماها سه سطح قضاوت اخلاقی را معین كرد كه هر یك به دو مرحله‌ی فرعی تقسیم می‌‌ شوند. مراحل نظریه رشد اخلاقی کلبرگ:

سطح ۱- اخلاق پیش‌قراردادی یا پیش عرفی در نظریه رشد اخلاقی کلبرگ (از ۴ تا ۱۰ سالگی)

در این سطح قضاوت اخلاقی كودكان مبتنی بر اجتناب از مجازات یا كسب پاداش است. از دید كودكان معیارهای اخلاقی از سوی دیگران تعیین می‌‌‌شوند و افراد باید برای گریز از مجازات یا كسب پاداش از آنها پیروی كنند.

اخلاق پیش‌قراردادی یا پیش عرفی شامل دو مرحله‌ی است:

مرحله‌ی ۱- اجتناب مجازات

در این مرحله‌ی كودك برای گریز از مجازات از معیارهای اخلاقی دیگران تبعیت می‌‌ كند و به انگیزه عمل فرد توجه چندانی ندارد بلكه بیشتر به پیآمد آن فكر می‌‌ كندبه عبارتی دیگر کودک تنها به مجازات می‌‌‌اندیشد. او از قوانین پیروی می‌‌‌کندتا تنبه نشود.

مرحله‌ی ۲- كسب پاداش

در این مرحله‌ی اطاعت از مقررات برای رسیدن به پاداش و نوعی سودجوئی متقابل ، معیار قضاوت اخلاقی است . كودكان عملی را اخلاقی می‌‌ دانند كه برای آنان فایده داشته باشد . بطور كلی می‌‌ توان گفت كه در سطح اخلاقی پیش عرف ( پیش قرار دادی ) كودكان در مورد درست و نادرست بر حسب عواقب عمل قضاوت می‌‌ كنند. کودک، تنها به پاداش فکر می‌‌‌کند. او به حرف دیگران گوش می‌‌‌دهد و از قوانین پیروی می‌‌‌کند تا، در مقابل آن، به پاداش دست یابد.

در مرحله‌ی‌ اول تعریف كودك از درست و نادرست بر این اساس است كه شخص باید از قواعد پیروی كند تا تنبیه نشود.

در مرحله‌ی دوم رابطه‌ی متقابلی ایجاد می‌‌شود هر كس باید برای بر آوردن نیازهایش كاری كند و بگذارد دیگری هم همین كار را بكند. انجام دادن آنچه عادلانه است مبادله‌ای برابر ایجاد می‌كند .
این گفته كه ( تو پشت مرا بخاران و من پشت تو را می‌خارانم ) مصداق این مرحله‌ است.

سطح ۲ – اخلاق قردادی یا عرفی در نظریه رشد اخلاقی کلبرگ(از ۱۰ تا ۱۳ سالگی)

در این سطح از نظریه رشد اخلاقی کلبرگ، افراد علاقمند ند كه با اعمال خود دیگران را خشنود كنند ، یعنی تحسین آنها را بر انگیزند، به خصوص تحسین افرادی كه از نظر آنها مهم هستند . در همین سطح آنها گرایش به اطاعت كامل از قوانین دارند . در این سطح ، اطاعت از قوانین لزوماً برای اجتناب از مجازات یا كسب پاداش نیست، بلكه بیشتر دلیل آن حفظ نظم جامعه است

اخلاق قردادی یا عرفی نیز شامل دو مرحله‌ی زیر است

مرحله‌ی ۳ – تحسین و تأیید از جانب دیگران (یا دختر خوب/پسر خوب):

در این مرحله‌ عملی كه تأیید دیگران را به دنبال داشته باشد از نظر اخلاقی قابل دفاع است. افراد به نیت اهمیت می‌‌دهند و نه به پیآمد آن. کودک، از اینکه به او «بچه خوب» («پسر خوب» یا «دختر خوب») بگویند خوشش می‌آید. او برای تعریف شدن از جانب همه، از قوانین پیروی می‌کند.

مرحله‌ی ۴-حفظ نظم اجتماعی، اطاعت از قانون و انجام وظیفه (یا قانون برای قانون)

در این مرحله‌، هر عملی كه مطابق با مقررات بوده و مورد تصویب مراجع قدرت باشد، از لحاظ اخلاقی قابل قبول است. در ضمن، هر انسان موظف است كه به تعهدات خود، به گونه‌ای كه جامعه تعیین كرده است عمل نماید.به طور كلی در سطح متعارف ( قراردادی ) تأكید بر روابط بین افراد و ارزشهای اجتماعی است، اینها بر علائق شخصی مقدم است.

کودک به افراد مافوق احترام می‌گذارد. برای آنکه با توبیخ بزرگترها و بالادستها مواجه نشود و به علت «انجان ندادن وظایف خود» احساس عذاب وجدان نکند. قوانین خانوادگی و اجتماعی را رعایت می‌کند.

سطح ۳ – اخلاق پس‌قراردادی یا پس‌عرفی در نظریه رشد اخلاقی کلبرگ (مافوق قراردادی) از ۱۳ سالگی به بعد :

رسیدن به این سطح در نظریه رشد اخلاقی کلبرگ، نشانه‌ای از رسیدن به اخلاق واقعی است. در این سطح، فرد برای اولین بار متوجه می‌‌شود كه ممكن است بین دو معیار پذیرفته شده اخلاقی تضاد وجود داشته باشد و او باید به نوعی آنها را برای خود حل و فصل كند. او ضمن اقرار به قوانین ممكن است از نا رسائی بعضی از موارد قانونی نیز آگاه شده و دریابد كه افراد دیگر ممكن است عقاید و ارزشهای متفاوتی داشته باشند. د رهمین سطح، فرد بعضی از اصول را در خود درونی كرده و به آنها پایبند شده است.

سطح اخلاق پس‌قراردادی یا پس‌عرفی نیز دارای دو مرحله‌ است:

مرحله‌ی ۵ – اخلاق قرار دادی یا پیمان اجتماعی:

در این مرحله‌ فرد به این واقعیت پی می‌‌برد كه قوانین و مقررات نوعی قرار داد اجتماعی است كه هدف عمده‌ی آن ، تأمین خواسته‌های اكثریت و به حد اكثررساندن رفاه اجتماعی است. در این مرحله‌ ممكن است صحت و حقانیت بعضی قوانین مورد تردید قرار گیرد.

فرد به قراردادهای اجتماعی اهمی‌ت می‌دهد. کارهای او طبق اصولی است که جامعه آن‌ها را، برای سعادت همگان، لازم می‌داند. رعایت قراردادهای اجتماعی باعث می‌شود که دیگران به فرد احترام بگذارند و در نتیجه، خود وی نیز به خودش احترام بگذارد.

مرحله‌ی ۶ – پای بندی به اصول و وجدان فردی

در این مرحله‌، آخر ین و عالی‌ترین مرحله‌ی رشد اخلاقی است، فرد بر اساس تعاریفی كه موازین اخلاقی دارد، شخصاً اصولی را انتخاب كرده و در هر موقعیتی به انها پایبند است. فرد عمدتاً قانون را به نوعی بیان خاستگاه همگان می‌بیند. در این مرحله‌، اگر قانون با اصول انتخاب شده فرد مغایرت داشته باشد، وی از آن پیروی نخواهد كرد. به طور كلی قضاوت‌های اخلاقی در این سطح بر اساس اصول انتزاعی گسترده‌ای قرار دارد به اصولی كه قابل قبول است چون فی نفسه درست است نه اینكه چون جامعه آن را درست می‌‌داند . فرد به اصول اخلاقی فردی اهمی‌ت می‌دهد. کارهای او طبق اصول اخلاقی خودش انجام می‌گیرد و خودش انتخاب می‌کند که کار اخلاقی انجام دهد یا انجام ندهد. او به عدالت، حیثیت، و برابری احترام می‌گذارد. و اصول اخلاقی را رعایت می‌کند تا خودش از خودش بدش نیاید.

در مرحله‌ی ۵، فرد با علاقه در نظم اجتماعی شركت می‌‌كند و وارد قرارداد اجتماعی با دیگران می‌‌شود كه به موجب آن توزیع عادلانه قدرت و حفظ حقوق و آزادی تك تك افراد تضمین می‌‌شود. در این مرحله‌، بر فرایندهای دموكراتیك، عدم تبعیض در كار برد قوانین اجتماعی و مخالفت با قوانین در صورتیكه با اصول برابری، آزادی و عدالت مغایرت داشته باشد تأكید می‌‌شود.

مرحله‌ی آخر كه بالاترین مرحله‌ی رشد اخلاقی است شامل كار برد اصول مطلق و جهانی عدالت، برابری و احترام به حقوق و زندگی انسانهاست. وقتی كه مارتین لوتركینگ گفت كه عدم اطاعت از قوانین تبعیض نژادی از لحاظ اخلاقی درست است. چون او از قانون دیگری پیروی می‌‌كند، در حقیقت بحث اخلاقی پس‌عرفی را پیش می‌‌كشد.

مشخصه‌ی اصلی این سطح عبارت است از جهش اساسی به سمت اصول اخلاقی انتزاعی كه به طور همگانی قابل كار برد است و مقید به گروه اجتماعی خاصی نیست. كلبرگ تأكید داشت بر اینكه شركت در نهادی دموكراتیك بلوغ اخلاقی بیشتری را به همراه خواهد داشت. غالب بزرگسالان در مرحله‌ی ۳ یا ۴ از سلسله مراتب كلبرگ هستند. هرچند كه در اواخر دوران نوجوانی و در دوران دانشكده تعداد افراد بیشتری به این مرحله‌ می‌‌رسند ولی درصد كمی‌‌ از این جمعیت به این مرحله‌ خواهند رسید.

افرادی كه به مرحله‌ی ششم می‌‌رسند بسیار کم هستند به همین دلیل این مرحله‌ از سیستم نمره‌گذاری خارج شده است. کلبرگ معتقد است كه همه اصول جهانی ، شامل مفهومی‌‌ از عدالت است .

عدالت به این معنی است كه ما به راه حلی برسیم كه هر كس آنرا مناسب بیابد و راه حل مناسب هنگامی‌‌ بدست می‌‌ آید كه هر كس بی طرفانه خود را به جای دیگران فرض كند . ( كلبرگ ،والفن باین، ۱۹۷۵ ) .

انتقاداتی از نظریه رشد اخلاقی کلبرگ

كلبرگ معتقد است كه نظریه او همگانی است و تمام كودكان جهان، مراحل كمابیش مشابهی را می‌‌گذرانند با این وصف بسیاری از روان‌شناسان در مورد ماهیت جهانی مراحل شش‌گانه وی ابراز تردید كرده‌اند . پاره‌ای از داستان‌های كلبرگ بیشتر مناسب افرادی است كه در جوامع صنعتی غرب زندگی می‌‌كنند به همین دلیل كلبرگ برای بررسی رشد اخلاق در كشورهایی چون تایوان، كره، مكزیك، تركیه، بافت داستان‌های خود را تغییر داده است. افزون بر این، پسران در مقایسه با دختران در پاسخ به داستان‎های كلبرگ، امتیازهای بیشتری كسب می‌‌كنند. ناگفته نماند كه پاره‌ای از فرهنگ‌های جهان برای ارزش‌های اخلاقی معیارهای خاصی دارند و به همی‌‌ن دلیل ممكن است در آزمون‌های كلبرگ امتیازهای بالایی كسب نكنند. یكی دیگر از انتقادهای وارد به نظریه كلبرگ این است كه در بسیاری از موارد بین پاسخ‌های اخلاقی افراد و اعمال آنان در موقعیت‌های واقعی، همبستگی ضعیف است. با همه این تفاسیر نظریه‌ی كلبرگ نفوذ چشم‌گیری بر روان شناسی رشد و شكل گیری اخلاق داشته است.

مطلب بعدی: نظریه پردازش اطلاعات

برای آگاهی سریع‌تر و راحت‌تر از مقالات ما به کانال تلگرام ما بپیوندید.

مبانی روانشناسی: رشد

چرا کودک لجبازی داریم؟ برای درمان لجبازی کودک چه کنیم؟

January 10, 2021 در: رشد, کودکی بدون دیدگاه

نوشته نظریه رشد اخلاقی کلبرگ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

رشد اخلاق از نظر پیاژه: مراحلی که کودکان طی می‌کنند

حمید بهرامی‌زاده (admin) — Fri, 20 May 2016 10:23:37 +0000

رشد اخلاق از نظر پیاژه

پیاژه، علاوه بر مطالعه‌ی رشد فکری کودکان، به رشد قضاوت اخلاقی آن‌ها نیز علاقمند بود. قضاوت اخلاقی (یا استدلال اخلاقی) عبارت است از درک قوانین اخلاقی و قراردادهای اجتماعی. او عقیده داشت که سطح کلی رشد ذهنی کودکان، قضاوت اخلاقی آنان را تعیین می‌کند. پیاژه به مشاهده‌ی کودکان سنین مختلف، که مشغول بازی‌های قانونمند مثل تیله بازی بودند، پرداخت. با مشاهده‌ی کودکان، پیاژه به این نتیجه رسید که درک کودکان از قوانین، در چهار مرحله روی می‌دهد. با روان حامی همراه باشید تا رشد اخلاق از نظر پیاژه را بررسی کنیم.

مرحله‌ی اول رشد اخلاق از نظر پیاژه

در آغاز دوره‌ی پیش‌عملیاتی ظاهر می‌شود. در این مرحله، کودکان به «بازی موازی» می‌پردازند. بازی موازی زمانی است که کودکان جدا از هم بازی می‌‌کنند و هیچ هدف جمعی (مثلاً، همکاری یا رقابت) ندارند. پیاژه این دوره را مرحله‌ی پیش- اخلاقی می‌نامید.

مرحله‌ی دوم رشد اخلاق از نظر پیاژه

از حدود ۵ تا ۱۰ سالگی، کودکان احساس می‌‌کنند که باید از قوانین پیروی کنند. پیاژه این دوره را مرحله‌ی اخلاق دگرمختار یا دگرپیرو می‌گفت. کودکان، قوانین را دستورات اخلاقی می‌دانند که افراد بالادست (مثلاً پدر و مادر یا آقای پلیس) اعلام کردهاند. قوانین، دایمی‌، مقدس، و غیرقابل تغییر هستند. پیروی یا اطاعت از آنها مهمتر از هرگونه دلیل انسانی برای تغییر آنهاست. کودکان دگرمختار یا دگرپیرو قوانین را «قوانین اخلاقی محض» می‌دانند. آنها همه‌ی موضوعات اخلاقی را سفید و سیاه، درست و غلط می‌پندارند و برای آنها درست همیشه به معنای رعایت قوانین است.

در این مرحله کودکان اعمال خود و دیگران را بر اساس پیامد، و نه بر اساس نیات پشت سر آن قضاوت می‌کنند. به عبارت دیگر قضاوت کودک دربارهٔ هر عمل، بیشتر براساس پیامدهای آن است و نه برمبنای قصد و نیت فاعل آن. برای مثال، پیاژه نخست برای کودکان چند جفت قصه گفت. در یکی از آنها، کودکی در غیاب مادرش دزدکی مقداری مربا می‌خورد و در حین این کار فنجانی را می‌شکند. پسر دیگری بی‌آنکه دست به‌کار نادرستی بزند، تصادفاً همهٔ فنجان‌های سینی را می‌شکند. پیاژه از کودکان می‌پرسید ‘کدامیک از این دو پسر شیطان‌تر است؟’ . کودکان در دورهٔ پیش‌عملیاتی، کار کودکی را که موجب خسارت بیشتری شده بود، بدون توجه به قصد یا انگیزهٔ او، بدتر دانستند. کودکان مرحله اخلاق دگرپیرو می‌گفتند کودکی که صدمه‌ی بیشتری به وسایل خانه زده بی‌تربیت‌تر است. آنها به انگیزه‌ی پشت سر این اعمال اهمیت نمی‌دانند. در دوره‌ی پیش‌عملیاتی (اخلاق دگرپیرو) کودک نمی‌تواند دروغ‌های فرصت‌طلبانه و عمدی را از گفته‌های نادرس اغراق‌آمیز اما بی‌ضرر، تمیز دهد.

کودکان در دوره‌ی پیش‌عملیاتی، مقررات قراردادی بازی‌ها و عرف‌های اجتماعی را نوعی دستورهای الهی و اخلاقی می‌دانند که نمی‌توان آنها را از راه توافق ساده بین مشارکت‌کنندگان تغییر داد. پژوهش‌های اخیر حاکی از آن است که حتی همین کودکان پیش‌عملیاتی نیز می‌توانند بین قراردادهای اجتماعی و دستورهای اخلاقی تمایز قائل شوند.

برای مثال، در یک بررسی، به کودکان هفت‌ساله فهرستی از چند عمل داده شد و از آنها خواسته شد بگویند، حتی اگر مقرراتی وجود نداشته باشد، انجام کدام‌یک از آن عمل‌ها کار بدی است. بسیاری از کودکان دروغ‌گفتن، دزدی، کتک‌زدن و خودخواهی را نادرست دانستند، حتی اگر مقرراتی برای منع آنها وجود نداشته باشد. برعکس، آنان جویدن آدامس در کلاس، خطاب‌کردن معلم با اسم کوچک او، ورود پسران به دستشوئی دختران یا غذاخوردن با دست را تا زمانی‌که مقرراتی علیه انجام آنها نباشد، نادرست نمی‌دانستند. به‌علاوه، آنها قادر بودند بین مقررات حاکم بر رفتار با دیگران و مقررات حاکم بر رفتار خودشان تمایز قائل شوند. برای مثال، معتقد بودند که وجود مقرراتی در مدرسه علیه جویدن آدامس در کلاس، خطاب کردن معلم با اسم کوچک او، و موارد مشابه دیگر ضرورت دارد، اما نباید مقرراتی علیه مواردی از قبیل تماشای تلویزیون در روزهای آفتابی (وقتی والدین می‌خواهند فرزندانشان بیرون از خانه بازی کنند)، ارتباط با کسی که رفت و آمد با او منع شده، و داشتن موی بلند برای پسران، وجود داشته باشد، چون در این مسائل باید خود شخص تصمیم بگیرد.

در بررسی مشابهی، نیمی از کودکان ۷ ساله موافق و نیمی دیگر مخالف بودند که ‘پسرها با لباس دخترانه به مدرسه بیایند’ ، ولو آنکه ‘مدیر اعلام می‌کرد مقرراتی علیه آن وجود ندارد.’ ۸۲% کودکان اعلام کردند: ‘در کشوری که مقرراتی علیه چنین رفتاری وجود ندارد، دست زدن به آن رفتار نباید ایرادی داشته باشد.

مرحله‌ی سوم رشد اخلاق از نظر پیاژه

مرحله‌ی سوم رشد اخلاقی پیاژه، مرحلة اخلاق خودمختار نام دارد که از ۱۰ یا ۱۱ سالگی شروع می‌شود. در این مرحله، کودک به تدریج متوجه می‌شود که بعضی قوانین، قراردادها (عرفهای) اجتماعی هستند. قرارداد اجتماعی، عبارت است از توافقهای جمعی، که اگر همه موافقت کنند، می‌توان آن‌ها را عوض کرد. واقع‌بینی اخلاقی کودکان نیز عوض می‌شود. به هنگام قضاوت اخلاقی کودکان خودمختار به ملاحظات انتزاعی نیز اهمیت می‌دهند و مجازات را واقعیتی می‌دانند که انتخاب انسانهاست نه قانون الهی که غیرقابل اجتناب باشد. آنها متوجه می‌شوند که برای رفع نیازهای انسان می توان قوانین را نقض کرد. به این ترتیب راننده‌ای که برای رسیدن به بیمارستان چراغ قرمز را رد می‌کند آدم بدی نیست هر چند که قوانین را شکسته است.

مرحله‌ی چهارم رشد اخلاق از نظر پیاژه

آغاز مرحله‌ی چهارم و آخرین مرحله‌ی رشد اخلاقی کودکان، با آغاز مرحله‌ی تفکر عملیات صوری همزمان است. کودکان دوست دارند قوانین بسازند، حتی برای رویدادهایی که هرگز با آن‌ها مواجه نشدهاند. مهمترین خصوصیت این دوره، روشی ایدئولوژیک برای استدلال اخلاقی است که، در مقایسه با رویدادهای شخصی و می‌انفردی، به مسائل اجتماعی وسیع‌تر می‌پردازد.

مطلب بعدی: رشد اخلاق در نظریه کلبرگ

برای آگاهی از مطالب و مقالات سایت به کانال تلگرام ما بپیوندید.

نوشته رشد اخلاق از نظر پیاژه: مراحلی که کودکان طی می‌کنند اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

دلبستگی چیست و رابطه آن با رشد اجتماعی چگونه است؟

حمید بهرامی‌زاده (admin) — Thu, 19 May 2016 19:28:24 +0000

اصطلاح دلبستگی برای اشاره به رابطه اجتماعی – عاطفی محکم و دایمی‌ به کار می‌رود. کودکان تمایل دارند به بعضی افراد (معمولاً مادر) «بچسبند» و در حضور آن‌ها احساس امنیت می‌‌کنند. روانشناسان ابتدا عقیده داشتند که دلیل دلبستگی به مادر، منبع غذا بودن اوست و غذا یکی از نیازهای اولیه نوزادان را تشکیل می‌دهد. با روان حامی همراه باشید.

آزمایش دلبستگی

آزمایش‌های بسیار معروف درباره میمون‌ها نشان داده است که، در دلبستگی مادر- فرزند، نیازهای دیگری، غیر از نیاز به تغذیه، وجود دارد. برای مطالعه‎ی آزمایش جالب میمونها درباره دلبستگی به این آدرس مراجعه کنید.

ماری اینزورث (اینزورس) یکی از اولین کسانی بود که در اوگاندا و آمریکا، راجع به روابط دلبستگی تحقیقات جامعی انجام داد. یکی از آزمایش‌های اصلی وی موقعیت ناآشنا نام دارد. در این آزمایش مادر و کودک وارد اتاقی می‌شوند که پر از اسباب‌بازیهای مختلف و جالب است. مادر، برای مدتی کوتاه، اتاق را ترک می‌کند و بعد دوباره به اتاق برمی‌گردد. در همین حال آزمایشگر به مشاهده‌ی نوزاد می‌پردازد و وفتارهای وی را هم به هنگام جدایی و هم به هنگام وصال ثبت می‌کند. این آزمایش به شکل زیر انجام می‌شود:

یکی از مشاهده‌گران، اتاق آزمایش را به مادر و نوزاد نشان می‌دهد و آنجا را ترک می‌کند.
به نوازد اجازه داده می‌شود که به اکتشاف در اتاق بپردازد. مادر نظارت می‌کند اما دخالت نمی‌کند. این مرحله سه دقیقه طول می‌کشد.
غریبه‌ای وارد اتاق می‌شود و یک دقیقه ساکت می‌ماند. بعد به مدت یک دقیقه با نوزاد حرف می‌زند. بعد به نوزاد نزدیک می‌شود. مادر بدون آنکه در کار آنها دخالت کند از اتاق خارج می‌شود.
غریبه با بچه بازی نمی‌کند، اما در صورت ناراحت بودن بچه سعی می‌کند او را آرام کند.
بعد از سه دقیقه مادر برمی‌گردد، سلام و احوال پرسی می‌کند و به بچه دلگرمی می‌دهد.
وقتی کودک دوباره مشغول بازی می‌شود مادر دوباره اتاق را ترک می‌کند و این بار به هنگام رفتن می‌گوید: بای بای. غریبه سعی می‌کند کودک را آرام کند و با او بازی کند.
بعد از سه دقیقه مادر برمی‌گردد و غریبه از اتاق خارج می‌شود.

اینزورس و همکارانش، بر این اساس که نوزادان، به هنگام جدایی از مادر و به هنگام وصال مجدد با وی، چه واکنشی نشان می‌دهند، چهار نوع رابطه همبستگی کشف کردهاند. یکی از آن‌ها، دلبستگی امن است و سه مورد دیگر، سه نوع مختلف از دلبستگی ناامن هستند.

دلبستگی امن

وقتی مادر از اتاق بیرون می‌رود ممکن است نوزاد گریه کند یا گریه نکند. اما وقتی مادر به اتاق برمی‌گردد نوزاد می‌خواهد پهلوی وی باشد و اگر در حال گریه کردن باشد، آن را متوقف می‌کند. کودکانی که در این گروه قرار دارند، انگار می‌گویند: «خیلی دلم برایت تنگ شد. از دیدنت خوشحالم، اما حالا که دوباره عادی شده است به همان کاری که مشغول بوده‌ام ادامه می‌دهم».

دلبستگی ناامن از نوع اجتنابی

وقتی مادر از اتاق بیرون می‌ریود نوزاد ناراحت نمی‌شود. وقتی مادر برمی‌گردد، به او توجه نمی‌کند و با نگاه کردن به جاهای دیگر یا پشت کردن به مادر بی‌توجهی خود را نشان می‌دهد. نوزادانی که دلبستگی اجتنابی دارند انگار می‌گویند: «باز هم مرا تنها گذاشتی. همیشه باید خودم از خودم مواظبت کنم».

دلبستگی ناامن از نوع مقاومتی

وقتی مادر اتاق را ترک می‌کند، نوزاد ناراحت می‌شود و وقتی هم که برمی‌گردد تا به او دلگرمی دهد باز هم نوزاد ناراحت یا حتی عصبانی است. به نظر می‌رسد که این نوزادان به مادرشان می‌گویند: «آخر چرا این کار را می‌کنی؟ من به شدت به تو نیایزد دارم ولی تو بدون آنکه بگویی مرا تنها می‌گذاری. وقتی این کار را می‌کنی خیلی عصبانی می‌شوم». این دلبستگی شکل دیگری از دلبستگی ناامن یا ناایمن است.

دلبستگی ناامن از نوع سردرگم (توجیه نشده)

به نظر می‌رسد که نوزاد گیج شده است و نمی داند که مادر چرا بی‌خبر بیرون می‌رسود و چرا برمی‌گردد. ظاهراً علت این رفتارها برای او توجیه نمی‌شود. کودک معمولاً به روشهای متضاد واکنش می‌دهد. مثلا وقتی مادر برمی‌گردد به او نزدیک می‌شود اما نگاهش نمی‌کند، انگار که می‌گوید: «چه خبر شده است؟ می‌خواهم که تو پهلویم باشی، اما رفتی و حالا برگشتی. از کارهایت سر در نمی‌آروم».

وقتی دلبستگی به صورت ایمن شکل نگیرد مشکلات زیادی برای کودک به وجود می‌آید و این مشکلات تا دوران بزرگسالی همراه کودک خواهد بود و تمام روابط و زندگی آینده او را خراب می‌کند. دلبستگی ناایمن با اختلال‌ها و بیماری‌های روانی متعددی رابطه دارد. برای آگاهی از این مشکلات و نحوه درمان آنها در کودکان این مقاله (اختلال‌های دلبستگی واکنشی) را مطالعه کنید.

برای آگاهی سریع‌تر و آسان‌تر از مطالب و مقالات جدید ما به کانال تلگرام ما بپیوندید.

نوشته دلبستگی چیست و رابطه آن با رشد اجتماعی چگونه است؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

شخصیت و رشد اجتماعی

حمید بهرامی‌زاده (admin) — Thu, 19 May 2016 11:51:33 +0000

شخصیت و رشد اجتماعی:

خُلق و خو

اصطلاح خلق و خو برای اشاره به خصوصیات شخصیتی مرتبط با خلق به کار می‌‌رود. روانشناسان معتقدند که خلق و خو برخلاف شخصیت، فطری است. تفاوت‌های خلق و خو در همان اوایل زندگی مشاهده می‌‌شود، این مشاهده، دیدگاه قدیمی‌‌ درباره‌ی رفتارهای نوزادان را، که همه تحت تأثیر محیط قرار دارند و با آن شکل می‌‌گیرند، به چالش می‌‌کشد. مثلاً، والدین بچه‌های نق نقو، معمولاً به علت مشکلاتی که بچه دارد یا ایجاد می‌‌کند، خودشان را مقصر می‌‌دانند. اما تحقیقات نشان می‌‌دهد که تفاوت در اخلاق کودکان، مادرزادی است. شخصیت و رشد اجتماعی به یکدیگر وابسته‌اند.

طبق شواهد، خلق و خو، تا اندازهای، تحت تأثیر وراثت است. چند تحقیق نشان داده است که بین دوقلوهای همسان، در مقایسه با دوقلوهای ناهمسان، شباهت اخلاقی بیشتری دیده می‌‌شود. شباهت بیشتر بین دوقلوهای همسان (در مقایسه با دوقلوهای ناهمسان) نشان می‌‌دهد که ژنها، در تعیین خلق و خو نقش دارند، زیرا دوقلوهای همسان در ۱۰۰ درصد ژنها مشترک هستند.

یکی از اولین تحقیقات مرتبط با خلق و خو در دهه‌ی ۱۹۵۰ انجام شده است. در این تحقیق ۱۴۱ کودک از طبقات متوسط و بالای آمریکا وجود داشتند. اطلاعات از طریق مصاحبه با والدین، معلمان و آزمایش‌های روانی به دست آمد. بعد از تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده پژوهشگران، این کودکان را در سه طبقه‌ی خلق و خویی قرار دادند.

۱– کودکانی که خوش خلق و پرانرژی بودند، خواب و خوراک منظمی‌‌ داشتند و به آسانی با تجربه‌های جدید سازگار می‌‌‌شدند در گروه خوش خلق یا خلق آسان قرار گرفتند. ۴۰ درصد از کودکان مورد آزمایش در این طبقه قرار گرفتند.

۲– کودکانی که زود رنج بودند، زود عصبانی می‌‌‌شدند، ساعات خواب و بیداری منظمی‌‌ نداشتند و به تجربه‌های جدید واکنش‌های منفی نشان می‌‌‌دادند در گروه بدخلق یا دشوار قرار گرفتند. ۱۰ درصد کودکان در این طبقه جای گرفتند.

۳– کودکانی که فعالیت زیادی نداشتند، از تجربه‌های جدید به آرامی‌‌ اجتناب می‌‌‌کردند و در مقایسه با کودکان خوش خلق به هنگام مواجهه با تجربه‌های جدید برای باز شدن یخ به زمان بیشتری نیاز داشتند در گروه کودکان دیرجوش قرار گرفتند. ۱۵ درصد کودکان در این دسته بودند.

۴- ۳۵ درصد از کودکان باقی‌مانده در این پژوهش در هیچ طبقه‌ای قرار نگرفتند.

اولین رفتارهای اجتماعی

در همان چند هفته‌ی اول بعد از تولد، نوزادان می‌‌توانند حالات مشخص و مشهود قیافه بزرگترها (مثلاً، لبخند) را تقلید کنند. بنابراین می‌‌توان گفت که آن‌ها، با آمادگی برای تعاملات اجتماعی، وارد دنیا می‌‌شوند. در دوماهگی، نوزادان با دیدن چهره‌ی مادر یا پدر لبخند می‌‌زنند.

در همه جای دنیا، بچه در سن خاصی لبخند زدن را شروع می‌‌کند. بنابراین، می‌‌توان گفت که ممکن است بیولوژی، در تعیین زمان آغاز لبخند زدن، نقش مهمی‌‌ داشته باشد. نوزادان نابینا تقریباً در همان سنی لبخند می‌‌زنند که کودکان بینا می‌‌زنند. این واقعیت نیز نشان می‌‌دهد که لبخند زدن، رفتاری فطری است.

در ۳ یا ۴ ماهگی، نوزادان عملاً نشان می‌‌دهند که اعضای آشنای خانواده را می‌‌شناسند و چهره‌ی آن‌ها را ترجیح می‌دهند. آن‌ها با دیدن اعضای آشنای فامیل، یا با شنیدن صدای آن‌ها، بیشتر لبخند می‌زنند یا سر و صداهای حاکی از خوشحالی درمی‌آورند. این نوع لبخندها، لبخندهای اجتماعی نامیده می‌شود.

لبخند اجتماعی

در ۷ یا ۸ ماهگی، بسیاری از نوزادان، وقتی غریبه‌ای با آن‌ها حرف می‌زند یا به آن‌ها می‌گوید که به بغل آن‌ها بیایند، حالت ترس یا ناراحتی نشان می‌دهند. وقتی کودک در محیط ناآشنا یا در کنار افراد غریبه قرار می‌گیرد، به شدت اعتراض می‌کند، و چون زبان اعتراض ندارد این کار را با گریه انجام می‌دهد.

همچنین، کودکان در اثر جدا شدن از والدین ناراحت می‌شوند (ترس از جدایی) و این پدیده در ۱۴ تا ۱۸ ماهگی به اوج خود می‌رسد و بعد، به تدریج، کاهش می‌یاید. اکثر کودکان ۳ ساله، در غیاب والدین خود، آنقدر اعتماد به نفس دارند که با بچه‌های دیگر و بزرگترها، راحت کنار بیایند.

درصد کودکانی که بعد از بیرون رفتن مادر گریه می‌‌کنند، از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت است؛ با این حال، سن شروع و پایان این رفتار، در جوامع مختلف، مشابه است.

رشد حافظه، در مورد اضطراب جدایی، احتمالاً نقش دارد. اضطراب جدایی زمانی است که بچه، از این که مادرش (یا فرد مهم دیگری) در کنارش نباشد، به شدت مضطرب می‌شود. کودک، تنها زمانی می‌تواند متوجه غیبت مادرش شود که بتواند به یاد بیاورد که لحظه‌ای پیش، مادرش در کنارش بوده است و حالا نیست. وقتی مادر از اتاق بیرون می‌رود، نوزاد می‌داند که چیزی کم می‌شود و این دانستن می‌تواند به اضطراب منجر شود. با بهتر شدن حافظه، نوزاد بهتر به یاد می‌آورد که دفعات قبل، وقتی مادر او را تنها گذاشته، بعد از مدتی، دوباره برگشته است. به این ترتیب، نوزاد بهتر می‌تواند پیش‌بینی کند که مادر غایب دوباره برخواهد گشت و در نتیجه، از اضطراب وی کاسته می‌شود.

عامل دوم، رشد استقلال، یعنی کاهش وابستگی کودک به والدین است. کودکان یک ساله، هنوز به مراقبت والدین نیاز مبرم دارند، اما کودکان ۲ یا ۳ ساله، خودشان به طرف ظرف بیسکوئیت یا کمد اسباب بازی‌ها می‌روند. همچنین، آن‌ها می‌توانند حرف بزنند، و خواسته‌ها و نیازهای خود را اعلام کنند. وابستگی به بزرگترها به‌طور عام، و به بزرگترهای آشنا به‌طور خاص، کاهش می‌یابد و حضور والدین برای کودک کم‌اهمیت‌تر می‌شود.

عنوان: شخصیت و رشد اجتماعی

منبع: زمینه‌ی روانشناسی هیلگارد

مطلب بعدی: دلبستگی

برای آگاهی آسانتر و سریعتر از مقالات ما به کانال تلگرام ما بپویندید.

مبانی روانشناسی: رشد

چرا کودک لجبازی داریم؟ برای درمان لجبازی کودک چه کنیم؟

January 10, 2021 بدون دیدگاه

عوامل زیستی، عوامل ژنتیکی، مصرف دارو، مبتلا بودن به بیماری خاص، خستگی، گرسنگی، تشنگی، کم‌خوابی و مبت... بیشتر بخوانید

نوشته شخصیت و رشد اجتماعی اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

رشد – روان حامی

چرا کودک لجبازی داریم؟ برای درمان لجبازی کودک چه کنیم؟

چگونه لجبازی کودکم را کاهش دهیم؟

علت و درمان لجبازی در کودکان ۲ تا ۳ ساله

درمان لجبازی کودک ۲ تا ۳ ساله

علت لجبازی در کودکان ۴ تا ۵ ساله

درمان لجبازی در کودکان ۴ تا ۵ ساله

علت لجبازی در کودکان ۶ تا ۷ ساله

درمان لجبازی در کودکان ۶ تا ۷ ساله

سخن آخر

چطور احساس خشم را کنترل کنیم؟ چرا بعضی کودکان خشم بیشتری نشان می‌دهند؟

چرا کودکان خشمگینی داریم؟

محیط‌هایی که منجر به احساس خشم می‌شود:

نکات کلیدی:

چگونه با کودکان صحبت کنیم؟ چطور بدون دعوا با کودکم به اهدافم برسم؟

به کودکانمان کمک کنیم تا احساسات خود را بشناسند.(فصل یک)

برخی از سوالات والدین

احتیاط کنید!

۲– دعوت به همکاری(فصل دوم)

راه­هایی که والدین در تربیت فرزند به­کار می­برند یکی از ده مورد زیر است:

راه های جایگزنی:

سوالات والدین

مرگ آموزی به کودک: چگونه به فرزندم مفهوم مرگ را آموزش دهم؟

نارساخوانی به ما می‌آموزد که چطور خلاقانه بیندیشیم

بیشتر بدانیم:

منبع:

آیا باید با کودکمان مذاکره کنیم تا در مورد انجام کاری توسط او به توافق برسیم؟

البته سیلو درست می‌گوید. اگر ما بدانیم که یک حدومرز مستحکم است و ما مایل به مذاکره در مورد آن نباشیم، در این صورت باید آن را واضح نشان دهیم.

اما زمانی که ما حدومرزی را مشخص می‌کنیم ولی کودک ما سر آن با ما شروع به جر و بحث و جدل می‌کند تکلیف چیست؟

منبع:

بیشتر بدانیم:

همه کودکان نابغه‌اند، اما به سبک خودشان – ۳۴ هوش در بچه‌ها که مدارس به آن بی‌توجه‌اند

۳۴ توانمندی منحصربه فرد در آدم های دنیا

منابع مورد استفاده:

بیشتر بدانیم :

دلبستگی اولیه چیست (۲) – نحوه پرورش کودک با دلبستگی ایمن

تعریف دلبستگی

انواع دلبستگی

آیا کودک من با دلبستگی ایمن پرورش یافته است؟

منابع:

اگر میخواهید بیشتر درباره دلبستگی بخوانید، مطالب زیر برایتان جالب خواهد بود:

زبان و دنیای جدیدی از رشد: هنگامی‌که کودک برای اولین بار شروع به صحبت می‌کند.

استفاده از پیامد طبیعی و منطقی رفتار و تاثیر پاداش و تنبیه در تغییر رفتار کودکان

آیا اوتیسم واقعا به معنای اختلال در همدلی کردن است؟

نظریه رشد اخلاقی کلبرگ

نظریه رشد اخلاقی کلبرگ:

رشد اخلاق از نظر پیاژه: مراحلی که کودکان طی می‌کنند

رشد اخلاق از نظر پیاژه

دلبستگی چیست و رابطه آن با رشد اجتماعی چگونه است؟

آزمایش دلبستگی

شخصیت و رشد اجتماعی

شخصیت و رشد اجتماعی:

خُلق و خو

اولین رفتارهای اجتماعی

راههایی که والدین در تربیت فرزند بهکار میبرند یکی از ده مورد زیر است: