نخستین کشوری که گام‌هایی در راستای حرفه‌ای کردن مددکاری برداشت کشور انگلستان بود. قانون موسوم به فقرای الیزابت در سال ۱۵۹۸ در انگلستان نوشته شد که بعدها تحت نظارت متفکرین اقتصادی و اجتماعی تغییر کرد و از نخستین قوانین مرتبط کننده‌ی خدمات اجتماعی و رفاهی و مددجویان آن بود. در سال ۱۸۹۹ اولین مدرسه‌ی خدمات رفاهی درهلند تأسیس شد و در سال ۱۹۰۴ این مدارس در آلمان و سوئیس و بریتانیا و آمریکا شکل گرفتند و در حال حاضر در جهان به‌صورت وسیع این رشته تدریس می‌شود.

در کشور ما این حرفه با توجه به آموزه‌های دینی و همین‌طور فرهنگی‌مان و اندیشه‌های انسان دوستانه و دستگیری، جای خود را از گذشته بازکرده است. به‌طوری‌که قبل از سال ۱۳۴۰ مردم و خیرین خدمات بهزیستی و بشردوستانه را انجام می‌دادند، اما از سال ۱۳۴۰ سازمان‌هایی نظیر سازمان شاهنشاهی و یا خیریه‌های متعدد عهده‌دار این فعالیت‌ها شدند. قبل از انقلاب برای نخستین بار ارائه‌ی خدمات اجتماعی از وظایف سازمان بهزیستی به شمار می‌رفت. خانم فرمانفرماییان که آموزش‌دیده در سازمان ملل متحد بودند نخستین فارغ‌التحصیلان در این رشته‌ی یاورانِ را در ایران تربیت کردند.

مددکاری اجتماعی حرفه ایست که ضمن حمایت و بهبود وضعیت جامعه و اعضایش برای سلامت جسم و روان اجتماع تلاش می‌کند. این حرفه از عشق به بشریت نشات می‌گیرد و اعتقاد ما بر آن است که پاداش آن را خداوند می‌دهد. این علم شامل اصول، مهارت و روش‌هایی است که جامعه و افراد جامعه را برای رسیدن به نیاز و خواسته‌ی خود با رضایت خاطر در امکانات و شرایط موجود یاری می‌کند. مددکاری حرفه‌ای بسیار کل نگرانه است؛ یعنی در عین اینکه به نگرانی‌ها و مشکلات فعلی فرد می‌اندیشد و درراه رفع آن گام برمی‌دارد، به رفع این معضل و ریشه‌یابی آن تا جاییکه در آینده تکرار نشود می‌پردازد. مددکاری هم به مسائل درونی و شناختی و هم به مسائل و مشکلات بیرونی و محیطی می‌پردازد. از موضوعات قابل‌بحث در مددکاری اجتماعی تکیه‌بر دانش بومی، علوم انسانی، اصول عدالت اجتماعی و … است که در تعریف جدید مددکاری اجتماعی به این رشته به‌عنوان رشته‌ای کاملاً علمی در توسعه‌ی اجتماعی و در راستای افزایش انسجام اجتماعی نگاه می‌شود. این علم بر سه‌پایه‌ی اساسی شکل‌گرفته: آزادی، عدالت و دموکراسی. ارزش‌های این علم که ریشه در این پایه‌ها دارند شامل:

یک. حرمت مقام انسان

دو. آزادی و اختیار انسان

سه. برخورداری تمام انسان‌ها از حقوق مادی و معنوی

چهار. مسئولیت فردی و اجتماعی انسان

اصول مهم مددکاری

۱ اصل پذیرش: پذیرفتن مددجو بدون فرق گذاشتن میان آن‌ها و قبول کردن آن‌ها به خاطر ارزش‌های انسانی مددکار توانایی برقراری رابطه‌ی کلامی و غیرکلامی با مددجو را دارد. این اصل مانند اصل پذیرش مشاوره و روانشناسی است.

۲ اصل فردیت: این اصل به این معنی ست که شرایط و مشکلات خاص هر فرد باید کاملاً به‌صورت فردی و خاص خود آن فرد در نظر گرفته شود چراکه مددکار نباید با مشاهده‌ی خصوصیات مشترک بین افراد به آن‌ها راهکارهای مشابه بدهد.

۳ اصل رازداری: مشابه مشاوره و روان‌شناس این حرفه نیز نیاز به رازداری دارد. به این رازداری، رازداری حرفه‌ای میگوییم چون در شرایطی که امنیت جانی فرد یا افرادی درخطر باشد می‌توان این راز را با افراد حرفه‌ای دیگر فاش کرد.

۴ اصل رابطه حسنه: مانند مشاوره و روانشناسی برای برقراری ارتباط اولیه با مددجو نیاز به ایجاد فضایی برای برقراری رابطه به صورتی که مددجو بتواند به‌راحتی و صمیمانه حرف بزند، وجود دارد.

۵ اصل خودآگاهی: مددکار با خودآگاهی بر علایق و اعتقادات و خواسته‌ها و نیازهای شخصی در زمان‌ها و مکانهای مختلف از شکل‌گیری قضاوت یا دخالت دادن افکار خود بر فرد مددجو پیشگیری می‌کند.

۶ اصل مشارکت مراجع: مددکار اجازه‌ی مشارکت به مددجو را می‌دهد تا هم احساس مسئولیت بیشتری داشته باشد و هم خودش بتواند با اعتمادبه‌نفس مشکلاتش را حل کند.

۷ توانایی مدیریت کردن: توانایی مدیریت و حل مشکل و بحران از مسائل پراهمیت در مددکاری است.

۸ توان برنامه‌ریزی: در مراحل مختلف کار توانایی برنامه‌ریزی کردن بسیار مهم است.

۹ مهربان بودن: که از ویژگی‌های بسیار مؤثر مددکار است چراکه در ارتباط برقرار کردن نقش پررنگی دارد.

۱۰ شناخت کافی کسب کردن: شناخت نسبت به گروه یا افرادی که به درمانشان می‌پردازد توسط مددکار اهمیت دارد.

۱۱ شناخت فرهنگ‌ها: برای داشتن اطلاعات کافی نیاز به شناختن فرهنگ‌ها نیز وجود دارد.

۱۲ قضاوت نکردن: عدم قضاوت در کار مددکاری باعث ایجاد رابطه‌ی حسنه می‌شود.

۱۳ توانایی کنترل احساسات: این اصل از اصول بسیار مهم مددکاری ست.

حوزه‌­های مددکاری

-کودکان و والدین در شرایط سخت

-افراد معلول یا ناتوان جسمی یا ذهنی

-بی‌خانمان‌ها

-افراد معتاد

-افراد بی‌سرپرست یا بد سرپرست

-سالمندان

انواع مددکاری

در مددکاری اجتماعی از دو روش برای انجام کار و رسیدن به هدف استفاده می‌شود:

اول. روش اول روش مستقیم هست که شامل:

۱- در مددکاری فردی» هم همچون مشاوره و روان‌شناسی فردی حضور رودررو یک مددکار و یک مددجو لازم است. مددکار در اینجا علاوه بر دانش روانشناسی (نظریات شخصیت و …) نیاز به داشتن مهارت‌های برقراری ارتباط و دقت بالا نیز هست. مددکار اجتماعی به دانش جامعه‌شناسی و توسعه‌ی اجتماعی نیز باید احاطه داشته باشد. مددکار فرد مددجو را درراه استفاده از امکانات، استعدادها و نقاط قوت خود کمک و همراهی می‌کند و راه خودکفایی و کارآمدی فردی را در زندگی وی باز می‌کند.

دو.” مددکاری جامعه‌ای” استفاده از نیروها و استعدادهای گروهی و اجتماعی را برای بالا بردن و ارتقا سطح فرهنگی، اجتماعی و رفاهی را میسر می‌کند.

سه. “مددکاری گروهی” همانند مشاوره گروهی اهداف مشاوره فردی را در سایه‌ی فعل‌وانفعالات گروهی پیش می‌گیرد.

دوم. روش غیرمستقیم: که خود شامل روش‌های زیر است:

یک. مدیریت مؤسسات رفاهی: از طریق این نوع مؤسسات برای رسیدن و سازمان‌دهی کردن اهداف مددکارانه‌ی خود تلاش می‌کنند.

دو. تحقیقات اجتماعی: که در آن با پژوهش‌های خود به وضعیت مددجوهای خود رسیدگی می‌کنند.

ابزارهای مورداستفاده مددکاران

یک. دیدن

دو. شنیدن

سه. مصاحبه

چهار. مشاوره

پنج. بازدید از منزل

شش. مطالعه

هفت. مهارت‌های طرح سؤال

هشت. مهارت‌های تمرکز

نه. راهنمایی و تفسیر

ده. مهارت ایجاد فضای مناسب.

نقش‌های مددکاران

مددکار در طول کار حرفه‌ای خود ممکن است مجبور شود نقش‌های بسیاری را به خود بگیرد. مانند:

-رهبر

-مشاور

-مدافع

-وکیل

-راهنما

-تسهیل گر

-هماهنگ‌کننده

-میانجی

-ارزیابی‌کننده

-آموزش‌دهنده

-حامی

-بسیج کننده

-تغییردهنده‌ی رفتار

-برنامه‌ریز جامعه

-سخنگو

-درمانگر

-مدیر اطلاعات

-مدیر

– تأمین‌کننده‌ی امکانات مراقبت و نگهداری

-شناسایی کننده‌ی کانون‌های بحران‌زا

ما خانواده را به‌عنوان مهم‌ترین رکن جامعه می‌شناسیم و آن را نهاد اصلی جامعه‌پذیری جامع می‌دانیم. ما در یک خانواده پا به این دنیا می‌گذاریم و تا پایان عمر عضوی از آن باقی خواهیم ماند. تمامی پیشرفت‌های جامعه ازجمله پیشرفت‌های اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی به تلاش‌های مستقیم اعضای خانواده که رکن اصلی جامعه هستند بستگی دارد. عامل بسیار پراهمیت دیگر در مورد خانواده این است که خانواده بستر و محل پرورش و تربیت فرزندان است ازآنجایی‌که که خانواده و والدین اولین و مهم‌ترین الگوهای رفتاری فرزند هستند و نقش بسیار پررنگی در شکل‌گیری شخصیت او دارند بنابراین برای داشتن سلامت اجتماعی ­، حفظ و مراقبت از خانواده در مقابل آسیب‌ها و ناملایمات از وظایف هر جامعه ایست؛ بنابراین اهمیت موضوع خانواده به حدی ست که ماده ۱۶ اعلامیه حقوق بشر اعلام می‌کند: خانواده رکن طبیعی و اساسی اجتماع است و حق دارد از حمایت جامعه و دولت بهره­مند شود.”

مددکاران اجتماعی خانواده کار با خانواده‌ها ­، کودکان­ و سالمندان را در اولویت قرار می‌دهد. مددکار به خانواده‌ها در بهبود روابط میان فردی که از مهم‌ترین وظایف آن‌هاست کمک می‌کند. در شرایط بحرانی و موقعیت‌هایی مثل طلاق و جدایی، بیماری‌های مهلک و سخت که تمام اعضای خانواده را درگیر می‌کند مثل سرطان­،­اعتیاد و خشونت‌های خانگی و یا موقعیت سوگ و از دست دادن خانواده‌ها و اعضای خانواده را کمک و همراهی می‌کنند. مددکاران اجتماعی تلاش می‌کنند با هدایت خانواده‌ها­، شناسایی معضلات­ و پیدا کردن راه‌حل مناسب به خانواده‌ها کمک کنند. تسهیل ارتباطات­، مداخله­، حل تعارضات­ و آموزش از کارهای اصلی مددکار اجتماعی ست.

ویرجینیا ستیر به‌عنوان یک مددکار اجتماعی و سپس خانواده درمانگر معروف است. کتاب “کارخانه‌ی آدم سازی” از کتاب‌های معروف و تأثیرگذار ویرجینیاست.

ویرجینیا ستیر در سال ۱۹۱۶ در آمریکا متولد شد و در سال ۱۹۵۱ به‌عنوان مددکار اجتماعی مشغول به کار شد و کارش را با درمان یک زن آغاز کرد و سپس به خانواده‌درمانی روی آورد. وی پس‌ازآن در سال ۱۹۵۹ به جکسون درراه اندازی موسسه تحقیقاتی‌ام.آر.آی کمک کرد.

رویکرد ستیر در خانواده‌درمانی، تمرکز روی شفاف‌سازی تعامل میان اعضا و خانواده دارد. الگوی اعتبار یابی در خانواده‌درمانی درواقع رویکردی انسان‌گراست. روانشناسی انسان‌گرا بر پدیدارشناسی توانایی‌های ذاتی انسان به معنای تجربه‌ها وزندگی به همان صورتی که هست تأکید می‌کند به‌گونه‌ای که از انسانیت غافل نشویم.

ستیر یک خانواده درمان تجربه نگر و انسان‌گراست که به تجربه‌ی اینجا و اکنونی معتقد است. او ریشه‌ی اصلی مشکلات را سرکوبی هیجانات می‌داند. ویرجینیا معتقد است انسان‌ها اگر به حال خود رها شوند خودشان شکوفا خواهند شد و این مشکلات اجتماعی است که سد راه انسان در مسیر رسیدن به خودشکوفایی ست. خانواده درواقع مکانی برای تجربه‌های مشترک می‌باشد. پرورش با آغوش باز، تجربه طبیعی و خودجوش در خانواده از اهمیت خاصی برخوردار‌است. او برای رسیدن به‌سلامت عاطفی کشف سطوح عمیق تجربه‌ها را توصیه می‌کند. وی به تمام سطوح یعنی شناخت، تفکر، و یا احساسات می‌پردازد.

الگوی ویرجینیا ستیر هر انسان را موجودی یگانه و دارای منابع بیرونی و درونی بالقوه می‌داند که آن‌ها را به کار نمی‌گیرد. و بیان می‌کند که انسان موجودی مثبت است که می‌تواند با استفاده از استعدادها و نیروهای بالقوه به انسان کامل‌تری بدل شود.

ویرجینیا ستیر دو الگوی متفاوت در خانواده در نظر گرفت. اول الگوی ” تهدید و پاداش” و دوم الگوی “بذرافشانی یا بسترسازی ”

در الگوی اول سلسله‌مراتب قدرت وجود دارد و در رأس آن‌کسانی هستند که قواعد و چارچوب‌های غیر منعطفی به وجود می‌آورند. در این الگو پیزی که مراتب را به وجود می‌آورد نقش‌ها هستند.

در الگوی بذرافشانی چیزی که هویت را شکل می‌دهد انسانیت است نه نقش‌ها و راه برای تغییر منعطف و باز است چراکه تغییر راهی برای رشد و کمال و رسیدن به انسانیت بیشتر است. این خانواده بستری برای رشد بذرهایی است که در آن کاشته می‌شود.

ویرجینیا افراد خانواده را به‌عنوان نمادی از افراد جامعه در مقابل تنش و شرایط استرس‌زا، به دسته‌های زیر تقسیم می‌کند:

یک. سرزنشگر: همیشه مخالف و مهاجم و ایرادگیر­، تحمیل کردن سلطه‌ی خود بر دیگران.

دو. سازشگر: همیشه موافق، برای احساس ارزش کردن نیاز به تائید و همراه بودن با دیگران دارد.

سه. حسابگر: بسیار معقول به نظر می‌رسد اما از درون احساس آسیب‌پذیری دارد.

چهار. گیج: تمرکز کمی دارد و خیلی از کلمات نامربوطی استفاده می‌کند. و همواره در حال راضی کردن دیگران از طریق امتیاز دادن به آن‌هاست.

پنج. درنهایت افراد نرمال: این افراد در شرایط استرس‌زا بالغانه رفتار می‌کنند. در صورت لزوم عذرخواهی می‌کنند. با پیام‌های کاملاً مستقیم با اطرافیان ارتباط برقرار می‌کند.

ستیر در فنون درمانی خود تلاش می‌کرد تا از طریق مجسمه‌سازی و بازسازی خانواده در جلسات خانواده‌درمانی، آن­ها را به آمدن به زمان حال سوق دهد چراکه این الگو به اینجا و اکنون اعتقاد دارد.

منابع:

پرلمن، هلن هریس مددکاری اجتماعی: ترجمه پریوش منتخب چاپ دوم تهران شرکت سهامی ۱۳۷۱

کتاب مددکاری اجتماعی، دکتر محسن قندی- انتشارات عطائی- ۱۳۴۷

اصول و مباني مددکاري  اجتماعي، دکتر مري – دابيلو مافت- دکتر خوزه بي اشفورد، ترجمه خديجه السادات غني آبادي انتشارات آواي نور.

ملاحظات پارادایمیک در خانواده درمانی، دکتر معصومه اسمعیلی، نشر علم.

ما را در تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید.

نوشته مددکاری اجتماعی چیست؟ و چرا اهمیت دارد؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

در مقاله‌ی قبلی گفته شد امیل دورکیم جامعه شناس صاحب نام فرانسوی خودکشی را به ۴ نوع تقسیم کرد. خودکشی خودخواهانه حاصل از بین رفتن پیوند افراد با جامعه ی پیرامونشان است. خودکشی دگرخواهانه هنگامی رخ می‌دهد که فرد آن‌قدر به گروه احساس تعلق می‌کند که حاضر است بخاطر اهداف و ارزش های گروه به زندگی خودش پایان دهد. در خودکشی نابهنجارانه می‌خوانیم هنگامی که هنجارهای جامعه به روشنی مشخص نشده باشد، احتمال خودکشی افراد بالا خواهد رفت. خودکشی تقدیرگرایانه نیز هنگامی رخ خواهد داد که فرد احساس کند کنترلی بر روی شرایط ندارد و از طرفی نمی‌تواند شرایط نامساعد موجود را تغییر دهد. در این نوشته سعی داریم نوع دگرخواهانه خودکشی را بررسی و نقد کنیم.

دورکیم معتقد است وقتی ارزش های گروه و اهداف گروه آن‌قدر برای فرد حائز اهمیت باشد که فرد آن اهداف را بر جان خود مقدم بداند، فرد ممکن است بخاطر اهداف گروه خود را فدا کند. برای مثال خلبانان ژاپنی در جنگ جهانی دوم با بمب های بسته به خود به کشتی های آمریکایی حمله کرده و ضمن از بین بردن خود صدها آمریکایی را نیز نابود کردند. اگر خوب دقت کنیم با این احتساب تمام فداکاری ها و تمام از خودگذشتگی هایی که افراد برای گروه هایی که به آن‌ها تعلق داشتند انجام دادند، باید نام خودکشی که یک رفتار نابهنجار و یک کجروی اجتماعی محسوب می‌شود، بگیرند. در تعریف کجروی اجتماعی می‌خوانیم که کجروی اجتماعی مشخصا به اعمالی اطلاق می‌شود که مردم قویا آن‌ها را رد می‌کنند. بنابراین فصل مشترک تمام کجروی‌های اجتماعی، عدم مقبولیت است. با توجه به آن که ما خودکشی را نوعی آسیب اجتماعی در نظر می‌گیریم و خودکشی نوعی انحراف و کجروی محسوب می‌شود و خودکشی دگرخواهانه نیز نوعی خودکشی است. بنابراین باید این نوع خودکشی را هم جز انحرافات اجتماعی که عدم مقبولیت ویژگی مشخص آن است، حساب کنیم. حال آن که می‌بینیم افرادی که خودشان را بخاطر ارزش‌ها و هویت گروهشان فدا می‌کنند نه تنها داری عدم مقبولیت نیستند و مردم آن را رد نمی‌کنند؛ بلکه می‌بینیم قهرمانان هر کشور افرادی هستند که خود را فدای کشورشان کرده اند. در همه ی کشورها برای افرادی که ازخود به خاطر ارزش های کشورشان گذشته اند، تکریم می‌شوند و به عنوان الگوهایی برای دیگر افراد جامعه معرفی خوهند شد. این امر مربوط به مذهب خاص و یا کشور خاصی نیست. مثلا در ژاپن به کسانی که جان خود را در راه وطن از دست می‌دهند، «کامیاکازه» می‌گویند که به معنای تندباد خدایان و نشانه ای از تقدس است. در کشور عراق به این افراد نام «شهیدالبطل» اطلاق می‌شود که به معنای شهید قهرمان است. در ایران نیز تمام کسانی که به مدت ۸ سال در مقابل هجوم کشور عراق ایستادگی کردند و جان خود را فدا کردند، تکریم می‌شوند و برای آن‌ها جایگاه والایی در نظر گرفته می‌شود. این امر محدود به شهدای ۸ سال دفاع مقدس نمی‌شود. قهرمانانی که بخاطر ارزش‌های ملی در برابر نیروهای کشورهای استعمارگر، در جنوب و شمال کشور ایستادگی کردند، نامشان در تاریخ به عنوان قهرمانان کشور آورده می‌شود. افرادی همانند رئیسعلی دلواری، میرزا کوچک خان جنگلی و… از این دسته هستند. نمی‌توان کار بزرگ این افراد را در حد یک انحراف اجتماعی مانند خودکشی نزول داد؛ چون نه تنها افراد آن‌ها را رد نمی‌کنند، بلکه در کشورهای اسلامی، شهادت طلبی و ایثارگری جز ارزش های مردم محسوب می‌شود. پس نمی‌توان کار این افراد را جز دسته ی خودکشی دگرخواهانه آورد؛ چون همانطوری که ذکر شد، با تعریف انحراف اجتماعی این امر مغایرت دارد. در کل با توجه به این که هر نظریه متاثر از عصر ، دوره و جامعه ای است که آن نظریه در بطن آن جامعه رشد یافته، باید تفاوت فرهنگ ها را در این نظریات در نظر بگیریم

منابع

رونالد ام.هولمز، استیفن تی. هولمز. ترجمه ضیاء افراز کنجین (۱۳۹۲). خودکشی نظریه، عمل و تحقیق. تهران: جامعه شناسان.

مداخله در بحران خودکشی 

ستوده، هدایت الله. (۱۳۸۴). آسیب شناسی اجتماعی (جامعه شناسی انحرافات). تهران: آوای نور.

صدیق سروستانی، رحمت الله. (۱۳۹۰). آسیب شناسی اجتماعی (جامعه شناسی انحرافات اجتماعی). تهران: سازمان مطالعه و تدویت کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت).

نوشته خودکشی دگرخواهانه چیست؟ (نقدی بر نظریه‌ی دورکیم) اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

پروفایل روانی چیست ؟

برای این دسته از اطلاعات (بهتر است بگوییم هرآنچه که از ذهنتان که در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک می‌گذارید) مدل‌سازی‌هایی می‌شود که متشکل از ردپای اینترنتی شماست؛ مجموعه‌ای از علاقه‌مندی‌ها، نیازها، احساسات و عقاید و دنباله‌روی‌های شما. این مدل‌سازی‌ها به تحلیل گران کمک می‌کنند تا بر اساس اطلاعات نظری خود به آنالیز و پیش بینی دست بزنند. برای این مدل‌سازی‌ها یا پروفایل‌ها اصطلاح سایکوگراف را به کار می‌بریم. سایکوگراف مدلی از جنبه های شخصیتی شماست که بر اساس اطلاعاتی که به اشتراک گذاشته‌اید شگل گرفته است.

این اطلاعات چه کمکی به داده پردازان می‌کنند؟

شبکه‌های اجتماعی در بازه‌های زمانی مختلف اطلاعاتی را تهیه کرده و گاهاً منتشر می‌کنند که دسته‌بندی‌های مختلفی از اطلاعات کاربرانشان (به صورت جمعیتی) ارائه می‌دهد، طبقه‌بندی‌هایی از قبیل سن، جنسیت، تحصیلات، میزان فعالیت، محل زندگی، تعداد دوستان، درامد و …

این کار به این دلیل صورت می‌گیرد تا استراتژیست‌ها درک درستی از مخاطبانشان داشته باشند و به صورت هدفمندتر و بهینه‌تر با جمعیت مخاطب خود برخورد کنند (در انواع حوزه‌های آپدیت کردن سایت و نرم افراز، تعبیه کردن ابزار های مختلف، بهینه کردن تبلیغات و… )

این اطلاعات معمولا به صورت نمودار هایی نشان داده می‌شوند که دموگراف نامیده می‌شون .

چرا “رسوایی”؟

حریم خصوصی همواره از اهمیت بالایی برخوردار بوده است، زمانی که اطلاعات شما به صورت جمعیتی منتشر می‌شود، ( دموگراف ها را در نظر بگیرید) حساسیت بالایی وجود ندارد، زیرا فردیت و حریم فردی مورد تعرض قرار نمی‌گیرد، اما به هنگامه‌ای که این امر متوجه تک تک اعضای یک شبکه می‌شود، حساسیت اوج می‌گیرد.

افشای اخیر درباره استفاده موسسه کمبریج آنالیتیکا از اطلاعات کاربران فیسبوک به این دلیل رسوایی نام گرفت که تمرکز بر روی تک تک افراد یک شبکه قرار داشت. تنش‌ها بالا گرفت و از مدیران این شبکه بازخواست به عمل آمد

اما ماجرا به واقع چه بود؟

این امر به نوعی مسبوق به سابقه است، قبل از ماجرای اخیر در سال ۲۰۱۵ میلادی الکساندر کوگان، روانشناسی که در موسسه کمبریج آنالیتیکا کار می‌کرد مقاله‌ای منتشر کرد و به صورت رایگان در یک ژورنال اینترنتی قرار داد، نتایج این تحقیق نشان می‌داد که شهروندان کشورهایی که میانگین سرانه درامدی بالاتری دارند به نسبت شهرواندان کشورهای با سرانه درامد پایین دوستان خود در شبکه‌های اجتماعی را بیشتر به هموطنانشان محدود می‌کنند (دوستان بین‌المللی کمتری دارند).  جامعه آماری متنوعی که کوگان و همکارانش در این تحقیق استفاده کردند تعداد زیادی از کاربران شبکه اجتماعی فیسبوک بود.

این تحقیق به نوعی اولین تخطی کوگان و همکارانش از اخلاق پژوهشی و و همچنین شبکه اجتماعی فیسبوک از تعهد حفظ اطلاعات کاربرانش بود آنها از اطلاعات ۲۸۷۷۳۹ نفر در دو فاکتور تعداد دوستان و محل زندگیشان استفاده کردند، آنها در مقاله خویش قید می‌کنند که نمونه آنها شامل گستره زیادی از افراد با طبقه‌های اجتماعی مختلف، مشاغل مختلف و ملیت ها و نژاد های گوناگون است؛ و هیچ فریبی صورت نگرفته است؛ و همه شرکت‌کنندگان در تحقیق دکمه “موافقت” را فشرده‌اند (وظیقه پژوهشگر است که به صورت دقیق اهداف تحقیق و روند آن را به شرکت کننده توضیح دهد و اطمینان کسب کند که شرکت کنده از تمامی پیامدهای آن اطلاع دارد) یعنی گویا این امتیاز و برتری در جمع آوری نمونه آماری این تخطی اخلاقی را توجیه می‌کند.

ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که چرا در یک ژورنال آکادمیک که نامی موجه هم دارد (تحت عنوان مجله شخصیت و تفاوت های فردی)  که دسترسی به آن حتی نیاز به دیتابیس‌های گرانقیمت دانشگاه‌ها ندارد (این ژورنال به محققین اجازه دسترسی آزاد و رایگان به محتویاتش را می‌دهد) و اطلاعاتش به صورت گسترده استفاده می‌شوند تحقیقی نشر پیدا کرده است که اصول اخلاق در پژوهش را رعایت نکرده است؟ پاسخ اینجاست که مجلات معتبر که اطلاعات خود را به صورت آزاد در اختیار مخاطبان قرار می‌دهند تحت عنوان لیستی قرار دارند که ” فهرست ژورنال‌های دارای دسترسی آزاد ” نام دارد، محتوی این مجلات پیش از انتشار، زیر نظر متخصصین مورد ویراستاری قرار میگیرد و قواعدی برای نظارت بر مجلات حاضر در این لیست قرار دارد که میتوانید آن را جستجو کنید؛ اما نکته اینجاست که مجله شخصیت و تفاوت‌های فردی در این لیست قرار ندارد!

پس از این ماجرا در سال ۲۰۱۶ موسسه کمبریج آنالیتیکا از اطلاعات کاربران شبکه اجتماعی فیسبوک بار دیگر استفاده کرد، اما نه با همان تعداد محدود بلکه اینبار بنا به ادعای خود فیسبوک اطلاعات ۸۷ میلیون کاربر در اختیار این موسسه قرار گرفت، این اطلاعات خام بر اساس تئوری معروف ۵ عاملی شخصیت طبقه‌بندی شدند، و افراد را بر اساس ویژگی‌های شخصیتیشان که از طریق رد پای اینترنتی به دسته آمده بود (لایک‌ها، صفحه‌های دنبال شده و … ) به گروه‌های مختلفی دسته‌بندی کردند.

این طریقه دسته‌بندی که بر اساس یکی از تئوری‌های معروف شخصیت (نظریه ۵ عاملی صفات یا نظریه ۵ بزرگ) شکل گرفته است تا حد زیادی می‌توانست مخاطب را به انتقال‌دهنده پیام بشناساند، و این طریقی بود تا به وسیله آن بهینه‌ترین راه برای تبلیغات شکل بگیرد.

نتیجه‌گیری

تحقیقات روان‌شناختی می‌توانند در راستای اهداف مختلفی مورد استفاده قرار بگیرند، لیکن فرض بر این است که محققان بر ای بهبود زندگی تلاش می‌کنند، نه برای بهبود جایگاه خود.

این مطالعه به ما یاد داد تا همیشه شرایط و اصولی که با آن موافقت می‌کنیم را با دقت مطالعه کنیم؛ نه اینکه به دنبال گزینه “موافقت کردن” و یا “بعدی” در هر صفحه اینترنتی باشیم.

ترجمه شده از :
how facebook stole your psychological profile

Author : Susan Krauss Whitbourne, Ph.D

نوشته فیسبوک چگونه اطلاعات روانی شما را به سرقت برد ؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

در کشتی بودم که از راننده مسئول واگن شنیدم در ساحل میامی، خیابان کالینز حادثه‌ایی رخ داده. 

راننده گفت آیا درباره دختر ۴ ساله‌ایی که کشته شده چیزی شنیدی؟

من با تعجب گفتم نه! چه اتفاقی افتاده؟!

راننده گفت دایی آن دختر ۴ ساله با خواهرش مشاجره داشت و بحث آنها بالا گرفت به‌قدری که مرد از جیبش تفنگ درآورد اما به جای شلیک به خواهرش به آن دختر ۴ ساله شلیک کرد!

من با ناراحتی گفتم و اون دخترک هرگز شانسی برای دفاع از خود و انجام کاری نداشت…!

راننده گفت این خیلی وحشتناکه. او دیگر زندگی نداشت.

من گفتم تو می‌تونی تصور کنی که اونقدر دیوونه باشی که بخاطر اینکه با یه زن رابطه داشته باشی اونو بکشی؟!

راننده گفت نه! تو می‌تونی یک زن رو مورد ضرب و شتم قرار بدی ولی نه اینکه شلیک کنی بهش! من هیچ‌وقت اونقدر دیوونه نشدم که به یک زن شلیک کنم.

من گفتم اون مرد باقی عمرش رو‌ به زندان خواهد رفت.

راننده گفت زندان جای خوبی نیست. اونها همیشه بهت میگن چیکار کنی و دائماْ دعوا در زندان هست. من می‌دونم. من مدتی رو زندان بودم.

بنابراین راننده می‌خواست چه چیز درباره خودش را آشکار کند؟ یک مورد صریح آن است که او محکوم به جرم است. ما نمی‌دانیم که جرم دقیقاْ چه بوده. مورد بعد این است که اون نتایج ناشایست رفتار مجرمانش رو با رفتن به زندان تجربه کرده.

در نهایت، سخنان راننده نشان می‌دهد که زندان نمی‌تواند بازدارنده فرد باشد. راننده فرد مهاجم مادر را محکوم می‌کند همان که اشتباهاْ قاتل تصادفی دختر ۴ ساله می‌شود.

گرچه راننده اشاره می‌کند که نمی‌تواند قاتل یک زن را درک کند اما بنظرش وقتی‌که بشدت روانی شده باشد ضرب و شتم یک زن قابل درک است.

این تصویر نشان‌دهنده چند ویژگی ذهنی بسیاری از مجرمان است:

ارتکاب جرمی که باور داشته‌اند هرگز مرتکب آن نخواهند شد.

پذیرش جرمی که معتقدند ممکن است مرتکب شوند.

علی‌رغم شناخت درست و غلط، ارزیابی آنها از “درست” به شرایط فعلی بستگی دارد.

توانایی و تمایل به خاموش کردن تفکر خود از تجربه قبلی با پیامدهای نامطلوب (در این مورد زندان).

مسافر دیگری در حال پیاده شدن از واگن، با مهربانی گفت «از زندان دوری کن» راننده جواب داد باشه.

با فکر کردن به نحوی که ‌راننده فکر می‌کنه، احتمالاْ کسی نمیخاد خلاف این شرط ببنده!

مقاله مرتبط:

شخصیت چیست؟ تعریف شخصیت به زبان ساده (اینجا کلیک کنید)

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته شخصیت جنایی در عرض ۵ دقیقه قابل شناسایی است! اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

به نقل از روان حامی، طبق اخرین تحقیقات، استفاده بیش از حد از رسانه‌های اجتماعی به­‌ جای تقویت احساس برقراری ارتباط اجتماعی، احساس انزوای اجتماعی را تشدید می­‌کند.

Sherry turkle مدیر پروژه­ی MIT چند سال پیش این پدیده را پیش‌بینی کرد و درباره آن نوشت (چرا ما بیشتر از فناوری و کمتر از یکدیگر انتظار داریم).

بر اساس یک تحقیق ملی جدید که توسط محققان در دانشگاه پیتزبورگ انجام شد، بزرگسالان جوان در ایالات متحده که از رسانه‌های اجتماعی استفاده می­‌کنند، بیشتر از همسالان خود و در سطح بالاتری انزوای اجتماعی را گزارش می­‌دهند.

در مارس ۲۰۱۷ گزارشی در مجله امریکایی (طب پیشگیرانه) منتشر شد. این تحقیق توسط Brian Primack، مدیر مرکز تحقیقات رسانه، فناوری و سلامت هدایت شده است.

پریمک و همکارانش به عنوان نمونه ۱۷۸۷ نفر را انتخاب کردند. بازه سنی افراد بین ۱۹ تا ۳۲ بوده است. برای تعیین الگو‌های استفاده از رسانه‌های اجتماعی به صورت روزانه یا هفتگی،  از پرسش نامه استفاده کرده­اند.

از شرکت‌کنندگان در مورد زمان و تعداد دفعات استفاده از ۱۱ مورد از محبوب‌ترین سیستم عامل‌های اجتماعی پرسیده شد. سیستم عامل‌ها عبارت‌اند از: فیس‌بوک، یوتیوب، توییتر، گوگل پلاس، اینستاگرام، اسنپ چت، reddit، tumblr، pinterest، vine، linkedln.

محققان دریافتند شرکت‌کنندگانی که بیش از دو ساعت در روز از رسانه‌های اجتماعی استفاده می­‌کردند، نسبت به همسالانشان که هر روز کمتر از ۳۰ دقیقه از رسانه‌های اجتماعی استفاده می­کردند، ۲ برابر احتمال بیشتری دارد انزوای اجتماعی را گزارش دهند.

به طور قابل ملاحظه‌ای، شرکت‌کنندگانی که از سیستم عامل‌های مختلف رسانه‌های اجتماعی ۵۸ بار در هفته یا بیشتر بازدید می­‌کردند، نسبت به کسانی که کمتر از ۹ بار در هفته از سایت‌های اجتماعی بازدید داشته‌اند، احتمال بیشتری دارد که انزوای اجتماعی را تجربه کنند.

پریمک در بیانیه‌ای بهupmc  اهمیت این تحقیق را توضیح داد:

(این یک مسئله­ مهم برای مطالعه است، زیرا مشکلات سلامت روان و انزوای اجتماعی در سطح فراگیری میان بزرگسالان جوان وجود دارد. ما ذاتاْ موجودات اجتماعی هستیم، اما زندگی مدرن تمایل دارد به جای این که مارا به یکدیگر نزدیک کند، از یکدیگر جدا کند. در حالی که ممکن است به نظر برسد رسانه‌های اجتماعی فرصتی برای پر کردن ناپایداری اجتماعی می­‌باشد، من فکر می‌کنم این مطالعه نشان می­‌دهد این ممکن نیست راه حلی باشد که مردم نسبت به آن امیدوار بوده­‌اند).

سناریوی مرغ یا تخم‌مرغ کلاسیک به ما یادآوری می­‌کند که همبستگی به معنای علیت نیست. برای محققان غیر ممکن بود که تعیین کنند استفاده بیش از حد از رسانه‌های اجتماعی دلیل انزوای اجتماعی است.

به گفته نویسنده  Elizabeth Millerاستاد کودکان در پیت و رئیس بخش نوجوانان و بزرگسالان جوان در بیمارستان پیتزبورگ UPMC:

(ممکن است که بزرگسالان جوانی که احساس جدایی اجتماعی دارند به سمت رسانه‌های اجتماعی بروند. یا ممکن است استفاده بیش از حد رسانه‌های اجتماعی باعث جدا شدن از دنیای واقعی شود. همچنین می‌تواند ترکیبی از هر دو باشد. اما حتی اگر انزوای اجتماعی در ابتدا وجود داشته باشد، به نظر نمی‌رسد صرف وقت به صورت آنلاین در شبکه‌های اجتماعی باعث کاهش آن شود).

طبق نظر پریمک سه راه وجود دارد که رسانه‌های اجتماعی باعث تشدید انزوای اجتماعی شود:

1. رسانه‌های اجتماعی جانشین تجربه‌های اجتماعی صحیح‌تر شده است، زیرا زمانی که افراد مدت زیادی را در رسانه‌های اجتماعی صرف می­‌کنند، زمان کمتری را برای تعاملات واقعی اختصاص می­‌دهند.
2. خصوصیات خاصی از رسانه‌های اجتماعی، احساس انزوا را تسهیل می­‌کند. مثلاْ زمانی که فرد عکس دوستانش را در یک موقعیتی که از آن لذت می­‌برند می­‌بیند، در حالی که خود فرد دعوت نشده است.
3. قرار گرفتن در معرض تصویر‌های بسیار ایده‌آل از زندگی همسالان در رسانه‌های اجتماعی ممکن است احساس حسادت و اعتقادات تحریف شده­‌ای مانند این که دیگران زندگی شادتر و موفق‌تری نسبت به فرد دارند، را به وجود آورد.

پریمک و میلر پزشکان و متخصصان بهداشت را تشویق می‌کنند تا از تمام افراد سال‌خورده در مورد استفاده از رسانه‌های اجتماعی خود بپرسند و اگر به نظر می‌رسد که احساس انزوای اجتماعی دارند به آنها درباره فواید کاهش استفاده از رسانه‌های اجتماعی مشاوره بدهند. به گفته آنها تحقیقات بیشتری لازم است تا به طور کامل تمامی تفاوت‌های ظریف و مزایا و معایب بالقوه رسانه‌های اجتماعی مشخص شود.

جدایی اجتماعی باعث افزایش هورمون‌های استرس و التهاب می‌شود.

انسانها ذاتاْ موجودات اجتماعی هستند. تحقیقات نشان می‌دهد که اکثر ما نیاز داریم تا روابط اجتماعی رو در رو (چهره به چهره) را حفظ کنیم تا بتوانیم سلامت جسمی و روحی خود را در طول عمر بهینه کنیم. در سال‌های اخیر مطالعات بی‌شماری در مورد مزایای مختلف ارتباط اجتماعی به صورت رو در­ رو و آسیب جدایی اجتماعی گزارش شده است.

به عنوان مثال مطالعه­ای در نوامبر ۲۰۱۵ در نشریه آکادمی ملی علوم منتشر شد با این موضوع  که انزوای اجتماعی موجب تغییرات فیزیولوژیکی­‌ای می‌شود که می‌تواند باعث ­شود کسی پیش از موعد بمیرد یا بیمار شود. در واقع، محققان دریافتند که برای بزرگسالان سالخورده، انزوای اجتماعی می‌تواند خطر مرگ زودرس را ۱۴ درصد افزایش دهد.

این مطالعه توسطJohn Cacioppo  از دانشگاه شیکاگو انجام شد. وی روانشناس اجتماعی و عصب‌شناس است که اثرات بیولوژیکی تنهایی در انسان و حیوانات را بررسی می­‌کند. در تحقیق ذکر شده، وی دریافت، انزوای اجتماعی با افزایش چشم‌گیر هورمون استرس (کورتیزول)، سخت شدن شریان‌ها (که منجر به فشار خون بالا می‌شود) و التهاب در بدن ارتباط دارد و می‌تواند عملکرد اجرایی، یادگیری و حافظه را کاهش دهد.

John Cacioppo  تاکید می­کند که تنهایی لزوما برای سلامتی شما بد نیست یا علت احساس تنهایی (یه صورت ذهنی) نیست.در عوض احساس ذهنی تنهایی یا انزوای اجتماعی بیشتر مخرب است. بدیهی است بسیاری از مردم زمان زیادی را تنهایی سپری می­کنند اما احساس تنهایی نمی­کنند (لزوماْ تنها نیستند). در نتیجه ممکن است بسیاری از افرادی که به طور مرتب از رسانه‌های اجتماعی استفاده می­کنند، از انزوای اجتماعی رنج نبرند.

به گفته وی مطالعه‌ای در ماه اکتبر ۲۰۱۵ نشان می‌دهد تعاملات اجتماعی چهره به چهره باعث کاهش خطر افسردگی فرد می‌شود. محققان دانشگاه OHSU دریافتند افرادی که مخاطب محدودی برای ارتباط اجتماعی رو در رو دارند، تقریباْ دو برابر در معرض خطر ابتلا به افسردگی قرار دارند.

جالب توجه است، شرکت‌کنندگان در مطالعه که تلاش کردند به طور منظم با خانواده و دوستان خود ارتباط برقرار کنند، در مقایسه با شرکت‌کنندگانی که تنها با پیامک، ارسال ایمیل، یا با استفاده از تلفن با دوستان و خانواده خود ارتباط بر قرار می­کنند، احتمال کمتری دارد علائم افسردگی را گزارش دهند.

تحقیقات نشان می‌دهد تکیه بیش از حد بر رسانه‌های اجتماعی برای ایجاد یک رابطه متقابل می‌تواند موجب عقب­‌نشینی شود. اکثر ما نیاز داریم در تماس چهره به چهره باشیم وسبب تقویت پیوند‌های صمیمانه وانسانی بشویم تا توسط سیستم‌های بیولوژیکی‌­ای که برای حفظ کیفیت زندگی و رفاه فیزیکی و روانی ما کمک کرده است، استفاده شود.

واضح است که استفاده متعادل از رسانه‌های اجتماعی باعث تقویت پیوند‌های انسانی و برقراری ارتباط با افراد می‌­شود. پیدا کردن یک سطح متعادل برای استفاده از رسانه‌های اجتماعی به نظر می‌رسد کلید استفاده از مزایای شبکه‌های اجتماعی بدون پیامد‌های منفی روانی و فیزیکی باشد.

refrence:

https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-athletes-way/201703/social-media-exacerbates-perceived-social-isolation

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته رسانه‌های اجتماعی  احساس انزوای اجتماعی را تشدید می­کند اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

ممکن است به نظر برسد که ما بر افکار و رفتارهای خود کنترل داریم اما روانشناسی اجتماعی داستان متفاوتی را روایت می‌کند.

روانشناسی اجتماعی را می‌توان به این شکل تعریف کرد؛ “مطالعه علمی نحوه تفکر ما در مورد ارتباط با دیگران و تأثیری که بر ما می‌گذارند”

ما موجوداتی اجتماعی هستیم. اغلب ما روزانه با دیگران ارتباط برقرار می‌کنیم. درواقع ما حدود ۷۰-۸۰ درصد زمان بیداری‌مان را در اشکال مختلفی از ارتباط با دیگران سپری می‌کنیم. به‌طور میانگین ما ۳۰ درصد از روز را مشغول حرف زدن هستیم و ۴۵ درصد روز را (به دیگران) گوش می‌دهیم.

یک درس از روانشناسی اجتماعی، در مورد تأثیری است که دیگران بر ما دارند (نفوذ اجتماعی). پژوهش‌ها نشان ‌می‌دهند ما به‌اندازه‌ای که تصور ‌می‌کنیم بر افکار و رفتار خود کنترل نداریم؛ چراکه برای انجام کارهای خود از محیط اطرافمان، به‌خصوص “دیگران” سرنخ می‌گیریم.

چگونه گروه‌ها بر ما اثر می‌گذارند؟

مفهوم قطبی شدن گروه را در نظر بگیرید. این مفهوم به این معناست که گروهی از افراد همفکر به تقویت دیدگاه‌های یکدیگر می‌پردازند. پدیده قطبی شدن به تقویت عقاید هریک از اعضای گروه می‌انجامد.

در مطالعه‌ی انجام گرفته توسط روانشناسان فرانسوی، سرگی موسکویچی و مارسیا زاوالانی، پژوهشگران از شرکت‌کنندگان چند سؤال پرسیدند. ابتدا پژوهشگران در مورد نظر آن‌ها پیرامون رئیس‌جمهور فرانسه و سپس در مورد نگرش افراد راجع به آمریکایی‌ها سؤال پرسیدند. درنهایت پژوهشگران از شرکت‌کنندگان خواستند تا هریک از موضوع‌ها را در گروه به بحث بگذارند.

پس از بحث در مورد آنچه گفته شد، گروه‌هایی که به‌صورت آزمایشی به یک اجماع نظر رسیده بودند در دیدگاه‌‌هایشان افراطی‌تر شدند. به‌عنوان‌مثال شرکت‌کنندگانی که نگرشی تحت عنوان “تا حدودی مطلوب” در مورد رئیس‌جمهور فرانسه داشتند، وقتی با دیگر اعضای گروه به گفتگو پرداختند، نگرش خود را بزرگ‌نمایی کردند. همچنین، نگرش آنان در مورد آمریکایی‌ها “تا حدودی منفی” بود اما زمانی که اعضای گروه در مورد نظرات افراد هم‌عقیده‌شان صبحت کردند، نگرش افراد تشدید شد. پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که به نظر می‌رسد “اجماع گروهی” تغییر نگرش‌هایی را موجب می‌شود که افراد درنتیجه‌ی آن به‌احتمال زیاد موضع افراطی‌تری می‌گیرند. زمانی که ما می‌بینیم نظرات نامطمئن ما به خودمان باز‌می‌گردد، باورهای ما تقویت ‌می‌شوند.

بسیاری از ما از بودن با دیگرانی که شبیه ما فکر می‌کنند لذت می‌بریم. در یک آزمایش، پژوهشگران افرادی را دعوت کردند تا در مورد مسائلی همچون ازدواج با همنوع، تبعیض مثبت و تغییرات اقلیمی بحث کنند. افراد در گروه اول عمدتاً از لیبرال‌های بولدر، کلورادو آمده بودند. افراد گروه دیگر اغلب از کلورادو اسپرینگز، محافظه‌کار بودند. بحث در مورد موضوعات بحث‌برانگیز منجر به افزایش توافق درون گروه‌ها شد. باورهای ما تقویت می‌شوند هنگامی‌که ما در جمعی از اطرافیانی هستیم که نظرشان با ما مشابه است.

این عقیده که چون دیگران انجامش می‌دهند پس درست است، صحیح می‌باشد؟

اصلی وجود دارد که اغلب ما برای اینکه تعیین کنیم چه‌کار انجام دهیم، چه فکری کنیم، چه بگوییم یا چه بخریم از آن استفاده می‌کنیم: و آن اصل “اثبات اجتماعی” است. برای اینکه بفهمیم چه چیز درست است به این نگاه می‌کنیم که دیگران چه‌کاری می‌کنند. رابرت سیالدینی در کتاب پرفروش خود با عنوان “نفوذ: روانشناسی متقاعدسازی” می‌گوید خواه پرسش این باشد که با یک جعبه خالی پاپ کرن در سالن سینما چه کنیم، یا با چه سرعتی در یک ناحیه مشخص در بزرگراه برانیم، یا چگونگی خوردن مرغ در یک مهمانی شام؛ اعمال دیگرانی که در اطراف ما هستند در نحوه پاسخ‌دهی ما بسیار مهم خواهد بود. اثبات اجتماعی میانبری برای چگونگی تصمیم‌گیری برای عمل ماست.

سیالدینی از اصل اثبات اجتماعی برای جلوگیری از سرقت محیطی استفاده کرده است. نمونه پارک ملی جنگل‌های آتش‌فشانی آریزونا را در نظر بگیرد. بازدیدکنندگان به پارک می‌آیند و توسط تابلوهایی که این نوشته بر روی آن حک شده است، مواجه می‌شوند: “میراث شما روزانه با سرقت از چوب سنگ معدنی ۱۴ تن در سال، اغلب یک قطعه کوچک در یک زمان، ویران می‌شود. ”

در یک آزمایش، سالدینی تابلو شامل این نوشته را از یک مسیر مشخص در پارک حذف کرد تا بتواند هرگونه تفاوت را اندازه بگیرد. مسیر بدون تابلو، یک‌سوم سرقت کمتر از مسیر با تابلو داشت. بازدیدکنندگان پیام تابلو را به‌عنوان مجوز تفسیر کردند. به‌طور متفاوتی، بازدیدکنندگان فکر می‌کردند که برداشتن قطعات کوچک چوب “عادی” است، زیرا هر ساله بخش زیادی از آن به سرقت رفته است.

پژوهشگران همچنین از اصل اثبات اجتماعی برای کمک به افراد در جهت غلبه بر ترس‌هایشان استفاده کردند. در یک مطالعه آلبرت بندورا و همکارانش با گروهی از بچه‌هایی که از سگ‌ها هراس داشتند کار کردند. این کودکان، به مدت ۴ روز و هر بار ۲۰ دقیقه، پسر ۴ ساله‌ای را می‌دیدند که با خوشحالی با سگی بازی می‌کند. بعد از دوره‌ی ۴ روزه، ۶۷ درصد این کودکان که بازی پسر ۴ ساله با سگ را دیده بودند، برای بازی با سگ تمایل نشان دادند. یک ماه بعد در مطالعات پیگیرانه همین پژوهش، مشاهده شد که آن کودکان همچنان برای بازی با سگ تمایل دارند. تماشای سرگرمی یک پسر ۴ ساله با یک سگ باعث کاهش ترس کودکان شد. درواقع آن‌ها از رفتار پسر ۴ ساله با یک سگ، به‌عنوان الگویی برای تغییر رفتار خودشان استفاده کرده بودند.

چرا دیگران تا این اندازه بر ما اثر می‌گذارند؟

مشخصاً، دیگران بر رفتار ما تأثیر می‌گذارند. یک توجیه برای این موضوع آن است که ما در یک دنیای پیچیده زندگی می‌کنیم. ما از تصمیمات دیگران به‌عنوان یک اکتشاف یا ساخت ذهنی برای حرکت در مسیر زندگی خودمان استفاده می‌کنیم. فیلسوف و ریاضی‌دان انگلیسی آلفرد نورث وایت‌هد می‌گوید:” پیشرفت تمدن با گسترش تعداد عملیاتی که ما می‌توانیم بدون فکر کردن در مورد آن‌ها انجام دهیم رخ می‌دهد”.

سیالدینی در کتاب از نمونه تبلیغاتی استفاده می‌کند که ما را مطلع می‌کند که یک محصول “سریع‌ترین رشد” یا “پرفروش‌ترین” است و می‌گوید؛ نیازی نیست تبلیغ‌کننده‌ها ما را متقاعد کنند که بهترین محصول را دارند بلکه کافی ست به ما بگویند که “دیگران این‌گونه باور دارند”.

سیالدینی خاطرنشان می‌کند مصرف‌کنندگان اغلب از یک اصل اکتشافی ساده استفاده می‌کنند: “محبوبیت خوب است”.

دنباله‌روی از اکثریت به ما کمک می‌کند تا بتوانیم در یک محیط پیچیده کارکرد داشته باشیم. بسیاری از ما زمان کافی برای افزایش دانش خود از تمام کالاها و تحقیقات برای اندازه‌گیری مفید بودن آن نداریم. در عوض، ما به سرنخ‌هایی مانند محبوبیت تکیه می‌کنیم. اگر اکثریت فلان کالا را می‌خرند، استدلال می‌رود، آن کالا ارزش توجه کردن داشته باشد.

از دلایل دیگری که دیگران بر ما تأثیر می‌گذارد این است که انسان‌ها موجودات اجتماعی هستند. ما به دلیل توانایی‌مان برای گروه‌بندی با هم زندگی کرده‌ایم. انسان‌های اولیه که گروه‌ها را تشکیل می‌دادند بیشتر احتمال داشت که زنده بمانند. همین مطلب روانشناسی ما را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

همان‌طور که جولیا کولتز، محقق دانشگاه اسکس، این موضوع را مطرح می‌کند، برای فردی که به یک گروه می‌پیوندد، کپی کردن رفتار اکثریت، یک رفتار منطقی و سازگارانه محسوب می‌شود. گرایش به همرنگی با جمع، پذیرش در گروه را تسهیل می‌کند و احتمالاً منجر به بقا در صورت تصمیم‌گیری خواهد شد. به‌عنوان‌مثال، برای انتخاب یک غذای مغذی یا سمی بر اساس کپی کردن رفتار اکثریت. درگذشته تکاملی ما، اجداد ما تحت تهدید دائمی قرار داشتند. آگاهی عمیق از دیگران به اجداد ما کمک کرد تا در یک جهان خطرناک و نامطمئن زنده بمانند. انسان‌های مدرن چنین رفتارهای سازگارانه‌ای را به ارث برده‌اند. این رفتارها شامل همبستگی و ترویج هماهنگی اجتماعی است.

بنابراین مطالعه و تفکر در مورد نفوذ اجتماعی می‌تواند ما را به آگاهی بیشتر از خود و روابطمان با دیگران برساند.

نویسنده: Rob Handerson

منبع: Psychology Today

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته نفوذ اجتماعی: چرا مردم از اکثریت پیروی می‌کنند؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

روانشناسی اجتماع نگر، رویکردی به سلامت روانی است که اهمیت زیادی برای نیروهای محیطی در ایجاد و کاهش مشکلات قائل است. ابعاد اصلی این دیدگاه عبارت‌اند از نسبیت فرهنگی، تنوع و بوم‌شناسی (هماهنگ اشخاص و محیط).

این دیدگاه تلویحاً به چند نکته اشاره می‌کند. نخست آن‌که روان‌شناسان اجتماع نگر نباید صرفاً به محیط‌های غیر رضایت‌بخش یا اشخاص ناتوان بپردازند بلکه باید هماهنگی محیط‌ها و اشخاص را وجهه همت خود قرار بدهند ـ هماهنگی خاصی که ممکن است خوب باشد یا خوب نباشد. ثانیاً روان‌شناسان اجتماع نگر باید با شناسایی امکانات و نقاط قوت مردم و جوامع، دنبال یافتن راه‌های دیگر باشند. درنتیجه توجه خود را به قابلیت‌های اشخاص و محیط‌ها معطوف کنند نه ضعف‌ها و نقایص آنان. ثالثاً روان‌شناسان اجتماع نگر، تفاوت‌های میان مردم و جوامع را مطلوب می‌دانند. پس منابع و امکانات اجتماعی را نباید بر اساس یک ملاک قابلیت واحد توزیع کرد و تخصیص داد. روان‌شناس اجتماع نگر تابع یک هنجار یا ارزش اجتماعی واحد نیست بلکه دنبال ترویج تنوع است.

به نظر راپاپورت (۱۹۷۷) دیدگاه روانشناسی اجتماع نگر با سه دغدغه مشخص می‌شود. توسعه صنایع انسانی، فعالیت سیاسی و علم. روانشناسی اجتماع نگر رشته‌ای نیست که بر مریضی افراد یا درمان انفرادی تأکید داشته باشد. روانشناسی اجتماع نگر بر پیشگیری متمرکز است نه معالجه. در ضمن افراد و سازمان‌های اجتماعی را تشویق می‌کند مشکلات خود را تحت کنترل بگیرند و بر مشکلات خویش غلبه کنند (آن هم از طریق حس اقتدار) تا دیگر نیازی به مداخله حرفه‌ای سنتی نباشد.

اصول روانشناسی اجتماع نگر

۱. «علل» مشکلات چه هستند؟

مشکلات معلول تعامل درازمدت فرد، موقعیت اجتماعی و نظام‌ها (مثلاً، سازمان‌ها) هستند؛ این موارد بر یکدیگر تأثیر می‌گذارند و از یکدیگر تأثیر می‌پذیرند.

۲. مشکلات چگونه تعریف می‌شوند؟

مشکلات را در سطوح مختلفی می‌توان تعریف کرد اما تحلیل بیشتر در سطح سازمان و اجتماع یا محله صورت می‌گیرد.

۳. روانشناسی اجتماع نگر در کجا اجرا می‌شود؟

روانشناسی اجتماع نگر معمولاً در درمانگاه‌ها و هم‌چنین به‌صورت میدانی یا در بافت‌های اجتماع موردنظر اجرا می‌شود.

۴. خدمات چطور طراحی می‌شوند؟

روان‌شناسان اجتماع نگر فقط به افراد جویای کمک خدمات نمی‌دهند بلکه نیازها و مخاطرات اجتماع را نیز در نظر می‌گیرند.

۵. در مداخلات روانشناسی اجتماع نگر بر چه چیزی تأکید می‌شود؟

در این رویکرد بر پیش‌گیری از مشکلات تأکید می‌شوند نه درمان مشکلات.

۶. چه کسی صلاحیت مداخله دارد؟

در این رویکرد سعی می‌شود روان‌شناسی از طریق مشورت در اختیار دیگران گذاشته شود؛ مداخلات عملاً در قالب برنامه‌های خودیاری یا توسط افراد آموزش دیده غیر روان‌شناس و غیرمتخصص اجرا می‌شوند.

مفاهیم اصلی روانشناسی اجتماع نگر

مفهوم بهداشت روانی اجتماعی

کمیسیون مشترک سال ۱۹۵۵ بهداشت روانی و بهداشت روانی و بیماری، توصیه‌های بنیادی چندی را مطرح کرد که زمینه‌ساز رشد و توسعه روانشناسی اجتماع نگر شدند. این توصیه‌ها عبارت‌اند بودند از (۱) تحقیق بیشتر در مورد پدیده‌های بهداشت روانی؛ (۲) ارائه تعریفی گسترده از کسانی که خدمات بهداشت روانی ارائه می‌دهند؛ (۳) ارائه خدمات بهداشت روانی در سطوح اجتماع؛ (۴) ترویج این تلقی که بیماری روانی محصول عوامل اجتماعی است (عواملی چون طرد شدن و انزوا) و (۵) حمایت مالی دولت مرکزی از این توصیه‌ها.

در سال ۱۹۶۳، بودجه‌هایی از سوی دولت به ساخت و تجهیز مراکز جامع بهداشت روانی در امریکا اختصاص یافت. مرکز بهداشت روانی اجتماع وقتی واجد شرایط دریافت این بودجه‌ها می‌شد که پنج نوع خدمات اصلی را ارائه می‌داد: (۱) مراقبت به‌صورت بستری کردن؛ (۲) مراقبت سرپایی؛ (۳) بستری کردن پاره‌وقت (مثلاً بیماران در طول روز کار کنند و شب به بیمارستان برگردند)؛ (۴) ارائه خدمات فوریتی شبانه‌روزی؛ و (۵) ارائه خدمات مشورتی به متخصصان، دانشجویان و کارمندان. علاوه بر این خدمات، امید می‌رفت که مراکز بهداشت روانی مزبور (۱) تشخیص، (۲) توان‌بخشی، (۳) تحقیق، (۴) آموزش و (۵) ارزیابی نیز انجام بدهند. ولی با وجود مطرح شدن بحث «انقلاب سوم» در بهداشت روانی توسط هابس (۱۹۶۴)، هنوز مدل پزشکی مدل غالب بود و ظاهراً بی‌توجهی به اقلیت‌ها، فقرا و حتی کودکان ادامه داشت.

اسمیت و هابس (۱۹۶۶) در یک مقاله بسیار نافذ اظهار داشتند کنترل اجتماعی مراقبت‌ها و خدمات روانی ضروری است. آن‌ها برای پیشگیری نقش بسیار مهمی قائل بودند. به‌این‌ترتیب، این تلقی که نظام اجتماعی، محیط مناسبی فراهم نیاورده است، جای دیدگاه نقص شخصیتی را گرفت. پس مرکز بهداشت روانی اجتماع نباید فقط نقص‌های افراد را بر طرف کند بلکه باید کارکرد نظام را بهبود بخشد.

مفهوم پیش‌گیری در روانشناسی اجتماع نگر

پیش‌گیری در بلندمدت مقرون‌به‌صرفه‌تر و مؤثرتر از درمان انفرادی است.

پیشگیری اولیه. این نوع پیش‌گیری بارزترین مظهر فاصله گرفتن از شیوه‌های سنتی مقابله با مشکلات روانی است. جان کلام پیشگیری اولیه را در تأکید کاپلان (۱۹۶۴) بر «مقابله و رفع شرایط مخرب قبل از آنکه فرصت ایجاد بیماری پیدا شود» می‌بینیم.

مشاوره ژنتیک، برنامه سرآغاز، مراقبت دوران بارداری از زنان محروم و برنامه ناهار مدارس نیز جزء این گروه از پیشگیری‌ها هستند.

پیشگیری ثانویه. این نوع پیشگیری شامل برنامه‌هایی می‌شود که تشخیص زودهنگام مشکلات روانی و درمان آن‌ها در همان مراحل اولیه را در دستور کار خود دارند. ایده اصلی در پیشگیری ثانویه. حمله به مشکلات درزمانی است که قابل مهارند و پیش از آن‌که در برابر مداخله مقاوم شوند. غالباً در این رویکرد غربال شمار کثیری از مردم توصیه می‌شود. این افراد همان کسانی هستند که دنبال کمک گرفتن نمی‌روند و ظاهراً خطری آن‌ها را تهدیدی نمی‌کند.

کشف زودهنگام و درمان افرادی که مشکلات شدید و مخربی در رابطه با مصرف مشروبات الکلی دارند، نمونه‌ای از پیشگیری ثانویه است.

پیشگیری ثالث. هدف پیشگیری ثالث، کاهش مدت و تأثیرات منفی اختلالات روانی پس از وقوع است درنتیجه، پیشگیری ثالث ازاین‌جهت با پیش‌گیری اولیه و ثانویه فرق دارد که هدفش کم کردن تعداد موردهای جدید اختلالات روانی نیست، بلکه تأثیرات اختلالات روانی را پس از تشخیص داده شدن کم می‌کند. محور اصلی بسیاری از برنامه‌های پیش‌گیری ثالث، توان‌بخشی است.

هدف برنامه چه آموزش مهارت‌های زندگی مستقل‌تر به عقب‌ماندگان ذهنی باشد و چه کسب مجدد مهارت‌هایی اجتماعی توسط بیمارانی که مبتلا به اسکیزوفرنی بوده‌اند و تازه ترخیص شده‌اند. جلوگیری از بروز مشکلات اضافی در آن اهمیت دارد.

مدل‌های دیگری پیشگیری. یکی از این طبقه‌بندی‌ها که به‌طور مختصر آن را توضیح خواهیم داد در گزارش سال ۱۹۹۴ موسسه پزشکی تحت عنوان کاهش خطر اختلالات روانی آمده است. در این مدل که تابع اصطلاحات آر.گوردون (۱۹۸۷، ۱۹۸۳) است، سه نوع مداخله از نوع پیش‌گیری مطرح می‌شود. مداخلات پیشگیرانه همگانی که هدفش کل جمعیت است؛ این مداخلات پر هزینه‌اند چون روی تک‌تک افراد اجرا می‌شوند. مداخلات پیشگیرانه انتخابی که هدفشان افراد یا زبر گروه‌های خاصی است که بیش‌ازحد متوسط احتمال دارد (در آینده نزدیک یا دور) دچار اختلال شوند. مبنای شناسایی این افراد نیز عوامل خطر زیست‌شناختی، روان‌شناختی یا اجتماعی خاصی هستند که با پیدایش اختلال موردنظر مرتبط‌اند؛ و بالاخره مداخلات پیشگیرانه دلالتی که هدفشان افرادی است که «به‌شدت در معرض خطرند» و ملاک شناسایی آن‌ها نیز داشتن نشانه‌های زیر آستانه‌ای یک اختلال یا علائم زیست‌شناختی خاصی است که حاکی از گرایش افراد مزبور به ابتلای به اختلال موردنظرند.

ارزش این مدل ازآن‌جهت است که پیش‌گیری، درمان اختلال روانی و نگهداری را روی پیوستاری می‌گذارد که تمام مداخلات مربوط به اختلالات روانی را نشان می‌دهد. پیش‌گیری قبل از ایجاد اختلال صورت می‌گیرد؛ درمان روی کسانی صورت می‌گیرد که واجد (یا تقریباً واجد) ملاک‌های تشخیصی اختلال هستند؛ و نگهداری که عبارت است از مداخله کردن در مورد افرادی که بیماری آن‌ها همچنان نیاز به توجه دارد.

ایجاد احساس اقتدار

به نظر راپاپورت (۱۹۸۱) هدف اصلی روانشناسی اجتماع نگر، پیش‌گیری از بروز احساس ضعف و قدرت نداشتن است. راپاپورت (۱۹۸۱) از همان ابتدا معتقد بود بالا بردن احساس کنترل بر سرنوشت در مردم، بهتر از پیشگیری یا درمان است. نمونه‌های بالا بردن احساس کنترل داشتن بر سرنوشت عبارت‌اند از کاهش بدرفتاری با کودک و همسر و حذف بهره‌کشی از زنان، کارگران مهاجر و کهن‌سالان و هم‌چنین کاهش عبارت‌اند از کاهش بدرفتاری با کودک و همسر و حذف بهره‌کشی از زنان، کارگران مهاجر و کهن‌سالان و هم‌چنین کاهش سوگیری نسبت به معلولان و بیماران روانی.

مفاهیم مداخله اجتماعی در روانشناسی اجتماع نگر

روان‌شناس اجتماع نگر دنبال بازسازی نقش‌ها و سازمان‌های اجتماعی است. برای مثال، روان‌شناسان اجتماع نگر برای کاهش مشکلات ناشی از بزهکاری و ارتکاب جرم به تغییر دادن مؤسسات و سازمان‌های اجتماعی رو می‌آورند تا امکانات و منابع لازم را در اختیار مجرمان و بزهکاران بالقوه قرار بدهند.

ایده نهفته در پس این‌گونه راهبردهای مداخله اجتماعی این است که وقتی امکانات یا راه‌های مختلف در اختیار افراد گذاشته شود، خودشان مشکلات خویش را حل خواهند کرد. هم‌چنین مردم قابلیت‌ها و نقاط قوتی دارند. تغییر محیط یا اعطای حق تصمیم‌گیری به روان‌شناس اجتماع نگر فرصت می‌دهد بین شخص و محیط تناسب مقتضی ایجاد کند نه این‌که افراد را طوری تغییر بدهد که مطابق نظر اکثریت شوند.

تمرکز بر راهبردهای مداخله. یک‌راه برای مقایسه گرایش‌های بالینی سنتی و اجتماع نگر، تمرکز بر راهبردهای مداخله است. به نظر هلر، پرایس، راینهارز، ریگر و واندرسمن (۱۹۸۴) این‌گونه راهبردها در دو بعد با هم فرق دارند: نظری (ضعف در مقابل قابلیت) و بوم‌شناختی (فردی، سازمانی، اجتماعی). در جدول ۲ـ۱۶ شیوه عملکرد این دو بعد را می‌خوانید.

روش‌های مداخله و تغییر در روانشناسی اجتماع نگر

مشورت

مشورت چیست؟ اورفورد (۱۹۹۲) در تعریف مشورت می‌گوید:

مشورت فرایندی است که از آن طریق یک نفر (مشورت‌جو) که مسئول خدمات دادن به دیگران (مراجعان) است داوطلبانه با شخص دیگری (مشاور) که تخصص دارد و به او کمک خواهد کرد خدمات بهتری به مراجعانش بدهد، مشورت می‌کند. (ص ۱۳۹)

جدول راهبردهای تغییر بر مبنای گرایش نظری و سطح تحلیل

در مشورت رویکردهای مختلفی می‌توان داشت: نخست، مشورت در زمینه بهداشت روانی است. این نوع مشورت محصول سنت روان‌کاوی و روان‌پویشی است. این نوع مشورت غالباً در نواحی روستایی یا توسعه‌نیافته صورت می‌گرفت که تعداد متخصصان بهداشت کافی نبود.

رویکرد دوم محصول سنت رفتاری بود. فن‌آوری اصلاح رفتار که در محیط‌های آزمایشگاهی خیلی موفق بود چاره‌ای نداشت جز آنکه در موقعیت‌های واقعی زندگی اجرا شود. به همین جهت افراد حاضر در محیط زندگی فرد بیمار (مثلاً اعضای خانه یا مدرسه) باید روش صحیح تقویت کردن رفتارهای مطلوب را یاد می‌گرفتند. یا مشورت می‌شد چنین آموزش‌هایی را به آنان داد. رویکرد سوم هم سازمانی بود و بر مشورت با صنایع تأکید داشت. متخصصان با مدیران یا راهبران گروه‌های کار می‌کردند تا روحیه، رضایت شغلی و تولید صنایع افزایش و ناکارآمدی، غیبت‌ها، اعتیاد به الکل یا مشکلات دیگر کاهش یابد.

انواع مشورت روانی. شاید مقبول‌ترین آن‌ها طبقه‌بندی کاپلان (۱۹۷۰) باشد. در این طبقه‌بندی، طبقه‌های زیر وجود دارد:

1. مشورت موردی مراجع مدار. در این نوع مشورت بیشتر بر کمک به یک مراجع یا بیمار خاص تمرکز می‌شود تا بتواند مشکل فعلی خودش را حل کند. مثلاً از متخصص بالینی خواسته می‌شود به همکاری خودش در مورد مشکل تشخیصی یک بیمار خاص مشورتی بدهد.
2. مشورت موردی مشورت‌جومدار. در این نوع مشورت، به مشورت‌جو کمک می‌شود مهارت‌های مورد نیازش برای رفع مشکلات موردهای آتی را بیفزاید. برای مثال به معلم نحوه تقویت انتخابی رفتار جهت کاهش شلوغ کردن بچه‌ها در کلاس آموزش داده می‌شود.
3. مشورت اجرایی برنامه‌مدار. در این نوع مشورت به اجرا یا اداره یک برنامه خاص کمک می‌شود. مثلاً مشاور استخدام می‌شود تا برای کشف موردهای ناسازگاری در مدرسه یک «نظام هشدار سریع» طراحی کند.
4. مشورت اجرایی مشورت جومدار. در این نوع مشورت، مهارت‌های یک مسئول اجرایی بهبود می‌یابد تا در آینده بهتر کار کند. برای مثال مشاور، کار یک گروه حساسیت متشکل از مسئولان اجرایی را زیر نظر می‌گیرد تا مهارت‌های ارتباطی آنان را بیفزاید.

فنون و دوره‌ها. چند فن موجب افزایش اثربخشی فراینده مشورت می‌شوند. در اکثر موارد، فراینده مشورت حاوی این دوره‌هاست:

1. دوره ورود یا آمادگی. در دوره مقدماتی، ماهیت دقیق نقش مشاور و وظایف طرفین مشخص می‌شود.
2. دوره شروع یا گرم کردن. در این دوره، رابطه کاری تثبیت می‌شود.
3. دوره اقدامات دیگر. در این دوره راه‌حل‌ها و راهبردهای دیگر مشخص می‌شوند.
4. پایان. در صورت به توافق رسیدن طرفین بر سر عدم ضرورت مشورت، فرایند مشورت خاتمه می‌یابد.

شیوه‌های اجتماعی دیگر به‌جز بستری کردن

یکی از این شیوه‌های جایگزین، کلبه اجتماعی است. کلبه اجتماعی چیزی شبیه خانه بین راه است که بیماران دچار اختلالات مزمن و دارای سابقه بستری شدن، مهارت‌های لازم برای زندگی مستقل را در آن یاد می‌گیرند. برنامه مندوتا برنامه پیشگامی بود که در آن به بیماران «غیرقابل ترخیص» یاد می‌دادند کار پیدا کنند، آشپزی کنند، خرید کنند و غیره؛ و بالاخره بیمارستان‌های روزانه مشهور را داریم که نسبت به بیمارستان‌های سنتی شبانه‌روزی، مؤثرتر و کم‌هزینه‌ترند.

مداخله در بحران

هدف اصلی مداخله در بحران، رسیدگی به افرادی است که شدیداً تحت تأثیر فشار روانی هستند و حمایت از آن‌ها برای اینکه دچار بیماری روانی مزمن نشوند. اشخاص بحران‌زده غالباً «قابل‌دسترسی» هستند و امکان مداخلات بلندمدت برای آن‌ها وجود دارد.

در مداخله در بحران، روش‌ها و امتیازات سنتی کنار گذاشته می‌شوند.

یکی از قدیمی‌ترین کاربردهای فلسفه مداخله در بحران، تأسیس مراکز پیش‌گیری از خودکشی بوده است.

مداخله در اوایل کودکی

دست‌اندرکاران بهداشت عمومی و بهداشت روانی مدتی‌هاست متوجه مشکلات و محرومیت‌های آموزشی و تربیتی فقرا شده‌اند. آن‌ها به‌شدت از این مسئله می‌ترسند که محرومیت در دوره‌های حساس رشید، تأثیر مادام‌العمری بر کودکان بگذارد. محیط‌های فقیر دوران پیش از دبستان و اندک بودن تجربه‌های کودکان در این مقطع تقریباً تضمین‌کننده عملکرد ضعیف آنان در مدرسه است و آنان را در معرض انواع مشکلات روانی، حقوقی و اجتماعی قرار می‌دهد. ولی توسل به مداخلات مربوط به مقطع پیش از دبستان حکم یک پیشگیری حقیقی را دارد.

برنامه‌های سرآغاز. احتمالاً بهترین برنامه مربوط به اوایل کودکی، برنامه سرآغاز است. برنامه سرآغاز یکی از برنامه‌هایی بود که به‌طور اخص برای کودکان محروم طراحی شده بودند. هدف این برنامه، آماده کردن کودکان محروم پیش‌دبستانی برای ورود به دبستان بود.

خودیاری

گروه‌های خودیاری غیرحرفه‌ای مثل الکلی‌های بی‌نام، والدین بدون پدر و مادر، L.e Leche League ال ـ انن (Al – Anon) و گروه‌های دیگر می‌توانند بخش مؤثری از درمان موردنظر متخصص ارجاع دهنده باشند.

ولی گروه‌های خودیاری چه نیازهایی را برطرف می‌کنند؟ اورفورد (۱۹۹۲) برای گروه‌های خودیاری هشت کارکرد اصلی قائل است: (۱) حمایت هیجانی اعضای گروه؛ (۲) ارائه الگوهای نقش ـ معرفی کسانی که همان مشکلات اعضای گروه را داشته‌اند و بر مشکل خود غلبه کرده‌اند؛ (۳) تدارک راه‌هایی برای درک مشکلات اعضای گروه؛ (۴) ارائه اطلاعات مهم و مرتبط با مشکلات؛ (۵) طرح ایده‌های جدید در مورد کنار آمدن با مشکلات؛ (۶) فراهم آوردن فرصتی برای کمک به یکدیگر؛ (۷) فراهم آوردن امکان معاشرت اجتماعی؛ و (۸) افزایش احساس تسلط اعضا بر مشکلاتشان.

پیراحرفه‌ای‌ها

یکی از مشهودترین ویژگی‌های جنبش اجتماع‌نگری، استفاده از افراد عادی به‌عنوان درمانگر است؛ افرادی که آموزش بالینی رسمی ندیده‌اند و پیراحرفه‌ای نام دارند. خلاصه‌بندی‌های جدیدتر حاکی از شواهدی هستند که نشان می‌دهند پیراحرفه‌ای به‌اندازه حرفه‌ای‌ها مؤثرند (و در برخی موارد حتی از آن‌ها مؤثرترند).

خلاصه روانشناسی اجتماع نگر

روانشناسی اجتماع نگر رویکردی به بهداشت روانی است که نیروهای محیطی و اجتماعی را در ایجاد و کاهش مشکلات دخیل می‌داند. این رویکرد بر پیشگیری متمرکز است نه بر معالجه و افراد و اجتماع را تشویق می‌کند. عنان مشکلات خویش را در دست بگیرند و بر آن‌ها فائق آیند تا دیگر نیازی به مداخله حرفه‌ای نداشته باشند. عوامل چندی موجب پیدایش رشته روانشناسی اجتماع نگر شدند از جمله تشکیل شدن کمیسیون مشترک بهداشت روانی و بیماری در سال ۱۹۵۵؛ بودجه اختصاص‌یافته توسط کندی در سال ۱۹۶۳ برای ساخت مراکز بهداشت روانی اجتماع؛ کنار گذاردن رویکرد بستری کردن و نگهداری؛ کمبود متخصصان بهداشت روانی و وقایع سیاسی ـ اجتماعی دهه ۱۹۶۰.

چند مفهوم در روانشناسی اجتماع نگر حساس و کلیدی هستند. مفهوم بهداشت روانی اجتماع به این معناست که اجتماعات مسئول اعضای خود می‌باشند و خدمات بهداشت روانی اجتماع باید به پیشگیری از مشکلات و کارکرد بهتر اجتماع و نظام‌هایش کمک کنند. روان‌شناسان اجتماع نگر به این دلیل روی پیشگیری متمرکزند که اعتقاد دارند پیشگیری در بلندمدت مقرون‌به‌صرفه و مؤثرتر از درمان انفرادی آن هم پس از شروع مشکلات است. روان‌شناسان اجتماع نگر هم‌چنین دنبال راهبردهای افزایش احساس اقتدارند؛ یعنی سعی می‌کنند حس تسلط بر سرنوشت را در افراد بالا ببرند؛ و بالاخره روان‌شناسان اجتماع نگر می‌خواهند با بازسازی نقش‌ها و مؤسسات اجتماعی، تغییرات مثبتی ایجاد کنند. افزایش روش‌های مثبت و امکانات افراد، احتمال موفقیت آنان را بالا می‌برد و بین شخص و محیط توازن و هماهنگی ایجاد می‌کند.

روان‌شناسان اجتماع نگر غالباً نقش مشاور متخصصان بهداشت روانی، معلمان، کشیش‌ها و دیگر مسئولان اجتماع را ایفا می‌کنند؛ این کار را نیز با توصیه‌ها و تخصص خویش انجام می‌دهند. خدمات دیگر روان‌شناسان اجتماع نگر عبارت‌اند از مداخله در بحران، مداخله در دوران کودکی و نوجوانی، گروه‌های خودیاری و کمک به پیراحرفه‌ای‌ها جهت خدمات دادن به آحاد اجتماع.

روانشناسی بالینی فیرس

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته روانشناسی اجتماع نگر : معرفی مفاهیم و مسائل اصلی روانشناسی اجتماع نگر اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

به‌طورمعمول، اکثر دوستان و شریکان عاطفی تمایل دارند که دارای ویژگی‌های مشترکی از قبیل سن، تحصیلات و حتی هوش باشند؛ بااین‌حال تحقیقات طولانی‌مدت نشان داده‌اند که شخصیت در گروه این ویژگی‌های مشترک جای ندارد!! اما به‌تازگی یک مطالعه جدید که از یافته‌های رفتاری در رسانه‌های اجتماعی گرفته‌شده است، نشان می‌دهد که افراد بسیار بیشتر از آنچه که درگذشته تصور می‌شد، به دوستان و شریک عاطفی‌شان شباهت دارند.

این یافته‌ها در نشریه روانشناسی، مجله انجمن علوم روانشناسی منتشر شده است.

این تصور که شریکان عاطفی یا دوستان شبیه به هم به نظر می‌رسند، بسیار شهودی است و در کل می‌توان گفت که به اشتراک گذاشتن علایق مشترک و داشتن منافع مشترک به‌عنوان پایه‌ای برای برقراری ارتباط  از همان زمان آغاز خلقت انسان به کار برده می‌شد.

یو وو ، دانشمند روانشناسی دانشگاه کمبریج و دانشگاه نورس وسترن، نویسنده‌ای که مطالعات جدیدی در این زمینه داشته، می‌گوید: “این موضوع شگفت‌آور است که تحقیقاتی که طی دهه‌های اخیر انجام‌شده، هیچ شواهدی را در این زمینه نیافتند”

فرضیه وو و همکارانش این بود که اشتباه بسیاری از محققان در این بوده که شخصیت افراد را با استفاده از پرسشنامه‌های خود گزارش دهی اندازه‌گیری کرده‌اند و از آن‌ها خواسته‌اند تا صفات شخصیتی‌شان را خودشان ارزیابی کنند.

مایکل کسینسکی (دانشجوی دانشکده کسب‌وکار و تحصیلات تکمیلی دانشگاه استفورد) نیز که یکی از نویسندگان دیگر این مطالعه است، می‌گوید: هنگامی‌که افراد به سوالاتی مانند «آیا شما منظم هستید؟» پاسخ می‌دهند، آن‌ها معمولاً خود را با کسانی که در اطرافشان هستند مقایسه می‌کنند. به‌عبارت‌دیگر اگر اطرافیان شما همه آدم‌های خیلی منظمی باشند شما نمی‌توانید عادلانه در مورد منظم بودن خودتان قضاوت کنید؛ حال برعکس این قضیه را اگر تصور کنید: فردی که خیلی منظم نیست و در خوابگاهی زندگی می‌کند که اطرافیانش به‌مراتب از خودش بی‌نظم‌تر هستند، ممکن است در پاسخ به چنین سؤالی خودش را بسیار منظم و به‌عنوان الگویی از پاکیزگی بداند.

محققان بر این باورند که این پدیده “تأثیر گروه مرجع” نام دارد، که باعث می‌شود افراد رفتار غالب دوستان و شریک عاطفی‌شان را به‌جای رفتار خودشان گزارش کنند؛ به همین دلیل برای جلوگیری از این سوگیری، محققان تلاش کردند که شخصیت افراد را از طریق رفتارهای قابل‌مشاهده به‌جای استفاده از پرسشنامه‌های خود گزارش دهی اندازه‌گیری کنند؛ که در این تحقیق رفتار مجازی افراد مورد مشاهده و بررسی قرار گرفته است.

گروه‌های مرجع، گروه‌هایی هستند که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در شکل‌دادن به رفتار و عقاید یک شخص مؤثرند.  به این ترتیب، فرد عمدتاً با گروه عضویتی خود رابطه صمیمانه و وفادارانه‌‏ای دارد که به تأثیر گروه عضویتی بر نگرش‌ها و رفتارهای فرد می‏انجامد و با گروه غیر‌عضویتی رابطه‏‌ای خصمانه و مبتنی بر تقابل (و یا رقابت) دارد. همچنین از آنجا که موقعیت، یا منزلت اجتماعی فرد از طریق موقعیت نسبی با افراد دیگر تعریف و توصیف می‌شود، بنابراین تصور فرد از مقام و منزلت خود بستگی به گروه مخصوص از افراد دارد که وی خود را با آن مقایسه می‌نماید.

 

وو، کسینسکی و همکارانش اندرو و شوارتز (از دانشگاه استونی بروکل) و دیوید استیلول (از دانشگاه کمبریج)، با استفاده از یک برنامه در فیس‌بوک که “شخصیت من” نام داشت، اطلاعات فیس‌بوک و نمرات مربوط به یک پرسشنامه شخصیتی را از ۳۲۰و۲۹۵ نفر شرکت‌کننده جمع‌آوری کردند. آن‌ها با استفاده از این اطلاعات، برای پی بردن به صفات شخصیتی و شباهت افراد از طریق “لایک ها و علایقشان” در فیس‌بوک، مدلی را ارائه دادند.

وو در توضیح مدلی که ارائه داده بود گفت: برای مثال افرادی که به “سالوادور دالی” و یا “مدیتیشن” علاقه دارند، در ویژگی گشودگی به تجربیات جدید، نمرات بالایی کسب می‌کنند؛ همچنین کسانی که به “مهمانی” و یا “تعطیلات آخر هفته” علاقه دارند، گرایش زیادی به برونگرایی دارند. مزیت این رویکرد این است که هرکسی برخلاف یک استاندارد جهانی قضاوت می‌شود و فضا برای قضاوت ذهنی و شخصی محدود است. روش ما می‌تواند این مشکل سوگیرانه را که هر فرد یک گروه مرجع متفاوت دارد را حل کند.

نتیجه یافته ها: همان‌طور که محققان انتظار داشتند، ابعاد شخصیت مبتنی بر رفتار، شباهت قابل‌توجهی را در شخصیت بین دوستان و زوجین نشان داد.

استیلول نیز گفت: ما در این مطالعه دریافتیم که در پرسشنامه‌های خود گزارش دهی، زوجین در مقایسه با افراد غریبه شباهت شخصیتی بیشتری در ویژگی‌های شخصیتی‌شان نشان نمی‌دهند؛ اما زمانی که شخصیت را با استفاده از رفتار مجازی اندازه‌گیری کردیم، شباهت شخصیتی زوجین بیشتر از میزان شانس بود. بنابراین مردم افرادی را انتخاب می‌کنند و رابطه دوستانه برقرار می‌کنند که شبیه (شباهت شخصیتی) خودشان باشند. “کبوتر با کبوتر، باز با باز”

این تحقیق ابزار جدیدی را برای درک روابط نزدیک فراهم آورده و اهمیت انتخاب ابزارهای مناسب را برای اندازه‌گیری ویژگی‌های روان‌شناختی (مانند ویژگی‌های شخصیتی) در زمینه‌های مختلف را برجسته می‌کند.

وو همچنین اضافه کرد: هنگامی‌که گروه تحقیقاتی ما این روش ارزیابی جدید را توسعه داد، ما آن را به عنوان جایگزینی برای روش‌های سنتی مانند پرسشنامه خود گزارش دهی مطرح کردیم؛ زیرا این روش ارزان و مبتنی بر رفتار بوده و از سرعت بالایی برخوردار است. ما امیدواریم که این روش بتواند از روش‌های قدیمی فراتر رفته و دیدگاه‌های جدیدی را در رابطه با پدیده‌های مهم اجتماعی فراهم آورد.

اگرچه یافته‌ها نشان می‌دهند که دوستان و شریکان عاطفی بسیار بیشتر از آنچه که درگذشته تصور می‌شد به هم شباهت شخصیتی دارند، محققان خاطرنشان کردند که یافته‌ها، علت و معلول بودن این قضیه را روشن نمی‌کنند؛ به این معنی که اطلاعات به‌دست‌آمده مشخص نمی‌کنند که آیا افراد به دلیل شباهت شخصیتی که در حال حاضر وجود دارد مجذوب یکدیگر می‌شوند و یا اینکه در طول زمان به یکدیگر شبیه می‌شوند؟

نکته ی مهم مطالعه ما این بود که دانشمندان می‌توانند ارزیابی خود را از یک پدیده به‌عنوان ابزار و شواهد جدید مناسب و در دسترس به‌روز کنند.

شوارتز افزود که نتیجه‌گیری ما با اکثر یافته‌های پیشین تفاوت دارد؛ مطالعه ما نشان داد که روانشناسی هنوز یک علم نسبتاً جوان است و ما هنوز به تمامی پاسخ‌ها و چرایی‌ها نرسیده‌ایم و یا حتی ممکن است به بسیاری از سؤالات بنیادین اشتباه پاسخ بدهیم.

منبع: Couples, Friends Show Similarity in Personality Traits After All

بیشتر بدانیم:

• عمر بیشتر با روابط دوستانه بهتر
• شنیدن عمیق در روابط شخصی : مهارت خود را در گوش دادن افزایش دهید
• شخصیت چیست؟ تعریف و بررسی مفهوم شخصیت به زبان ساده
• تعیین حدومرز های شخصی در روابط ۲ – رهنمودهایی برای ایجاد حد و مرز سالم

نوشته شباهت شخصیتی در روابط صمیمانه: آیا زوجین و افرادی که روابط دوستانه با یکدیگر دارند ازنظر شخصیتی به هم شبیهند؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

تیله‌های رنگی دوران کودکی، از نوستالژی‌های خاطره‌انگیز جوانان این نسل خصوصاً نویسندگان باانگیزه روان حامی است. وقتی‌که چند تا از اونها رو می‌داشتیم، می تونستیم بادی به غبغب بندازیم و سرمونو با افتخار بالا بگیریم. گه گاهی که مسابقه‌ای بین بچه‌ها برگزار می‌شد، دلت می‌خواست فقط بنشینی و به انعکاس نور خوشید توی اون گلوله‌های نورانی کوچولو دل بدهی.

یکی از بازی‌های موردعلاقه بچه‌های اون زمان، بازی نشانه گرفتن یک هدف خاص با تیله بود. اما نه آن بازی معروف که همه برای برنده شدن نیاز بود تیله هاشون را به هدفی خاص بزنند. بلکه نوع سخت‌تر و درعین‌حال جذاب‌تری از آن: ۱ تیله به عنوان هدف جلوی بچه‌ها قرار داده می‌شد و هر نفر باید تیله‌هایی که در دست داشت را طوری روی زمین قل می‌داد که درست روبرو یا کنار تیله اصلی بایستد. نباید تیله بازیکن به تیله هدف می‌خورد. بلکه باید هم‌راستای آن متوقف می‌شد. اگر از جایی که تیله هدف بود جلوتر می‌رفت یا عقب‌تر می‌ایستاد، فرد امتیازی نمی‌گرفت و اگر به تیله هدف برخورد می‌کرد و آن را حرکت می‌داد، از امتیاز بازیکن کسر می‌شد.

وقتی درباره مرزهای هر فرد در روابطش مطالعه می‌کردم، این مثال به ذهنم خطور کرد. در روابط بین فردی، اصابت تیله‌ی بازیکن (= مرز یک فرد) به تیله هدف (= مرز فرد دیگر) باعث ایجاد تنش در رابطه طرفین می‌شود. اگر تیله بازیکن، دورتر متوقف شود، رابطه صمیمیت لازم را نخواهد داشت و اگر خیلی نزدیک شود، به آن برخورد می‌کند. پس چطور می‌توان تیله را درست نزدیک تیله‌ای دیگر ولی بدون برخورد به آن نگه داشت؟!

مثال زیر را بخوانید تا نمونه کوچکی از فردی که مرزهای شخصی در روابطش ندارد، را شاهد باشید.

بعد از ارتباط با خانواده‌تان (چه حضوری و چه تلفنی) غمگین می‌شوید، بحث‌وجدل می‌کنید، از خودتان ایراد می‌گیرید،کمال‌گرا می‌شوید، خشم را تجربه می‌کنید، زودرنج می‌شوید یا از جمع کناره‌گیری می‌کنید. درواقع از خانواده‌ی اول خودتان چیزی را می‌گیرید و آن را به خانواده‌ی کنونی خودتان منتقل می‌کنید.

خانواده‌ی اولیه شما این قدرت را دارد که خانواده‌ی کنونی شما را به شکل تحلیل برنده ای تحت تأثیر خود قرار دهد. یک نشانه قطعی از داشتن مشکل در مرزبندی زمانی است که رابطه شما با یک نفر، این قدرت را دارد که رابطه شما با دیگران را تحت تأثیر قرار دهد.

درواقع شما به یک فرد خاص در زندگی خود قدرت بسیار زیادی می‌دهید.  

توی زندگی شخصیتون زمانی بوده که این سوالات دغدغه ذهنی شما بوده باشن و در یک یا چند حوزه از آنها به مشکلی برخورد کرده باشید؟

• آیا شما در ذهن خود اصول و قواعدی برای نحوه رفتار دیگران با خود دارید؟
• آیا می‌توانید هنگامی‌که کسی این اصول را زیر پا گذاشت، ناراحتی خود را بیان کنید؟
• آیا قادرید وقتی انتظاری از شما دارند و شما نمی‌خواهید یا نمی‌توانید آن را انجام دهید با آن مخالفت کنید و نه بگویید؟
• آیا احساس می‌کنید کنترل زندگی از دستانتان خارج است؟
• آیـا احسـاس می‌کنید دیگران مدام از شما سوءاستفاده کـرده و حقوق شـمـا را زیـر پـا می‌گذارند؟

اگر دچار چنین احساسی هستید بی‌تردید شما تاکنون هیچ‌گونه مرزی میان خود و سایرین تعیین نکرده‌اید و یا از مرزهای تعیین‌شده مـتزلزلی برخوردار هستید.

حد و مرز شخصی یا فردی (Personal Boundries)

تعریف متعارف مرز چنین اســت: حدفاصلی که قلمرو دو کشور و یا دو شـیء را از هم متمایز می‌سازد.

ساده‌ترین تعریف از حد و مرز شخصی، عبارت است از حوزه مالکیت هر فرد.

ما با دیدن تابلوی «ملک شخصی است، وارد نشوید»، به‌راحتی متوجه پیام آن می‌شویم: «ورود، تجاوز محسوب می‌شود.»

این نوع حد و مرز برای همه قابل‌تصور و فهم است. می‌توان علائم آن را دید و محدوده آن را لمس کرد، اما تعریف حدومرزهای فردی دشوارتر است. مرزهای فردی را می‌توان این‌گونه تعریف کرد:

1. خط نامرئی که میان دو فرد ترسیم می‌گردد که عبور از آن تجاوز به قلمرو طرفین قلمداد می‌گردد.
2. مرزهای فردی تعیین‌کننده و تأمین‌کننده هویت، تمامیت و امنیت افراد است.
3. تبیین کننده‌ی ارزش‌ها و اعتقادات موردحمایت افراد در کلیه عرصه‌های زندگی‌شان می‌باشد.
4. مرزها حصارها و یا نرده‌های فرضی و نمادینی می‌باشند که ۲ کاربرد دارند:

• جلوگیری از تجاوز دیگران به قلمرو و محدوده ما و سوءاستفاده از ما.
• جلوگیری از تجاوز ما به قلمرو و محدوده دیگران و سوءاستفاده از دیگران.

هدف از تعیین مرزهای میان فردی: مراقبت و محافظت از افکار، احساسات، امنیت، رفتارها و هویت شما.

انواع حدومرزهای فردی

حدومرزهای فردی، شامل مرزهای فیزیکی و روانی است که فرد میان خود و دیگران کشیده است. حد و مرز فردی، محافظ هسته درونی هویتِ شماست و درواقع مشخص می‌کند که شما کجا پایان می‌یابید و دیگری آغاز می‌شود. حدو مرزهای فردی همچنین به شما کمک می‌کنند تا تصمیم بگیرید از دیگران چه نوع ارتباط، رفتار، یا تعاملی را بپذیرید. نوع حدومرزی که شما دارید، مشخص می‌کند که آیا روابط سالمی دارید یا خیر .

حد و مرزهای فیزیکی

این نوع مرزبندی به شما کمک می‌کند تا محدوده خود را از نظر فیزیکی مشخص کنید. حدومرزهای فیزیکی؛ شامل بدن، گرایش‌های جنسی، حریم شخصی و چیزهای دیگری مانند لباس، خانه، امنیت، پول، و غیره می‌شود. یک نمونه از حد و مرز فیزیکی زمانی است که شخصی به‌سوی شما می‌آید و به شما بسیار نزدیک می‌شود. پاسخ خودکار و فوری شما آن است که قدمی به عقب بردارید تا فضای شخصی خود را دوباره برقرار سازید. با این کار پیام غیرکلامی شما این است که آن فرد فاصله‌اش را با شما حفظ کند. چنانچه او بی‌توجهی کرده و نزدیک‌تر بیاید، اقدام بعدی شما ممکن است دفاع از حد و مرزتان به‌صورت کلامی باشد و بیان این نکته هست که او مزاحم شماست.

نمونه‌هایی از تجاوز به حد و مرز فیزیکی عبارت‌اند از :

– زیادی به دیگران نزدیک شدن و به فضای شخصی آن‌ها تجاوز کردن؛

– دست زدن به بدن دیگران یا لمس کردن آن‌ها بدون رضایت آن‌ها؛

– سرک کشیدن به پرونده‌ها، نامه‌ها، و مدارک خصوصی دیگران؛

– ورود به حریم شخصی دیگران بدون اجازه آن‌ها؛ نظیر اینکه بدون در زدن وارد اتاق کسی شوید .

حد و مرزهای روانی

حد و مرز روانی نوعی مرزبندی است که فرد بین روان و احساسات خود با دیگران ایجاد می‌کند. این حد و مرز حافظ عزت‌نفس شماست و به شما کمک می‌کند تا بتوانید بین احساسات و افکار و عقاید خود و دیگران تفاوت قائل شوید. ما حد و مرز می‌گذاریم تا بگوییم که هستیم و چه می‌خواهیم. حد و مرز روانی؛ شامل عقاید، رفتارها، انتخاب‌ها، مسئولیت‌ها، و توانایی شما برای ایجاد روابط صمیمانه با دیگران است و به شما کمک می‌کند تا انتخاب کنید که چه فردی وارد فضای شما شود و چگونه با شما رفتار کند .

حد و مرز روانی یک محدودیت است. تعیین خطوطی که دیگران نباید از آن بگذرند. با حدومرزهای بینِ فردی که شما در زندگی خود تعیین کرده‌اید، شیوه تعاملِ دیگران با شما مشخص می‌شود. هدف از گذاشتن مرزهای روانی، حفاظت و حمایت از خود است. ما نیاز داریم که به دیگران بگوییم که چه مواقعی شیوه رفتارشان با ما موردقبول ما نیست و مانع تجاوز آن‌ها به حدود خود شویم. توانایی نه گفتن و بیان خود، مستقیماً با توانایی مرز گذاری شما مربوط است.

حدومرزهای احساسی و روانی بسیار مهم هستند. وقتی شما حدومرزهای روانی ضعیفی دارید مثل آن است که در میان یک گردباد، بدون دفاع گیر افتاده‌اید. شما به‌آسانی در معرض احساسات دیگران قرار می‌گیرید و صدمه می‌بینید. بیشترین تضادهای درونی ما ناشی از آسیب دیدن حد و مرزهای ما هستند .

موارد زیر نشان‌دهنده آسیب‌هایی است که به حدومرزهای حسی و روانی وارد می‌شود .

– مسئولیت احساسات دیگران را به عهده گرفتن (ناتوانی در جداسازی احساسات خود از دیگران، که به وابسته شدن غم و شادی فرد به احساسات دیگران منجر می‌شود)

– قربانی کردن برنامه‌ها، آرزوها، و اهداف برای جلب رضایت دیگران؛

– مسئولیت خود را نپذیرفتن و سرزنش دیگران برای مشکلات خود؛

-کنترل افکار، احساسات، و رفتار دیگران .

تعیین مرزها

هیچ فردی سزاوار آن نیست که مورد بی‌احترامی و بدرفتاری قرار گیرد. اما این وظیفه خود فرد است که با مشخص ساختن مرزهای شخصی از حریم امن خود در برابر تجاوز و هجوم دیگران محافظت کند.

تعیین مرزها بیانگر آن است که شما فردی مسئولیت‌پذیر و بالغ بوده و خواستار مساوات و احترام در روابط خود هستید. هنگامی‌که شما خود را بی‌حفاظ و بدون هیچ‌گونه مرزی در معرض دیگران قرار می‌دهید و از آنجایی که دیگران فرا روی خود هیچ‌گونه محدودیتی در نحوه رفتار و برخورد با شما احساس نمی‌کنند، با شما هر رفتاری را که صرفاً به سود و مصلحت خودشان باشد روا خواهند داشت.

ضمن آنکه برای شما احترام و ارزشی نیز قائل نخواهند شد. درواقع شما این‌گونه به اطرافیان خود القاء می‌کنید که هیچ‌گونه اراده، اقتدار و خواسته‌ای ندارید و دیگران مجاز هستند هرگونه که تمایل دارند با شما رفتار کنند.

از آنجایی که درخواست‌ها و تقاضاهای همکاران، دوستان، اعضاء خانواده و حتی همسایگان ممکن است پایان‌ناپذیر باشند، اجابت و برآورده ساختن همه آن‌ها سرانجام شما را فرسوده، ناامید و ناکام در زندگی خواهد ساخت. این نکته بسیار مهم را باید همواره به یاد داشته باشید که نه گفتن به دیگران تنها نه گفتن به درخواست آن‌ها است و نه خود آنان. برخی افراد به سبب اعتمادبه‌نفس پایین و ترس از طرد شدن، کشمش‌ها و تردید در حقوق فردی خود در برابر هرگونه رفتار ناشایستی سکوت اختیار می‌کنند.

در زیر نشانه‌هایی از وجود مرزهای ناسالم بین فردی در این‌گونه افراد را ملاحظه می‌کنید:

1. همه‌چیز را گفتن، افشای تمام اطلاعات و رازهای شخصی.
2. با صمیمیت سخن گفتن در نخستین جلسه ملاقات.
3. مدام در اندیشه فرد دیگری بودن، وابسته بودن.
4. مقدم داشتن نیازها و خواسته‌ای دیگران بر نیازها و خواسته‌های خود.
5. مدام نگران نوع واکنش دیگران نسبت به رفتار، نگرش، عقاید و سبک زندگی‌شان می‌باشند.
6. ترس از طرد شدن از سوی دیگران.
7. نیاز به پذیرش و تائید دیگران.
8. نیاز به خشنودسازی دیگران در همه اوقات.
9. اجازه می‌دهند تا دیگران هدایت زندگی‌شان را در دست بگیرند. 
10. اجازه دادن به دیگران تا هرگونه که خواستند آنان را تعریف کنند.
11. تظاهر به موافقت در صورتی که کاملاً مخالف هستند.
12. پنهان ساختن احساسات حقیقی خود.
13. مدام در اختیار دیگران بودن.
14. نادیده گرفتن نیازهای خود.
15. پرداختن به فعالیت‌هایی که به آن‌ها علاقه ندارند و بالعکس.
16. روی آوردن به فعالیت‌ها و رفتارهای افراط‌ آمیز و غیرقابل‌کنترل به‌منظور نفی خود و اجتناب از خود و فرار از واقعیت‌های زندگی‌شان مانند: مصرف مواد مخدر و الکل، گرسنگی کشیدن، پرخوری عصبی، بی‌محابا خرج کردن، افراط در رابطه جنسی، ورزش و غیره.
17. برنامه روزانه مشخصی نداشته و دنباله‌رو برنامه‌های روزانه دیگران می‌باشند.
18. انتخاب و ترجیحات منفعلانه.
19. به سهولت می‌توان آن‌ها را متقاعد ساخت.

نویسنده: فاطمه شعیبی

مقدمه و اصلاحات: الهام نیک فر

منابع:

www.selfgrowth.com/articles/Boundaries the importance.html

http://soulselfhelp.on.ca/unhealthyboundaries.pdf

بیشتر بدانیم:

نشانه‌های داشتن یک دلبستگی ناسالم به شریک عاطفی چه چیزهایی است؟

اختلال شخصیت چیست؟ تعریف، طبقه‌بندی و ویژگی‌های آن بر اساس DSM-5

نوشته تعیین مرز های شخصی در روابط ۱ – چقدر در تعیین مرزها موفق بوده اید؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

من تکنولوژی را هر نوع مکانیسم بیرونی که توانایی فرزندان را در ارائه افکار و احساساتشان و سازگاری با دیگران مختل می‌کند، تعریف می‌کنم؛ که شامل هر نوع ابزاری می‌شود که توجه کودکان را به خود جلب کرده (مانند هندزفری‌ها و هدست‌های گوشی، تلفن‌های هوشمند و لپ‌تاپ‌ها) و احساسات فرزندان را در رابطه با جهان و دیگران تحت تاثیر قرار می‌دهد.

من در میان جمع و دلم جای دیگر است (“به ظاهر“ دور هم بودن)!

اخیرا در یکی از رستوران‌ها خانواده‌ای را دیدم که با سکوت سنگینی که در میانشان حکم‌فرما بود، مشغول صرف شام بودند و در عین حال هرکدام از آن‌ها با گوشی هوشمندی که در دست داشت سرگرم بود. در حقیقت بیشتر بچه‌هایی که در آن رستوران بودند به نوعی مشغول نگاه کردن به صفحه نمایش بودند. درآن هنگام دختر نوجوانی را دیدم که در حال چت کردن با تلفن همراهش بود و همزمان به سمت بیرون از رستوران حرکت می‌کرد که ناگهان به میزی در نزدیکی یک زوج سالخورده برخورد کرد.

تعاملات ساده‌ی انسانی، تفکر، مهربانی و حسن نیت به طور کامل در نوجوانان از میان رفته است. بدتر این است که والدین با سرمشق قرار دادن تکنونولوژی بی‌روح و وابستگی به آن، از رفتار کودکانشان حمایت می‌کنند.

هنگامی که به تکنولوژی متصل می‌شوید، ارتباطتان با دنیای بیرون قطع می‌شود.

هر چیزی که ما را از یک محیط استرس‌زا جدا کند می‌تواند مفید باشد. برای مثال گوش دادن به موزیک باعث می‌شود که نفسی تازه کنید و از یک موقعیت طاقت فرسا رهایی یابید و به این ترتیب استرستان کاهش یابد. همچنین بعضی از برنامه‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که توسط مراقبه‌های هدایت شده و تمرین‌های آرمیدگی، ذهن آگاهی را بالا برده و استرس را کاهش می‌دهند.

مشکل زمانی شروع می‌شود که تکنولوژی نسبت به روابط، اولویت پیدا می‌کند. هنگامی که وابستگی به تکنولوژی افزایش پیدا می‌کند، کودکان در حبابی از دنیای خودشیفتگی محدود می‌شوند، بین افکار و احساسات خودشان و دیگران جدایی و تضاد اتفاق می‌افتد. تکنولوژی همچنانکه مهارت‌های برقراری ارتباط و تعاملات مثبت کودکان را تخریب می‌کند، احساسات انسانی آن‌ها را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد و باعث می‌شود که نسبت به دیگران کمتر دلسوز و احساساتی ‌شوند و کمتر احساساتشان برانگیخته شود.

 ظهور تکنولوژی و کاهش هوش هیجانی

دنیل گلمن در کتابش به نام هوش هیجانی، آن‌را به عنوان توانایی شناسایی احساسات خود و دیگران تعریف می‌کند و یادآور می‌شود افرادی که دارای درجه بالایی از هوش هیجانی هستند، روابط سالم‌تری دارند، با محیط اطرافشان بهتر سازگار می‌شوند و برای رسیدن به اهدافشان مهارت بیشتری دارند.

دکتر گُلمن پنج مؤلفه‌ی هوش هیجانی را مشخص کرد که عبارتند از: خودآگاهی، خودنظم‌دهی (خودمدیریتی)، خودانگیزشی، همدلی و مهارت‌های اجتماعی (تنظیم روابط با دیگران)

معلمان و همچنین والدین برای پرورش این مولفه‌ها  سعی بر این دارند که آگاهی و توجه متفکرانه نسبت به دیگران را در کودکان بالا ببرند. بدین ترتیب کودکان هوش هیجانیشان را توسط سازگارشدن با دنیای بیرون و دیگران رشد می‌دهند.

 چگونه وابستگی به تکنولوژی می‌تواند به ضرر هوش هیجانی عمل کند؟ 

وابستگی به تکنولوژی:

• خودآگاهی را تضعیف می‌کند.

هرچقدر که زمان بیشتری را صرف گذراندن با تکنولوژی کنید، زمان کمتری را برای اختصاص دادن به افکار و احساساتتان خواهید داشت.  هر چقدر که وابستگی به تکنولوژی بیشتر شود، کودکان حالتی از خودبیگانگی را تجربه می‌کنند، و این خودبیگانگی نسبت به هیجانات و احساساتشان، توانایی خودآگاهی را ازآن‌ها می‌گیرد و به جای اینکه متفکرانه تصمیم بگیرند، بیشتر به صورت واکنشی و انفعالی عمل می‌کنند.

• خودتنظیمی (خودمدیریتی) را کاهش می‌دهد.

پژوهش‌ها اثبات کرده‌اند که وابستگی به تکنولوژی، برانگیختگی و تکانشوری را افزایش داده و تحمل ناکامی را کاهش می‌دهد. با کاهش یافتن توانایی خودنظم‌دهی، هیجانات کودک به صورت نابالغ و ناپخته باقی می‌ماند و باعث می‌شود که رفتارهایی ابتدایی و کودکانه (مانند زورگویی، بداخلاقی و خشونت های انفجاری) از خود بروز دهند.

• مهارت‌های اجتماعی را کاهش می‌دهد.

روابطی که کودک از طریق فضای مجازی با دیگران برقرار می‌کند، از نوع روابطی بی روح و مصنوعی است که به ندرت به دوستی واقعی منجر می‌شود و به این ترتیب وابستگی به تکنولوژی منجر به انزوا و گوشه‌گیری می‌شود. با غلبه بیشتر تکنولوژی بر زندگی، رشد اجتماعی کاهش می‌یابد و این وابستگی  کودکان را با مهارت‌های مقابله‌ای ضعیف رها کرده و ابزارهای محدودی را برای هدایت روابط به کودک می‌دهد.

• توانایی همدلی کردن را تضعیف می‌کند.

هنگامی که وقت گذرانی با دنیای مجازی و تکنولوژی جایگزین وقت گذرانی با خانواده یا دوستان شود، کودکان دنیا را به صورتی شبیه به حالت خلسه و سرگشتگی، خودشیفتگی و جدا از دیگران تجربه می‌کنند و نمی‌توانند به صورت همدلانه و مشفقانه با دیگران ارتباط برقرار کنند و پایه‌های اصلی شفقت سالم به صورت رشدنایافته باقی می‌مانند.

• موجب بی انگیزگی می‌شود.

انگیزه ای که برای دستیابی افراد به اهداف نیازمند نیرویی محرک و کشاننده می‌باشد و توجه پایدار را تقویت کرده و باعث تحمل سطح بالایی از تحمل ناکامی می‌شود، به سرعت کاهش می‌یابد. تکنولوژی مانند هر نوع اعتیادی کودکان را به خود وابسته می‌کند و باعث می‌شود که نسبت به خود و آینده‌شان غافل شوند. حال به این فکر کنید که کودکان وابسته و معتاد به تکنولوژی به صورت ناگهانی و به اجبار با دنیای بیرون روبرو شوند؛ در چنین شرایطی آنها به شدت احساس نارضایتی کرده و به شدت کج خلق و تحریک پذیر می‌شوند. این واکنش به دلیل آن است که برخلاف دنیای ساختگی تکنولوژی، آن‌ها نمی‌توانند دنیای واقعی و مردم درون آن را تحت کنترل خود دربیاورند. درنتیجه هنگامی‌که با انتخاب‌ها و تصمیمات دشوار زندگی روبرو می‌شوند، از علائم اضطراب و افسردگی رنج می‌برند.

پیشنهاداتی برای والدین:

همه افراد از وابستگی به تکنولوژی که به صورت غیرمستقیم شکل می‌گیرد، رنج می‌برند. علاوه بر این تکنولوژی به این دلیل ایجاد شده که کیفیت زندگی کودکان را بالا ببرد نه اینکه زندگیشان را تحت سلطه خود دربیاورد. تلاش کنید که برای استفاده از تکنولوژی به صورت نظام‌مند عمل کنید و برای استفاده بیش از حد از آن برای همه اعضای خانواده محدودیت ایجاد کنید. به یاد داشته باشید که تکنولوژی باید برای کودکان ابزار باشد نه اینکه تمام زندگیشان را در‌بر‌بگیرد.

نویسنده: دکتر سین گرور

منبع: How Technology Lowers Emotional Intelligence in Kids

مطالب مرتبط:

• درباره هوش هیجانی از زبان روانشناسان  
• نشانه های پایین بودن هوش هیجانی
• ۵ نشانه هوش هیجانی 

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته تکنولوژی چگونه هوش هیجانی فرزندانمان را تضعیف می‌کند؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

سفسطه‌ برنامه‌ریزی چیست؟

سفسطه‌ برنامه‌ریزی تا حدود زیادی از خوش‌بینی ما سرچشمه می‌گیرد. اما هر چه هست همین سفسطه‌ برنامه‌ریزی است که در نهایت باعث  شکست ما در پای‌بندی به برنامه‌هایمان می‌شود. موضوع از این قرار است که اصولاً آدمها هنگام شروع کار بر این باورند که کارها قرار است به خوبی پیش برود و انتظار دارند که اتفاق‌های خوبی برای آنها رخ بدهد. حتی ما معتقدیم که اتفاق‌های خوب و مثبت برای ما بیشتر از دیگران رخ خواهند داد. علاوه بر این ما به قضاوت‌های خودمان بیش از حد اعتماد داریم. به این مسئله، روان‌شناسها می‌گویند «پناهگاه اطمینان». خب حالا بیایید بررسی کنیم ببینیم هنگام برنامه‌ریزی چه اتفاقی می‌افتد؟
بر اساس فرضیه سفسطه‌ برنامه‌ریزی ما معتقدیم که در یک زمان کوتاه می‌توانیم کارهای زیادی انجام دهیم. یعنی وقتی برنامه‌ریزی می‌کنیم توانایی واقعی خود را برای انجام کارها در نظر نمی‌گیریم و گمان می‌کنیم که توانایی ما بیشتر از این حرفاست، بنابراین برنامه‌ای تنظیم می‌کنیم که در آن برای کارهایی که بر اساس توانایی واقعی ما قرار است مثلاً سه ساعت وقت ببرد، یک ساعت وقت در نظر می‌گیریم. این موضوع در برنامه‌های ساخت و ساز شهرداری نیز به خوبی قابل مشاهده است. مثلاً آنها در ابتدا تخمین می‌زنند که ساخت فلان پل سه ماه طول می‌کشد اما در عمل قرار است یک سال طول بکشد. چرا در برنامه‌ریزی دچار سفسطه می‌شویم؟

یک عامل از این قرار است که وقتی قرار است برای یک تکلیف برنامه‌ریزی کنیم از شیوه «تفکر روایتی» استفاده می‌کنیم، یعنی به جای اینکه گذشته را در نظر بگیریم آینده را به حساب می‌آوریم. در واقع به این موضوع توجه نمی‌کنیم که کارهای مشابه در گذشته چقدر زمان برده است. اگر بخواهم حق مطلب را ادا کنم باید بگویم که از تجربه‌هایمان درس عبرت  نمی‌گیریم!!!!. در این صورت دوباره وقت کمی برای کارها در نظر می‌گیریم و طبیعتاً دوباره شکست می‌خوریم و جالب اینجاست که برایمان درس عبرت نمی‌شود.

جالب‌ترش اینجاست که حتی وقتی گذشته را به حساب می‌آوریم شکست خود را به عوامل خارج از کنترل خود نسبت می‌دهیم مثلا من فکر می‌کنم که اعتراض دانشجوها وقت مرا گرفته است!!!!!

عامل بعدی سفسطه‌ی برنامه‌ریزی این است که اغلب ما فکر می‌کنیم آن چیزی را که می‌خواهیم، قرار است به آن دست پیدا کنیم. یعنی کارها به سمت همان چیزی که ما می‌خواهیم پیش می‌رود. وقتی انگیزه‌ی زیادی برای انجام یک کار داریم گمان می‌کنیم زمین و زمان دست به دست ما خواهند داد و به یاری ما خواهند شتافت و به ما کمک می‌کنند تا به آن چیزی که می‌خواهیم دست پیدا کنیم. بنابراین تخمین زمانی ما برای انجام کارها تحت تأثیر امیدها و آرزوهای ما قرار دارد!
فعلاً راه حلی برای رهایی از دام سفسطه‌ برنامه‌ریزی سراغ ندارم، شما اگر دارید لطفا به من هم اطلاع بدهید که سخت، که سخت، که سخت به آن نیازمندم….

مقاله مرتبط:

• چرا در تصمیم گیری اشتباه می‌کنیم؟
• تصمیمات تغییردهنده زندگی بگیرید؟

?حمید بهرامی‌زاده

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته سفسطه‌ برنامه‌ریزی: چرا طبق برنامه‌ریزی‌هایمان پیش نمی‌رویم؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

هر دو از آن جهت که علم هستند شباهت‌هایی دارند اما ما در این مقاله به تفاوت‌های آن‌ها می‌پردازیم. روان‌شناسی اجتماعی بنیادی علمی است که به دنبال اکتشافات است. روان‌شناسی اجتماعی کاربردی همان طور که از نامش بر می‌آید به دنبال کاربرد اکتشافات است. با روان حامی همراه باشید. 

تفاوت اول:

روان‌شناسان اجتماعی بنیادی علاقه خاصی به تدوین و آزمون نظریه‌ها دارند. ممکن است که مطالعات را به دلیل کنجکاوی درباره‌ی بعضی از پدیده‌ها انجام دهند. در صورتی که روان‌شناسان اجتماعی کاربردی تمرکز خود را بر فهم و حل مسائل عملی قرار می‌دهند. 

روان‌شناسان اجتماعی کاربردی لزوما برای درک علل ایجاد کننده مسایل اجتماعی دست به مطالعه نمی‌زنند. و این که در نهایت این دسته از روان‌شناسان به فکر بهبود کیفیت زندگی افراد هستند. 

تفاوت دوم:

‍تمایل روان‌شناسان اجتماعی بنیادی به استفاده از رویکرد قیاسی است. طبق این رویکرد، آن‌ها با یک نظریه خاص شروع می‌کنند. و به بررسی این مطلب می‌پردازند که نظریه تا چه اندازه می‌تواند در فهم رفتارهای مختلف اجتماعی سودمند باشد. 

اما در مقابل، روان‌شناسان اجتماعی کاربردی به استفاده از رویکرد استقرایی تمایل دارند. آن‌ها از یک مسئله اجتماعی خاص آغاز می‌کنند. سپس به بررسی این موضوع می‌پردازند که نظریه‌های گوناگون تا چه اندازه می‌توانند به فهم این مسئله خاص کمک کنند. و یا این که کدام نظریه برای رفتار خاص ایجاد کننده مسئله مذکور بهترین تبیین را ارایه می‌دهد.

پس در نتیجه اگر ما با یک مشکل مواجه شدیم. و خواستار رفع آن بودیم از رویکرد استقرایی استفاده می‌کنیم (مسئله‌گرا). در واقع تمام نظریاتی را که به حل مشکل ما می‌توانند کمک کنند را جمع آوری می‌کنیم. در مقابل در رویکرد قیاسی ما نظریاتی را طراحی و تدوین می‌کنیم (نظریه‌گرا). سپس از نظریه برای تببین رفتارهای اجتماعی استفاده می‌کنیم.

محمدامین موفق – HotsonHor M.A.M 

منبع: کتاب روان‌شناسی اجتماعی کاربردی، استگ.

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته دو تفاوت عمده میان روان‌شناسی اجتماعی کاربردی و روان‌شناسی اجتماعی بنیادی اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

روان‌شناسان اجتماعیِ علاقه مند به مطالعه روابط اجتماعی به موضوعات روابط میان گروهی توجه قابل ملاحظه‌ای داشته‌اند. بسیاری از نظریه‌های این حوزه درصددند تا نحوه همکاری و همراهی بهتر گروه‌ها را تبیین کنند. با روان حامی همراه باشید. 

یک رشته کار دنباله دار در این زمینه بر فرضیه تماس متمرکز بوده‌اند. در مجموعه مطالعات اولیه انجام شده توسط شریف و همکارانش در سال ۱۹۶۱، دو گروه از پسران در اردوهای تابستانی به نام‌های «عقاب» و «مار زنگی» سازمان‌دهی شدند. 

در طول اردو آن‌ها حضور یکدیگر را می‌پذیرفتند و به رقابت با هم می‌پرداختند تعجب آور نوبد هنگامی که دو گروه از پسران دور هم جمع می‌شدند، خصومت و اختلاف قابل ملاحظه‌ای بین گروه‌های مختلف به وجود می‌آمد. حتا مجموعه‌ای از فعالیت‌های مشارکتی نظیر فیلم شبانه، آتش بازی با یکدیگر یا شکار حیوانات به کاهش خصومت کمکی نکرد. 

جنگ در روابط میان گروهی

در واقع، چنین رویدادهایی موجب جنگ و رویارویی آنان با یکدیگر شد. اما تیم پژوهشی شریف به واسطه مجموعه فعالیت‌هایی که به منظور معرفی یک هدف عالی (همکاری با یکدیگر برای دستیابی به یک محصول مشترک) طراحی شده بودند، توانست خصومت و تعارض بین گروهی را کاهش دهد.

یافته‌های حاصل از مطالعه غار رابر به شناسایی مقدمات تعارض کمک نمود و بر راهبرد آشتی و مصالحه تاکید کرد، به این صورت که رقابت گروه‌های مجزا با یکدیگر منجر به خصومت و تعارض میان گروهی می‌شود. اما شرایط بهینه برای کاهش خصومت و بهبود روابط اجتماعی چیست؟

با نگاه مجدد به مطالعه غار رابر، این طور به نظر می‌رسد که گرد آوردن صرف دو گروه می‌تواند به برانگیختن تنش بینجامد. نظریه تماس بر این باور است که تماس میان گروه‌ها تنها در صورتی که واجد چهار ویژگی زیر باشند منجر به کاهش تنش خواهد شد:

1. گروه‌ها از پایگاه یکسانی برخوردار باشند.
2. گروه‌ها اهداف مشترکی داشته باشند.
3. همکاری میان گروهی (نه رقابت) وجود داشته باشد.
4. حمیات موسسه‌ای (نهادی) وجود داشته باشد؛ به این معنا که قوانین محلی، رسوم و مراجع قدرت از تعاملات مثبت حمایت کنند. 

فرستنده: محمدامین موفق – HotsonHor M.A.M 

منبع: روان‌شناسی اجتماعی کاربردی استگ.

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته روابط میان گروهی و نظریه تماس در کاهش تنش‌ها و تعارضات گروه‌ها اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

نخستین تلاش‌ها برای آموختن زبان به شمپانزه‌ها به این منظور انجام شده بود که معلوم شود آیا آن‌ها می‌توانند چیزی را به صورت صویت بیان کنند که بتوان آن را شبیه به کلمات به کار رفته به وسیله انسان دانست. در سال ۱۹۳۳ یک زوج روان‌شناس به نام خانم و اقای کلاگ کوشیدند تا به شمپانزه ماده‌ای به نام گوآ با نگهداری او در خانه خود و تلاش برای برقراری ارتباط با او، زبان بیاموزند. با روان حامی همراه باشید. 

گوآ وارد خانواده می‌شود

گو آ هفت ماه و نیمه بود و خانواده کلاگ او را به همراه پسر خود «دونالد» که نه ماه و نیم داشت پرورش دادند. کوشش آن‌ها این بود که با گوآ و دونالد دقیقا به یک شکل رفتار شود، مثلا، به هر دو با قاشق غذا می‌دادند، هر دو را در هنگام غذا دادن در صندلی کودکان می‌نشاندند، با هر دو به یک شکل صحبت می‌کردند و تعامل برقرار می‌کردند. این رفتارها به مدت نه ماه ادامه یافت و کلاگ‌ها سعی کردند تا طی این مدت با گو آ درست مانند بچه انسان رفتار کنند. 

نکته قابل ذکر این بود که کلاگ‌ها سعی نکردند عمدا به گو آ زبان بیاموزند، بلکه او را مانند فرزند خود دونالد در معرض زبان قرار دادند، یعنی، او را در همان شرایطی قرار دادند که هر کودک انسانی در خانواده برای یادگیری زبان مادری در آن قرار می‌گیرد.

البته گو آ طی این مدت توانست از نظر فهم زبان پیشرفت قابل توجهی کند، به گونه‌ای که در پنج ماه اول بر دونالد پیشی گرفت طوری که وقتی پس از نه ماه، یعنی، پایان دوره آموزشی مورد آزمون قرار گرفت (زمانی که ۱۷ ماهه بود) می‌توانست معنی تقریبا هفتاد جمله را بفهمد.اما نمی‌توانست حتا یک کلمه از آن چه را می‌فهمید بر زبان بیاورد. 

بنابراین، مربیان گو آ اعلام کردند که شمپانزه حداقل در تعامل با انسان (به صورتی که نوزاد انسان در تعامل با بزرگ‌ترها و دیگران قرار می‌گیرد) قادر به آموختن زبان گفتاری نیست؛ یعنی، اگر چه گوآ توانست اصواتی را تولید کند، اما این اصوات بیشتر اصوات نوع ویژه شمپانزه بود تا اصوات انسانی. بنابراین، نتیجه‌گیری آن‌ها این بود که شمپانزه‌ها قادر به آموختن زبان به معنایی که در زبان انسان مورد نظر است، نیستند.

منتقدان بر پروژه گو آ انتقاداتی وارد کردند

1. گو آ از آغاز تولد با مربیان خود در تعامل قرار داده نشده بود، و چه بسا همان هفت ماه و نیم اولیه را که با شمپانزه‌ها و در محیطی حیوانی گذرانده بود، به عنوان یک دوره حساس در نقش زدن الگوهای ارتباطی نوع ویژه در وی نقش اساسی داشته است. در حالی که اگر گو آ هم مانند دونالد از آغاز تولد در معرض زبان قرار می‌گرفت، با توجه به این که شمپانزه‌ها از نظر مراحل رشد، سریع‌تر از انسان پیش می‌روند، چه بسا آموزش‌های اولیه آن هفت ماه و نیم می‌توانست تاثیر قابل توجهی بر او داشته باشد.

2. گو آ را عمدا مورد آموزش زبان قرار ندادند، بلکه صرفا با تعامل و رفتار با او به صورت یک عضو خانواده منتظر ماندند تا ببینند آیا این تعامل می‌تواند الگوهای زبان گفتاری را به گوآ عرضه کرده و او را به موجودی دارای گفتار تبدیل کند یا نه. در حالی که اگر تلاش عمدی برای زبان آموزی به او کرده بودند چه بسا گو آ می‌توانست در زبان آموزی پیشرفت بهتری داشته باشد.

3. گو آ فقط نه ماه در معرض زبان قرار داده شده بود و چه بسا این مدت برای شکوفا شدن استعداد زبان آموزی حیوان کافی نبوده است و اگر گوآ را به مدتی طولانی‌تر آموزش می‌دادند، احتمال داشت که او بتواند در یادگیری زبان توفیق یابد.

محمدامین موفق – HotsonHor M.A.M 

منبع: کتاب روان‌شناسی اجتماعی دکتر یوسف کریمی.

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته گوآ و دونالد مثل دو برادر در یک محیط، آیا شمپانزه‌ها زبان انسان را یاد می‌گیرند؟ اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.

در کتابخانه در حال مطالعه بودم. که خبر ملاقات آقای تتلو با آقای رئیسی را دادند. باورم نمی‌شد، امکان نداشت. حتا وقتی که فیلم ملاقات را نشانم دادند باز هم باورش برایم دشوار بود. در روان‌شناسی به این پدیده، ناهماهنگی شناختی می‌گویند. با روان حامی همراه باشید. 

ناهماهنگی شناختی

ناهماهنگی شناختی حالت تنش روان‌شناختی ناراحت کننده‌ای است که زمانی روی می‌دهد که افراد از ناهماهنگی میان رفتار و نگرش‌هایشان آگاهی می‌یابند. ناهماهنگی هنگامی به اوج می‌رسد که یک رفتار یا تصمیم مخالف با یک نگرش یا ارزش انتخاب می‌شود و پیامدهای منفی قابل پیش‌بینی را به دنبال دارد.

بر اساس نظریه ناهماهنگی شناختی، افراد برای کاهش تنش منفی به تغییر رفتار خود یا همخوان ساختن نگرش با رفتار اقدام می‌کنند.از آن جا که تمایل به کاهش ناهماهنگی میان نگرش / رفتار می‌تواند محرک قوی رفتار باشد، مداخلات باید تلاش کنند حتی‌الامکان «زنگ ناهماهنگی» را در موقعیت‌های آموزشی و ایجاد تعهد رفتار به صدا درآورند.

فرصت‌های زیادی برای انجام این کار وجود دارد. از آن‌جا که روان‌شناسان تمایل به مداخله در رفتار‌هایی با پیامد‌های پیچیده دارند (سوءمصرفت مواد، رفتارهای آسیب‌رسان به محیط، رابطه جنسی ناایمن)، برانگیختن ناهماهنگی می‌تواند به سادگی معطوف کردن توجه افراد به پیامدهای بالقوه منفی رفتار نامطلوب‌شان باشد. 

ناهماهنگی شناختی و تغییر رفتار مصرف الکل

ممکن است از افرادی که با مصرف بیش از اندازه الکل مشکل دارند خواسته شود تا عوامل «خوب» و «بد» مصرف الکل را فهرست کنند. اگر فردی با الکل مشکل داشته باشد، فهرست عوامل خوب (مزه، لذت اجتماعی و آرامش) احتمالا قابل مقایسه با فهرست عوامل بد (هزینه، سرگردانی، از دست دادن شغل، مشکلات قانونی، درگیری زناشویی، مشکلات پزشکی و …) نخواهد بود.

در مواردی نظیر این، زنگ ناهماهنگی احتمالا زمانی بلند به صدا در می‌آید که فرد با فهرست پیامدهای منفی مصرف بیش از حد الکل رو به رو می‌شود و انگیزش تغییر افزایش می‌یابد. در واقع برانگیختن ناهماهنگی شناختی برای ایجاد تغییر، مولفه اصلی مصاحبه انگیزشی و فن درمانی نویدبخش برای درمان شماری از مشکلات بالینی است.

ناهماهنگی شناختی و کاهش مصرف آب در استرالیا

راهبردهای ناهماهنگی زمانی موثر خواهند بود که در مقیاس وسیع و برای حل مشکلاتی نظیر رفتارهای آسیب‌رسان به محیط به کار گرفته شوند. آیتکن، مک‌ماهون، ویرینگ و فینلایسون از راهبرد ناهماهنگی شناختی برای کاهش مصرف آب در استرالیا استفاده کردند. زمینه‌یابی اولیه ساکنان منطقه نشان داد که:

1.  بسیاری از ساکنان نگرش‌های بسیار مثبتی نسبت به ذخیره آب دارند.
2.  نگرش‌های مثبت درباره مصرف آب پیش‌بینی کننده ضعیف مصرف واقعی آب در مقیاس متر مکعب بود.

آیتکن و همکاران ناهماهنگی را از طریق ارسال کارت پستال‌هایی در ساکنان ایجاد کردند که ۱. به آن‌ها یادآوری می‌کرد که با زمینه‌یابی حفظ انرژی کاملا موافقند و ۲. به آن‌ها بازخوردی را درباره مقایسه مصرف اب خانگی با مصرف آب در خانواده‌های مشابه در ناحیه ارایه می‌داد.

نتایج نشان داد که مصرف آب در خانواده‌های دریافت کننده دستکاری ناهماهنگی در مقایسه با گروهی که بازخورد را بدون دستکاری ناهماهنگی دریافت کرده بودند، به طور معنی‌داری کاهش یافت.

ناهماهنگی شناختی همیشه منجر به تغییر رفتار نمی‌شود

اگر چه این مطالعات نویدبخش مداخلات مبتنی بر ناهماهنگی هستند، اخبار بدی هم وجود دارد مبنی بر این که ممکن است ناهماهنگی را با تغییر نگش‌هایشان به جای تغییر رفتار کاهش دهند. هنگامی که رفتارها دشوار یا متناقضند، تغییر نگرش فرد می‌تواند آسان‌تر باشد.

ترتولن، ون‌کرولد و ورستراتن در مطالعه انجام شده در هلند دریافتند افرادی که در ارزیابی اولیه آگاه‌سازی محیطی نمره بالایی کسب کردند، پس از ارایه بازخورد درباره پیامدهای محیطی استفاده دایمی از اتومبیل‌هایشان، نمره کمتری به دست آوردند. 

محمدامین موفق – HotsonHor M.A.M 

منبع: کتاب روان‌شناسی اجتماعی کاربردی استگ

یک راه ساده و آسان برای اطلاع از مطالب جدید سایت و ارتباط با ما کانال تلگرام ماست. در تلگرام ravanhami@ با ما همراه باشید.

نوشته ناهماهنگی شناختی ، صرفه جویی در مصرف آب، تغییر رفتار و نگرش اولین بار در روان حامی. پدیدار شد.